|
ÖZET: Başvuran, babasının ameliyatı sırasında refakatçi olarak geçirdiği süreyi yıllık izninden refakat iznine çevirmek istemiştir. Ancak, Ticaret Bakanlığı, başvuranın talebini reddetmiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili yönetmelik gereğince, refakat izni alabilmek için sağlık kurulu raporunda belirli unsurların bulunması zorunludur. Bu unsurlar arasında, refakat edilmediği takdirde hayatî tehlike bulunduğu ve sürekli bakım gerektirdiği gibi ifadelerin yer alması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, başvuranın babası için düzenlenen sağlık raporunda bu unsurların bulunmadığı tespit edilmiştir. Rapor, refakat izni için gerekli şartları taşımamakta ve yalnızca durum bildirir nitelikte olduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla, başvuranın talebinin reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Bu karar, başvuranın hak arama özgürlüğü çerçevesinde İdare Mahkemelerinde dava açma hakkını saklı tutmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/1841-S.22.2777
BAŞVURU NO : 2021/19569
KARAR TARİHİ : 09/02/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TİCARET BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Yıllık izninin refakat iznine çevrilmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 15/11/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, Antalya Ticaret İl Müdürlüğünde VHKİ kadrosunda çalışmakta olduğunu, 27-30/07/2021 tarihleri arasında ameliyat olan babasının yanında refakatçi olarak kaldığını, bu tarihlerdeki yıllık izninin refakatçi raporuna dönüştürülmesi için yaptığı talebin reddedildiğini belirtmektedir. Başvuran Kurumumuzdan bu sürenin refakatçi izine dönüştürülmesini Kurumumuzdan talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Ticaret Bakanlığının 24/12/2021 tarihli ve sayılı yazısında; 2.1. Başvuranın babasının geçirdiği ameliyat sonrasında refakat ettiği sürenin yıllık izin süresine iade edilmesi talebi üzerine başvuranın raporu incelendiğinde raporda Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık
Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’te belirtilen zorunlu unsurların bulunmadığı görüldüğünden talebinin yerine getirilemediği, açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Hastalık ve Refakat İzni” başlıklı 105 inci maddesinin son fıkrasında; “Ayrıca, memurun bakmakla yükümlü olduğu veya memur refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi veya tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunması hâllerinde, bu hâllerin sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla, aylık ve özlük hakları korunarak, üç aya kadar izin verilir. Gerektiğinde bu süre bir katına kadar uzatılır.”, 6. 29/10/2011 tarihli ve 28099 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurlarına Verilecek
Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in
“Refakat iznine ilişkin esaslar” başlıklı 10 uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “(1) Memurlara 657 sayılı Kanunun 105 inci maddesinin son fıkrası uyarınca izin verilebilmesi için memurun; a) Bakmakla yükümlü olduğu ana, baba, eş ve çocuklarından birinin, b) Bakmakla yükümlü olmamakla birlikte refakat edilmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocuklarıyla kardeşlerinden birinin, ağır bir kaza geçirdiğinin veya tedavisi uzun süren bir hastalığı bulunduğunun sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi zorunludur.(2) Birinci fıkra çerçevesinde düzenlenecek ve refakat sebebiyle izin verilmesine esas teşkil edecek sağlık kurulu raporunda; refakati gerektiren tıbbî sebepler, refakat edilmediği takdirde hayatî tehlike bulunup bulunmadığı, sürekli ve yakın bakım gerekip gerekmediği, üç ayı geçmeyecek şekilde refakat süresi ve varsa refakatçinin sahip olması gereken özel nitelikler yer alır.
Gerekli görülmesi hâlinde üç aylık süre aynı koşullarda bir katına kadar uzatılır.”, düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran 27-30/07/2021 tarihleri arasında ameliyat olan babasının yanında refakatçi olarak kaldığını belirterek bu tarihlerdeki yıllık izninin refakat iznine çevrilmesini Kurumumuzdan talep etmektedir.
9. 657 sayılı Kanun’da memurun bakmakla yükümlü olduğu veya refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin tedavisi uzun süren bir hastalıklarının bulunması ve bu durumun sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi durumunda memura üç aya kadar refakat izni verileceği belirtilmektedir.
10. Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’te de refakat izine ilişkin sağlık kurulu raporunda refakati gerektiren tıbbi sebeplerin, refakat edilmediği takdirde hayati tehlike bulunduğunun, sürekli ve yakım bakım gerektirdiğinin, üç ayı
geçmeyecek şekilde refakat süresinin ve varsa refakatçinin sahip olması gereken özel niteliklerin yer alması gerektiği hüküm altına alınmıştır. Bu unsurlardan refakat izine ilişkin sağlık kurulu raporunda refakati gerektiren tıbbi sebeplerin, refakat edilmediği takdirde hayati tehlike bulunduğunun, sürekli ve yakım bakım gerektirdiğinin ve üç ayı geçmeyecek şekilde refakat süresinin bulunmasının sıkı şekil şartına bağlanmış, diğer bir anlatımla, alınacak raporda mutlaka bulunması gereken unsurlar olduğu görülmektedir.
Refakat iznine esas teşkil edecek sağlık kurulu raporunda yer alan ifadelerin memurun hastaya bakmakla yükümlü olup olmadığına göre farklılık göstermediği; yukarıda da belirtildiği üzere refakat sebebiyle izin verilmesine esas teşkil edecek sağlık kurulu raporunda “refakat edilmediği takdirde hayatî tehlike bulunduğu” ve “sürekli ve yakın bakım gerektirdiği” ifadelerinin her ikisinin de yer almasının zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.
11. Başvuranın babası adına düzenlenmiş sağlık kurulu raporunun incelenmesinden ilgili mevzuatında belirtilen “refakat edilmediği takdirde hayatî tehlike bulunduğu” ve “sürekli ve yakın bakım gerektirdiği” ifadelerine yer verilmediği, raporun refakat izni için düzenlenmeyip sağlık kurulu raporu olmakla birlikte durum bildirir nitelikte olduğu görülmektedir.
12. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın başvurana ve TİCARET BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi