Resmi ilan ve reklam yayımlama hakkının devam ettirilmesi talebi ile BİK Analitik ölçüm kodunun kullanımı arasındaki uyuşmazlık (KDK)

ÖZET: Başvuru, Basın İlan Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından resmi ilan ve reklam yayımlama hakkının durdurulmasıyla ilgilidir. Şikayetçi, internet haber sitesi olarak faaliyet gösteren www.com’un, BİK Analitik ölçüm takip kodunu kullanmadığı gerekçesiyle bu hakkın askıya alındığını belirtmektedir. Başvuran, 1 Mart 2024 itibarıyla gerekli ölçüm kodunu kullandıklarını ve resmi belgelerle bunu kanıtladıklarını iddia etmiştir. Ancak, Basın İlan Kurumu, yapılan incelemeler sonucunda, başvuranın belirtilen tarihlerde gerekli şartları yerine getirmediğini ve dolayısıyla resmi ilan yayımlama hakkının durdurulmasının devam ettiğini bildirmiştir. Kurum, başvuranın iddialarını değerlendirirken, resmi ilan ve reklamların dağıtımına ilişkin mevzuat hükümlerine uygun hareket ettiğini ve başvuranın yükümlülüklerini yerine getirmediğini tespit etmiştir. Ayrıca, BİK Analitik ölçüm aracının kullanılmaması nedeniyle gerçek kullanıcı trafiğinin ölçümlenmesinin mümkün olmadığını belirtmiştir. Başvuranın, resmi ilan yayımlama hakkının devam ettirilmesi talebi, hukuka ve mevzuata aykırı bulunarak reddedilmiştir. Bu karar, başvuranın itirazı üzerine yapılan incelemeler sonucunda da onaylanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın resmi ilan ve reklam yayımlama hakkının durdurulması kararı, mevzuat çerçevesinde uygun bir şekilde alınmış olup, başvurunun reddi yönündeki karar, kamu denetçiliği ilkeleri doğrultusunda hukuka uygun bulunmuştur.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2024/12834-S.24.19375

BAŞVURU NO : 2024/7835

KARAR TARİHİ : 25.11.2024

RET KARARI

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : BASIN İLAN KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

İnternet haber sitesinin resmi ilan ve reklam yayımlama hakkının

BAŞVURUNUN KONUSU :

devam ettirilmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 24.06.2024

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Şikayetçi, Kurumumuza yapmış olduğu başvuruda dilekçesinde kayıtlı hususlarda özetle; “Gazeteci-Yazar imtiyaz sahibi olduğu www .com internet haber sitesinde, BİK Analitik ölçüm takip kodunun yönetmeliğin kendilerine yüklemiş olduğu ödevleri tam ve eksiksiz yerine getirdikleri 1 Mart 2024 itibariyle kullanıldığını, Basın İlan Kurumu’nun da “BİK

Analitik ölçüm takip kodunun 1 Mart 2024 itibariyle, Nisan ayı da dahil kullanıldığını” tespit ettiğini, bunu da gün gün tekil ziyaretçi trafik sayılarına da yer vererek 10 Haziran 2024 Tarihli Yönetim Kurulu

Karar metninin (p) maddesinde belgelediğini, kendilerinin de -güvenilirliği kanıtlanmış- uluslararası kuruluşlar kanalıyla teknik deliller sunduklarını, ancak aynı Karar metninin bir sonraki (r) maddesinde, bir önceki (p) maddesinin tam tersi ifadeler kullanılarak “28 Mart 2024 tarihli inceleme yazısına

̈ ̈ ̈ dayanılarak alınan 4 Nisan 2024 tarihli ve 2024/567 sayılı Genel Mudurluk kararında, ‘zorunlu olan ölçüm takip (script) kodunun yer almaması ve hâlihazırda incelemenin yapıldığı tarih itibariyle de bu ihlâlin devam ettiği” şeklinde kendi tespitleriyle çelişen ifadelere yer verildiğini, aynı şekilde (p)

maddesindeki tespit ve kendi detaylı açıklamalarına karşın, 2. (s) maddesinde de yine bir çelişkili bir ifade kullanılarak, “4 Nisan 2024 tarihli Genel Mü dü rlü k kararının kendilerine ulaşmasını müteakip

BİK Analitik ölçüm takip kodunun tüm sayfalarına aynı gü n (4 Nisan 2024) tarihinde eklendiği”nin belirtildiğini, tüm bunlara ilaveten; Basın İlan Kurumu Genel Müdürünün ifadeleriyle “Resmi ilan ve reklamların adil dağıtımının ve mesleki niteliklerin ölçümlenebilmesinin anahtarı yazılım”ın, “test

/

süreçlerini başarıyla geçerek, TS ISO/IEC 25051 standardı belgesini almaya hak kazandığı” kurum tarafından da açıklanan BİK Analitik’e rağmen, tamamen teknik bir hususta, “1 Mart itibarıyla BİK

Analitik ölçümlerine göre günlük tekil ziyaretçi bilgilerinin nitelikli olma ve doğal bir seyirden ziyade, teknik olarak açıklanması mümkün olmayacak türde muarız bir vaziyeti haiz olduğu, yerleşik içtihatlardaki ifadeyle; bu durumun hayatın olağan akışına aykırı olduğu” şeklinde somut delillere dayanmayan, anlaşılmaz ifadeler kullanılarak işlem yapılıyor olmasının hem hukuki bir tarafının hem de anlaşılabilir bir yanının olmadığını, Kurum yetkililerinin ölçü m takip (script) kodunun anılan tarihlerde ‘kullanılmadığı iddiasının’ aksine, kullanıldığı altta linkleri belirtilen- somut kanıtlarını itiraz dilekçesinde sunmalarına karşın, kurum yetkilileri tarafından göz ardı edilerek yok sayıldığını, sundukları bu somut ‘kanıta’ karşılık, BİK yetkililerinin bir somut kanıt sunmak yerine Kurulu Karar

̈ yazısının (ç) maddesinde de belirtilen, 1 Nisan – 30 Eylul 2023 tarihleri arasında ziyaretçi şartı konusunda

‘hazırlık’ amacıyla muafiyet uygulanmasının öngörüldüğü döneme ait verileri (f) ve (i) maddesi, delil gibi sunduklarını, Kararın (j), (k) maddelerinde de görüleceği üzere, zaten bir süre hazırlığı tamamlayamadıklarından Genel Mü dü rlü k kararı ile resmî ilan yayımlama hakkının durdurulduğunun da yazılarında belirtildiğini” iddia ve ifade ederek “dosyanın detaylı olarak incelenerek, resmi ilan ve reklam yayımlama hakkının devam ettirilmesini” talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan iddiaların doğruluğunun tespiti ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma

gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18 inci maddesi hükmü uyarınca Basın İlan Kurumu Genel Müdürlüğünden 02.09.2024 tarihli ve S. sayılı yazı ile bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.

3. Basın İlan Kurumu Genel Müdürlüğünden alınan 08.10.2024 tarih ve E- / – sayılı cevabi yazıda özetle;

3.1. “Kurumun faaliyet gösterdiği 1961 yılından itibaren yazılı basın hayatında var olan tecrübesi ve 2010 yılı itibarıyla internet haberciliği alanında yapılan çalışmaları ışığında, 195 sayılı Kanun’un 34, 35, 36 45/A, 53 ve Geçici 9’uncu maddelerinde kanun koyucu tarafından yüklenen göreve binaen resmî ilan ve reklamların yayımına ilişkin esas ve usulleri ihtiva edecek Yönetmelik taslağının, başta sektör temsilcileri olmak üzere medya alanında çalışma yürüten iletişimci ve hukukçu akademisyenlerin de aralarında bulunduğu paydaşlarla istişare edilerek hazırlandığı, Yönetmelik taslağının “Genel Müdür” tarafından

Yönetim Kurulu’na arz edildiği, “Yönetim Kurulu” tarafından da her biri 14 kişiden oluşan ve “Basın”, “Hükümet”, “Tarafsızlar” olarak adlandırılan Kurum “Genel Kurul” üyelerinin görüşlerine sunulduğu,

3.2. Kurum Genel Kurulunda; Gazeteciler Cemiyeti, Medya İşçileri Sendikası, Gazete Sahibi, Cumhurbaşkanlığı, İletişim Başkanlığı, Radyo Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), Bilgi Teknolojileri ve

İletişim Kurumu (BTK), İstanbul – Ankara – İzmir Hukuk – İletişim ve Siyasal Bilgiler Fakültesi, Türkiye

Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB), Türkiye Barolar Birliği (TBB), Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT), Anadolu Ajansı (AA) yetkililerinin görev aldığı, başka bir deyişle basın alanında işçi ve işveren olarak iki taraflı temsilci, gazetecilik mesleğinin çatısı altında iletişim konusunda birçok kamu görevlisi, gazetecilik mesleğinin öğretildiği fakültelerin öğretim üyelerinin yanı sıra hukuk ve siyasal bilgiler öğretim üyeleri, Kurumca yürütülen kamu görevi yönünden benzerlik teşkil eden kurumların yöneticilerinin görev aldığı, son olarak bu Kurula internet haber sitelerinin görev alanına girmesiyle yakinen ilgili olan RTÜK ve BTK’nın da dâhil olduğu, görüleceği üzere, her açıdan katkı sunabilecek kişi ile kurum ve kuruluşların yetkililerinin Kurum teşkilatının en üst merci olan Genel Kurul ve Yönetim Kurulu nezdinde etkin söz sahibi olup, esasında bu yapıda tam anlamıyla bir mütekabiliyet ortamının mevcut olduğu,

3.3. Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliğinin (Yönetmelik), Genel Kurul’un 13 Ocak 2023 tarihli olağanüstü toplantısında görüşülerek kabul edilmesini müteakip 1 Şubat 2023 tarihli ve 32091 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak geneli itibarıyla 1 Nisan 2023 tarihinde yürürlüğe girdiği,

3.4. Kurumun, resmî ilanları hangi görüş ve düşüncede olduğuna bakılmaksızın 195 sayılı Kanun ile Resmî

İlan ve Reklam Yönetmeliğinde belirtilen içerik, sayfa sayısı ve ölçüsü, kadro, fiili satış, ziyaretçi trafik, en az yayın hayatı süresi bakımlarından ve uygun görülecek diğer yönlerden tespit edilen şartlar gözetilerek belirlenen usul ve esaslar dairesinde süreli yayınlara dağıttığı,

3.5. Yönetmeliğin “Resmî ilan yayımlayan gazetelerin internet haber sitelerine dair geçiş hükümleri” başlıklı Geçici 4’üncü maddesi uyarınca, gerek ekseriyeti ziyaretçi şartı açısından olması gereken mertebeden oldukça uzakta olan internet haber sitelerine bu eksikliğini gidermesi için uyum süresi verilmesi, gerekse de Kurumun kendi üreteceği ölçüm aracının bu hizmeti sunmaya mahir hale getirilmesine zaman tanımak amacıyla 1 Nisan – 30 Eylül 2023 tarihleri arasında ziyaretçi trafik şartı konusunda muafiyet uygulanması öngörüldüğü,

3.6. .com internet haber sitesinin yer aldığı 1. kategorideki yayınların (söz konusu tarihlerde)

günlük 50 bin tekil ziyaretçi, 150 bin sayfa görüntüleme, 1 dakika sayfada kalma süresi gibi ziyaretçi şartını yerine getirmesi gerekmekle birlikte, kadrosunda en az 15 fikir işçisi istihdam etmesi ve bu fikir işçileri tarafından da yine günlük olarak en az yüz adet haber üretilmesi, keza, kodlama ve tasarım, içerik, mahreç kullanımı ve işyeri zorunluluğu gibi sektörel şartlar da düzenlenmiş olup, bu şartlar ve Basın İlan Kurumu

Genel Kurulu tarafından tespit edilen diğer ödevleri yerine getirilmediğinin tespit edilmesi halinde, internet haber sitesinin yayınlama hakkının ihlâl süresince durmuş olduğu, bu durumda idari bir işlem olan Genel

Müdürlük Kararı tesis edildiği,

3.7. Kurum tarafından .com internet haber sitesi hakkında tesis edilen tüm işlemlerin 195 sayılı

Kanun ve bu Kanun’a dayanılarak hazırlanan mevzuat hükümleri çerçevesinde yapıldığı, Kurumun iş ve işlemlerini ifa ederken, aynı kontenjan yerinde bulunan diğer yayınların hak ve hukukunu gözeterek hareket ettiği, Kurum, kamu tüzel kişiliğini haiz bir idare olduğundan her türlü birel işlem ve eylemlerinin idari yargı denetimine açık olduğu, başvuruya konu birel işlemlerin dayanağı olan Resmi İlan ve Reklam

Yönetmeliğinin ilgili hükümleri aleyhine Danıştay 10. Dairesi’nin / E. sayılı dosyası kapsamında iptal davası açılmış olup bu dava kapsamında yürütmeyi durdurma taleplerinin reddedildiği, Danıştay İdari

Dava Daireleri Kurulu’nun / E. sayılı dosyasında konunun tekrar ele alındığı ve ilgili yönetmelik hükümlerinin yürütmesinin durdurulması taleplerinin reddedildiği,

3.8. Söz konusu tarihte, yönetim yeri İstanbul ilinde bulunan ve yaygın süreli türde günlük olarak neşredilen Yeni Birlik gazetesinin internet haber sitesi olarak kayıtlarda yer almakta olan .com internet haber sitesinin (İHS), aynı hüküm kapsamında Yönetmeliğin -asgari trafik zorunluluğu hariç- genel ve internet haber sitelerine dair hükümlerini eksiksiz yerine getirdiği gözetilerek ve bekleme süresine tabi tutulmaksızın 30 Mart 2023 tarihli imzalı başvurusunu müteakip 1 Nisan 2023 tarihi itibarıyla yayımlatılacak resmî ilanlardan yararlanmaya hak kazandığı,

3.9. Yönetmeliğin, “Genel Hükümler” başlıklı birinci kısmı gazete ve dergilerin yanı sıra internet haber siteleri, “Resmî İlan Yayımıyla Alakalı İnternet Haber Sitelerine Dair Hükümler” başlıklı üçüncü kısmının ise internet haber sitelerine özgü yerine getirilmesi gereken şartları ihtiva ettiği, Yönetmeliğin

“Kategoriler” başlıklı 53 üncü maddesine göre, söz konusu tarihte, kontenjan yeri olan İstanbul ilinin yer aldığı 1. Kategori’ye tabi İHS’nin, “Asgari kadro” başlıklı 59 uncu maddeye göre 15 fikir işçisi istihdam etmesi, “Asgari haber sayısı ve içerik” başlıklı 60 ncı maddeye göre günlük 100 haber içeriğini sağlaması ve “Asgari ziyaretçi trafik bilgileri” başlıklı 61 inci maddeye göre ise 50.000 tekil ziyaretçi şartını yerine getirmesi gerektiği,

3.10. İnternet haber sitelerinin, Yönetmeliğin 61 inci maddesinin beşinci fıkrasında, her yayın gününe ilişkin ziyaretçi trafik bilgilerini, Kurumun talebi halinde bir sonraki gün saat 17.00’ye kadar İLANBİS üzerinden ulaştırmaları, altıncı fıkrasında ise, Kurum tarafından belirlenen ve ziyaretçi trafik bilgilerini toplayan ölçüm aracını kullanmak zorunda olduğunun hüküm altına alındığı,

3.11. Yönetmeliğin “Ziyaretçi trafiklerinde ağır ihlâl” başlıklı 63 üncü maddesinin birinci fıkrasında, resmî ilanların belli nitelik ve şartları taşıyan süreli yayınlara eşit şekilde dağıtma görevinin kısmen veya tamamen engellenmesine, aksamasına, işlevsiz kılınmasına yahut ilan dağıtım kontenjanlarını hukuka aykırı olarak etkilemeye yönelik bilinen ya da ileride geliştirilecek olan herhangi bir yöntemle kasıtlı ve hileli birtakım davranış ve işlemleri gerçekleştirerek ziyaretçi trafik bilgilerinde manipülasyon yapılamayacağı, ikinci fıkrasında ise, internet haber sitelerinin başkaları tarafından yapılan siber saldırılar ile manipülasyon gerçekleştirildiği izlenimini veren herhangi bir durumu bu halin gerçekleştiği andan itibaren ivedilikle Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna yazılı olarak bildirmesi gerektiği ve gerekli teknik önlemleri alması, başvurunun yapılmasını müteakip Kurum şube müdürlüklerinin, resmî ilan ve reklam dağıtım görevi ile ilgili tedbir almasına imkân tanıyacak şekilde gecikmeksizin bu durumdan ve karşılığında alınan tedbirlerden haberdar edilmesinin zorunlu kılındığı,

3.12. Yukarıdaki hüküm çerçevesinde, Kurum tarafından internet haber sitelerinin ziyaretçi trafik ölçümünü yapmak üzere, mülkiyeti ve isim hakkı kendisine ait olan bir ölçüm aracı üretmek için 2023 yılının Şubat ayında çalışmalarına başladığı, bir dizi test ve kontrolden sonra 1 Ağustos 2023 tarihi itibarıyla ziyaretçi trafiklerini aralıksız bir şekilde analiz ederek, muhatap internet haber siteleri ile kendilerine ait verilerin ilk kez 28 Ağustos 2023 tarihinde paylaşıldığı, bu tarih itibarıyla da bir önceki güne ait verilerin mütemadiyen her gün kendi erişimlerine açık olduğu, Kurumun öz kaynaklarını kullanarak

üretmiş olduğu bu yazılımın “BİK Analitik” olarak belirlenen adının 15 Eylül 2023 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescil edildiği,

3.13. Adının konulması ve işlevinin sınırlarının netleşmesinin ardından, Resmî Gazete’nin 8 Aralık 2023 tarihli sayısında yayımlanan değişiklik ile 61 inci maddenin altıncı fıkrasının “İnternet haber siteleri BİK

Analitik kullanmak ve çalışmasını sağlayacak önlemleri almaları zorunludur. BİK Analitik’in çalışması için gerekli tedbirleri almayan veya engelleyici faaliyetlerine son vermeyen internet haber sitelerinin verileri sıfır olarak kabul edilmekte olup ilgili mevzuat hükümlerine göre işlem tesis edilmektedir.” şeklinde tadil edildiği, yedinci fıkra olarak “BİK Analitik’in kullanım koşulları ve teknik ayrıntılar, Genel

Müdürlükçe belirlenir ve Kurumun internet siteleri üzerinden duyurulur.”, sekizinci fıkra olarak “İnternet haber sitelerinin ziyaretçi trafiklerine ilişkin BİK Analitik’in yaptığı ölçüm işlemlerinin bu maddeye uygunluğu, Kurumun talebiyle ilgili Türkiye Denetim Standartlarına göre, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve

Denetim Standartları Kurumu tarafından yetkilendirilen bağımsız denetim kuruluşları arasından Yönetim

Kurulunca belirlenen kuruluş aracılığıyla yılda en az bir defa denetlenir. Denetim sonrasında bağımsız denetim kuruluşunca bir rapor hazırlanır ve Kuruma sunulur.” ve dokuzuncu fıkra olarak “Bu maddede belirtilen ölçüm şartlarının değişmesi halinde, Kurumca yeniden denetleme yaptırılır.” hükümlerinin eklendiği,

3.14. Kurumun 23 Kasım 2023 tarihinde Türk Standartları Enstitüsü’ne (TSE) yaptığı başvuru sonucunda, BİK Analitik, yazılım paketlerinin kalite gereksinimlerini, bu paketlerin test dokümanlarının ne tür özelliklere sahip olması gerektiğini ve yazılım paketlerinin uyumluluk değerlendirmeleri için gerekli talimatları açıklayan uluslararası bir standart olan TS ISO/IEC 25051 ile alâkalı tüm fonksiyonel test aşamalarını ve belgelendirme denetimlerini sorunsuz geçerek kalitesini tescillediği, TSE’nin 13 Mayıs

2024 tarihindeki komite toplantısında TS ISO/IEC 25051 standardı belgesini almaya hak kazanan BİK

Analitik’in, 15 Mayıs 2024 tarihinde TSE’nin web sitesinde bulunan TSE Belgeli Firmalar Sorgulama alanında yerini aldığı,

3.15. Yönetmeliğin 63 üncü maddesinin, Resmî Gazete’nin 6 Mart 2024 tarihli sayısında yayımlanan ve aynı tarihte yürürlüğe giren üçüncü fıkrasına göre ise, kasıtlı ve hileli birtakım davranış ve işlemler gerçekleştirdiği tespit edilen internet haber sitelerinin, yayımlama hakkının sona ermesine ilişkin kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren 2 yıl boyunca aynı alan adı veya aynı imtiyaz sahipliği ile resmî ilan yayımlama talebinde bulunamayacağının hüküm altına alındığı,

3.16. Yönetmeliğin 61 inci maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca, uluslararası alanda yetkilendirilmiş bir bağımsız denetim kuruluşu, internet haber sitelerinin ziyaretçi trafik bilgilerinin ölçümlerine ilişkin süreçlere güvence sağlanması amacıyla, Uluslararası Bağımsız Denetim ve Güvence Denetimi Standartları

Kurulu (IAASB) tarafından yayımlanan ve finansal olmayan bilgilere yönelik hazırlanan Uluslararası

Güvence Denetimi Standardına (ISAE 3000) uygun olarak yapılan güvence çalışması sonucunda, BİK

Analitik’in 1 Ocak – 30 Haziran 2024 tarihleri arasındaki işletim etkinliklerinin bağımsız denetim firması tarafından denetime tabi tutulduğu kontrol ve denetimlerden başarıyla geçerek uluslararası bir standart olan

“ISAE 3000” kapsamında “Güvence Denetimi Raporu” almaya hak kazandığı, söz konusu denetim

/

döneminin .com internet haber sitesinin işbu dosyaya konu iş ve işlemlerinin ifa edildiği döneme rastladığı,

3.17. Yönetmeliğin 61 inci maddesinin altıncı fıkrasına göre, internet haber sitelerinin BİK Analitik ölçüm aracının sitelerine dair ziyaretçi trafik bilgilerini ölçebilmesi için her bir internet haber sitesine özel benzersiz olarak oluşturulan ve kendilerine paylaşılan ölçüm (script) kodunu kullanmaları ve çalışmasını sağlayacak önlemleri almaları zorunlu olup aksi halde trafik verilerinin sıfır olarak kabul edildiği, internet haber sitelerinin ölçüm takip koduna İLANBİS üzerinden erişebildiği, Yönetmeliğin Geçici 4 üncü maddesi kapsamında, aralarında .com’un da bulunduğu internet haber sitelerinin Yönetmeliğin 61 inci maddesinde yer alan ziyaretçi trafik şartı konusunda; 1 Nisan – 30 Eylül 2023 tarihleri arasını kapsayan 6 aylık muafiyet döneminin sona erdiği 30 Eylül 2023 tarihini müteakip 1 Ekim 2023 tarihi itibarıyla sorumlu tutulduğu, internet haber sitelerinden 30 Eylül 2023 tarihi itibarıyla BİK Analitik ile yapılan tespitlere dayanılarak asgari trafik şartını yerine getirmeyenlerin resmî ilan yayımlama haklarının 1 Ekim 2023 tarihinden itibaren durdurulduğu,

3.18. .com internet haber sitesinin anılan Yönetmeliğin 61 inci maddesinin altıncı fıkrasında belirtilen internet haber sitelerinin ziyaretçi trafik bilgilerinin tespiti için Kurum tarafından belirlenen ve ziyaretçi trafik bilgilerini toplayan ölçüm aracına ilişkin ölçüm takip kodunu kullanmaması sebebiyle, 4

Ekim 2023 tarihli ve / sayılı Genel Müdürlük Kararı ile resmî ilan ve reklam yayımlama hakkının durdurulduğu, söz konusu kararda, ihlâlin 6 ay içinde giderilememesi halinde yayımlama hakkının sona ereceğinin belirtildiği,

3.19. .com internet haber sitesinin söz konusu durdurma kararından (tam olarak beş ay sonra)

1 Mart 2024 tarihli yazısıyla resmî ilan yayımlama hakkının iadesini talep ettiği, Kurum tarafından yapılan

incelemeleri içeren 28 Mart 2024 tarihli ve – -E. / – sayılı inceleme yazısından, muhatap internet haber sitesinin talebinin aksine resmî ilan yayımlama hakkının durdurulmasına sebebiyet veren ihlâl olan ziyaretçi trafik bilgilerini toplayan ölçüm takip kodunun kullanılmadığı anlaşılarak bu defa

4 Nisan 2024 tarihli ve / sayılı Genel Müdürlük Kararı ile resmî ilan ve reklam yayımlama hakkının

durdurulmasının devamına karar verildiği,

3.20. Muhatap internet haber sitesi 4 Nisan 2024 tarihli yazısıyla / sayılı Genel Müdürlük

Kararına itirazda bulunduğu, söz konusu talebin incelenmesi neticesinde, Yönetmeliğin 61 inci maddesinin altıncı fıkrasına dair ihlâlin 4 Nisan 2024 tarihi itibarıyla giderildiği, ancak BİK Analitik tarafından yapılan ölçümlemelerde tekil ziyaretçi, oturum, sayfa görüntüleme ve ortalama sayfada kalma süresi gibi kullanıcıların sayfayı ziyaret etme davranışları konusunda Yönetmeliğin 61 ve 63 üncü madde hükümlerine uygunluk arz etmeyen hususların tespit edildiği, ayrıca 1 Ocak 2024 tarihi itibarıyla Yönetmeliğin 61 inci maddesinin beşinci fıkrasına aykırı olarak yayım günlerine ilişkin bilgilerin bir sonraki gün saat 17.00’ye kadar İLANBİS üzerinden Kuruma ulaştırılmadığının tespit edildiği,

3.21. Bu durumdan hareketle muhatap internet haber sitesinin Yönetmeliğin 61 inci maddesi ile alâkalı ihlâli sebebiyle resmî ilan yayımlama hakkının durdurulduğunun 4 Ekim 2023 tarihli ve / sayılı

Genel Müdürlük Kararının kendilerine tebliğ edildiği, 9 Ekim 2023 tarihinden itibaren Yönetmeliğin 113

/

üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi hükmü uyarınca 6 aylık sürenin sona erdiği 9 Nisan 2024 tarihine kadar resmî ilan yayımlama hakkının yeniden devam etmemesi sebebiyle, 26 Nisan 2024 tarihli ve 2024/694 sayılı Genel Müdürlük Kararı ile resmî ilan ve reklam yayımlama hakkının sona ermesine karar verildiği,

3.22. .com internet haber sitesinin, Kurum kayıtlarına ulaşan 2 Mayıs 2024 tarihli yazısıyla hakkında alınan resmî ilan yayımlama hakkının sona ermesine ilişkin 26 Nisan 2024 tarihli ve / sayılı Genel Müdürlük Kararına itiraz ettiği ve itirazının Basın İlan Kurumu Yönetim Kurulunda değerlendirilmesini talep ettiği,

3.23. İHS’nin yapmış olduğu itirazlar sonucu tekemmül eden dosya ve eklerinin, 195 sayılı Kanunun 38 inci maddesine göre ihtilafların karara bağlanma mercii olan Basın İlan Kurumu Yönetim Kurulunun 10

Haziran 2024 tarihli toplantısında görüşüldüğü, Yönetmeliğin 61 ve 63 üncü maddeleri hükümlerine göre yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; internet haber sitesi hakkında alınan Genel Müdürlük

Kararının kaldırılmasına olanak sağlayacak şekilde yeni herhangi bir belge sunulmadığı, bu suretle internet haber sitesi hakkında yapılan her türlü işlemin yerinde olduğu anlaşıldığından, İHS’nin 26 Nisan 2024 tarihli ve / sayılı Genel Müdürlük Kararının kaldırılması yönündeki 2 Mayıs 2024 tarihli yazısındaki talebinin reddine karar verildiği, Yönetim Kurulunun 10 Haziran 2024 tarihli kararını içerir 12

Haziran 2024 tarihli ve sayılı yazının internet haber sitesine 17 Haziran 2024 tarihinde tebliğ edildiği, süreli yayınlarca yerine getirilmesi zorunlu ilgili mevzuat maddesinin açık hükmünün yer verildiği açıklamalardan hareketle, muhatap internet haber sitesi hakkında yapılan işlemlerde mevzuata aykırı bir durum bulunmadığı, söz konusu dosya ile alâkalı yapılacak herhangi bir işlem olmadığının müşahede edildiği” açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının

4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”

,

4.2. “Basın hürriyeti” başlıklı 28’inci maddesinde; “Basın hürdür, sansür edilemez. Basımevi kurmak izin alma ve mali teminat yatırma şartına bağlanamaz.

(Mülga ikinci fıkra: 3/10/2001-4709/10 md.) Devlet, basın ve haber alma hürriyetlerini sağlayacak tedbirleri alır…”,

4.3. “Süreli ve süresiz yayın hakkı” başlıklı 29’uncu maddesinde; “ Süreli veya süresiz yayın önceden izin alma ve mali teminat yatırma şartına bağlanamaz.

/

Süreli yayın çıkarabilmek için kanunun gösterdiği bilgi ve belgelerin, kanunda belirtilen yetkili mercie verilmesi yeterlidir.

Süreli yayınların çıkarılması, yayım şartları, mali kaynakları ve gazetecilik mesleği ile ilgili esaslar kanunla düzenlenir.

Süreli yayınlar, Devletin ve diğer kamu tüzelkişilerinin veya bunlara bağlı kurumların araç ve imkanlarından eşitlik esasına göre yararlanır.”,

5. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme) 10’uncu maddesinde; “1. Herkes ifade özgürlüğü hakkına sahiptir. Bu hak, kamu makamlarının müdahalesi olmaksızın ve ülke sınırları gözetilmeksizin, kanaat özgürlüğünü ve haber ve görüş alma ve de verme özgürlüğünü de kapsar. (…) 2. Görev ve sorumluluklar da yükleyen bu özgürlüklerin kullanılması, yasayla öngörülen ve demokratik bir toplumda ulusal güvenliğin, toprak bütünlüğünün veya kamu güvenliğinin korunması, kamu düzeninin sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi, (…) için gerekli olan bazı formaliteler, koşullar, sınırlamalar veya yaptırımlara tabi tutulabilir.”,

6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun

6.1. “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” ,

6.2. “İnceleme ve araştırma başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”,

7. 195 sayılı Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanunun

7.1. “Görevleri” başlıklı 2’nci maddesinde; “Basın – İlan Kurumunun görevleri şunlardır: 1. Resmi ilanların mevkutelerde yayınlanmasında aracı olmak, (…) 7. Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri ifa etmek, (…)”,

7.2. “Gazetelerin vasıfları” başlıklı 34’üncü maddesinde; “Resmi ilan verilecek mevkutelerin vasıfları:

a) Münderecat, b) Sayfa sayı ve ölçüsü, c) Kadro, ç) Fiili satış d) En az yayın hayatı süresi, Bakımlarından ve uygun görülecek diğer yönlerden Basın-İlan Kurumu Genel Kurulunca tespit olunur. (…)

”,

7.3. “Gazetelerin Ödevleri” başlıklı 35’inci maddesinde; “Basın – İlan Kurumu Genel Kurulu, kanunen mevkutelere tutmaya mecbur oldukları defterlerden başka noterden tasdikli defterler tutmak ve vasıflarını

kontrol veya ilan ve reklamlar bakımlarından muayyen bilgileri verme ödevlerini yükleyebileceği gibi, bu ödevlerin yerine getirilip getirilmediğini veya gazetelerin tayin edilen vasıflara uygun olup olmadıklarını her zaman kontrol ettirebilir. ”,

7.4. “Genel Kurul kararlarının ilanı” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Dağıtma esasları, mevkutelerin vasıfları ve bunlara 35 inci madde mucibince yükletilecek ödevler hakkında Kurum Genel Kurulunca verilecek kararlar, Resmi Gazete’de ilan edilir.”,

7.5. “Kapsam ve esaslar” başlıklı 45/A maddesinde; “(Ek: 13/10/2022 -7418/21 md.) Resmî Gazete’de yayımlananlar hariç olmak üzere; kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmelikler uyarınca yayınlatılması mecburi olan resmî ilanlar ile 29 uncu maddenin (b) bendinde anılan daire ve teşekküller, kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan sair müesseseler veya bunların iştiraklerinin internet haber sitelerinde yayınlatacakları ilan ve reklamlar ancak Basın-İlân Kurumu aracılığı ile yayınlanır.

Kurum aracılığıyla yayınlanan ilan ve reklamların; kopyalanması, yayınlanması, yayınlattırılması ve ticari faaliyete konu edilmesi Kurumun vereceği izne bağlıdır. Bu fıkra hükümlerinin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Genel Kurul tarafından belirlenir.

Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmeliklere göre, Cumhurbaşkanlığına bağlı kurum ve kuruluşlar ile bakanlıklar, bağlı, ilgili veya ilişkili kurum ve kuruluşlar ile diğer kurum ve kuruluşların kendi internet sitesinde yayını zorunlu olan ilanlarının ayrıca Basın İlân Kurumu İlan Portalında yayınlatılması zorunludur. Bu ilanların Basın İlân Kurumu İlan Portalındaki yayınından ücret alınmaz.”

7.6. “Müeyyide” başlıklı 49’uncu maddesinde;: “Bu kanuna veya bu kanuna dayanılarak yapılacak yönetmeliğe veyahut Kurum Genel Kurulunun bu kanunda yazılı hususlarda ittihaz edeceği kararları ile yükletilen ödevlere yahut da basın ahlak esaslarına, riayet etmiyen gazete, dergi ve internet haber siteleri ile prodüktörler ve kamu idare ve teşekkülleri ve 42 nci maddede anılan sair ortakların sorumluları hakkında, diğer mevzuat hükümlerine halel gelmemek üzere, aşağıda yazılı olduğu şekilde muamele

yapılır:

a) Kurum tarafından o gazete veya dergi ya da internet haber sitesine verilecek ilan ve reklamlar, kesinleşen

Yönetim Kurulu Kararına dayanılarak, Kurum Genel Müdürlüğünce, iki ayı geçmiyecek bir süre ile kesilir.

Ayrıca, bu kanunla temin edilen menfaatlerden de aynı şekilde faydalandırılmaz.

b) Prodüktörlük müessesesinin iki ayı geçmemek üzere kapatılması için, Kurul Genel Müdürlüğünce iş, Yönetim Kuruluna intikal ettirilir. Kesinleşen Kurul Kararını, o yerdeki valilik infaz eder.

(Değişik ikinci paragraf: 13/10/2022 -7418/22 md.) (a) ve (b) bentlerinde yazılı hâllerde, Yönetim Kurulu

Kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren on gün içinde Kurum Genel Müdürlüğünün bulunduğu yerdeki

Asliye Hukuk Mahkemesine itiraz edilebilir. Söz konusu itirazlarda basit yargılama usulü uygulanır. Bu yargılama neticesinde verilecek karar kesindir. …”,

7.7. “İnternet haber sitelerinde resmî ilan ve reklam yayınlayacakların sorumluluklar” başlıklı

Geçici 9’uncu maddesinde; “İnternet haber sitelerinde resmî ilan ve reklam yayınlayacakların taşıması gereken vasıflar ve yerine getirmesi gereken sorumluluklar ile yayına ilişkin usul ve esaslar bu maddenin

/

yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde Kurum Genel Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.”

8. Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliğinin,

8.1. “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı, resmî ilan ve reklamların yayımlanacağı süreli yayınların vasıf ve ödevlerinin belirlenmesi ile fikir ve içtihat farkı gözetilmeksizin dağıtımının sağlanmasıdır.”

8.2. “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde, “ (1) Bu Yönetmelikte geçen; … d) Doğrudan trafik:

İnternet haber sitesinin alan adının herhangi bir yönlendirme olmaksızın doğrudan internet tarayıcısına yazılmasıyla oluşan trafiği … ğ) Genel Kurul: Basın İlan Kurumu Genel Kurulunu … i) İLANBİS (İlan

Bilişim Sistemi): Resmî ilan ve reklamların ilan verenlerden elektronik ortamda alınması, süreli yayınlara dağıtılması ve Genel Kurulca süreli yayınlara yükletilen vasıf ve ödevlere dair işlemlerin yürütüldüğü sistemi … l) İnternet haber sitesi: Yönetim yeri Türkiye sınırları içerisinde bulunan, internet ortamında haber ve yorum niteliğinde içeriklerin sunumunu yapmak üzere kurulan, içeriğini muhtelif çoklu medya kullanarak yayımlayan, vasıf ve ödevleri Genel Kurulca belirlenen, resmî ilan ve reklam yayımıyla alakalı internet haber sitelerini … r) Resmî ilan yayımlama hakkının durdurulması: Genel Kurulca belirlenen şartların ihlal edilmesi ve bu durumun devam ettiğinin belirlenmesi üzerine, ihlal giderilinceye kadar resmî ilan verilmemesini … s) Sayfa görüntüleme sayısı: İnternet haber sitesi ziyaretçilerinin yaptığı sayfa görüntülemelerinin toplamını ifade eden sayıyı … t) Süreli yayın: 5187 sayılı Kanuna göre beyanname veren ve bu Yönetmelikte belirlenen vasıfları taşıyan gazete, dergi ve internet haber sitelerini … ü)

(Değişik:RG-6/3/2024-32481) Tekil ziyaretçi: İnternet haber sitesine gün içerisinde giriş yapan her bir benzersiz ziyaretçiyi … y) Tüzel kişi temsilcisi: Yayın sahibinin tüzel kişi olması halinde, 5187 sayılı

Kanun uyarınca bu tüzel kişinin yetkili kurulu tarafından yöneticiler arasından belirlenen gerçek kişiyi …

ğğ) (Ek:RG-8/12/2023-32393) BİK Analitik: Mülkiyeti ile isim hakkı Kuruma ait olan ve internet haber sitelerinin ziyaretçi trafik bilgilerini toplayan ölçüm aracını, ifade eder.”

8.3. “Resmî ilan yayımlama hakkı” başlıklı 9’uncu maddesinde, “(1) Bu Yönetmelikteki kategorilere göre belirlenen usul ve esaslara uygun olarak vasıf ve ödevlerini eksiksiz ve zamanında yerine getiren gazete ve internet haber siteleri, resmî ilan yayımlama hakkı kazanır.”

8.4. “Resmî reklam yayımlama hakkı” başlıklı 10’uncu maddesinde, “(1) Yalnız resmî reklam yayımlama talebinde bulunan süreli yayınlar, bu Yönetmelikte belirlenen usul ve esaslara uygun olarak vasıf ve ödevlerini eksiksiz ve zamanında yerine getirmeleri halinde bu hakkı kazanırlar. Süreli yayınlar resmî reklam yayımlama hakkı bakımından beşinci kısımda yer alan hükümlere tabidir. (2) Resmî ilan yayımlama hakkına sahip veya bu hakkı kazanabilmek için bekleme süresinde bulunan gazete ve internet haber siteleri, resmî reklam yayımlama hakkına da sahiptir. Resmî ilan yayımlama hakkı sona eren gazete ve internet haber sitelerinin, resmî reklam yayımlama hakları da sona erer. …

8.5. “Yayımlama hakkı kazanma şartları” başlıklı 11’inci maddesinde, “(1) Süreli yayınların yayımlama hakkı kazanabilmeleri için; a) Yayın veya kontenjan yeri açıkça belirtilmek suretiyle, imzalı

olarak, resmî ilan ve reklam ya da yalnız reklam yayımlama talebinde bulunmaları, b) Talebine göre, bu

Yönetmeliğin ilgili hükümleri ile Genel Kurulca belirlenen diğer şartları ve vasıfları taşımaları, yükletilen ödevleri kabul ederek zamanında yerine getirmeleri, c) Bu maddede yer alan şartları yerine getirerek kendileri için belirlenen bekleme sürelerini tamamlamaları, gerekir.”,

8.6. “Kuruma yapılacak bildirimler” başlıklı 13’üncü maddesinde, “(1) Bu Yönetmelik kapsamında

Kuruma İLANBİS üzerinden ulaştırılacak bilgi ve belgeler; gerçeğe aykırı veya yanıltıcı olamaz, beyan edilen konularda kazanılmış hak sağlamaz ve içerdiği bilgilere ilişkin doğruluk veya gerçeklik karinesi teşkil etmez.”

8.7. “Kadro şartları” başlıklı 18‘inci maddesinde, “(1) Gazete ve internet haber sitelerinin, ikinci ve üçüncü kısımlarda gösterilen sayı ve görevlerde fikir işçisini istihdam etmeleri zorunludur. (2) Kadroda gösterilecek fikir işçilerinin; a) İş sözleşmelerinin, 5953 sayılı Kanuna uygun olarak yazılı şekilde ve tam süreli yapılması, b) Ücretlerinin tam gün ve tam ay üzerinden sözleşmelerine uygun şekilde eksiksiz ve zamanında ödenmesi, c) Sözleşmelerinde belirtilen görevlerinin karşılığı işi fiilen yapıyor olmaları, ç)

Sosyal Güvenlik Kurumu bildirimleri ve primleri ile ücretlerine dair vergi tahakkuklarının yasal süresi içerisinde ve eksiksiz yaptırılması, d) Kendilerine fayda sağlayacak ticari bir işle iştigal etmemeleri ve gazetecilik mesleği dışında herhangi bir faaliyette bulunmamaları, e) Çalıştıkları gazete veya internet haber sitesinin yayın veya kontenjan yerinde ikamet etmeleri, zorunludur. (3) Sorumlu müdür istisna olmak üzere diğer fikir işçileri, aynı il ve komşu illerin mülki sınırları içerisinde kalmak suretiyle, gazete veya internet haber sitesinin yayın veya kontenjan yerinin bulunduğu yerle ikamet ettiği yer arasındaki uzaklık ile toplu ulaşım imkânları da dikkate alınarak, yayın veya kontenjan yerinin dışında ikamet edebilirler. Bu gibi durumlarda, görevin maksada uygun ve sürekli şekilde yerine getirilmesinin imkân dâhilinde olup olmadığına Kurum tarafından karar verilir. İnternet haber sitelerinin, (Ek ibare:RG-6/3/2024-32481) Genel

Kategoride bulunanlarında en fazla dört fikir işçisi, 1. ve 2. Kategorilerde bulunanlarında en fazla iki fikir işçisi; 3., 4. ve 5. Kategorilerde bulunanlarında ise bir fikir işçisi için kontenjan yerinde ikamet etme şartı aranmaz. İkamet yerinin tespitinde Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi (MERNİS) kayıtlarında yer alan birinci ikamet adresi esas alınır. (4) Kadroda çalışan fikir işçilerinin yazılı iş akdinin işveren veya fikir işçisi tarafından feshi halinde, fesih tarihi 5953 sayılı Kanunun 5, 6 ve 7 nci maddeleri uyarınca belirlenir.”

8.8. “Kadro bildirim zorunluluğu” başlıklı 22’nci maddesinde, “(1) Gazete ve internet haber siteleri, kadrolarındaki fikir işçilerine ait işe giriş, unvan değişikliği, işten ayrılış, vergi ve sigorta tahakkuklarına dair bilgi ve belgeleri, bu işlemlerin yapılmasını müteakip en geç 3 iş günü içerisinde Kuruma İLANBİS üzerinden ulaştırmak zorundadır.”

8.9. “Kategoriler” başlıklı 53’üncü maddesinde, “(4) (Ek:RG-6/3/2024-32481) İnternet haber sitelerinin Genel Kategoride yer alabilmeleri için; a) Bu Yönetmelikte belirtilen şartları başvuru tarihinden itibaren geriye doğru 1 ay süreyle yerine getirmeleri, b) İşbu taleplerini imzalı olarak Kuruma bildirmeleri, gerekmekte olup, Genel Kategoride yer almaya başlayacakları tarih, talebin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihtir. (5) (Ek:RG-6/3/2024-32481) Genel Kategoriye ilişkin resmî ilan yayımlama hakkının durdurulması kararının tebliğinden itibaren 3 ay içinde yayımlama hakkı yeniden devam etmeyen internet haber siteleri Genel Kategoriye ait kontenjan tablosundan çıkarılır.”

8.10. “Yayında süreklilik” başlıklı 56’ncı maddesinde, “(1) İnternet haber siteleri, mücbir sebepler ve kanuni kısıtlamalar dışında yayınlarını kesintisiz olarak sürdürmek zorundadır. (2) (Ek:RG-6/3/202432481)1 Kurum ağ sistemleri tarafından internet haber sitelerine erişim olup olmadığına yönelik saatlik süreçlerle yapılan sorgulamalarda, gün içerisinde birbiri ardına 3 ya da fasılalı olarak 5 kez erişim sağlanamaması kesinti olarak kabul edilir. (3) Grev sebebiyle yayımlarına ara vermek zorunda kalan internet haber sitelerinin, grevin sona erdiği tarihten itibaren 30 gün içinde, ziyaretçi trafik bilgileri şartları dışında, aranılan diğer vasıf ve ödevleri yerine getirmek suretiyle yeniden yayımlarına devam etmeleri halinde resmî ilan yayımlama hakları devam eder. (4) İnternet haber sitelerinden, Kuruma en az 3 iş günü önce bildirmeleri şartıyla Ramazan ve Kurban Bayramlarına denk gelen günlerde ziyaretçi trafik ve içerik şartları aranmaz.”

8.11. “Asgari kadro” başlıklı 59’uncu maddesinde, “(1) Kategorilerine göre internet haber sitelerinin kadrolarında bulundurmaları zorunlu olan fikir işçilerinin asgari sayısı, dağılımı ve görevleri aşağıda verilmiştir: … Genel Kategori Sayısı: 32, Dağılımı:1 Sorumlu müdür (yazı işleri müdürü), 3 Haber müdürü (istihbarat şefi), 13 İnternet editörü, 11 Muhabir, 4 Yazar…”

8.12. “Asgari ziyaretçi trafik bilgileri” başlıklı 61’inci maddesinde, “(1) İnternet haber sitelerinin günlük asgari ziyaretçi trafik bilgileri kategorilerine göre aşağıda verilmiştir: Genel Kategori Tekil ziyaretçi sayısı 500.000 Sayfa görüntüleme sayısı 1.500.000 … (2) Tekil ziyaretçi sayılarının, kategori ve göstergelere göre en az %15’inin doğrudan gelen ziyaretçilerden oluşması zorunludur. (3) 1., 2., 3., 4. ve 5. Kategorilerde yer alan internet haber sitelerinin ziyaretçilerinin günlük ortalama sayfada kalma süresi en az 1 dakika; Genel Kategoride ise en az 2 dakika olması zorunludur. (4) Ziyaretçi trafik bilgilerinde yurt içi kaynaklı olanlar dikkate alınır. Ancak Genel Kategoride yer alan internet haber sitelerinin ziyaretçi trafik verilerinin hesaplanmasında yurt dışı kaynaklı olanların %5’i dâhil edilir. (5) İnternet haber siteleri her yayım gününe ilişkin ziyaretçi trafik bilgilerini, Kurumun talebi halinde bir sonraki gün saat 17.00’ye kadar İLANBİS üzerinden ulaştırmak zorundadır. (6) (Değişik:RG-8/12/2023-32393) İnternet haber siteleri, BİK Analitik kullanmak ve çalışmasını sağlayacak önlemleri almak zorundadır. BİK Analitik’in çalışması için gerekli tedbirleri almayan veya engelleyici faaliyetlerine son vermeyen internet haber sitelerinin trafik verileri sıfır olarak kabul edilir ve ilgili mevzuat hükümlerine göre işlem tesis edilir. (7)

(Ek:RG-8/12/2023-32393) BİK Analitik’in kullanım koşulları ve teknik ayrıntılar, Genel Müdürlükçe belirlenir ve Kurumun internet siteleri üzerinden duyurulur. (8) (Ek:RG-8/12/2023-32393) İnternet haber sitelerinin ziyaretçi trafiklerine ilişkin BİK Analitik’in yaptığı ölçüm işlemlerinin bu maddeye uygunluğu, Kurumun talebiyle ilgili Türkiye Denetim Standartlarına göre, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim

Standartları Kurumu tarafından yetkilendirilen bağımsız denetim kuruluşları arasından Yönetim Kurulunca belirlenen kuruluş aracılığıyla yılda en az bir defa denetlenir. Denetim sonrasında bağımsız denetim kuruluşunca bir rapor hazırlanır ve Kuruma sunulur. (9) (Ek:RG-8/12/2023-32393) Bu maddede belirtilen ölçüm şartlarının değişmesi halinde, Kurumca yeniden denetleme yaptırılır. (10) (Ek:RG-6/3/2024-32481)

İnternet haber siteleri hakkında asgari ziyaretçi trafik şartıyla ilgili durdurma ve yeniden devam etme işlemleri, kategorilerine göre belirlenmiş olan asgari ziyaretçi trafik bilgilerinin birbiri ardına en az 7 gün veya ay içerisinde fasılalı olarak en az 16 gün yerine getirilip getirilmediği gözetilerek yapılır.”

8.13. “Ziyaretçi trafiklerinde ağır ihlâl” başlıklı 63’üncü maddesinde, “(1) Kurumun resmî ilanları belli nitelik ve şartları taşıyan süreli yayınlara eşit şekilde dağıtma görevinin kısmen veya tamamen engellenmesine, aksamasına, işlevsiz kılınmasına yahut ilan dağıtım kontenjanlarını hukuka aykırı olarak etkilemeye yönelik bilinen ya da ileride geliştirilecek olan herhangi bir yöntemle kasıtlı ve hileli birtakım davranış ve işlemleri gerçekleştirerek ziyaretçi trafik bilgilerinde manipülasyon yapılamaz. (2) İnternet haber siteleri; başkaları tarafından yapılan siber saldırılar ile manipülasyon gerçekleştirildiği izlenimini veren herhangi bir durumu bu halin gerçekleştiği andan itibaren ivedilikle Bilgi Teknolojileri ve İletişim

Kurumuna yazılı olarak bildirmek ve gerekli teknik önlemleri almakla yükümlüdür. Başvurunun yapılmasını müteakip Kurum şube müdürlüklerinin, resmî ilan ve reklam dağıtım görevi ile ilgili tedbir almasına imkân tanıyacak şekilde gecikmeksizin bu durumdan ve karşılığında alınan tedbirlerden haberdar edilmesi zorunludur. (3) (Ek:RG-6/3/2024-32481) Bu madde kapsamında kasıtlı ve hileli birtakım davranış ve işlemler gerçekleştirdiği tespit edilen internet haber siteleri, yayımlama hakkının sona ermesine ilişkin kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren 2 yıl boyunca aynı alan adı veya aynı imtiyaz sahipliği ile resmî ilan yayımlama talebinde bulunamaz. “

8.14. “Resmî ilanların dağıtım ve yayımlanma ilkesi” başlıklı 69’uncu maddesinde, “(1) Resmî ilanlar, bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara göre, resmî ilan yayımını zorunlu kılan mevzuata uygun olacak şekilde, Kurum tarafından belirlenecek resmî ilan yayımlama hakkına sahip gazete ve internet haber sitelerine dağıtılır. (2) Resmî ilanların dağıtımında, ilanların yasal dayanaklarına uygun olan talepler yerine getirilir. (3) Resmî ilanlar; aksi belirtilmedikçe gazetelerin genel baskılarında yayımlanır, internet haber sitelerinde ise Türkiye genelinde gösterilir. (4) Resmî ilanlar, internet haber sitelerinin ana sayfasında ve görünür bir alanda yer verilen Kurumun dijital panosu aracılığıyla da yayımlanır”,

8.15. “Yayımlama hakkının durdurulması” başlıklı 110’uncu maddesinde, “(1) Yayımlama hakkı durdurulan gazete veya internet haber sitesine, ihlaller giderilerek bu hakkı yeniden devam edinceye kadar resmî ilan verilmez. (2) Yayımlama hakkının durdurulduğu süre, durdurmaya neden olan ihlalin başladığı tarihten ihlalin sona erdiği tarihe kadar geçen gün sayısı olarak belirlenir.”,

8.16. “Yayımlama hakkının yeniden devamı” başlıklı 111’inci maddesinde, “(1) Gazete veya internet haber sitelerinin, yayımlama haklarının durdurulmasına neden olan ihlallerin ortadan kalktığına ilişkin imzalı olarak başvuruları üzerine inceleme yapılır. (2) Gerek görülürse, yayımlama hakkı açısından kontrol kurulu teşkil edilerek denetim yapılmasına da karar verilebilir. Bu durumda gazete veya internet haber sitesi, denetim yapılması kararının kendisine tebliğinden itibaren denetleme giderlerini 96 ncı madde uyarınca ödemekle yükümlüdür. (3) Resen tespit veya birinci fıkrada yer alan inceleme ya da ikinci fıkra gereğince yapılacak denetleme üzerine yayımlama hakkının durdurulmasına neden olan ihlalin giderildiği tespit edilir ise (Değişik ibare:RG-6/3/2024-32481) ihlalin giderildiği tarihten itibaren geçerli olmak üzere yayımlama hakkı yeniden devam eder. …”,

8.17. “Yayımlama hakkının sona ermesi” başlıklı 113’üncü maddesinde, “(1) Bu Yönetmelik kapsamında; a) Yayımlama hakkının durdurulduğuna ilişkin kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 6 ay içinde yayımlama hakkı yeniden devam etmeyen gazete veya internet haber sitelerinin,

… ç) Kendi kusuru ya da giderilmesi kendi elinde bulunan sebeplerle, (Mülga ibare:RG-6/3/2024- 32481)

bir takvim yılı içinde, birbiri ardına veya fasılalı olarak 7 günden fazla (Değişik ibre:RG6/3/2024-32481)

yayında sürekliliği ihlal eden internet haber sitelerinin … j) 63 üncü maddedeki ihlalin tespiti halinde internet haber sitelerinin, resmî ilan ve reklam yayımlama hakkı sona erer.”,

8.18. “Genel Müdürlük kararlarına itiraz” başlıklı 115’inci maddesinde, “(1) Genel Müdürlük kararı kendisine tebliğ edilen gazete veya internet haber sitesi, 10 iş günü içinde Yönetim Kuruluna itiraz edebilir.

Sürenin hesaplanmasında, itiraz yazısının Kurum kayıtlarına intikal tarihi esas alınır. (2) Yönetim Kurulu itirazı haklı bulur ise gereği yapılmak üzere dosya Genel Müdürlüğe gönderilir. (3) Genel Müdürlük kararına itiraz edilmemesi veya süresinde itiraz edilmemesi ya da nihai olarak itirazın Yönetim Kurulu tarafından kabul edilmemesi halinde karar kesinleşir. (4) Gazete veya internet haber sitelerinin haklarında alınan kararlara ilişkin itirazlarını, her bir Genel Müdürlük kararı için ayrı yazılarla Kuruma intikal ettirmesi gerekmektedir. (5) Bu maddede yer alan süreler kararın tebliğ edildiği günü takip eden ilk iş gününden itibaren başlar.

8.19. “Resmî ilan yayımlayan gazetelerin internet haber sitelerine dair geçiş hükümleri” başlıklı

Geçici 4’üncü maddesinde, “(1) Resmî ilan yayımlama hakkı bulunan gazetelerin bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce Kuruma bildirdiği internet haber siteleri, 31/3/2023 tarihine kadar imzalı başvuruda bulunmak şartıyla bu Yönetmeliğin asgari trafik zorunluluğu hariç genel ve internet haber sitelerine dair hükümlerini eksiksiz yerine getirmeleri halinde, bekleme süresine tabi tutulmaksızın kontenjan yerlerine göre 1/4/2023 tarihinden sonra internet haber sitelerinde yayımlatılacak resmî ilanlardan yararlandırılır.

Ancak, 30/9/2023 tarihi itibarıyla asgari trafik şartını yerine getirmeyen internet haber sitelerinin resmî ilan yayımlama hakları durdurulur. …

(4) Resmî ilan yayımlama hakkı bulunan gazetelerin bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce Kuruma bildirdiği internet haber siteleri, 31/3/2023 tarihine kadar imzalı başvuruda bulunması şartıyla yalnız resmî reklam yayımlayan internet haber sitelerine dair hükümlerini eksiksiz yerine getirmeleri halinde, bekleme süresine tabi tutulmaksızın süreli yayınlar listesinin yalnız resmî reklam verilebilecek internet haber sitelerine dair bölümüne dâhil edilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme

10. Şikayetçi, iş bu kararın 1 no.lu paragrafında “Başvuranın İddia ve Talepleri” başlıklı bölümünde ayrıntılı olarak açıklandığı iddialara istinaden özetle, Anonim Şirketi adına Tüzel Kişi

/

Temsilcisi ve Yönetim Kurulu Başkanı olarak yaptığı başvuruda, imtiyaz sahibi oldukları .com internet haber sitesinin resmî ilan yayımlama hakkının devam ettirilmesini talep etmektedir.

11. Anayasanın 2’nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden birisi belirliliktir. Belirlilik hukuki güvenliğin bir sonucu olarak; normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Bilindiği üzere, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır. İdari işlemin dayanağı olan sebebin açıkça kanunlarda gösterilerek bağlı yetkinin bulunduğu durumlarda idarenin, kanunun koyduğu sınırlar içinde kalması, sebep ve konu yönünden kanun ile belirtilen koşullara uyması gerekir.

12. Yazılı metin ve sabit görsel materyallerin (fotoğraf, resim, çizim vb.) yer aldığı medya türüne basılı medya adı verilmektedir. Geçmişten günümüze teknolojik gelişmeler ile birlikte medya da bu gelişmelerden etkilenerek değişmiştir. Görsel ve işitsel medya ile şekillenen değişime son olarak internet medyası da eklenmiştir. İnternet, görsel, işitsel ve basılı medyanın bir araya geldiği ve yeni medya adı verilen bir medya türüdür.

13. Basın veya daha geniş kapsamıyla medya; demokratik toplumlarda kamu otoritesi ile kamuoyu arasında köprü olma görevini üstlenmekte, kamuoyunun tüm sorunlarını ilgililerine ulaştırıp çözümlenmesine katkı sağlamaktadır. Dolayısıyla yazılı, görsel, işitsel medyanın ve internet medyasının icra ettiği hizmet geniş anlamıyla bir kamusal görev niteliği taşımaktadır.

14. Ayrıca medyanın toplumlar için daha da önemli bir yer edinmekte olduğu tartışmasız kabul edilmektedir. Kitle iletişim araçları toplumsal denetimin sağlanmasında olduğu gibi, toplumsal değişmenin de başlıca araçlarından olan birisi olarak görülmektedir. Dolayısıyla en geri kalmışından en gelişmişine kadar tüm ülkeler, basına ya da medyaya verdikleri doğrudan ya da dolaylı desteklerle siyasi sistemlerini güçlendirmeyi amaçlamışlardır.

15. Aynı şekilde dijitalleşme ve gelişen internet teknolojisi medyanın da dönüşümünü ve değişimini beraberinde getirmektedir. Tarihsel bir perspektiften bakıldığında gazete gibi basılı mecralarda yayınlanan ilan formatı ile doğan modern reklamcılık, iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmelere paralel olarak radyo, televizyon ve günümüzde internet üzerinden yeni formatlarda hayat bulmuştur. İnternetle birlikte insanların gündemi takip etme, habere ulaşma ve okuma alışkanlıkları yeni boyutlar kazanmıştır. İnternet medyasının ulusal düzeyde yaygınlaşması ve ulaşılabilirliğinin yüksek olması ile birlikte okunurluğunun artması yerel düzeyde de dönüşümü ve değişimi beraberinde getirmektedir.

16. Bu değişim ve dönüşüme, destekleyici ve düzenleyici hüviyetiyle mevzuatta görev ve yetki verilen

İdarelerin liderlik etmesi, dönüşümü kolaylaştırması ve yön göstermesi gerekmektedir. Dijitalleşme beraberinde birçok alanda yeni yasal düzenlemelerin ve güncellemelerin yapılmasını gerekli kılmaktadır.

17. Anayasa’nın 26’ncı maddesinde yer alan ifade özgürlüğü ile onun özel güvencelere bağlanmış şekli olan ve Anayasa’nın 28’inci maddesinde yer alan basın özgürlüğü demokratik bir toplumun zorunlu temellerinden olup, toplumun ilerlemesi ve her bireyin gelişmesi için gerekli temel şartlardan birini oluşturmaktadır. Bu bağlamda basın özgürlüğü herkes için geçerli ve demokrasinin işleyişi için yaşamsal önemdedir. (Anayasa Mahkemesinin 04/06/2015 tarih ve / Başvuru Numaralı Genel Kurul

Kararı) Basın özgürlüğünün kamuoyuna çeşitli fikir ve tutumların iletilmesi ile bunlara ilişkin bir kanaat oluşturulması için en iyi araçlardan birini sağladığı açıktır. (Anayasa Mahkemesinin 21/11/2017 tarih ve 2014/12162 Başvuru Numaralı Kararı)

18. Basın özgürlüğü bazı anayasalarda, uluslararası bildiri ve sözleşmelerde ifade özgürlüğü ile birlikte ele alınmıştır. Doktrinde de bazı yazarlar basın özgürlüğünü ifade özgürlüğünün bir şekli ve ayrılmaz bir parçası olarak görmekte ve söz konusu özgürlüğün ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürmektedir. (Çetin Özek, Basın Özgürlüğünden Bilgilenme Hakkına, Alfa Yayınları, 1.

Baskı, İstanbul, 1999, s. 204)

19. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10’uncu maddesinde basın özgürlüğünden açıkça bahsetmese de, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadında 10’uncu maddede yer alan özgürlüklerden yararlanma konusunda basın mensuplarına özel bir statü tanıyan ilke ve kurallar grubu geliştirilmiştir. (Avrupa İnsan

Hakları Sözleşmesi Kapsamında İfade Özgürlüğünün Korunması, Uygulamacılar için el kitabı Dominika

Bychawska-Siniarska, Türkçe’ye Çeviren: Av. Tuğçe Duygu Köksal, s,99) Devletlerin hakların kullanılmasına müdahale etmemeleri gerekmektedir. Bununla birlikte, bireylerin haklarına, özel kişiler veya devlet dışı aktörler tarafından müdahale edilmesini önleme de dahil olmak üzere, bireyler arasında insan haklarının etkin bir şekilde korunmasını sağlamak için gerekli adımların atılmasında pozitif yönde hareket etmeleri de gerekmektedir. (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Kapsamında İfade Özgürlüğünün

Korunması, Uygulamacılar için el kitabı Dominika Bychawska-Siniarska, Türkçe’ye Çeviren: Av. Tuğçe

Duygu Köksal, s,103) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM) göre ifade özgürlüğü, demokratik toplumun temelini oluşturan ana unsurlardandır. AİHM, ifade özgürlüğüne ilişkin kararlarında ifade özgürlüğünün toplumun ilerlemesi ve bireyin gelişmesi için gerekli temel şartlardan birisini teşkil ettiğini yinelemektedir. (Anayasa Mahkemesinin 21/11/2017 tarih ve 2014/12162 Başvuru Numaralı Kararı)

20. Demokrasilerde yönetenlerin yönetilenlere karşı şeffaf olması ilkesi gereğince kamunun faaliyetlerinden kitlelerin haberdar edilmesi için kamuya ilişkin ilanların duyurulması ihtiyacı bulunmaktadır. Kamu idarelerinin iş ve eylemleriyle ilgili yayınlattığı resmi ilanların temel gayesinin, mümkün olan en fazla sayıda muhataba ulaşılmak suretiyle kamu yönetimlerinin eylem ve işlemleri hakkında kamuoyunda farkındalığın oluşturulması olduğu gibi, dolaylı olarak devletin sosyal sorumlulukları kapsamında basının desteklenmesi olduğu da ifade edilebilir.

21. Kamu idarelerinin iş ve eylemleriyle ilgili yayınlattığı resmi ilan ve reklamların temel gayesi, mümkün olan en fazla sayıda potansiyel muhataba ulaşılmak suretiyle bir yandan kamu yönetimlerinin eylem ve işlemleri hakkında kamuoyunda farkındalığın oluşturulması diğer yandan da kamuoyuna eşit şekilde bilgi sağlayarak rekabetin artırılmasının sağlanmasıdır. 2 Ocak 1961 tarihinde 195 sayılı Basın İlan Kurumu

Teşkiline Dair Kanun ile kurulan Basın İlan Kurumunun asli görevi, resmî ilan ve reklamların, bu ilan ve

reklamları yayımlama hakkına sahip olan süreli yayınlarda yayımlanmasına aracılık etmektir. Basın İlan

Kurumu, kamu tüzel kişiliğini haiz bir kurumdur. Görevine dair işlemlerde düzenleyici, denetleyici ve destekleyici fonksiyonları bulunmaktadır. Basın İlan Kurumu, resmi ilan ve reklam yayınlama hakkı bakımından süreli yayınların belirli vasıflara uygun hale gelmesi için ödevler yükleyerek denetleme yapabilmekte ve bunların ihlali halinde müeyyide uygulayabilmektedir.

22. Basın İlan Kurumu, resmî ilan ve reklamların süreli yayınlarda neşredilmesine aracılık yetki ve sorumluluğunu yerine getirirken 195 sayılı Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun; 195 sayılı Kanun’un 34, 35, 36, 39, 45/A, 53 ve Geçici 9 uncu maddelerine dayanılarak çıkarılan; Resmî İlan Fiyat Tarifesi; Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliği; Resmî İlanların Elektronik Ortamda Alınıp Dağıtılmasına Dair

Yönetmelik, dd) Basın İlan Kurumu İlan Portalı Yönetmeliği; Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliğinin 23, 24, 52, 58, 61, 62 ve 70 inci maddelerine dayanılarak çıkarılan Resmî İlanların İnternet Haber sitelerinde

Yayımlanmasına Dair Tebliğ; İnternet Haber Sitelerinin Teknik Olarak Uyması Gereken Kurallar (5 Eylül

2023 – 31 Mayıs 2024 tarihleri arasında); İnternet Haber Sitelerinin Teknik Olarak Uyması Gereken

Kurallara Dair Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ (1 Haziran 2024 itibarıyla) hükümlerini esas almaktadır.

23. Bu vazife, kuruluş tarihinden 2023 yılına kadar süreli yayın olarak kabul edilen gazete ve dergi özelinde süregelmiş, 18 Ekim 2022 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7418 sayılı Basın Kanunu ile Bazı

Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile internet haber siteleri de “süreli yayın” kapsamına alınmış, aynı Kanun ile 195 Sayılı Kanun’a eklenen “İnternet haber sitelerinde resmî ilan ve reklam yayınlayacakların sorumlulukları” başlıklı Geçici 9 uncu madde ile internet haber sitelerinin taşıması gereken vasıflar ve yerine getirmesi gereken sorumluluklar ile yayına ilişkin usul ve esasların, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde Kurum Genel Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmıştır.

24. Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliği (Yönetmelik), Genel Kurul’un 13 Ocak 2023 tarihli olağanüstü toplantısında görüşülerek kabul edilmesini müteakip 1 Şubat 2023 tarihli ve 32091 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak geneli itibarıyla 1 Nisan 2023 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Buna göre BİK, resmî ilanları

195 sayılı Kanun ile Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliğinde belirtilen hususlar dahilinde içerik, sayfa

sayısı ve ölçüsü, kadro, fiili satış, ziyaretçi trafik, en az yayın hayatı süresi bakımlarından ve diğer şartlar gözetilerek belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde süreli yayınlara dağıtmaktadır.

25. Herhangi bir yayın veya kontenjan yerinde bir süreli yayının (gazete veya internet haber sitesi) resmî ilan yayınlama hakkı kazanabilmesi için, Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliğinin “Yayımlama hakkı kazanma şartları” başlıklı 11 inci maddesine göre; yazılı olarak resmî ilan yayınlama talebinde bulunması, yükletilen ödevleri kabul ederek zamanında yerine getirmesi, yayın / kontenjan yerine göre tespit edilen kategori doğrultusunda, Yönetmeliğin ilgili kısımlarında belirtilen şart ve vasıfları haiz olması, kendisi için belirlenen bekleme süresini tamamlaması gerekmektedir. İnternet haber siteleri, Yönetmelikle belirlen esas ve usullere uygun olarak vasıf ve ödevlerini eksiksiz ve zamanında yerine getirmeleri halinde, Yönetmeliğin “Bekleme süresi” başlıklı 54 üncü maddesi kapsamında resmî ilan yayımlama hakkı kazanmaktadır. Gerek resmî ilan yayımlama hakkına sahip gerekse bu ilanları yayımlamak için talebi üzerine bekleme süresine tabi tutulan süreli yayınlar, yükletilen vecibelerin noksansız ve zamanında yerine

getirilip getirilmediği hususunda düzenli aralıklarla denetlenip incelenmekte, mevzuata aykırı veya ihlâl olduğu durumların tespiti halinde de ihlâl süresi karşılığı, yayımlama hakkı olanlarda resmî ilan istihkakının, gelecekte yayınlayacağı muhtemel resmî ilanlardan mahsup edilmesi şeklinde, bekleme süresi içinde olanlarda ise bekleme süresine eklenmesi şeklinde işlem tatbik edilmektedir. Resmî ilanların internet haber sitelerine dağıtımı; Yönetmeliğin üçüncü kısmının “Resmî İlan Kontenjanına İlişkin

Gösterge Şartları ve Sayıları” başlıklı üçüncü bölümünde yer alan 64, 65, 66, 67 ve 68 inci maddelerde hüküm altına alındığı üzere kadro ve asgari ziyaretçi trafik bilgilerinin asgari veya iki/üç katı gibi kıstaslar gözetilerek gerçekleştirmektedir. İlan Bilişim Sistemi (İLANBİS) üzerinden Kuruma gönderilen resmî ilanların yürürlükte olan Cumhurbaşkanınca belirlenen Resmî İlan Fiyat Tarifesine göre hesaplanan resmî ilanlar ilgili yayın yerindeki süreli yayınların anlık istikhakları esas alınarak en az istihkakı olan süreli yayınlara sırayla sevk edilmektedir. İlan sahibi idareler, resmî ilanlarının yayın durumunu, fatura bilgilerini elektronik ortamda İLANBİS üzerinden takip edebilmektedir.

26. Anayasanın 29’uncu maddesinde süreli yayınların çıkarılması, yayım şartları, malî kaynakları ve gazetecilik mesleği ile ilgili esasların kanunla düzenleneceği, Kanunun haber, düşünce ve kanaatlerin serbestçe yayımlanmasını engelleyici veya zorlaştırıcı siyasal, ekonomik, malî ve teknik şartlar koyamayacağı ve süreli yayınların, devletin ve diğer kamu tüzelkişilerinin veya bunlara bağlı kurumların araç ve imkânlarından eşitlik esasına göre yararlanacağı belirtilmiştir.

27. Anayasa Mahkemesi kararında ifade edildiği üzere, basın özgürlüğünün gerçekleştirilebilmesinin koşullarından biri de kuşkusuz ekonomik imkânların bulunmasıdır. Zira basın özgürlüğü haberin içeriğinin yanında haberin veriliş biçimini de kapsar. Bilhassa süreli yayınlar açısından, haberin verilmesi için ekonomik imkânlar büyük ölçüde resmî ilan ve reklamların yayınlanmasıyla sağlanmaktadır. (Anayasa

Mahkemesinin 09/01/2020 tarih ve E:2016/5653, K:2016/5653 Sayılı Kararı, R.G. Tarih- Sayı : 2024/12834-S.24.19375 11.03.2020-31065)

28. Resmi ilanların dağıtılması basın özgürlüğü açısından önemlidir. Çünkü resmi ilanlar, basını finanse etme gibi bir öneme sahiptir. Fikir ve içtihat farkı aranmaksızın bir başka deyişle herhangi bir fikri ya da içtihadı savunan gazetelerin bir fikri ya da içtihadı savunmasının resmi ilan alması açısından Basın İlan

Kurumu için ilanların dağıtımında bir seçim sebebi olmaması, basın özgürlüğü anlamında önemlidir.

Türkiye’de yazılı basının finans kaynakları konusunda en önemli gelirlerden biri gazetelerin Basın İlan

Kurumu’ndan aldıkları ilanlar ve reklamlardır. Habercilik, hedef kitlelere bilgi aktarımının yapıldığı bir süreçtir. Bu süreç içerisinde medya işletmelerinin sahip oldukları gelir kaynakları üretilen haberlerin içeriğini ve kalitesini etkileyecektir. (Osman Vedüd Eşidir, Türk Basın Sektörünün Finansmanında Basın

İlan Kurumu’nun Yeri Ve Önemi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Gazetecilik Anabilim

Dalı Doktora Tezi, İstanbul, 2016, s. iii)

29. BİK tarafından uygulanan denetim faaliyetine ilişkin olarak Basın İlan Kurumu Yönetmeliğinin

114 üncü maddesine istinaden Kurum Yönetim Kurulunca yürürlüğe konulan İç Hizmet Talimatında

belirtilen hükümler uygulanmakta, resmî ilan yayınlama hakkını haiz süreli yayınların, yayın ve kontenjan yerlerine göre belirlenen vasıfları taşıyıp taşımadıkları, kendilerine yüklenen ödevleri noksansız ve zamanında yerine getirip getirmediklerine dair işlemlerin esas ve usulleri “Resmî İlan ve Reklam

Yönetmeliği” ile belirlenmektedir. Yönetmeliğin denetlemeler ve kontrol kurulu raporları üst başlıklı 92 nci maddesinin birinci fıkrası gereğince, resmî ilan yayımlama hakkına sahip veya bu hakkı kazanabilmesi için bekleme süresine tabi tutulmuş olan gazete veya internet haber sitelerin 2 yılda en az 1 defa denetlenmesinin zorunlu olduğu, ayrıca resmî ilan yayınlama hakkı elde edebilmek için bekleme süresi içerisinde bulunan süreli yayınların ara denetlemeleri, bu süreyi tamamlayan süreli yayınların ise nihai denetlemelerinin ifa edildiği, Yönetmeliğinin 111 inci maddesine göre de yayımlama hakkının yeniden devamı denetlemelerinin gerçekleştirildiği, denetlemeler neticesinde, anılan Yönetmeliğin 112 nci maddesi hükmü uyarınca “mahsup” ve “telafi”, 110 uncu maddesi uyarınca “durdurma” ve 113 üncü maddesi hükümleri uyarınca da ilan hakkını “sona erme” şeklinde müeyyideler uygulandığı, ilgili yayınlar hakkında yayınlama hakkının durduğuna ve yeniden devam ettiğine ilişkin alınan kararların birer nüshasının, Basın İlan Kurumu Genel Kurulunca yükletilen vasıfları taşımaması ve yükletilen ödevleri ihlâl etmesi sebebiyle müstenidi evrakıyla beraber 195 sayılı Kanunun 49 uncu maddesine göre işlem yapılması için Basın İlan Kurumu Yönetim Kuruluna sunulduğu, Yönetim Kurulunun anılan 49 uncu maddeye göre vereceği karar kesinleştikten sonra tespit edilen süreye göre “resmî ilan kesme” müeyyidesi uygulandığı, mevzuat hükümlerinin ihlâli sebebiyle süreli yayınlara mahsup işlemi (idari işlem) uygulanmış olmasının, aynı konuda, 195 sayılı Kanunun 49 uncu maddesi uyarınca müeyyide (ceza) işlemi uygulanmasına engel teşkil etmediği, mahsup ve müeyyide uygulamalarının Kuruma ve Hazineye aktarılmayıp aynı yayın yerindeki diğer resmî ilan yayınlayan süreli yayınlara resmî ilan istihkakları (gösterge) oranında resmî ilan olarak paylaştırıldığı anlaşılmaktadır. Resmî ilan yayınlama hakkının durdurulması, sonlandırılması ile mahsup veya telafi kararları Kurum Genel Müdürlüğünce, resmî ilan ve reklamların kesilmesi ise Kurum Yönetim Kurulunca karara bağlanmaktadır.

30. Kurum Genel Müdürlüğünün aldığı kararlara Kurum Yönetim Kurulu nezdinde itiraz edilebilmekle birlikte, Kurum Yönetim Kurulunun 195 sayılı Kanunun 49 uncu maddesine istinaden müeyyide uygulanmasına dair kararlarına Asliye Hukuk Mahkemeleri nezdinde itiraz edilebilmektedir. 1 Ocak – 30

Haziran 2024 tarihleri arasında internet haber siteleri hakkında toplam 2.536 gün karşılığı 11.617.604,32

Türk Lirası tutarında mahsup, 183 gün karşılığı 2.108.242,8 Türk Lirası tutarında telafi kararı alınmıştır.

Ayrıca, ihlâlleri sebebiyle 2.793 gün karşılığı mahsup işlemi ise internet haber sitelerinin göstergeleri düşürülmek suretiyle uygulanmıştır.

31. Şikayete konu uyuşmazlık, resmi ilan ve reklam yayımlama hakkı durdurulan www. .com internet haber sitesinin resmi ilan ve reklam yayımlama hakkının devam ettirilmesi talebi hakkında olup, tekil ziyaretçi trafik sayılarının belirlenebilmesi için 1 Nisan 2023 tarihi ile 30 Eylül 2023 tarihleri arasında; 1 Ekim 2023 tarihi ile 1 Mart 2024 tarihi arasında; 1 Mart

2024 tarihi ile 4 Nisan 2024 tarihi arasında ve 4 Nisan 2024 tarihi sonrasında kullanılan ölçüm takip

kodunun Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliğinin aradığı surette kullanılıp kullanılmadığı yönünden incelenmesini gerekli kılmaktadır.

32. Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliğinin “Resmî ilan yayımlayan gazetelerin internet haber sitelerine dair geçiş hükümleri” başlıklı Geçici 4’üncü maddesinde yer verilen “(1) Resmî ilan yayımlama hakkı bulunan gazetelerin bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce Kuruma bildirdiği internet haber siteleri, 31/3/2023 tarihine kadar imzalı başvuruda bulunmak şartıyla bu Yönetmeliğin asgari trafik

zorunluluğu hariç genel ve internet haber sitelerine dair hükümlerini eksiksiz yerine getirmeleri halinde, bekleme süresine tabi tutulmaksızın kontenjan yerlerine göre 1/4/2023 tarihinden sonra internet haber sitelerinde yayımlatılacak resmî ilanlardan yararlandırılır. Ancak, 30/9/2023 tarihi itibarıyla asgari trafik şartını yerine getirmeyen internet haber sitelerinin resmî ilan yayımlama hakları durdurulur. …” hükmü gereği asgari trafik zorunluluğu şartı ve “BİK Analitik” ölçüm kodu kullanılması zorunluluğu şartları aranmaksızın internet haber sitelerine 1 Nisan 2013 tarihi ile 30 Eylül 2023 tarihleri arasında muafiyet uygulaması öngörülmüştür.

33. Kurumumuz tarafından istenen bilgi-belge isteme yazısına istinaden Basın İlan Kurumu Genel

Müdürlüğü’nün Kurumumuza verdiği cevap ve ekleri tetkik edildiğinde, “ .com internet haber sitesinin ziyaretçi trafik bilgilerinin incelenmesi üzerine;

33.1. İHS’nin 1 Nisan 2023 tarihi itibarıyla Yönetmeliğin 61 inci maddesinin beşinci fıkrası gereğince, Kuruma ait olmayan başka bir ölçüm aracı ile yapılan her yayım gününe ilişkin bir sonraki gün saat 17.00’ye kadar İLANBİS üzerinden ulaştırdığı ölçüme dair ziyaretçi trafik bilgileri (dayanağı olan evrakın yüklenmediği) raporuna göre, 1 Nisan’da 2.087, 2 Nisan’da 2.316, 3 Nisan’da 2.181, 4 Nisan’da 2.574, 5

Nisan’da 2.735, 6 Nisan’da 2.462 bu ay ortalamasının ise 2.608 olduğu, Mayıs ayında 2.572, Haziran ayında 2.312, Temmuz ayında 2.096, Ağustos ayında 2.359, Eylül ayında 2.319, Ekim ayında ise ortalama

2.045 tekil ziyaretçisi olduğunun beyan edildiği,

33.2. Yönetmeliğin 61 inci maddesinin altıncı fıkrası gereğince, internet haber sitelerinin, Kurum tarafından belirlenen ve ziyaretçi bilgilerini toplayan ölçüm aracını kullanmak zorunda olduğuna ilişkin hükmün gereğini yerine getirmek üzere ürettiği mülkiyeti ile isim hakkı kendisine ait olan BİK Analitik’in ölçüm yapabilmesine olanak sağlamak için her bir internet haber sitesine özel ve benzersiz bir ölçüm takip kodu oluşturularak kendileriyle paylaşıldığı,

33.3. Resmî ilan ve reklam yayımı ile alâkalı internet haber sitelerinin aralarında ziyaretçi trafik bilgilerinin ölçümünün de yer aldığı teknik hususlara dair incelemelerini gerçekleştirmek amacıyla

Yönetmeliğin muhtelif maddelerine dayanılarak 5 Eylül 2023 tarihli ve -E. / sayılı “İnternet Haber Sitelerinin Teknik Olarak Uyması Gereken Kurallar” tamiminin çıkarıldığı, Tamimin kanunen 11 Eylül 2023 tarihinde İHS’ye tebliğ edildiği, Tamimde, BİK Analitik ölçüm takip kodunun internet haber siteleri tarafından belirtilen şartlara uygunluk arz edecek şekilde tüm sayfalara yerleştirilmesi gerektiği, kodun yerleştirilmesi konusundaki eksik ve hataların yayının sorumluluğunda olduğu, kodun yerleştirildiği sayfaların ziyaretçi trafik bilgilerinin yerleştirilme tarihi itibarıyla kayıt altına alınmaya başlandığı, bahsi geçen işlemlerin, Kurum tarafından incelenebilmesi ve yapılan incelemelerde sorun yaşanmaması için işlemlerin zamanında ve eksiksiz yapılmasıyla alâkalı gerekli özen ve hassasiyetin gösterilerek ivedilikle tedbir alınmasının önem arz ettiği, aksi takdirde mevzuatın ilgili madde hükümleri mucibince işlem yapılacağının belirtildiği,

33.4. BİK Analitik tarafından elde edilen ziyaretçi trafik bilgileri raporuna göre ise İHS’nin 1 Mart

2024 tarihine kadar hiçbir verisinin mevcut olmadığı, BİK Analitik aracılığıyla temin edilen verilerin

muhatap internet haber siteleri ile ilk kez 28 Ağustos 2023 tarihinde paylaşıldığı, 28 Ağustos – 30 Eylül

2023 tarihleri arasında sahadan gelen az sayıdaki geri bildirimin değerlendirildiği, aralarında

.com internet haber sitesinin de bulunduğu birçok muhatabın yayımlama hakkının durdurulduğu, bu işlemlerin ardından Kuruma dayanaklı hiçbir müracaatın yapılmadığı,

33.5. İHS’nin 6 aylık muafiyet döneminin sona erdiği 30 Eylül 2023 tarihi itibarıyla, “kendilerine özel üretilen ölçüm takip kodunu internet sitesine eklemediği” ve bundan kaynaklı olarak herhangi bir ziyaretçi verisi alınamadığı, bu suretle Yönetmelik’in 61 inci maddesinin altıncı fıkrasında hüküm altına alınan BİK Analitik ölçüm aracının kullanılması ve çalışması için gerekli önlemleri almaması sebebiyle 4

Ekim 2023 tarihli ve / sayılı Genel Müdürlük Kararı ile resmî ilan yayımlama hakkının durdurulduğu,

33.6. Bu Kararın, 195 sayılı Kanun’un 51 inci maddesi ile Basın İlan Kurumu Yönetmeliğinin 114/A maddesine dayanılarak çıkarılan 5 Temmuz 2022 tarihli Elektronik Tebligata Dair Tebliğ’e istinaden

Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi (UETS) vasıtasıyla süreli yayının bildirdiği UETS adresine elektronik tebligat olarak ulaştırıldığı, tespite dair menfi veya müspet (1 Mart 2024 tarihine kadar) Kuruma hiçbir başvuru olmadığı,

33.7. İHS’nin, Nisan/2023-Şubat/2024 döneminde asgari kadroyu sağlayacak şekilde 15-17 arasında fikir işçisi beyan ettiği, 2024 yılında Mart ayında fikir işçisi kadrosunun 30 kişi ve üzerine yükseltilmesine yönelik işe giriş işlemleri yapıldığı, bu gelişmenin, daha fazla resmî ilan geliri elde edebilmek için Yönetmeliğin “Kadro ek göstergesi” başlıklı 66 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca asgari kadro sayısı olan 15 adedin iki katı 30 kişi şartının sağlanarak ek gösterge talep edebilmek veyahut

Yönetmeliğin 53 üncü maddesi kapsamında kontenjan yeri “Türkiye geneli” olarak belirlenen Genel

Kategori’de yer alabilmek için yapılmış olduğu, ancak bu yeni artan kadro sayısı ve görev dağılımına dair beyanın içerik niteliğine yansımadığının görüldüğü,

33.8. İLANBİS üzerinden beyan edilen ziyaretçi trafik bilgileri raporuna göre, tekil ziyaretçi ortalamasının 2023 yılı Kasım ayında 1.813, Aralık ayında 2.129 olarak beyan edildiği, 2024 yılı 1 Ocak itibarıyla ise beyanda bulunulmadığı, İHS’nin 2024 yılı Ocak ve Şubat aylarına ilişkin, BİK Analitik ölçüm kodunun yerleştirilmemesi sebebiyle doğrudan, İLANBİS üzerinden beyanda bulunulmadığı için de dolaylı olarak Kurum kayıtlarında hiçbir ziyaretçi bilgisinin mevcut olmadığı,

33.9. İHS’nin Kurum Genel Müdürlüğüne 1 Mart 2024 tarihinde intikal ettirilen ve 12445 sıra numarasıyla kayda alınan 1 Mart 2024 tarihli yazısında, ‘ / sayılı Genel Müdürlük Kararında belirtilen ziyaretçi trafik bilgilerini toplayan ölçüm aracı kodunun kullanılmasına ilişkin uyarı yazısının akabinde gerekli eksikliklerin giderildiği ve sitenin 1 Mart 2024 itibarıyla eksiksiz çalıştığı’; İHS’nin Kurum Genel Müdürlüğüne 1 Mart 2024 tarihinde intikal ettirilen ve sıra numarasıyla kayda alınan 1 Mart 2024 tarihli yazısında, ‘sitenin ziyaretçi trafik bilgilerinin ölçümlerinin yapılabilmesi amacıyla mail ortamında gönderilen script kodunun sitenin kaynak kodlarına 1 Mart 2024 tarihinde eklendiği’ belirtilerek gereğinin yapılmasının talep edildiği,

/

33.10. BİK Analitik raporuna göre ise, yukarıda belirtildiği üzere BİK Analitik ölçüm takip kodunun siteye yerleştirilmemesi sebebiyle 28 Ağustos 2023 tarihinden itibaren veri alınamadığı, bu durumun

2024 yılında 1 Mart’ta sona erdiği ve ilk verinin bu tarihte BİK Analitik’e yansıdığı, tekil ziyaretçi

sayısının 1 Mart’ta 230.302, 2 Mart’ta 323.379, 3 Mart’ta 329.445, 4 Mart’ta 507.162, 10 Mart’ta 546.942, 11 Mart’ta 546.954, 12 Mart’ta 547.017, 13 Mart’ta 547.013, 14 Mart’ta 546.892, 15 Mart’ta 550.366, 16 Mart’ta 546.736, 17 Mart’ta 546.053, 18 Mart’ta 546.247, 19 Mart’ta 546.102, 20 Mart’ta 546.251, 21 Mart’ta 546.243, 22 Mart’ta 546.249, 23 Mart’ta 546.119, 24 Mart’ta 546.194, 25 Mart’ta 546.190, 26 Mart’ta 546.167, 27 Mart’ta 546.227, 28 Mart’ta 546.269, 29 Mart’ta 546.244, 30 Mart’ta 546.407, 31 Mart’ta 546.074 olduğu, Nisan ayında da durumun benzerlik taşıdığı ve ay ortalamasının

514.509 olduğu, BİK Analitik takip kodunun internet haber sitesinin herhangi bir sayfasında

bulunmaması sebebiyle gerçek kullanıcılara ait olmayan bu verilerin; otomatize edilmiş, kendini tekrarlayan ve öngörülebilir yapay bir trafik olduğu,

33.11. Bu taleplere ilişkin 28 Mart 2024 tarihli inceleme yazısına dayanılarak alınan 4 Nisan 2024 tarihli ve / Genel Müdürlük Kararında, Yönetmeliğin 61 inci maddesinin birinci fıkrasının da aralarında bulunduğu hükümlerine dayanılarak çıkarılan Tamimin “Ölçüm Takip Koduna İlişkin Kurallar” ile ilgili bölümünde “ziyaretçi trafik bilgilerinin doğru bir şekilde ölçülmesini sağlamak” amacıyla Kurum tarafından intikal ettirilen ve Yönetmeliğin 61 inci maddesinin altıncı fıkrası gereğince ‘tüm sayfalarda yer alması’ zorunlu olan ölçüm takip (script) kodunun yer almaması ve hâlihazırda incelemenin yapıldığı tarih itibarıyla da bu ihlâlin devam etmesi sebebiyle resmî ilan yayımlama hakkının durdurulmasının devamına karar verildiği,

33.12. 4 Nisan 2024 tarihli Genel Müdürlük Kararının kendilerine ulaşmasını müteakip BİK Analitik ölçüm takip kodunun aynı gün (4 Nisan 2024) siteye eklendiği, İHS’nin Kurum Genel Müdürlüğüne 5

Nisan 2024 tarihinde intikal ettirilen ve sıra numarasıyla kayda alınan 4 Nisan 2024 tarihli yazısında, ‘kodun kullanılmaya başlandığı 1 Mart 2024 tarihi itibarıyla ziyaretçi bilgilerinin BİK Analitik’te düzenli ve günlük olarak yer aldığı ve aksi bir durumun düşünülmediği ’ belirtilerek gereğinin yapılmasının talep edildiği,

33.13. Daha düşük ölçtüğü iddia edilen BİK Analitik verileri bir tarafa, ekseriyetle daha yüksek trafik rakamları sunan diğer ölçüm aracının verilerine göre dahi tekil ziyaretçi adedi ortalamasının; 2023 yılı

Nisan ayında 2.608, Mayıs ayında 2.572, Haziran ayında 2.312, Temmuz ayında 2.096, Ağustos ayında 2.359, Eylül ayında 2.319, Ekim ayında 2.045, Kasım ayında 1.813, Aralık ayında 2.129 olduğu, bu haliyle

1 Nisan – 31 Aralık 2023 döneminde 9 ay boyunca mevzuatın aradığı (50.000) ziyaretçi trafik şartının

yaklaşık 1/20’sine denk gelen 2.250 olduğu, yukarıda yer verildiği üzere 1 Mart itibarıyla ise BİK Analitik ölçümlerine göre günlük tekil ziyaretçi bilgilerinin nitelikli olma ve doğal bir seyirden ziyade, teknik olarak açıklanması mümkün olmayacak türde muarız bir vaziyeti haiz olduğu, yerleşik içtihatlardaki ifadeyle; bu durumun hayatın olağan akışına aykırı olduğu, keza kullanıcıların siteyi ziyaret etme davranışlarının yanı sıra; bu ziyaretçilerin ülke ve şehir gibi coğrafi konumu; kullandıkları cihaz, tarayıcı ve işletim sistemleri gibi teknolojik bilgileri; ziyaretin arama motorları, sosyal medya siteleri gibi hangi kaynaklardan geldiğine dair yapılan incelemelerde “anomali” olarak tabir edilen hususların görüldüğü, bu sebeple ziyaretçi trafik şartını şekilsel olarak yerine getirdiği ancak nitelik olarak bu

/

durumun incelendiğine dair “63’üncü madde hükmü saklı” kaydının düşüldüğü, ölçüm takip kodunun internet haber sitesinin herhangi bir sayfasında yer almadığı dönemlerde gerçek kullanıcıların ölçümlenmesi mümkün olmamasına rağmen, BİK Analitik ölçüm aracına yapay olarak adlandırılacak trafik akışının devam ettiği, ayrıca benzer bir konuda Kurum yetkilileri hakkında yapılan şikayet üzerine

Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından / Soruşturma ve / Karar numaralı

Soruşturma Yapılmasına Yer Olmadığına Dair Karar verildiği ve bu kararın kesinleştiği, bu kapsamda, dünya çapında bu işi yapan şirketlerin temel ölçüm metriklerinin reklam gelirlerini arttırmaya yönelik olduğunun unutulmaması gerektiği, özellikle “Google Analytics” sisteminin daha sonradan ölçüm verilerini değiştirebildiğinin bilindiği, bu sebeplerle, Resmi İlan ve Reklam Yönetmeliği’nde belirtilen kriterler açısından “Google Analytics” ile BİK Analitik’in birbiriyle mukayese edilebilecek sistemler olmadığı,

33.14. Bununla birlikte bu talebe ilişkin 15 ve 16 Nisan 2024 tarihli inceleme yazılarına dayanılarak alınan

26 Nisan 2024 tarihli ve / sayılı Genel Müdürlük Kararında, BİK Analitik tarafından yapılan

ölçümlemelere istinaden ziyaretçilerin (kullanıcıların) sayfayı ziyaret etme davranışları konusunda

Yönetmelik’in 61 inci ve 63 üncü madde hükümlerine uygunluk arz etmeyen hususların mevcut olduğu, bunun haricinde 1 Ocak tarihinden itibaren en son incelemenin yapıldığı 13 Nisan 2024 tarihi de dâhil olmak üzere Yönetmelik’in 61 inci maddesinin beşinci fıkrasına aykırı olarak yayım günlerine ilişkin ziyaretçi trafik bilgilerinin bir sonraki gün saat 17.00’a kadar İLANBİS üzerinden Kuruma ulaştırılmadığı, ayrıca 61’inci madde ile alâkalı ihlâl durumunun, resmî ilan yayımlama hakkının durdurulduğu 4 Ekim

2023 tarihli ve / sayılı Genel Müdürlük Kararı’nın kendilerine tebliğ edildiği 9 Ekim 2023

tarihinden itibaren 6 aylık sürenin sona erdiği 9 Nisan 2024 tarihine kadar giderilememesi başka bir deyişle resmî ilan yayımlama hakkının yeniden devam etmemesi sebebiyle 29 Nisan 2024 tarihli ve / sayılı

Genel Müdürlük Kararı ile resmî ilan yayımlama hakkının sona ermesine karar verildiği,

33.15. Kurum Yönetim Kuruluna muhatap yazısında, resmî ilan yayımlama hakkının sona ermesine dair 2024/694 sayılı Genel Müdürlük Kararında kodun sitede bulunmadığının bildirildiği, 4 Nisan 2024 tarihinde şifahi yapılan görüşmede Kurum çalışanı tarafından kodun doğru çalıştığının bildirildiği, yayım günlerine ilişkin ziyaretçi trafik bilgilerinin bir sonraki gün saat 17.00’ye kadar İLANBİS üzerinden ulaştırılmasına dair Kurumdan herhangi bir talep gelmediği gibi 1 Mart 2024 tarihinden itibaren Kurumdan verilen bilgi doğrultusunda script kodunun kullanılması sebebiyle trafik bilgilerinin manuel girilmediği, BİK Analitik bölümünde bu bilgilerin otomatik olarak girildiği, BİK Analitik tarafından ölçülen verilerin

1 Mart 2024 tarihi itibarıyla düzenli ve günlük olarak yer aldığı, dolayısıyla bir aksaklık olmadığının

düşünüldüğü’ belirtilerek alınan kararın gözden geçirilmesinin talep edildiği, İHS’nin iddia ettiğinin aksine

Kurum tarafından 1 Mart 2024 tarihi itibarıyla ziyaretçi trafik bilgilerinin İLANBİS üzerinden beyan edilmemesi hususunda herhangi bir bildirimde bulunulmadığı, İHS’nin 2 Mayıs 2024 tarihli itiraz yazısında, 1 Mart 2024 günü kurum tarafından verilen bilgide, script kodunun kullanılması sebebiyle ziyaretçi trafik bilgilerinin manuel olarak girilmemesi gerektiğini ifade ettiği, ziyaretçi trafik bilgilerinin

İLANBİS üzerinden Kuruma ulaştırılması hususundaki ihlâlin başlangıç tarihinin 1 Ocak 2024 olması ve 1 Mart 2024 tarihinde kendilerine bilgi verildiği iddiasında bulunulmasına rağmen 1 Ocak – 29

Şubat 2024 tarihlerine ilişkin bilgilerin Kuruma ulaştırılmamasının açıklamasının da mevcut olmadığı, ayrıca, böylesi bir kamusal işlemde şifahi bir bilgiye dayanılarak hareket edilmesinin mümkün olmadığı, /

33.16. Kurum tarafından resmî ilan dağıtımına esas teşkil eden şartlar arasına (1 Nisan – 30 Eylül 2023 arası muaf) ziyaretçi bilgilerinin de eklendiği 1 Ekim 2023 tarihi itibarıyla, ziyaretçi bilgilerinin sıhhatli olup olmadığını daha iyi etüt edebilmek gayesiyle hem BİK Analitik aracının hem de internet haber sitelerinin kendilerinin takip ettikleri diğer ölçüm araçlarının verilerinin izlendiği ve değerlendirildiği, daha en baştan iki farklı ölçüm aracının veri akışının takip edildiği, ancak doğal olarak işlemlerin, “okur” başat unsur olmasından mütevellit BİK Analitik verilerine dayanılarak ifa edildiği,

33.17. İHS’nin yazısında görüldüğü üzere, Yönetmelik’in 61 inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca

Kuruma ait olmayan başka ölçüm aracı (Google Analytics) ile yapılan ziyaretçi trafik bilgileri ile 61/6 madde gereğince BİK Analitik tarafından toplanan verilerin birbirine karıştırıldığı, şöyle ki, İHS uygun şekilde İLANBİS’te “ziyaretçi trafik bilgileri beyanı” bölümüne başka araç ile yapılan ölçüm verilerini 1 Ocak’a kadar manuel (el marifetiyle) işlemekteyken, BİK Analitik takip kodunun yerleştirildiği belirtilen 1 Mart 2024 itibarıyla aynı alana BİK Analitik verilerinin otomatik olarak yansıyacağı yönünde hatalı bir düşüncenin hâkim olduğu, oysaki gerek mevzuat hükümlerinden gerek İLANBİS üzerindeki uygulamalar gerekse de işlemin adından da anlaşılacağı gibi, internet haber sitelerinin diğer ölçüm aracının verilerini Kuruma beyan ettiği, Kurumun da BİK Analitik verilerini muhatap internet haber siteleri ile paylaştığı, kaldı ki söz konusu ihlâlin iddia edildiği gibi 1 Mart’ta değil 1 Ocak 2024 tarihi itibarıyla başladığının sabit olduğu,

33.18. www. .com internet haber sitesinin resmî ilan ve reklam yayınlama hakkının eksiklerin tamamlanması halinde yeniden başlatılıp başlatılamayacağı hususunda, .com internet haber sitesinin resmî ilan yayımlama hakkı kazanabilmesi amacıyla ‘yeni bir yayın olarak’ bekleme süresinde başvuru yapması halinde mevzuatın ilgili madde hükümleri çerçevesinde değerlendirileceği, yayımlama hakkı sona ermiş olan bir süreli yayının resmî ilan yayınlama hakkı kazanabilmesinin; yazılı olarak resmî ilan yayınlama talebinde bulunması, Yönetmelik ile yükletilen ödevleri kabul ederek zamanında yerine getirmesi, yayın / kontenjan yerine göre, Yönetmeliğin ilgili kısımlarında belirtilen şart ve vasıfları haiz olması ve kendisi için belirlenen bekleme süresini de tamamlaması halinde mümkün olacağı, Yönetmeliğin 15 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca internet haber sitelerinin, resmî ilan yayımlama taleplerinin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihten itibaren, en geç

3 ay içerisinde denetleme talebinde bulunmaları gerektiği, bekleme süresi başlangıç tarihinin, başvuru

üzerine Genel Müdürlükçe gerçekleştirilecek denetleme veya inceleme neticesinde, Yönetmeliğin yayın veya kontenjan yerine ilişkin hükümlerinde belirtilen şart ve vasıflara sahip olduğunun tespit edildiği tarih olarak belirleneceği, Yönetmeliğin 54 üncü maddesinin birinci fıkrası kapsamında, internet haber sitelerinin bekleme süresinin 24 ay olduğu, başvuru tarihinden itibaren dâhil olduğu 1. Kategori için belirlenmiş 15 kişilik asgari kadro ve günlük asgari 100 adet içerik ile günlük 25.000 asgari tekil ziyaretçi ve 75.000 sayfa görüntüleme sayısının 2 katını yerine getiren internet haber sitelerinin bekleme süresinin ise 6 ay olarak uygulandığı,

33.19. BİK tarafından yapılan “İnternet haber sitesinin Nisan/2023-Şubat/2024 döneminde asgari kadroyu sağlayacak şekilde 15-17 arasında fikir işçisi beyan ettiği, Mart/2024 ayında fikir işçisi kadrosunun 30 kişi ve üzerine yükseltilmesine yönelik işe giriş işlemleri yapıldığı, bu gelişmenin daha

/

fazla resmî ilan geliri elde edebilmek için Yönetmeliğin ‘Kadro ek göstergesi’ başlıklı 66. maddesinin birinci fıkrası uyarınca asgari kadro sayısı olan 15 adedin iki katı 30 kişi şartının sağlanarak ek gösterge talep edebilmek veyahut Yönetmeliğin 53’üncü maddesi kapsamında kontenjan yeri

‘Türkiye geneli’ olarak belirlenen Genel Kategori’de de yer alabilmek için yapılmış olduğu, ancak bu kadro sayısı ve görev dağılımına dair beyanın içerek niteliğine yansımadığının görüldüğü” şeklindeki açıklama kapsamında kadro sayısı ve görev dağılımına dair beyanın içerik niteliğine yansımadığının hangi somut verilere istinaden yapıldığı bilgisi ile bu veriden hareketle idari yaptırım uygulanıp uygulanmadığının bilgisi kapsamında Yönetmeliğin “Kadro şartları” başlıklı 18 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca kadroda gösterilen fikir işçilerinin, iş sözleşmelerinin 5953 sayılı Kanuna uygun olarak yazılı şekilde ve tam süreli yapılması, (c) bendi uyarınca ise sözleşmelerinde belirtilen görevlerinin karşılığı işi fiilen yapıyor olmaları gerektiği, Yönetmeliğin 59 uncu maddesinin birinci fıkrasına göre, aralarında .com internet haber sitesinin de bulunduğu yönetim yeri 1.

Kategoride yer alan internet haber sitelerinin kadrolarında, 1 sorumlu müdür (yazı işleri müdürü), 1 haber müdürü (istihbarat şefi), 6 internet editörü, 5 muhabir ve 2 yazar olmak üzere asgari 15 fikir işçisi bulundurmasının zorunlu olduğu, Yönetmeliğin “Kadro ek göstergesi” başlıklı 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca internet haber sitelerinden; kendileri için belirlenen asgari fikir işçileri kadrosunun görev ve sayıları ile orantılı olmak üzere 2 katı kadarını istihdam edenlere 1/6, aynı maddenin (b) bendi hükmü uyarınca ise 3 katı kadarını istihdam edenlere esas göstergesinin 1/4 katı oranında daha fazla ilan yayımlama anlamına gelen ek gösterge uygulandığı, .com internet haber sitesinin

21 Mart 2024 tarihinde 2 haber müdürü-internet editörü, 5 internet editörü, 5 muhabir-internet

editörü ve 1 yazar-internet editörü olmak üzere İLANBİS üzerinden 13 fikir işçisinin işe giriş işlemlerini yaptığı, süreli yayınlarda görev yapan fikir işçilerinin, tüm açıklığıyla olayları haberleştirip kamunun ilgisine sunmakla görevli olduğu, ancak muhatap internet haber sitesi tarafından İLANBİS üzerinden 21 Mart 2024 tarihinde işe girişi gerçekleştirilen . (Haber

Müdürü-İnternet Editörü), . . . . . . (İnternet Editörü) ve . . . . .

. . ’nin (Muhabir-İnternet Editörü) aynı Yönetmeliğin 113 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi hükmü uyarınca 6 aylık sürenin sona erdiği 9 Nisan 2024 tarihine kadar sözleşmelerinde belirtilen görevlerinin karşılığı işi fiilen yerine getirdiklerine ilişkin olarak hiçbir haberinin bulunmadığı, Ş.T. (Haber Müdürü-İnternet Editörü) ile . ’nin ise (Yazar-İnternet Editörü) bu süre zarfında sırasıyla sadece 5 ve 6 adet haberde mahrecinin bulunduğunun anlaşıldığı, kaldı ki, yukarıda izah edilen husus ile ilgili olarak şikâyetçi .com internet haber sitesi hakkında herhangi bir işlem tesis edilmediği” şeklinde açıklama yapıldığı görülmektedir.

34. Kurumumuza yapılan başvuruda, şikayetçi tarafından BİK Analitik ölçüm takip kodunun

Yönetmeliğin kendilerine yüklemiş olduğu ödevleri tam ve eksiksiz yerine getirdikleri ve 1 Mart 2024 itibariyle kullanıldığı, tamamen teknik bir hususta somut delillere dayanmayan, anlaşılmaz ifadeler kullanılarak işlem yapılıyor olmasının hem hukuki bir tarafı hem de anlaşılabilir bir yanının olmadığı, ölçü m takip (script) kodunun anılan tarihlerde ‘kullanılmadığı iddiasının’ aksine somut kanıtlarını itiraz dilekçesinde sunmalarına karşın kurum yetkilileri tarafından göz ardı edilerek yok sayıldığı ifade edilmektedir.

/

35. Başvuru konusu somut olay idare tarafından gönderilen bilgi ve belgeler, başvuranın iddiaları ile birlikte incelendiğinde, resmî ilan ve reklamların 195 sayılı Kanunun verdiği yetki kapsamında hazırlanan Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliğinde belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde tesis edildiği, Yönetmelikte resmi ilan yayımlayan gazetelerin ve internet haber sitelerin uyması zorunlu olan kuralların öngörüldüğü, usul ve esaslar uygulanmadan önce geçiş sürecine yer verildiği, bu süreçte

Kurumca hazırlanan BİK Analitik ölçüm kodunun hazırlık ve deneme süreçleri tamamlanırken

Yönetmelikte hüküm altına alındığı üzere 1 Nisan – 30 Eylül 2023 alternatif ölçüm kodlarının kullanılabilmesine izin verildiği ve muafiyet uygulanarak reklam ve ilan haklarından yararlanma imkanı tanındığı, şikayetçi www. .com internet haber sitesinin de 1 Nisan 2023 ile 30 Eylül 2023 tarihleri arasında bekleme süresi ve asgari trafik zorunluluğu başta olmak üzere diğer şartlar aranmaksızın haklardan yararlandırıldığı anlaşılmaktadır.

36. 1 Nisan 2023 tarihi ile 30 Eylül 2023 tarihleri arasında; BİK tarafından BİK Analitik ölçüm takip kodu henüz üretilmediğinden Yönetmeliğin “Resmî ilan yayımlayan gazetelerin internet haber sitelerine dair geçiş hükümleri” başlıklı Geçici 4’üncü maddesi uyarınca bu tarihler arasında diğer şartlara sahip internet haber sitelerine tekil ziyaretçi trafik sayıları konusunda muafiyet uygulaması öngörüldüğü, bu kapsamda şikayetçi www. .com internet haber sitesinin Yönetmeliğin – asgari trafik zorunluluğu hariç – genel ve internet haber sitelerine dair hükümlerini eksiksiz yerine getirdiği gözetilerek ve bekleme süresine tabi tutulmaksızın 30 Mart 2023 tarihli imzalı başvurusunu müteakip 1 Nisan 2023 tarihi itibarıyla yayımlatılacak resmî ilanlardan yararlanmaya hak kazandığından 1 Nisan 2023 tarihi ile 30 Eylül 2023 tarihleri arası için tespit edilebilen bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.

37. 1 Ekim 2023 tarihi ile 1 Mart 2024 tarihi arasında Yönetmeliğin 61 inci maddesinin altıncı fıkrasına göre her bir internet haber sitesine özel benzersiz olarak oluşturulan ve kendilerine paylaşılan ölçüm (script)

kodunu kullanmaları ve çalışmasını sağlayacak önlemleri almaları hükmü yürürlüğe girdiğinden muafiyet döneminin ardından 30 Eylül 2023 tarihini müteakip 1 Ekim 2023 tarihi itibariyle internet haber sitelerinden BİK Analitik kullanılarak tekil ziyaretçi trafik sayılarını Basın İlan Kurumu’na İLANBİS üzerinden bildirmeleri zorunluluğu aranmaya başlanmış ve BİK Analitik ölçüm kodundan elde edilen verilere dayanılarak asgari trafik şartını yerine getirmeyen internet haber sitelerinin resmî ilan yayımlama hakları 1 Ekim 2023 tarihinden itibaren durdurulmuştur. Bu kapsamda www. .com internet haber sitesi 1 Ekim 2023 tarihi ile 1 Mart 2024 tarihi arasında BİK Analitik ölçüm kodunu kullanmadığından 4 Ekim 2023 tarihli ve / sayılı Genel Müdürlük Kararı ile resmî ilan ve reklam yayımlama hakkı durdurulmuş, ihlâlin 6 ay içinde giderilememesi halinde yayımlama hakkının sona ereceği kararda belirtilmiştir.

38. Yönetmeliğin 61 inci maddesinin beşinci fıkrasında “İnternet haber siteleri her yayım gününe ilişkin ziyaretçi trafik bilgilerini, Kurumun talebi halinde bir sonraki gün saat 17.00’ye kadar İLANBİS üzerinden ulaştırmak zorundadır.” hükmüne yer verildiğinden bu eksikliğin giderilmesi amacıyla şikâyetçi www. .com internet haber sitesinden bu yönde bir talepte bulunulup bulunulmadığı, bu bildirimin ne zaman ve hangi yöntemle yapıldığının bilgisi kapsamında, “ .com internet haber sitesinin 2 Mayıs 2024 tarihli yazısında “…Kurumdan bize bu yönde herhangi bir talep gelmediği gibi,” ifadelerini kullanmakta ise de, 1 Nisan -31 Aralık 2023 tarihleri arasında ihlâle konu ziyaretçi trafik

bilgilerini Yönetmeliğin 61 inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca İLANBİS üzerinden Kuruma intikal ettirmiş olmasının Kurumun bu yönde talebinin varolduğunun göstergesi olduğu, .com internet haber sitesinin 4 Ekim 2023 tarihli ve / sayılı Genel Müdürlük Kararı ile resmî ilan ve reklam yayımlama hakkı durdurulmuş olduğundan, söz konusu yayının talebi olmaksızın Kurumun herhangi bir görüş vermesi ve bildirimde bulunması konusunda görevi, yetkisi ve sorumluluğu bulunmadığı, zira yayımlama hakkı durmuş olan yayınların ihlâlini 6 ay içinde gidermemesi halinde yayımlama hakkının sona ereceği hususunun ilgili kararda belirtilerek, buna ilişkin mühlet hatırlatmasının yapılmış olduğu, internet haber sitesinin “1 Mart 2024 günü kurum tarafından verilen bilgi (script) kodun kullanılması nedeniyle, ziyaretçi trafik bilgilerinin manuel olarak girilmemesi gerektiği yönündedir.” şeklindeki ifadelerinden ise, Yönetmeliğin 61 inci maddesinin beş ve altıncı fıkralarının birbirine karıştırıldığı izlenimi oluştuğu, çünkü beşinci fıkraya göre internet haber sitesinin BİK Analitik dışındaki ölçüm araçlarından elde ettiği ziyaretçi trafik bilgilerini Kuruma beyan etmesi, altıncı fıkrasında ise Kurum tarafından belirlenen (BİK Analitik) ziyaretçi bilgilerini toplayan ölçüm aracının belirtildiği, .com internet haber sitesinin 1 Ocak – 13 Nisan 2024 dönemine dair ziyaretçi trafik bilgilerini İLANBİS’e işlememesinin sebebini nesnel bir şekilde açıklayamadığı” ifadelerine yer verildiği, bu açıklamalar doğrultusunda yapılan değerlendirmede, www. .com internet haber sitesinin 1 Nisan 2023 ile 31 Aralık 2023 tarihleri arasında Google Analytics ölçüm aracından elde ettiği ziyaretçi trafik bilgilerini İLANBİS üzerinden

Kuruma ilettiği, ancak Yönetmeliğin 61. Maddesinin altıncı fıkrası uyarınca zorunlu olarak kullanması gereken BİK Analitik ölçüm takip kodunu kullanmadığı, madde hükmünde, “İnternet haber siteleri, BİK

Analitik kullanmak ve çalışmasını sağlayacak önlemleri almak zorundadır. BİK Analitik’in çalışması için gerekli tedbirleri almayan veya engelleyici faaliyetlerine son vermeyen internet haber sitelerinin trafik verileri sıfır olarak kabul edilir ve ilgili mevzuat hükümlerine göre işlem tesis edilir.” şeklinde açık ve net ifadelerin kullanıldığı, 4 Ekim 2023 tarihi itibariyle www. .com internet haber sitesinin Genel Müdürlük Kararı ile resmî ilan ve reklam yayımlama hakkı durdurulmuş olduğundan eksikliğin giderilmesi amacıyla şikâyetçi www. .com internet haber sitesine Kurum tarafından bildirimde bulunulmamasında Basın İlan Kurumuna izafe edilebilecek bir kusurun bulunmadığı tespit edilmiştir.

39. Kurumumuzca bilgi ve belge talep yazısı ile BİK tarafından belirlenen ve ziyaretçi trafik bilgilerini toplayan ölçüm aracına ilişkin ölçüm takip kodunun kullanılması ile ilgili olarak şikâyetçi www. .com internet haber sitesine bilgilendirme yapılıp yapılmadığı, yapıldı ise hangi yolla yapıldığının bilgisi talep edilmiş olup ilgili cevabi yazıda, 5 Eylül 2023 tarihli ve

-E. / – sayılı ‘İnternet Haber Sitelerinin Teknik Olarak Uyması Gereken Kurallar’ isimli tamimde ölçüm takip kodunun; a) Tüm sayfalarda yer alması, b) Her bir sayfadaki header alanında ( etiketlerinin arasında) ilk sırada bulunması, c) Varsa diğer ölçüm araçlarına ait takip kodlarından öncesinde yer alması, d) Herhangi bir değişiklik ya da kısaltma yapılmaması, hiçbir suretle kaldırılmaması, e) Gazetecilik faaliyeti ile alâkalı olmayan alt alan adlarındaki sayfalarda bu kodun kullanılmaması gerektiği ifadelerinin yer aldığı, söz konusu tamimin, aralarında şikâyetçi www. .com internet haber sitesinin de bulunduğu resmî ilan yayımı ile alâkalı internet haber sitelerine Ulusal

Elektronik Tebligat Sistemi (UETS) üzerinden intikal ettirildiği, konuya ilişkin 11 Eylül 2023 tarihli

/

PTT tarafından oluşturan UETS deliline dair teslim belgesinin ekte sunulduğu belirtilmiştir. Bu doğrultuda şikâyetçi www. .com internet haber sitesinin ölçüm aracı olarak BİK

Analitik’i kullanması, ölçüm kodunun tüm sayfalarda yer alması, her sayfada bulunması gereken ölçüm kodunun sayfanın hangi kısmında bulunacağı konusunda bilgilendirilmiş olduğu ve bu bilgilendirmenin Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi aracılığıyla tebliğ edildiği, bu durumun aksinin ispat edilemediği anlaşılmaktadır.

40. 26 Nisan 2024 tarihli ve / sayılı Genel Müdürlük kararında “BİK Analitik tarafından yapılan ölçümlemelere istinaden ziyaretçilerin (kullanıcıların) sayfayı ziyaret etme davranışları konusunda Yönetmeliğin 61 inci ve 63 üncü madde hükümlerine uygunluk arz etmeyen hususların mevcut olduğu” belirtildiğinden bu hususların neler olduğu ve tespitin hangi veriler dikkate alınarak belirlendiği bilgisi ile bu ihlâl durumunu ortaya koyacak objektif bilgi veya bulguların neler olduğu bilgisinin, Google Analytics vb. ölçüm aracı ile teyidinin yapılıp yapılmadığı bilgisinin, BİK Analitik raporuna göre Nisan ayında da aylık tekil ziyaretçi sayısı ortalamasının 514.509 olarak tezahür ettiği belirtilmesine rağmen aksi kanaatine varıldığından bu hususu ortaya koyacak teknik incelemenin yaptırılıp yaptırılmadığı bilgisi ile ulaşılan kanaatin somut dayanağı Kurumumuzca bilgi ve belge talep yazısı ile idareden istenmiştir.

40.1. Bu kapsamda yapılan açıklamada, BİK Analitik takip kodunun internet haber sitesinin herhangi bir sayfasında bulunmadığı ve bu şekilde gerçek kullanıcı trafiğinin ölçümlenmesi mümkün olmadığı halde, BİK Analitik aracında yapay bir trafik akışının devam ettiğinin belirlendiği, söz konusu trafik verilerinin ayrıntılı incelenmesi sonucunda, ziyaretçilerin tamamının; a) 2022 yılı itibarıyla kullanımdan kaldırılmış olan bir tarayıcıyı (İnternet Explorer) kullandığı, b) Masaüstü cihazlardan (desktop) erişim sağladığı, c) Gün içindeki trafik akışının, gece/gündüz ve sabah/akşam fark etmeksizin her saat aralığında eşit seviyede seyrettiği, d) Yurt içinden olduğu, bunun yarısının İstanbul’dan geldiği diğer yarısının ise “Bilinmeyen” konum; başka bir deyişle tespit edilemeyen olarak algılandığı ve İstanbul dışından herhangi başka bir trafik sağlanmadığı, e) Ekran çözünürlüğü bilgisinin (2560×1440) aynı olduğu, f) Her yayın gününde, aynı miktarda olacak şekilde sadece üç farklı trafik kaynağından (1- Direk, 2- twitter.com, 3-facebook.com) akış olduğunun tespit edildiği, Kurumun, resmî ilan dağıtımına esas teşkil eden şartlar arasına (1 Nisan – 30 Eylül 2023 arası muaf) ziyaretçi bilgilerinin de eklendiği 1 Ekim

2023 tarihi itibarıyla, ziyaretçi bilgilerinin sıhhatli olup olmadığını daha iyi etüt edebilmek gayesiyle

hem BİK Analitik aracının hem de internet haber sitelerinin kendilerinin takip ettikleri diğer ölçüm araçlarının verilerinin izlendiği ve değerlendirildiği, daha en baştan iki farklı ölçüm aracının veri akışının takip edildiği, ancak doğal olarak işlemlerin, reklam odaklı ölçüm yerine; “okur” başat unsur olmasından mütevellit BİK Analitik verilerine dayanılarak ifa edilmiş olup, bu suretle herhangi bir teyit işlemine ihtiyaç bulunmadığı,

40.2. İHS tarafından ziyaretçi trafik bilgilerinin ölçümlenebilmesi amacıyla ölçüm takip kodunun internet haber sitesine 4 Nisan 2024 tarihine kadar eklememesine rağmen 1 Mart 2024 tarihi

/

itibarıyla BİK Analitik ölçüm aracı tarafından her yayım günü için (1, 2 ve 3 Mart 2024 tarihleri hariç) 500.000 adedin üzerinde tekil ziyaretçi ölçümü yapıldığı, 2024 yılı Nisan ayı ortalamasının ise

514.509 olduğu, BİK Analitik ölçüm takip kodunun internet haber sitesinin sayfalarında

bulunmadığı süre zarfında gerçek kullanıcı trafiğinin ölçülmesi mümkün olmadığından aslında var olan verinin bir rakamdan ibaret olduğunun anlaşıldığı,

40.3. Bunun yanı sıra ekseriyetle daha yüksek trafik rakamları sunan diğer ölçüm aracının verilerine göre tekil ziyaretçi adedi ortalamasının 2023 yılı Nisan ayında 2.608, Mayıs ayında 2.572, Haziran ayında 2.312, Temmuz ayında 2.096, Ağustos ayında 2.359, Eylül ayında 2.319, Ekim ayında 2.045, Kasım ayında 1.813, Aralık ayında 2.129 olduğu, 1 Nisan – 31 Aralık 2023 döneminde dokuz ay boyunca birbirine yakın aylarda seyreden ziyaretçi sayısı 2.250 iken, ilan şartı oluştuğunda 3 ay gibi kısa bir süre zarfında ortalamanın yaklaşık yirmi katı olan 500.000 gibi bir ziyaretçi trafik sayısına yükselmesinin nitelikli olma ve doğal bir seyirden ziyade, teknik olarak açıklanması mümkün olmayacak türde muarız bir vaziyeti haiz olduğu, yerleşik içtihatlardaki ifadeyle bu hususun hayatın olağan akışına aykırı olduğu kanaatine varıldığı,

40.4. Kurumun, .com internet haber sitesine Yönetmeliğin 63 üncü maddesinin birinci fıkrası kapsamında yaptırım uygulaması halinde, işbu hükme 6 Mart 2024 tarihli sayısında yayımlanarak eklenen üçüncü fıkra gereğince, Yönetmeliğin 113 üncü maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi uyarınca yayımlama hakkının sona ermesini mütekaip, 2 yıl boyunca aynı alan adı veya imtiyaz sahipliği ile resmî ilan yayımlama talebinde bulunamama durumuyla karşı karşıya kalacağı hususu gözetilerek, yayın lehine olacak şekilde sadece 61 inci madde ile ilgili ihlâl çerçevesinde işlem yapıldığı,

40.5. İHS’nin 9 Nisan 2024 tarihine kadar resmî ilan yayımlama hakkının yeniden devam etmemesi sebebiyle 26 Nisan 2024 tarihli ve / sayılı Genel Müdürlük Kararı ile resmî ilan yayımlama hakkının sona erdiği, bu bağlamda İHS’nin resmî ilan yayımlama hakkının sona ermesinden dolayı 9 Nisan

2024 tarihi ve sonrasına ilişkin ziyaretçi trafik bilgileri de dahil olmak üzere Yönetmelik hükümlerini

yerine getirilip getirilmediği hususunun dikkate alınmadığı belirtilmiştir.

40.6. İdare tarafından yapılan açıklamalar değerlendirildiğinde, 1 Mart 2024 tarihi ile 4 Nisan 2024 tarihi arasında BİK Analitik ölçüm kodu kullanılarak tekil ziyaretçi trafik bilgilerinin İLANBİS üzerinden beyan edildiği ancak her bir sayfaya ölçüm kodunun yerleştirilmemesi sebebiyle

Yönetmelikte öngörülen ihlalin devam ettiği kanaatine varılarak 4 Nisan 2024 tarihli ve / sayılı Genel Müdürlük Kararı ile resmî ilan ve reklam yayımlama hakkının durdurulmasının devamına karar verildiği, 4 Nisan 2024 tarihi sonrasında BİK Analitik ölçüm kodu internet haber sitesi anasayfası ve diğer sayfalarda kullanılmasına rağmen BİK Analitik tarafından yapılan ölçümlemelerde tekil ziyaretçi, oturum, sayfa görüntüleme ve ortalama sayfada kalma süresi gibi kullanıcıların sayfayı ziyaret etme davranışları konusunda Yönetmeliğin 61 inci ve 63 üncü madde hükümlerine uygunluk arz etmeyen hususların tespit edilmesi ve 1 Ocak 2024 tarihi itibarıyla Yönetmeliğin 61 inci maddesinin beşinci fıkrasına aykırı olarak yayım günlerine ilişkin bilgilerin bir sonraki gün saat 17.00’ye kadar

İLANBİS üzerinden Kuruma ulaştırılmaması nedeniyle www. .com internet haber sitesinin talebinin reddedildiği, internet haber sitesi BİK Analitik takip kodunun yerleştirildiği belirtilen

/

1 Mart 2024 itibarıyla aynı alana BİK Analitik verilerinin otomatik olarak yansıyacağını düşündüğünden 1

Ocak 2024 tarihi itibaren İLANBİS üzerinden veri girişi yapmadığı, 6 aylık sürenin sona erdiği 9 Nisan

2024 tarihine kadar bu ihlaller giderilemediğinden 26 Nisan 2024 tarihli ve / sayılı Genel

Müdürlük Kararı ile resmî ilan yayımlama hakkının sona erdiği, resmî ilan yayımlama hakkının sona erdiğinden dolayı 9 Nisan 2024 tarihi ve sonrasına ilişkin ziyaretçi trafik bilgilerinin dikkate alınamadığı anlaşılmış olup, idarenin Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak hareket ettiğine yönelik bir tespit yapılamamıştır.

41. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri, konu ile ilgili tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde;

41.1. www. .com internet haber sitesinin BİK Analitik ölçüm kodunu kullanmamış olması sebebiyle 4 Ekim 2023 tarihli ve / sayılı Genel Müdürlük Kararı ile resmî ilan ve reklam yayımlama hakkının durdurulduğu ve ihlâlin 6 ay içinde giderilememesi halinde yayımlama hakkının sona ereceğinin bildirildiği, .com internet haber sitesinin 1 Mart 2024 tarihli yazısıyla resmî ilan yayımlama hakkının iadesi talebiyle yaptığı itiraz üzerine 4 Nisan 2024 tarihli ve

/ sayılı Genel Müdürlük Kararı ile resmî ilan ve reklam yayımlama hakkının durdurulmasının devamına karar verildiği, .com internet haber sitesinin 4 Nisan 2024 tarihli yazısıyla / sayılı Genel Müdürlük Kararına ihlâlin 4 Nisan 2024 tarihi itibarıyla giderildiğini belirterek itirazda bulunduğu, 4 Ekim 2023 tarihli ve / sayılı Genel Müdürlük Kararının kendilerine tebliğ edildiği, 9 Ekim 2023 tarihinden itibaren Yönetmeliğin 113 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)

bendi hükmü uyarınca 6 aylık sürenin sona erdiği 9 Nisan 2024 tarihine kadar resmî ilan yayımlama hakkının yeniden devam etmemesi sebebiyle, 26 Nisan 2024 tarihli ve / sayılı Genel

Müdürlük Kararı ile resmî ilan ve reklam yayımlama hakkının sona ermesine karar verildiği, ihlal nedenleri olarak BİK Analitik tarafından yapılan ölçümlemelerde tekil ziyaretçi, oturum, sayfa görüntüleme ve ortalama sayfada kalma süresi gibi kullanıcıların sayfayı ziyaret etme davranışları konusunda Yönetmeliğin 61 inci ve 63 üncü madde hükümlerine uygunluk arz etmeyen hususların tespit edilmesi ile 1 Ocak 2024 tarihi itibarıyla Yönetmeliğin 61 inci maddesinin beşinci fıkrasına aykırı olarak yayım günlerine ilişkin bilgilerin bir sonraki gün saat 17.00’ye kadar İLANBİS üzerinden

Kuruma ulaştırılmadığının belirtildiği, .com internet haber sitesinin BİK Analitik ölçüm takip kodunu resmî ilan ve reklam yayımlama hakkının durdurulmasına karar verildiği gün olan 4

Nisan 2024 tarihinde internet sitesine eklediği,

41.2. Şikayetçi internet haber sitesinin, 1 Nisan 2023 -31 Aralık 2023 tarihleri arasında ziyaretçi trafik bilgilerini Google Analytics kullanılarak Yönetmeliğin 61 inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca

İLANBİS üzerinden Kuruma intikal ettirdiği, 1 Ocak 2024- 29 Şubat 2024 tarihlerine ilişkin bilgilerin ne Google Analytics ne de BİK Analitik aracılığıyla Kuruma ulaştırılmadığı, ilk defa BİK

Analitik ölçüm takip kodunun siteye 1 Mart 2024 tarihinde yerleştirildiği, 1 Mart 2024 tarihinde

BİK Analitik aracılığıyla ziyaretçi trafik bilgilerinin İLANBİS üzerinden beyan edildiği ancak her bir sayfaya ölçüm kodunun yerleştirilmemesi sebebiyle ihlalin devam ettiği,

/

41.3. Kurumumuzca, kullanılan yetkinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanıldığına dair bir tespitin yapılamadığı, bu nedenle ilgili idarenin yasalarla tanınan yetkiyi kamu yararı ve hizmet gerekleri kapsamında ve kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda mevzuatta öngörülen hükümler çerçevesinde kullandığı, bu doğrultuda nesnel, tarafsız ve orantılı şekilde, gerekçeli olarak kullanarak işlem tesis ettiği, Yönetmelik hükümlerinde öngörülen reklam ve ilan alma şartlarının belirlilik ve hukuki güvenlik ilkelerine uygun bir şekilde düzenlendiği, normların öngörülebilir olduğu ve işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde internet haber sitesinin resmi ilan ve reklam yayımlama hakkının devam ettirilmesi talebinin idarece reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

42. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’ ilkelerine uygun davrandığı, ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin makul sürede karar verme ilkesine uygun şekilde Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

43. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili idarenin işlem ve eylemine karşı İstanbul Asliye

Hukuk Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN

REDDİNE,

Kararın BAŞVURAN ile BASIN İLAN KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

/

---