|
ÖZET: Başvuran, tahsis edilen kamu konutu lojmanının “Riskli Yapı Oturulamaz” olarak belirlenmesi nedeniyle tahliye edilmesine rağmen, kendisinden kira bedeli alınmaya devam edildiğini iddia ederek, bu bedelin iadesini talep etmiştir. Olayda, başvuranın 2022 yılında başka bir konut kiralaması yaparak Mayıs ayında lojmanı boşalttığı, ancak ilgili idarenin bu durumu dikkate almadığı ve kira kesintisine devam ettiği anlaşılmaktadır. Eylül 2022’de yapılan inceleme sonucunda, binanın oturulamaz durumda olduğu tespit edilmiştir.
Kamu Konutları Yönetmeliği’ne göre, konutların boşaltılması ve anahtarların teslim edilmesi zorunludur. Ancak, başvuranın durumu bildirmesine rağmen, idarenin gerekli işlemleri zamanında yapmadığı ve başvuranın haklarının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvuranın talebinin kabul edilmesi gerektiği, kesilen kira bedelinin iade edilmesi ve oturmadığı sürelerin lojmandan faydalanma süresinden düşürülmesi gerektiği belirtilmiştir. İdareye bu konuda tavsiyede bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/7863-S.23.12881
BAŞVURU NO : 2023/2374
KARAR TARİHİ : 22/06/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL VALİLİĞİ
BAŞVURUNUN KONUSU : Tarafından tahsil edilen kira bedellerinin iadesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 16/02/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; tarafına tahsis edilen kamu konutu lojman vasıflı “ Mahallesi / Sokak ( . Cad. Sokak) No: : Bağcılar/İSTANBUL” adresindeki Sitesinde bulunan ancak halihazırda yıkılmış olan daireden Kasım 2021’de alınan karot örnekleri sonucu oluşturulan raporda “Riskli
Yapı Oturulamaz” olarak belirlendiği için binayı tahliye etmelerinin istendiğini, kendisinin lojmanı tahliye etmesine rağmen kendisinden lojman kira bedelinin alındığını, sebepsiz kesilen lojman kira bedelinin iadesinin yapılması amacıyla lojmanı tahsis eden Milli Emlak Daire Başkanlığı İstanbul Defterdarlığındaki
Lojman Servisine ve Çevre Şehircilik İl Müdürlüğüne müracaat ettiğini ancak tarafına herhangi bir cevap verilmediğini belirterek maaşından fazladan kesilen kira bedellerinin iadesini ve oturmadığı sürelerin lojmandan faydalanma sürelerinden düşürülmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden İstanbul Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün 24/3/2023 tarihli ve E- – sayılı cevabi yazısı ve eklerinde, 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunun 11 maddesi ve Kamu
Konutları Yönetmeliğinin “Konuttan Çıkma” başlıklı 11. maddesinde hükümleri çerçevesinde başvuran tarafından gerekli işlemlerin yapılmadığı ve Lojman Şube Müdürlüğüne teslim edilmediği, söz konusu lojmanın mahallinde 21/09/2022 tarihinde yapılan incelemede lojmanın bulunduğu binanın tamamının kullanılamaz durumda olduğu görüldüğünden bu tarih itibariyle izleyen dönemlerde maaşından herhangi bir lojman kesintisi yapılmamasına ilişkin İstanbul Defterdarlığı’na bilgi verildiği anlaşılmaktadır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 2946 sayılı Kamu Konutları Kanununun
5.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Kanunun amacı; kamu konutlarının tahsis biçimi, oturma süresi, kira, bakım, onarım ve yönetimine ilişkin temel ilkeleri belirlemektir.”,
5.2. “Yönetmelik” başlıklı 11 inci maddesinde, “Bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili usul ve esaslar; Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”,
6. Kamu Konutları Yönetmeliğinin
6.1. “Konutlarda Oturma Süreleri” başlıklı 20 nci maddesinde, “…
Sıra tahsisli konutlarda ise oturma süresi beş yıldır.
Ancak, a) Bu sürenin tamamlanmasından sonra, konuttan yararlanacak başka personelin olmaması halinde, belli bir süre verilmeksizin ve şartlı olarak konutta oturmaya devam edilmesine izin verilebilir.
b) Konuta girmek için sıra bekleyen bulunduğu takdirde, beş yıldan fazla oturma süresi en fazla olandan başlamak üzere, tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde konut boşaltılır.
c) (Değişik: 30/6/1992-92/3245 K.) Görevi gereği hizmet veya görev tahsisli konut tahsis edilenler, bu görevlerinden ayrıldıkları takdirde, kendilerine yapılacak tebliğ tarihinden itibaren iki ay içinde konut boşaltılır. Bunlara Yönetmelik hükümleri çerçevesinde sıra tahsisli konut tahsis edilir.
d) (Ek: 31/8/1992-92/3457.K) Eşyalı görev tahsisli konutlar, boşaltıldıkları tarihte bu konutlardan yararlanacak kişilerin mevcut olmaması halinde, (2) sayılı cetvelde görev unvanları belirtilen kişilere eşyalı olarak tahsis olunabilir.”,
6.2. “Konuttan Çıkma” başlıklı 33 üncü maddesinde, “Bu Yönetmelik kapsamına giren; a) Özel tahsisli, görev tahsisli veya hizmet tahsisli konutlarda oturanlar; tahsise esas görevin son bulduğu tarihten itibaren iki ay; başka kurumda aynı veya eşdeğer bir göreve nakledilenler en geç altı ay içerisinde konutları boşaltmak zorundadırlar.
b) Sıra tahsisli konutlarda oturanlar, beş yıllık oturma süresinin bitiminden onbeş gün veya yararlanacak personel olmaması nedeniyle oturmaya devam edenler ise çıkması için ilgili idarece yapılan tebligat tarihinden itibaren bir ay içinde; emeklilik, istifa, başka bir yere nakil ve her ne şekilde olursa olsun, memuriyet veya işçi sıfatı kalkanlar, ilişkilerinin kesildiği tarihten itibaren iki ay içinde, c) Konutlarda oturmakta iken ölenlerin aileleri, ölüm tarihinden itibaren iki ay içinde, d) Konutta oturmakta iken bulunduğu il veya ilçe dışındaki bir sıkıyönetim savcılık veya mahkemesine veya adli müşavirliğine veya sıkı yönetim komutanlıkları emrindeki ka drolu askeri ceza ve tutukevi Müdürlüklerine atananlar veya bu görevlerden başka bir yerdeki aynı veya değişik bir göreve atananlar, ilişkilerinin kesildiği tarihten ve sıkıyönetimin kalkması halinde,
görevleri nedeniyle konut tahsis edilenler, sıkıyönetimle ilgili görevlerin bittiği tarihten itibaren altı ay içinde.
e) Tahsis yapıldıktan sonra konutta oturma şartlarını haiz olmadıkları anlaşılanlar, kendilerine yapılan tebligat tarihinden itibaren iki ay içinde, f) Staj, kurs, tedavi amacıyla görevlerinden geçici olarak ayrılanların aileleri, normal oturma süresini tamamladıkları tarihte, g) Geçici veya sürekli olarak yurt içi veya yurt dışı göreve atananlardan, ailesini beraberlerinde götürmesinde siyasi, askeri veya emniyet mülahazası ile sakınca görülenlerin aileleri, görevlinin bu görevi sona erdiği tarihte, Konutları boşaltmak ve anahtarlarını, yetkili birime vermek zorundadır.
Konutta oturanlarda yukarıdaki fıkralara göre, konutun boşaltılmasını gerektiren bir değişiklik olduğunda, durum, personelin bağlı bulunduğu en yakın ve yetkili amirince, değişiklik tarihinden itibaren en geç on gün içinde bir yazı ile ilgili kamu kurum ve kuruluşuna bildirilir.
Konutları boşaltanlar, konutu ve anahtarını bir örneği ek (8) de gösterilen “Kamu Konutlarını Geri
Alma Tutanağı” düzenlemek suretiyle ilgili birime teslim etmek zorundadır. Teslim sırasında konutta bulunan demirbaş eşya ve mefruşat listesi idarece kontrol edilir ve noksansız teslim alınır.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ile tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran özetle; tarafına tahsis edilen kamu konutu lojmanın “Riskli Yapı Oturulamaz” olarak belirlendiği için İlçe Belediyesince binayı tahliye etmelerinin istendiğini, kendisinin lojmanı tahliye etmesine rağmen kendisinden lojman kira bedelinin alındığını, sebepsiz kesilen lojman kira bedelinin iadesinin yapılması amacıyla müracaat ettiğini ancak tarafına herhangi bir cevap verilmediğini belirterek
Mart 2022 tarihinden sonra maaşından kesilen kira bedellerinin iadesini ve oturmadığı sürelerin lojmandan faydalanma sürelerinden düşürülmesini talep etmektedir.
9. Başvuruya konu olayda, 2018 yılında başvurana tahsis edilen “ Mahallesi / Sokak ( . Cad. Sokak) No: : Bağcılar/İSTANBUL” adresindeki binaya ilişkin Kasım 2021’de yapılan inceleme kapsamında “Riskli Yapı-Oturulamaz” raporuna istinaden ilgili binanın yıkımı amacıyla başlatılan çalışmalar kapsamında başvuranın 15/4/2022 tarihinde başka bir konut kiralaması akabinde
Mayıs 2022 tarihinde söz konusu lojmanı boşalttığı ve bu kapsamda durumunu belirtir dilekçe ile ilgili idareye başvuruda bulunmasına karşın ilgili idare tarafından söz konusu konutun boşaltılmasına ilişkin usulü işlemlerin yerine getirilmediği gerekçesiyle başvuranın maaşından kira bedelinin alınmasına devam edildiği, nihai olarak Eylül 2022 tarihinde yerinde yapılan inceleme kapsamında binanın oturulamaz durumda olduğu tespiti çerçevesinde başvuranın maaşından kira bedelinin tahsilinin sonlandırıldığı anlaşılmaktadır.
10. İlgili mevzuat incelendiğinde, kamu konutlarından çıkma halinde, konutları boşaltmak ve anahtarlarını, yetkili birime vermenin zorunlu olduğu, konutta oturanlarda konutun boşaltılmasını
gerektiren bir değişiklik olduğunda, durumun, personelin bağlı bulunduğu en yakın ve yetkili amirince, değişiklik tarihinden itibaren en geç on gün içinde bir yazı ile ilgili kamu kurum ve kuruluşuna bildirileceği, konutları boşaltanların, konutu ve anahtarını “Kamu Konutlarını Geri Alma Tutanağı” düzenlemek suretiyle ilgili birime teslim etmek zorunda olduğu, teslim sırasında konutta bulunan demirbaş eşya ve mefruşat listesi idarece kontrol edilerek noksansız teslim alınacağı düzenlenmiştir.
11. Bu kapsamda yapılan inceleme çerçevesinde, Kamu Konutları Yönetmeliği kapsamında kamu konutlarında çıkma halleri arasında ilgili kamu konutunun bulunduğu binanın tahliyesine ilişkin duruma yer verilmediği, başvuranın ilgili lojmanı 20 Mayıs itibariyle boşaltması üzerine ilgili idareye bildirimde bulunduğu, devamında vermiş olduğu dilekçeler ile konutun anahtarının idareye iletildiği, binanın yıkımına ilişkin çalışmalara ilişkin bilgilerin ilgili idareye öncesinde sunulmasına rağmen tespitin ancak Eylül 2022 tarihinde yapıldığı, bu süreçte söz konusu binanın riskli yapı tespiti çerçevesinde ilgili idarece 6306 sayılı
Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında işlemlerin tesis edildiği, zira başvuran anahtar teslimini Mayıs ayı itibariyle yapmış olsa dahi başkaca kimsenin söz konusu kamu konutundan faydalanma imkanının da bulunmadığı hususları da göz önünde bulundurulduğunda, başvuranın tarafına tahsis edilen ancak riskli yapı olması nedeniyle Mayıs ayı itibariyle boşaltmak zorunda kaldığı kamu konutu nedeniyle devam eden aylara ilişkin maaşından kira bedelinin kesilmesinin ve söz konusu sürelerin lojmandan faydalanma süresi kapsamında değerlendirilmesinin hukuka ve hakkaniyet ilkelerine uygun olmadığı değerlendirilmiştir.
12. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın talebinin kabulü ile başvurana tahsis edilen lojmanın boşaltılmasına rağmen Mayıs ayından itibaren maaşından kesilen kira bedelinin iadesine ve söz konusu sürelerin başvuranın lojmandan faydalanma süresi kapsamında değerlendirilmemesine ilişkin gerekli işlemlerin tesis edilmesi yönünde ilgili idareye tavsiyede bulunmak gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, başvuru kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili belgeleri süresi içerisinde Kurumumuza göndermiş olmakla birlikte, söz konusu işlemlere ilişkin hukuki gerekçelere dayalı bilgilerin sunulmadığı, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik”, “kararların gerekçeli olması”, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idareden bundan böyle bu ilkelere uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvurana tahsis edilen lojmanın boşaltılmasına rağmen Mayıs ayından itibaren maaşından kesilen kira bedelinin iadesine ve söz konusu sürelerin başvuranın lojmandan faydalanma süresi kapsamında değerlendirilmemesine ilişkin gerekli işlemlerin tesis edilmesi yönünde İSTANBUL VALİLİĞİNE
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde başvurana ve Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURAN ile İSTANBUL VALİLİĞİNE tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi