| ÖZET: Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın Veterinerlik Fakültesine geçici görevlendirilmesinin hukuka uygunluğunu değerlendirirken, idarenin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğunu vurgulamıştır. İlgili mevzuat uyarınca, rektörlük makamına personel görev yerlerini değiştirme yetkisi tanınmakla birlikte, bu yetkinin keyfi kullanılamayacağı ve kamu yararını gözetmesi gerektiği ifade edilmiştir. Başvuranın görev yerinin değiştirilmesi, hastane yönetimini dava etmesi ve iş arkadaşlarıyla yaşadığı sorunlar gerekçe gösterilerek yapılmış; ancak bu gerekçelerin somut ve nesnel bir temele dayanmadığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla, başvuranın görev yerinin değiştirilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu durum, kamu görevlilerinin hak arama özgürlüğünün ihlali anlamına gelmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/8177-S.20.12726
BAŞVURU NO : 2020/518
KARAR TARİHİ : 29/05/2020
TAVSİYE KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SELÇUK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Eski görev yerine iade edilme talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 09/01/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; kadrosunun Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde olduğunu, ilgili idare tarafından 2547 sayılı Kanunun 13/b maddesi uyarınca Veterinerlik Fakültesine geçici görev ile görevlendirildiğini, görev tanımına uygun çalıştırılmadığı, mali hak kaybı olduğu, bu görevlendirmenin sendikal örgütlenme faaliyetlerini engellediği gerekçeleriyle eski görev yerine iade edilmesi yönünde talepte bulunduğunu, ancak talebinin idarece reddedildiğini iddia ederek, eski görev yerine iade edilmeyi talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talebimize istinaden Selçuk
Üniversitesi Rektörlüğü Personel Daire Başkanlığı tarafından gönderilen 07/02/2020 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. Başvuranın Üniversite Tıp Fakültesi Hastanesi Biyolog kadrosuna 24/06/2011 tarihinde naklen atandığı ve Hastanede 01/03/2016 tarihine kadar görev yaptığı, Hastanenin hizmetine ihtiyaç bulunmadığına ilişkin yazısına istinaden görülen lüzum üzerine 22/02/2016 tarihinde
2547 sayılı Kanunun 13/b-4 maddesi uyarınca, Diş Hekimliği Fakültesine görevlendirildiği, Diş
Hekimliği fakültesinde görev yapmakta iken, 15/06/2018 tarihi itibariyle 1 (bir) yıl süreli ücretsiz izne ayrıldığı, izin dönüşü fakültesinin ihtiyacı olmadığı yazısı nedeniyle 19/06/2019 tarihinde yine sağlık ile ilgili alanlarda görev yapan personellerin bulunduğu Veteriner Fakültesi
Dekanlığı emrine görevlendirildiği,
2.2. Başvuranın, görev alanı kapsamında hizmet veren Üniversitenin Veteriner Fakültesinde görevlendirildiği, kendisinin talep etmiş olduğu Tıp Fakültesi Hastanesinde görev yapmasının kamu yaran ve hizmet verimliliği açısından uygun olmayacağının değerlendirildiği,
2.3. Kurumsal hedeflere ulaşabilmek amacıyla atamaya yetkili amir Üniversite Rektörünün görev, yetki ve sorumluluklarının 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunda düzenlendiği, yetki görev ve sorumlulukları arasında; Kanunun 13/b-4. ve 5. Maddeleri uyarınca; “Gerekli gördüğü hallerde üniversiteyi oluşturan kuruluş ve birimlerde görevli öğretim elemanlarının ve diğer personelin görev yerlerini değiştirmek veya bunlara yeni görevler vermek, Üniversitenin birimleri ve her düzeydeki personeli üzerinde genel gözetim ve denetim görevini sürdürmek” gibi görevlerin Rektörün idari tasarrufunda olduğu, devletin hizmet menfaatleri gözetilerek üniversitede huzur ortamını sağlamanın ve bunları koordine etmenin Rektörün görevleri arasında olduğu,
