|
ÖZET: Anayasa’nın 74. maddesi, herkesin bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahip olduğunu belirtmektedir. Kamu Denetçiliği Kurumu, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceleme yetkisine sahiptir. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu, bu kurumun idarenin eylem ve işlemlerini hukuka uygunluk açısından değerlendirme görevini tanımlamaktadır. Ayrıca, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun, riskli yapıların yıkımında malikler ile anlaşma yoluna gidilmesini önermekte ve bu süreçte kiracılara geçici konut veya kira yardımı sağlanabileceğini ifade etmektedir.
Kira yardımı başvuruları, tahliye tarihinden itibaren bir yıl içinde yapılmalı ve gerekli belgelerle desteklenmelidir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, riskli yapıların tespitinde hak sahiplerinin mağduriyetlerini önlemek amacıyla çeşitli kılavuzlar hazırlamıştır. Başvuruya konu taşınmazın başvuran adına kayıtlı olduğu ve başvuranın kira yardım talep tarihinin 11/04/2017 olduğu tespit edilmiştir. Ancak, başvuranın riskli yapıda ikamet ettiğine dair yeterli veri sunmadığı, resmi kayıtlardaki adresinin de bu durumu desteklemediği belirlenmiştir. Sonuç olarak, başvuranın kira yardımı talebinin reddedilmesi yönünde bir karar alınmış ve bu kararın gerekçeleri Kamu Başdenetçisine iletilmiştir. İdarenin kararına karşı yargı yolu açıktır ve başvuranın, kararın tebliğ tarihinden itibaren dava açma süresi işlemeye devam edecektir. |
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Anayasamızın “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı
74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
5) 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun “Tahliye ve
yıktırma” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Riskli yapıların yıktırılmasında ve bunların bulunduğu alanlar ile riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarındaki uygulamalarda, öncelikli olarak malikler ile anlaşma yoluna gidilmesi esastır . Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine veya malik olmasalar bile kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak bu yapılarda ikamet edenlere veya bu yapılarda işyeri bulunanlara geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabilir .”,
6) 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin 16’ncı maddesinin birinci fıkrasında;
“Anlaşma ile tahliye edilen uygulama alanındaki yapıların maliklerine tahliye tarihinden itibaren
Bakanlıkça kararlaştırılacak aylık kira yardımı yapılabilir .”, aynı maddenin dördüncü fıkrasında; “Kira yardımı başvuruları; tahliye tarihinden itibaren en geç bir yıl içinde, Bakanlıkça belirlenecek bilgi ve belgelere istinaden riskli alan veya rezerv yapı alanlarında ilgili kuruma, riskli alan dışındaki riskli yapılarda ise Müdürlüğe veya Bakanlıkça yetki devri yapılması durumunda İdareye yapılır… .”,
7) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel
Müdürlüğü’nün riskli olarak tespit edilmiş yapılar için hazırlamış olduğu 15/ 03/ 2017 tarihli
Kira Yardımı Uygulamaları Kılavuzunun;
7.1) “Riskli Olarak Tespit Edilen Konutta İkamet Eden Maliklerden;” başlıklı 3.1’inci
maddesinin (g) bendinde; “Malikin, riskli olarak tespit edilen yapıda Yapı Kimlik Numarasının alındığı tarihte ikamet ettiğine ve riskli olarak tespit edilen yapıyı tahliye ettiğine dair eski ve yeni adresini gösteren İl/İlçe Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğünden alınacak, imzalı ve mühürlü Adres
Bilgileri Raporu alınacağı,”
7.2) “Kira Yardımı Başvurularında Dikkat Edilecek Diğer Hususlar” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında; “2017 yılı Kira Yardımı Uygulamaları Kılavuzu 15.03.2017 tarihinden itibaren geçerli olup, bu tarih itibarı ile yapılan yeni başvurular ve bu tarih itibariyle henüz sonuçlandırılmamış başvurular bu Kılavuz hükümlerine göre incelenir ve sonuçlandırılır .”, altıncı fıkrasında; “A .R .A .A .D.net sistemi üzerinden riskli yapı için Yapı Kimlik Numarasının alındığı tarihte riskli yapıda ikamet etme şartı aranmakta olup, malik, kiracı ve sınırlı ayni hak sahiplerinden sadece bu şartı sağlayanlara ödeme yapılacaktır .”, Hükümleri yer almaktadır .
2 / 4IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ile birlikte riskli alan
içinde veya dışında olup da ekonomik ömrünü tamamlamış olan ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı ilmî ve teknik verilere dayanılarak tespit edilen riskli yapılar, standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil edecek şekilde iyileştirilmeye ve yenilenmeye çalışılmaktadır . Çevre ve Şehircilik Bakanlığı da riskli olarak tespit edilen yapılardaki hak sahiplerinin bu iyileştirme ve yenilenme sürecinde oluşabilecek mağduriyetlerin önlenmesi amacıyla kira yardımı adıyla kişilere finansal destek sağlamaktadır .
10) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından; 6306 sayılı Kanunun 5 inci maddesi ve bu Kanunun
Uygulama Yönetmeliğinin 16 ncı maddesi hükümleri uyarınca riskli yapı olarak tespit edilen yapılardaki hak sahiplerine yapılacak kira yardımlarıyla ilgili İdareler tarafından başvuruların alınması, incelenmesi ve ödeme yapılıncaya kadar olan sürecini tanımlanması amacıyla kira yardımı uygulamaları kılavuzları hazırlanmıştır .
11) Dosya kapsamından; başvuruya konu taşınmazın başvuran adına kayıtlı olduğu, başvuranın
İdareden kira yardım talep tarihinin 11/ 04/ 2017, İdarenin ret tarihinin ise 22/ 08/ 2017 olduğu anlaşılmaktadır . Riskli Bina Tespit Raporu İnceleme Formundan; taşınmazın yapı kimlik numarasının ise 29/ 12/ 2013 tarihinde alındığı görülmektedir .
12) Anılan Kılavuza göre, maliklerin riskli yapıda ikamet etmeleri gerekmekte olup adres bilgileri
raporundan başvuranın yerleşim yeri adresinin; 03/ 04/ 2007–15/ 09/ 2014 tarihleri arasında yaklaşık 7 yıldır riskli yapı dışındaki bir adres olduğu, riskli yapı tespit sürecinin tamamlanması sonrası riskli yapıya alındığı anlaşılmaktadır . Başvuran her ne kadar, riskli yapıda ikamet ettiğini ve buna ilişkin fatura, ödeme belgelerini ibraz edebileceğini iddia etmekte ise de; başvuru dilekçesinin incelenmesinden başvuranın riskli yapıda ikametinin yanında kayıtlarda görünen adresinde de ikamet ettiğini beyan ettiği, bu durum karşısında başvuranın gerçek ikametgahının tespitinin mümkün olmadığı, bu nedenle resmi kayıtlarda yer alan ikamet adresinin esas alınması gerektiği değerlendirilmiştir .
13) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın riskli yapı tespit sürecinde
riskli yapıda ikamet ettiğine dair herhangi bir veri sunmadığı, yerleşim yeri adresini riskli yapı tespit süreci sonrası riskli yapıya taşıdığı anlaşılmakla İdarenin başvuranın kira yardımı talebini reddetmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden başvurunun reddi gerektiği sonucuna varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
3 / 4Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Söz konusu hususta
yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII . KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın Başvuran ile birlikte Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi