REVİZE EDİLEN TS 341 YEMEKLİK ZEYTİNYAĞI STANDARDININ DIŞ TİCARETTE ZORUNLU UYGULAMAYA KONULMASINA İLİŞKİN TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2004/21)
MADDE 1– Türk Standartları Enstitüsü tarafından revize edilen ve ilişikte yer alan TS 341 Yemeklik Zeytinyağı Standardı dış ticarette zorunlu uygulamaya konulmuştur. MADDE 2– 16/6/1996 tarihli ve 22668 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Dış Ticarette Standardizasyon: 96/12 sayılı Tebliğ yürürlükten kaldırılmıştır. MADDE 3- Bu Tebliğ yayımı tarihinden üç ay sonra yürürlüğe girer. MADDE 4- Bu Tebliğ hükümlerini Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın bağlı olduğu Bakan yürütür. ICS 67.200.10 TÜRK STANDARDI TS 341/Nisan 2003 Yemeklik zeytinyağı Bu standard, yemeklik zeytinyağının tarifine, sınıflandırma ve özelliklerine, numune alma, muayene ve deneyleriyle piyasaya arz şekline dairdir. 0.2.1 Zeytinyağı Zeytin ağacı (Olea europaea sativa Hoffm. et Link) meyvelerinden TS 95911)’e uygun yerlerde üretilen yağ. 0.2.1.1 Naturel zeytinyağı Zeytin ağacı meyvesinden doğal niteliklerinde değişikliğe neden olmayacak bir sıcaklıkta, çeşitli mekanik veya fiziksel işlemler uygulanarak üretilen ve doğal halde gıda olarak tüketilebilen yağ. 0.2.1.1.1 Naturel sızma zeytinyağı Serbest yağ asitliği, oleik asit cinsinden her 100 gramda 1,0 gramdan fazla olmayan yağ. 0.2.1.1.2 Naturel birinci zeytinyağı Serbest yağ asitliği, oleik asit cinsinden her 100 gramda 1,0 g’dan az, 2,0 g’dan fazla olmayan yağ. 0.2.1.1.3 Naturel ikinci zeytinyağı Serbest yağ asitliği, oleik asit cinsinden her 100 gramda 2,0 g’dan az, 3,3 g’dan fazla olmayan yağ. 0.2.1.2 Rafine zeytinyağı Naturel halinde gıda olarak tüketilemeyen ham zeytinyağının, doğal trigliserit yapısında değişikliğe yol açmayan yöntemlerle rafine edilmeleri sonucu elde edilen, rafinasyon artığı madde ihtiva etmeyen ve gıda olarak tüketilebilen yağ. 0.2.1.3 Riviera zeytinyağı Naturel zeytinyağı ile rafine zeytinyağı karışımından meydana gelen ve özellikleri naturel zeytinyağı ile rafine zeytinyağı arasında değişen ve gıda olarak tüketilebilen mamul. 0.3 Kapsam Bu standard, yemeklik zeytinyağını kapsar. NOT: Bu standard metninde bundan sonra “yemeklik zeytinyağı” terimi yerine “zeytinyağı” ifadesi kullanılmıştır. 1.1.1 Sınıflar Zeytinyağı elde ediliş şekillerine ve üretimde uygulanan yöntemlere göre; – Naturel, – Rafine, – Riviera, olmak üzere üç sınıfa ayrılır. 1.1.2 Türler 1.1.2.1 Naturel zeytinyağı, ihtiva ettiği serbest yağ asitleri oranına göre: – Naturel sızma zeytinyağı – Naturel birinci zeytinyağı – Naturel ikinci zeytinyağı olmak üzere üç türe ayrılır. 1.1.2.2 Rafine zeytinyağı bir türdür. 1.1.2.3 Riviera zeytinyağı bir türdür. 2. Özellikler 1.2.1 Duyusal Özellikler 1.2.1.1. Naturel zeytinyağının duyusal özellikleri Naturel zeytinyağı, yeşilden sarıya değişebilen renklerde, kendine özgü tat ve kokuda olmalı, gözle görülebilir yabancı madde içermemelidir. 1.2.1.2. Rafine zeytinyağının duyusal özellikleri Rafine zeytinyağı, berrak tortusuz; sarıdan, sarının en açık rengine kadar değişebilen tonda, şeffaf görünümde ve kendine özgü tat ve kokuda olmalı, gözle görülebilir yabancı madde içermemelidir. 1.2.1.3. Riviera zeytinyağının duyusal özellikleri Riviera zeytinyağı, yeşilden sarıya değişebilen renklerde ve kendine özgü tat ve kokuda olmalı, gözle görülebilir yabancı madde içermemelidir. 1.2.2 Diğer fiziksel ve kimyasal özellikler Zeytinyağının diğer fiziksel ve kimyasal özellikleri Çizelge 1’de verilen değerlere uygun olmalıdır. Çizelge 1 – Zeytinyağının diğer fiziksel ve kimyasal özellikleri
1.3 Özellik, muayene ve deney madde numaraları Zeytinyağının özellikleri ile bunların muayene ve deneylerine ait madde numaraları Çizelge 2’de verilmiştir. Çizelge 2 – Özellik, muayene ve deney madde numaraları
2 Numune alma, muayene ve deneyler 2.1 Numune alma Numune partiden TS 7060 EN ISO 5555’e göre alınır. Ambalâj büyüklüğü, sınıfı, türü, parti veya seri kod numarası aynı olan ve bir seferde muayeneye sunulan zeytinyağı bir parti sayılır. 2.2 Muayeneler 2.2.1 Duyu ile muayene Zeytinyağının renk, görünüş ve berraklığı TS 894’e göre (20°C – 30°C arasında) bakılarak, tadı ve kokusu ise tadılarak ve koklanarak muayene edilir ve sonucun Madde 1.2.1’e uygun olup olmadığına bakılır. 2.2.2 Ambalâj muayenesi Ambalâj muayenesi, TS 11359’a göre yapılır ve sonucun Madde 3.1’e uygun olup olmadığına bakılır. 2.3 Deneyler Deneylerde TS EN ISO 3696’ya uygun damıtık su veya buna eş değer saflıktaki su kullanılmalıdır. Kullanılan reaktiflerin tümü analitik saflıkta olmalı, ayarlı çözeltiler TS 545’e, belirteç çözeltiler TS 2104’e göre hazırlanmalıdır. 2.3.1 Analiz için deney numunesinin hazırlanması Analiz numunesi TS 1606 EN ISO 661’e göre hazırlanır. 2.3.2 Bağıl yoğunluk tayini Bağıl yoğunluk tayini, TS 342’ye göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.3 Kırılma indisi tayini Kırılma indisi tayini, TS 4960 ISO 6320’ye göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.4 İyot sayısı tayini İyot sayısı tayini, TS 4961 ISO 3961’e göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.5 Sabunlaşma sayısı tayini Sabunlaşma sayısı tayini, TS 4962 ISO 3657’ye göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.6 Sabunlaşmayan madde tayini Sabunlaşmayan madde tayini, TS 4963’e göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.7 Yağ asitleri bileşimi tayini Yağ asitleri bileşimi tayini, TS 4504 EN ISO 5509’a göre hazırlanan numunelerde TS 4664 EN ISO 5508’e göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.8 Trans yağ asitleri analizi Trans yağ asitleri analizi, TS EN ISO 15304’e göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.9 Trigliseritlerin 2-konumundaki stearik ve palmitik asit toplamı tayini Trigliseritlerin 2-konumundaki stearik ve palmitik asit toplamı tayini, TS 7163 EN ISO 6800’e göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.10 Sterollerin tayini Sterollerin tayini, TS EN ISO 12228’e göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.11 ECN 42 trigliserit tayini ECN 42 trigliserit tayini, TS 342’ye göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.12 Mumsu maddelerin tayini Mumsu maddelerin tayini, TS 342’ye göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.13 Bellier indisi tayini Bellier indisi tayini, TS 5048’e göre yapılır ve sonucun 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.14 Yarı kuruyan yağ aranması Yarı kuruyan yağ aranması, TS 5046’ya göre