2.4. Başvuranın Üniversitenin Diş Hekimliği Fakültesinde görev yaptığı süre içerisinde iş arkadaşları hakkında kötü söz ve ithamlarda bulunması nedeniyle 657 sayılı Kanunun 125/B-h maddesi gereğince kınama cezası ile tecziye edilmiş olmasının, iş ortamında hizmet verimliliğini olumsuz etkilediğinin görüldüğü, 15/06/2018 tarihi itibariyle 1 (bir) yıl süreli ayrıldığı ücretsiz izin dönüşü Diş Hekimliği Fakültesinin hizmetine ihtiyaç olmadığına ilişkin 17/06/2019 tarih ve sayılı yazısına istinaden 19/06/2019 tarihinde yine sağlık ile ilgili alanlarda görev yapan personellerin bulunduğu Veteriner Fakültesi Dekanlığı emrine görevlendirildiği,
2.5. Başvuranın Biyolog Unvanını dikkate alınarak aynı fakültede mevcut bulunan Veterinerlik
Cerrahisi Anabilim Dalı Başkanlığı bünyesinde görevlendirildiği, dolayısıyla görev yeri değişikliğinin kişinin sendikal faaliyetine engel oluşturmadığı, ayrıca başvuranın 2016 yılından itibaren Üniversitenin Tıp Fakültesi Hastanesinde görev yapmamasına rağmen üyesi bulunduğu
Sağlık ve Sosyal Hizmet Kolu Çalışanlarının Sözü Sendikası (SAĞLIK SÖZ SEN) tarafından 18/11/2019 tarihi itibariyle Genel Merkez Kurul Kararı ile Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi
Hastanesi işyeri temsilcisi olarak atandığının bildirildiği, başvuranın 22/02/2016-15/06/2018 tarihleri arasında Diş Hekimliği Fakültesinde görev yaptığı, halen 19/06/2019 tarihinden itibaren Veteriner Fakültesinde görev yapmakta olduğu, Veteriner Fakültesinde görevli iken, 18/11/2019 tarihinde Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi işyeri sendika temsilcisi olarak atanmasının sendika mevzuatı açısından da “işyeri temsilcisi işyerinden seçilir” hükmüne aykırı olduğu, bu konu ile ilgili temsilcisi olduğu sendika genel merkezine de bilgi verildiği, kaldı ki söz konusu sendikanın üniversite bünyesinde resmi üye sayısı kendisi ile birlikte iki kişi olduğu,
2.6. Başvuranın, Tıp Fakültesi Hastanesinde görev yaptığı süre içerisinde Merkez
Laboratuvar sorumluluğu kendisine verilmediği için Hastane yönetimi ile mahkemelik olduğu ve davanın aleyhine sonuçlandığı, ayrıca, iş arkadaşları hakkında kötü söz ve ithamlarda bulunması ve diğer çalışanların çalışma motivasyonunu olumsuz etkilemesi nedenleri de dikkate alınarak Hastane biriminde görev yapmasının kamu yaran ve hizmet verimliliği açısından uygun olmayacağının değerlendirildiği,
2.7. Başvuran tarafından şikâyet konusu hakkında açılmış bir dava bulunmadığı,
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun, “Rektör” başlıklı 13/b maddesinin dördüncü fıkrasında, “(4) Gerekli gördüğü hallerde üniversiteyi oluşturan kuruluş ve birimlerde görevli öğretim elemanlarının ve diğer personelin görev yerlerini değiştirmek veya bunlara yeni görevler vermek,”
hükümleri düzenlenmiş bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Veterinerlik Fakültesine geçici görev ile görevlendirilen başvuran kadrosunun bulunduğu eski görev yeri olan Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesindeki görevine iade edilmeyi talep etmektedir.
8. İlgili idareden temin edilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, başvuranın 24/06/201101/03/2016 tarihleri arasında Üniversite Tıp Fakültesi Hastanesi Biyolog kadrosunda görev yaptığı, Tıp Fakültesi Hastanesinde görev yaptığı süre içerisinde Merkez Laboratuvar sorumluluğu kendisine verilmediği için Hastane yönetimini dava ettiği ve davanın aleyhine sonuçlandığı, hastanenin hizmetine ihtiyaç bulunmadığına ilişkin yazısına istinaden 22/02/2016 tarihinde Diş Hekimliği Fakültesine görevlendirildiği, Diş Hekimliği fakültesinde görev yapmakta iken başvuranın iş arkadaşları hakkında kötü söz ve ithamlarda bulunduğu gerekçesiyle kınama cezası ile tecziye edildiği, 15/06/2018 tarihi itibariyle 1 (bir) yıl süreli ücretsiz izne ayrıldığı, izin dönüşü fakültesinin ihtiyacı olmadığı yazısı nedeniyle iş ortamında hizmet verimliliğinin olumsuz etkilendiği gerekçesi ile 19/06/2019 tarihinde Veteriner Fakültesi
Dekanlığı emrine görevlendirildiği anlaşılmaktadır.
9. 2547 sayılı Kanunun 13/b madde metninden de anlaşılacağı üzere, rektörlük makamına gerekli gördüğü hallerde üniversiteyi oluşturan kuruluş ve birimlerde görevli öğretim elemanlarının ve diğer personelin görev yerlerini değiştirmek hususunda takdir yetkisi tanındığı görülmektedir. Esasen, İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur. Ancak, idarenin takdir yetkisi, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. Bir başka deyişle, idareye yasalarla tanınan takdir yetkisinin mutlak olmadığını, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğunu da belirtmek gerekmektedir. (Danıştay 2. Dairesinin, 17/09/2015 tarihli E. 2015/2662, K. 2015/7471 sayılı kararı).
10. Bu itibarla, her ne kadar 2547 saylı Kanunun 13’üncü maddesi uyarınca Rektörlük
Makamına gerekli hallerde personellerin görev yerlerinin değiştirilmesi hususunda takdir yetkisi tanınmakta ise de, anılan madde metninde sözü edilen “gerekli hallerin” kamu yararı ve hizmet gerekleri kriterleri dikkate alınarak yapılan görev yeri değişiklikleri ile sınırlı olduğuna şüphe bulunmamaktadır. Bir başka deyişle, idarelerce kamu görevlisinin görevinden fiilen uzaklaştırılması veya cezalandırılması gibi sonuçlar doğuran görev yeri değişikliği işlemlerinin tesisinden kaçınılması gerekmektedir. (Danıştay 5. Dairesi, 09.02.1998 tarihli E.
1997/2711, K. 1998/270 sayılı Kararı)
11. Somut olayda, ilgili idarece, dosya içeriğinde de yer alan ilgili hastanenin başvuranın hizmetine ihtiyaç bulunmadığı yazısına istinaden başvuranın görev yerinin değiştirildiğinin ifade edildiği, ardından başvuranın hastane yönetimini dava etmesi, davanın aleyhine sonuçlanması ve iş arkadaşlarına kötü söz ve ithamlarda bulunması sonucu diğer çalışanların motivasyonunun olumsuz etkilemesi sebepleriyle başvuranın hastanede görevlendirilmesinin kamu yararı ve hizmet verimliliği açısından uygun olmayacağının değerlendirildiği açıklamasında bulunulduğu görülmektedir.
12. Bu kapsamda, idarenin açıklamaları doğrultusunda, ilgili idare tarafından kendisine tanınan takdir yetkisinin yerleşmiş yargı içtihatlarıyla belirlenen kamu yararı ve hizmet kriterleri dikkate alınarak kullanılıp kullanılmadığı hususuna ilişkin olarak yapılan değerlendirme neticesinde, her ne kadar ilgili idarece başvuranın hastanede iş arkadaşları hakkında kötü söz ve ithamlarda bulunması ve diğer çalışanların çalışma motivasyonunu olumsuz etkilemesi gerekçesi ile hastanede görevlendirilmesinin uygun görülmediği açıklamasında bulunulmakta ise de, idarece gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, başvuranın Diş Hekimliği
Fakültesinde görev yapmakta iken iş arkadaşları hakkında kötü söz ve ithamlarda bulunması nedeniyle kınama cezası ile tecziye edildiğinin tespit edildiği, ancak Hastanede görev yaptığı tarihler arasında iş arkadaşlarına kötü söz ve ithamlarda bulunduğuna ilişkin herhangi bir tutanak veya disiplin soruşturma evrakı niteliğindeki belgenin ilgili idare tarafından dosya kapsamında ibraz edilmediği, hastanenin başvuranın hizmetine ihtiyaç duyulmadığı yönündeki açıklamasının soyut nitelikte bir ibare olduğu, zira, başvuranın hizmetine ihtiyaç duyulmadığı hususunun somut ve nesnel gerekçelerle ortaya konulamadığı, başvuranın görev yeri değişikliği işleminin hastane yönetimini dava etmiş olması nedeniyle, bir başka deyişle başvuranın Anayasa ve uluslararası hukuk metinleri ile teminat altına alınan hak arama özgürlüğünü kullanması sebebiyle, kamu yararı ve hizmet gerekleri kriterleri dikkate alınmaksızın, başvuranın fiilen görev yerinden uzaklaştırılarak adeta cezalandırılması saikiyle tesis edildiği kanaatine ulaşılmıştır. Nitekim, ilgili idarece söz konusu görevlendirme işleminin gerekçesi olarak yapılan açıklamaların birbiriyle örtüşmediği anlaşılmış ve en nihayetinde, başvuranın hastane yönetimini dava etmiş olması sebebiyle hastanede görevlendirilmesinin kamu yararı ve hizmet verimliliği ile bağdaşmayacağı açıkça ifade edilmiştir. Bunun yanında başvuranın, kadrosu hastanede olmasına rağmen, 22/02/201615/06/2018 tarihleri arasında Diş Hekimliği Fakültesinde,19/06/2019 tarihinden itibaren ise
Veteriner Fakültesinde görevlendirilmesi işlemlerinde, yargı kararları ile şekillenen kurum içi yer değişikliği müessesesine ilişkin ilkelerden olan, “geçici nitelikteki bir hizmeti yürütmek amacı ile yapılması ve belirli bir süre ile sınırlı olma” kriterlerinin dikkate alınmadığı, söz konusu görevlendirmelerin sürekli hale geldiği değerlendirilmektedir.
13. Yukarıda anlatılanlar kapsamında, Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve yargı içtihatları uyarınca, başvuranın hastanede çalışmakta iken Diş Hekimliği Fakültesinde görevlendirilmesi işleminin kamu yararı ve hizmet gerekleri dikkate alınmaksızın, geçici görevlendirme işlemlerine ilişkin yargı kararlarıyla şekillenen ilkelere riayet edilmeksizin tesis anlaşıldığından, söz konusu işlemde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde bu anlamda “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
Ayrıca, bireylerin ulusal ve uluslararası hukuk metinleri ile teminat altına alınan haklarının kullanımını engellemeye yönelik işlem ve eylemlerden kaçınmanın, iyi yönetim ilkelerinden biri olan “yetkinin kötüye kullanılmaması” ilkesinin gereği olduğu değerlendirilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Konya
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın Veterinerlik Fakültesinde görevlendirilmesi işleminin makul süre içerisinde geri alınarak kadrosunun bulunduğu Üniversite Tıp Fakültesi Hastanesinde görevlendirilmesi hususunda KONYA SELÇUK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, KONYA SELÇUK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNCE bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın başvurana ve gereği için KONYA SELÇUK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi