TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 10571-10571 |sayi|18745356-101.07.06-E.18745356-101.07.06-E.
BAŞVURU NO : 2018/2439 2018/ 2439
KARAR TARİHİ : 13/06/2018 |tarih|
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURU VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Maliye Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Refakat izninin başlangıç tarihi ile ilgili ihtilaf hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 27/02/2018 27.2.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, annesi hakkında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi
Kalp ve Damar Cerrahisi Kliniğince 12/ 01/ 2012 ve 19/ 10/ 2012 tarihli sağlık kurulu raporuna göre kalp yetmezliği ve diyabet tanısı üzerine toplam 6 ay olmak üzere iki defa refakat izni kullandığını, ilgili refakat izinlerinin raporların hastane tarafından onaylandığı tarihten itibaren değil, idarece tebliğ tarihinden itibaren kullanmaya başladığını, en son refakat izni raporu alabilmek için Gölbaşı
Şehit Ahmet Özsoy Devlet Hastanesine 12/ 01/ 2018 tarihinde müracaat ettiğini, aynı gün hastane tarafından raporun onaylandığını, tarafına 15/ 02/ 2018 tarihinde tebliğ edildiğini belirterek ilgili raporun başlangıç tarihinin, idare tarafından tarafına tebliğ tarihi esas alınarak belirlenmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Maliye Bakanlığının konuya ilişkin 17/ 04/ 2018 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. İlgili Bakanlığı refakat iznine ilişkin uygulaması Devlet Personel Başkanlığının 03/ 09/ 2015 tarihli ve sayılı mütalaasında (bu husustaki ilk mütalaadır) belirtilen açıklamalara uygun olarak
yapıldığı, Mezkur mütalaada refakat izninin başlangıç tarihi ile ilgili :
1 / 6“Bu çerçevede, refakat izni verilmesine esas teşkil edecek sağlık kurulu raporunda rapor tarihi
itibarıyla hasta olan kişinin hayati tehlikesi bulunduğu, sürekli ve yakın bakıma muhtaç olduğu ve bu tarihten itibaren raporlu belirtilen süre kadar refakat izni verilmesinin lüzumlu olduğu belirtilmekte iken, refakat izninin başlangıç tarihi hususunda rapor tarihinin esas alınmayıp kurumca izin verilme tarihinin esas alınması kamu kurumunun sağlık kurulunun yerine geçip hasta olan kişinin refakate ihtiyaç duyduğu tarihin tespit edilmesinde karar makamı olmasının kabulü anlamına gelecektir .
Ayrıca refakat izninin başlangıç tarihinin, İznin kurumca onaylanması tarihinin esas alınarak belirlenmesinin bir diğer sakıncası izin onayının geç alınması suretiyle memurun mağdur edilebilmesi hususudur .” şeklinde belirtildiği,
2.2 Devlet memuruna 657 sayılı Kanunun 105 inci maddesinin son fıkrası uyarınca verilen refakat
izninin başlangıç tarihinin sağlık kurulu tarafından verilen raporun tarihinin esas alınarak belirlenmesi gerektiği … ” açıklamalarına yer verildiği, refakat izinlerinin başlangıç tarihleriyle ilgili uygulama değişikliğinin, yukarıda zikredilen mütalaanın tarihinden kaynaklandığı, Devlet
Memurları Kanunun uygulaması sırasında bu ve benzeri olaylarda ikincil mevzuatta düzenleme olmaması durumunda, diğer kamu idareleri İle yeknesak uygulama yapılması için Devlet Personel
Başkanlığının mütalaaları dikkate alındığı
Belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Genel İlkeler” başlıklı
128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri,
atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir .”, Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 4. Devlet Memurları Kanununun “Hastalık ve Refakat İzni” başlıklı 105 inci maddesinin altıncı fıkrasında “Hastalık raporlarının hangi hallerde, hangi hekimler veya sağlık kurulları tarafından veri-leceği ve süreleri ile bu konuya ilişkin diğer hususlar, Sağlık, Maliye ve Dışişleri
Bakanlıkları ile Sosyal Güvenlik Kurumunun görüşleri alınarak Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir .”
Son fıkrasında ise “Ayrıca, memurun bakmakla yükümlü olduğu veya memur refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi veya tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunması hâllerinde, bu hâllerin sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla, aylık ve özlük hakları korunarak, üç aya kadar izin verilir .
Gerektiğinde bu süre bir katına kadar uzatılır .” 5. Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları İle Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin
2 / 6“Hastalık İzni Verilmesi” başlıklı 7 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Memurlara hastalık
raporlarında gösterilen süreler kadar hastalık izni verilir .”, üçüncü fıkrasında . “ Kamu hizmetlerinde aksamaya yol açılmaması ve bu Yönetmelik ile belirlenen usûl ve esaslara uygunluğunun tespit edilebilmesi için, hastalık raporlarının aslının veya bir örneğinin en geç raporun düzenlendiği günü takip eden günün mesai saati bitimine kadar elektronik ortamda veya uygun yollarla bağlı olunan disiplin amirine intikal ettirilmesi; örneği gönderilmiş ise, rapor süresi sonunda raporun aslının teslim edilmesi zorunludur . Yıllık iznini yurtdışında geçiren memurların aldıkları hastalık raporları, dış temsilciliklerce onaylanmalarını müteakip en geç izin bitim tarihinde disiplin amirlerine intikal ettirilir .”
“Refakat İznine İlişkin Esaslar” başlıklı 10 uncu maddenin beşinci fıkrasında; “İzin süresi içinde refakati gerektiren durumun ortadan kalkması hâlinde memur iznin bitmesini beklemeksizin göreve başlar . Bu durumda veya izin süresinin bitiminde, göreve başlamayan memurlar izinsiz ve özürsüz olarak görevlerini terk etmiş sayılarak haklarında 657 sayılı Kanun ve özel kanunların ilgili hükümlerine göre işlem yapılır .”
Hükümleri mevcuttur .
IV. KAMU DENETÇİSİ SAADDETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6. Başvuran tarafından refakat izninin kullanılmasına ilişkin başlangıç süresinin idare tarafından tarafına tebliğ edildiği tarihten itibaren başlamasından ibaret olan talebi ile alakalı olarak refakat izninin kullanılmasına ilişkin kararın hekim tarafından verilmesi gerektiği aksi taktirde ağır ve bariz yetki tecavüzü oluşturarak idari işlemin sakatlanmasına sebep olacağından bahisle asıl talebin reddi, idare tarafından refakat izninin kullanılmasına ilişkin olarak da ivedi teamülü bir sürede karar verilmesi gerektiğinden bahisle tavsiye karar önerisinde bulunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, annesinin rahatsızlığı dolayısıyla 12/ 01/ 2018 tarihli refakat izni için rapor almış olup, ilgili idare tarafından raporun kullanılabileceğine ilişkin “olur” yazısı 15/ 02/ 2018 tarihinde ilgiliye tebliğ edilmesi nedeniyle, başvuran tarafından refakat izninin başlangıç tarihinin 12/ 01/ 2018 değil tebliğ tarihi olan 15/ 02/ 2018 tarihinin kabul edilmesini talep etmektedir .
8. Refakat izni, ilgili izni alan kişinin kanunen bakmakla yükümlü olduğu kişilerin bakıma muhtaç olması durumunda ilgili hastane ve hekim tarafından mevzuata uygun şeklide refakat edeceği süreyi belirlemek maksadıyla verilen izindir . İlgili izin süresi hastalığın türüne göre hekim tarafından belirlenerek, bu süre içinde bakıma muhtaç kişiye refakat izni verilen kişi tarafından bakımının sağlanmasını amaçlar . Dolayısıyla ilgili izin tarihinin hekimin belirleyeceği süreler içinde kullanılması elzem olup, bu tarihler dışında kullanılması durumunda ilgili raporun veriliş amacının aşılması söz konusu olabilecektir .
9. Devlet Personel başkanlığının refakat izninin verilme usulüne ilişkin 03/ 09/ 2015 tarih ve
3 / 65725 sayılı görüşünde “ 657 sayılı kanunda yer alan yıllık izin, doğum sebebiyle verilen aylıksız
gibi bazı izin türlerinde izin kullanılabilmesi için öncelikle iznin verildiğine dair onayın çıkması gerekmekte olup, bu onayda kullanılacak iznin başlangıç ve bitiş tarihleri de belirlenmektedir .
Ancak, mezkur kanunda yer alan hastalık izni gibi izin türlerinde ise memur raporu aldığında izni kullanmaya başlamakta, raporlar mevzuatta belirlenen sürelerde kuruma intikal ettirilmekte, kurumca mevzuata uygun olup olmadığının tespiti yapılmakta, usule uygun raporlar izne çevrilmekte, usule aykırı raporlar ise izne çevrilmeyerek memura görevine başlaması hususunda bildirim yapılmaktadır . Bu çerçevede, refakat izni verilmesine esas teşkil edecek sağlık kurulu raporunda rapor tarihi itibariye hasta olan kişinin hayati tehlikesinin bulunduğu, sürekli bakıma muhtaç olduğu ve bu tarihten itibaren raporda belirtilen süre kadar refakat izni verilmesinin lüzumlu olduğu belirtilmekte iken, refakat izninin başlangıç tarihi hususunda rapor tarihinin esas alınmayıp kurumca izin verilme tarihinin esas alınması kamu kurumunum sağlık kurulunun yerine geçip hasta olan kişinin refakate ihtiyaç duyduğu tarihin tespit edilmesinde karar makamı olmasının kabulü anlamına gelecektir . Bu durumun ise kabul edilmesinin mümkün olmadığı değerlendirilmektedir .
Ayrıca, refakat izninin başlangıç tarihinin, iznin kurumca onaylanması tarihinin esas alınarak belirlenmesinin bir diğer sakıncası izin onayının geç alınması suretiyle memurun mağdur edilebilmesi hususudur . Diğer taraftan, refakat izninin verilebilmesi için sağlık kurulu raporlarının en kısa sürede kurumuna intikali ve kurumlarca iyedilikle söz konusu raporların mevzuata uygun olup olmadığının değerlendirmesi gerekmekte olup, bu husus mevzuatta belirtilen usul ve esaslara uygun olmayan raporların tespit edilerek raporun izne çevrilmediğinin ve görevine başlaması gerektiğinin memura bildirilmesi açısından önem arz etmektedir . Mezkur yönetmelik hükmünde bu konuda hiçbir hüküm bulunmamakla birlikte, hastalık raporlarının kuruma intikali, kurumca incelenmesi ve usule aykırı hastalık raporlarına ilişkin olarak memura yapılacak işleme dair mezkur yönetmeliğin 7 nci maddesinin üçüncü ve beşinci fıkrası hükümlerinin, refakat iznine esas sağlık kurulu raporlarının kuruma intikali, kurumca incelenmesi ve usule aykırı sağlık kurulu raporlarına ilişkin olarak memura yapılacak işleme dair hususlarda uygulanabileceği düşünülmüştür .” şeklinde belirtilmiştir .
10. Bu bağlamda Başvuranın, refakat izni verilmesine esas teşkil edecek sağlık kurulu raporunu aldıktan sonra, raporda belirtilen tarihler itibarıyla anılan izni kullanmaya başlamasının önünde bir engel bulunmamaktadır . Başka bir ifade ile kurum tarafından izin onayı verilmesinin beklenmesi gerekli değildir . Başvuran tarafından yerine getirilmesi gereken temel yükümlülük ise sağlık kurulu raporunun en kısa sürede kurumuna intikalinin sağlanmasıdır . Bu durumda, ilgili kurumca ivedilikle söz konusu raporun mevzuata uygun olup olmadığının değerlendirilmesi sağlanabilecek ve gerekli hallerde rapor izne çevrilmeyerek memura görevine başlaması hususunda bildirim yapılabilecektir .
Bu çerçevede, İdare tarafından Devlet Personel Başkanlığının mezkur mütalaası doğrultusunda işlem tesis edildiği anlaşılmış olup, yürütülen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
11. Diğer yandan İdare tarafından refakat izninin kullandırılmasına ilişkin süreç hakkında gerekli bilgilendirmeleri yapmadığı, bu nedenle de Başvuran tarafından geçmiş tarihlerdeki uygulamalar esas alınarak izin onay işleminin beklendiği değerlendirilmiş olup; bundan sonraki işlemlerde
4 / 6mağduriyet yaşanmamasını teminen, refakat izninin kullandırılmasına ilişkin süreç hakkında ilgili
tüm personelin İdare tarafından bilgilendirilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 12. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . İlgili idarenin söz konusu ilkelere uygun davrandığı tespit edilmiştir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvuranın, refakat izninin kullanılmasına ilişkin sürenin, İdare tarafından onay yazısının tarafına tebliğ edildiği tarih itibarıyla başlatılması yönündeki talebinin REDDİNE
Refakat izninin kullandırılmasına ilişkin süreç hakkında ilgili tüm personele gerekli bilgilendirmenin yapılması hususunda MALİYE BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Maliye Bakanlığınca bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve Maliye Bakanlığına tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5 / 66 / 6