yapılır ve sonucun 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.15 Prina yağı aranması Prina yağı aranması, TS 5042’ye göre yapılır ve sonucun 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.16 Pamuk yağı aranması Pamuk yağı aranması, TS 5041’e göre yapılır ve sonucun 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.17 Kolza (Rapiska) yağı aranması Rapiska yağı aranması, TS 342’ye göre yapılır ve sonucun 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.18 Mineral yağ aranması Mineral yağ aranması, TS 5039’a göre yapılır ve sonucun 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.19 Serbest yağ asitleri tayini Serbest yağ asitleri tayini, TS 342’ye göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.20 Peroksit sayısı tayini Peroksit sayısı tayini, TS 4964’e göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.21 UV ışınında özgül soğurma tayini UV ışınında özgül soğurma tayini, TS 5051 EN ISO 3656’ya göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.22 Rutubet ve uçucu madde tayini Rutubet ve uçucu madde tayini, TS 1607 ISO 662’ye göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.23 Çözünmeyen safsızlıklar tayini Çözünmeyen safsızlıklar tayini, TS 1608 EN ISO 663’e göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.24 Sabun deneyi Sabun deneyi, TS 5038’e göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.25 Tokoferol tayini Tokoferol tayini, TS 5036’ya göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. Demir tayini, TS ISO 8294’e göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. Bakır tayini, TS ISO 8294’e göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.28 Stigmastadienlerin tayini Stigmastadienlerin tayini, EN ISO 15788-1’e göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.4 Değerlendirme Muayene ve deney sonuçlarının her biri bu standarda uygunsa parti standarda uygun sayılır. 2.5 Muayene ve deney raporu Muayene ve deney raporunda en az aşağıdaki bilgiler bulunmalıdır: · Firmanın adı ve adresi, · Muayene ve deneyin yapıldığı yerin ve laboratuvarın adı, · Muayene ve deneyi yapanın ve/veya raporu imzalayan yetkililerin adları görev ve meslekleri, · Numunenin alındığı tarih ile muayene ve deney tarihi, · Numunenin tanıtılması, · Muayene ve deneylerde uygulanan standardların numaraları, · Sonuçların gösterilmesi, · Muayene ve deney sonuçlarını değiştirebilecek faktörlerin mahzurlarını gidermek üzere alınan tedbirler, · Uygulanan muayene ve deney yöntemlerinde belirtilmeyen veya mecburi görülmeyen, fakat muayene ve deneyde yer almış olan işlemler, · Standarda uygun olup olmadığı, · Rapora ait seri numarası ve tarih, her sayfanın numarası ve toplam sayfa sayısı. 3 Piyasaya arz 3.1 Ambalâjlama Yemeklik zeytinyağları yalnız kapalı kaplar içinde piyasaya arz edilir. 3.1.1 Teneke kutular Teneke kutu ambalâjları yeni, paslanmamış ve besin maddesi kapları yapımı için uygun özellikte tenekeden (TS 1234 EN 10203) yapılmış olmalı, büyük teneke ambalâjlar pres teneke kapsülle veya daha küçük tenekeler, teneke kapsülle veya plastikle veya alt ve üst kapakları özel kapatma aletleri ile lehimsiz olarak kapatılmalıdır. Ayrıca metal ambalâjlar için TS ISO 10653 ve TS ISO 10654’e uyulur. Ambalâjların kontrolünde, TS 11359’daki temel ilkeler dikkate alınarak aşağıdaki esaslara uyulmalıdır. Ambalâjların içinde bulunan yağ miktarı kontrolü net kütle üzerinden yapılır. Bazı ambalâjlarda noksanlık görülmesi halinde gelişigüzel ayrılan 10 adet ambalâjın net kütlelerinin ortalamasına göre işlem yapılır. Çizelge 3 – Teneke kutu ambalâjları ve işaretleme büyüklükleri
3.1.2 Şişeler Cam ve plastik ambalâjlarına ait bilgiler Çizelge 4’te gösterilmiştir. Şişeler doldurulmadan önce dikkatle temizlenmeli ve ağızları hava sızdırmayacak ve kapak bozulmadan açılamayacak şekilde kapatılmış olmalıdır. Vidalı metal kapakların kullanılması durumunda yağ ile temas eden iç yüzeyi mantar veya alüminyum folyo ile kaplanmış olmalıdır. Ambalâjın kontrolünde, TS 11359’daki temel ilkeler dikkate alınarak aşağıdaki esaslara uyulmalıdır. Ambalâjların içinde bulunan yağ miktarı kontrolü net kütle üzerinden yapılır. Bazı ambalâjlarda noksanlık görülmesi halinde gelişigüzel ayrılan 10 adet ambalâjın net kütlelerinin ortalamasına göre işlem yapılır. Çizelge 4 – Şişe ambalâjları ve işaretleme büyüklükleri
Not – Aynı şartlar altında sağlığa zararlı olmayan plastik ambalâjlar da kullanılır. 3.1.3 Büyük kaplar ve ihracat ambalâjı İç piyasada teneke kutularda 18 litrelik, cam ve plastik şişelerde 5 litrelikten daha büyük, ihracatta ise daha büyük ve daha küçük kaplar özellikleri yönünden Madde 3.1.1 ve Madde 3.1.2’ye uymak şartıyla kullanılabilir. İhracatta yağın özelliklerini bozmayan ve yağdan etkilenmeyen, sağlığa zararsız tanklar veya diğer ambalâjlar da kullanılabilir. 3.2 İşaretleme Yağların piyasaya arz edildiği ambalâjların üzerine Çizelge 3 ve Çizelge 4’te belirtilen ölçülerde en az aşağıdaki bilgiler, silinmeyecek ve bozulmayacak şekilde etiket halinde veya baskı (litograf) olarak bulunmalı, ayrıca bu kapların içinde bulunduğu büyük ambalâjların üzerine okunabilecek ve silinmeyecek şekilde aynı bilgiler ve kap sayısı yazılmalıdır. – Firmanın ticarî unvanı ve adresi veya kısa adı ve adresi varsa tescilli markası, – Bu standardın işaret ve numarası (TS 341 şeklinde), – Sınıfı ve türü, – Ürünün adı, – İmalât tarihi (ay ve yıl olarak), – Parti, seri veya kod numaralarından en az biri, – Net dolum hacmi (en az mL veya L olarak), – Varsa katkı maddelerinin adı ve miktarı mg/kg olarak, – Firmaca tavsiye edilen son kullanma tarihi veya raf ömrü, – Türk malı ifadesi.
Gerektiğinde bu bilgiler Türkçe’nin yanı sıra yabancı dille de yazılabilir. Not 1 – İhracatta bu bilgiler alıcının (ithalatçının) talebine göre düzenlenebilir. Not 2 – İhracatta, parti, seri veya kod numaralarından biri, 5000 mL dahil iç ambalâjlar için ihtiyaridir. 4 Çeşitli hükümler 4.1 İmalatçı veya satıcı bu standarda uygun olarak imal edildiğini beyan ettiği zeytinyağ için istendiğinde standarda uygunluk beyannamesi vermek veya göstermek zorundadır. Bu beyannamede satış konusu mamulün; · Madde 1’deki özelliklere uygun olduğunun, · Madde 2’deki muayene ve deneylerin yapılmış ve uygun sonuç alınmış bulunduğunun belirtilmesi gerekir. 4.2 Zeytinyağı ambalâjlarına yöresel menşe adı yazılmamalıdır. Ek A (Bilgi için)
Tüketime sunulma şekillerine göre zeytinyağı türleri ve yabancı dil karşılıkları
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||