|
ÖZET: Başvuru, Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumu’na 23 Haziran 2016 tarihinde, Sultanbeyli Belediye Başkanlığı’na yönelik olarak yapılmıştır. Başvuran, ruhsat harçlarının iadesini talep etmektedir. Başvuru süreci, ilgili yönetmeliklere uygun olarak yürütülmüş ve yapılan ön inceleme sonucunda başvurunun incelenmesine engel bir durum olmadığı tespit edilmiştir.
Başvuran, İstanbul’un Sultanbeyli ilçesinde bir taşınmaz üzerinde kentsel dönüşüm kapsamında inşaat sözleşmesi yapmış ve ruhsat harçlarından muafiyet yazısını 28 Ocak 2016 tarihinde almıştır. Ancak, ruhsat işlemleri sırasında gerekli belgelerin tamamlanmadığı gerekçesiyle ruhsatını alamamış ve harç ödemek zorunda kalmıştır. İdare, başvuranın ruhsat talebinin eksik belgeler nedeniyle geciktiğini belirtmiştir. Başvuran, ruhsat harcının iadesi için Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvuruda bulunmuştur. Kamu Denetçisi, yapılan incelemeler sonucunda başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği yönünde öneride bulunmuştur. Mevzuat değişiklikleri ve başvuranın ruhsat talebinin eksik belgelerle yapılması gibi unsurlar, başvuranın kazanılmış hak iddiasını geçersiz kılmaktadır. Dolayısıyla, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
BAŞVURU NO : 2016/2747 2016/ 2747
KARAR TARİHİ : 01/02/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Sultanbeyli Belediye Başkanlığı (Abdurrahman Gazi Mah . Belediye Cad .
No:4 Sultanbeyli/İSTANBUL)
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın ödemiş olduğu ruhsat harçlarının iadesi taleplidir .
BAŞVURU TARİHİ : 23/06/2016 23.6.2016
I. USÛL
A) Başvuru Süreci
1) Başvuru, Kurumumuza elektronik ortamda gönderilen, 23/ 06/ 2016 tarih ve sayı ile kayıt
altına alınan gerçek kişiler için başvuru formu vasıtasıyla yapılmıştır . Şikayet başvurusunun karara bağlanması için 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 41/ 1-a maddesi ve İmza Yetkileri Yönergesinin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca, başvurunun incelenmesine ve araştırmasına geçilmiş, 28/ 11/ 2016 tarihli Ret Kararı önerisiyle Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
B) Ön İnceleme Süreci
2) Yapılan ön inceleme neticesinde, başvuru konusunun Kurumumuzun görev alanına girdiği,
başvuranın meşru, kişisel ve güncel bir menfaatinin olduğu, idari başvuru yollarının tüketildiği, başvurunun süresinde yapıldığı ve diğer ön inceleme konularında da bir eksiklik bulunmadığı, bu nedenle başvurunun incelenmesine ve araştırılmasına engel bir durumun olmadığı tespit edilmiştir .
II. OLAY VE OLGULAR
A) Başvuranın Konu Hakkındaki Açıklamaları ve İddiaları
1 / 83) Başvuran özetle; İstanbul İli, Sultanbeyli İlçesi, Adil Mahallesi, ada, parselde bulunan
taşınmazın toprak sahipleri ile 21/ 04/ 2015 tarihinde kat karşılığı inşaat sözleşmesi yaptığını, 28/ 01/ 2016 tarihinde 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında harçlardan muafiyet yazısını aldığını, 23/ 03/ 2016 tarihinde yıkım ruhsatını aldığını ve kentsel dönüşüm kapsamında taşınmazda bulunan eski binayı yıktığını, 18/ 04/ 2016 tarihinde kartona basılmış olan yapı ruhsatını imzalatmak için aldığını ve müelliflere imzalattıktan sonra Sultanbeyli
Belediyesine geri verdiğini, taşınmazda bulunan 6,61 m² hissenin satışı gerçekleşmediğinden eksik evrak var denilerek ruhsatın imzalanmasına rağmen tarafına verilmediğini, söz konusu hisse satışının 26/ 04/ 2016 tarihinde gerçekleştiğini ve böylece tüm eksik evraklarının tamamlanmış olduğunu, ancak; ruhsatının basılmış, imar şefi ve müdürü tarafından onaylanıp imzalanmış ve başkan yardımcısına havale edilmiş olmasına rağmen ruhsatını alamadığını ve Belediye yetkililerinin kendisini oyaladığını, gerekçe olarak 26/ 04/ 2016 tarihinde çıkan kentsel dönüşüm ile ilgili yasanın gösterildiğini, harçtan muaf olarak alması gereken ve iki ay boyunca alamadığı ruhsatını almak için 27/ 06/ 2016 tarihinde harç ödemesini yapmak zorunda kaldığını belirterek, yasa değişikliği öncesi basılmış ve imzalanmış olan ruhsatı için harç alınmaması gerektiğinden bahisle ödemiş olduğu harçların tarafına iadesinin sağlanmasını Kurumumuzdan talep etmektedir .
B) İdarenin Başvuru Konusuna İlişkin Açıklamaları
4) Başvuru konusuna ilişkin bilgi-belge talebimize istinaden Sultanbeyli Belediye Başkanlığı İmar
ve Şehircilik Müdürlüğünün 08/ 08/ 2016 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle :
4.1) Başvuruya konu ruhsat işlemleri için gerekli evraklar tamamlamdıktan sonra ruhsat yazım
işlemi yapıldığı, 6306 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin sonuncu fıkrasında yapılan 26/ 04/ 2016 tarihli değişiklik nedeniyle müdürlük bünyesinde imza süreçleri tamamlanamadığından Mekânsal
Adres Kayıt Sisteminde (MAKS) onay kodu alınamadığı, bu süreçte uygulamaların (Riskli yapı raporu, yıkım ruhsatı ve muaf yazısı alanlar) nasıl ve hangi kapsamda yürütüleceği konusunda Çevre ve Şehircilik Bakanlığından görüş beklendiği, işlemlerini devam ettirmek isteyenlerin ruhsat harç ve ücretlerini ödemesi gerektiği konusunda ilgililerin bilgilendirildiği,
4.2) İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün 30/ 05/ 2016 tarih ve sayılı
yazısında; 6306 sayılı Kanunla ilgili olarak 6704 sayılı Kanunla yapılan değişikliklerin Resmi
Gazetede yayımlanma tarihi itibariyle geçerli olacağı, bu tarihten sonra yapılan her türlü işlemden harç ve ücretlerin alınacağının belirtildiği ve dolayısıyla, ruhsat harç ve ücretleri yatırılmadan söz konusu işlem tamamlanamayacağından ilgilisinin 25/ 04/ 2016 tarih ve – sayılı ruhsat talep dilekçesine 02/ 06/ 2016 tarihinde eksik evraktan iade işlemi yapıldığı,
4.3) Başvuranın, 27/ 06/ 2016 tarih ve alındı numarasıyla ruhsat harç ve ücretlerini
ödediği ve 27/ 06/ 2016 tarih ve – numaralı dilekçesiyle yaptığı ruhsat başvurusuna istinaden ruhsat yazım işlemi ve imza süreçleri tamamlanması sonrası MAKS üzerinden 13/ 07/ 2016 tarih ve / sayı numarasıyla onay kodu alınarak ruhsat işlemlerinin tamamlanmış olduğu açıklamalarına yer verilmiştir .
C) Olaylar
5) Başvuru formu ve ekleri ile İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde
olaylar özetle şöyledir :
2 / 85.1) Bahsi geçen taşınmazın toprak sahipleriyle 21/ 04/ 2015 tarihinde kat karşılığı inşaat sözleşmesi
yapmış olan başvuran, 03/ 08/ 2015 tarihli dilekçeyle, anılan taşınmazda bulunan Sultanbeyli
Belediyesine ait 1/ 65 oranındaki hisseyi satın alma talebinde bulunmuştur .
5.2) Başvuran, 28/ 01/ 2016 tarihinde 6306 sayılı Kanun kapsamında harçlardan muafiyet yazısını
almış, 23/ 03/ 2016 tarihinde ise yıkım ruhsatını alarak kentsel dönüşüm kapsamında taşınmaz üzerinde bulunan eski binayı yıkmıştır .
5.3) Başvuran, 25/ 04/ 2016 tarihli dilekçesiyle Sultanbeyli Belediyesinden yapı ruhsatı talebinde
bulunmuştur .
5.4) 6306 sayılı Kanunun “ Dönüşüm gelirleri” başlıklı 7 nci maddesi onuncu fıkrası değişikliği
26/ 04/ 2016 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girmiştir .
5.5) Anılan taşınmazdaki Sultanbeyli Belediyesine ait olduğu belirtilen 6,61 m² hissenin satışı
26/ 04/ 2016 tarihinde gerçekleşmiştir .
5.6) Başvuranın 25/ 04/ 2016 tarihli yapı ruhsatı talebine, Sultanbeyli Belediyesinin 02/ 06/ 2016 tarihli
yazısıyla; ruhsat için gerekli evrakların tamamlanması sonrası talebin değerlendirileceği cevabı verilmiştir .
5.7) Başvuran, 27/ 06/ 2016 tarihinde ruhsat harç ve ücretlerini ödeyerek ruhsat başvurusu yapmış,
13/ 07/ 2016 tarihinde ruhsat işlemlerinin tamamlanmasıyla ruhsatını almıştır .
5.8) Başvuran, ödemiş olduğu harçların tarafına iadesi talebiyle 23/ 06/ 2016 tarihinde Kurumumuza
başvuruda bulunmuştur .
D) Kamu Denetçisi Zekeriya ASLAN’ın İnceleme ve Araştırma Bulguları
6) Başvurunun çözümüne dayanak teşkil etmek üzere; 14/ 07/ 2016 tarihli ve sayılı yazıyla
Sultanbeyli Belediye Başkanlığından bilgi ve belge talep edilmiş olup, ilgili İdarece yapılan açıklamalara “İdarenin Başvuru Konusuna İlişkin Açıklamaları” ve “Olaylar” bölümünde yer verilmiştir .
7) Başvuru konusuna ilişkin, 07/ 09/ 2016 tarihli ve sayılı yazımızla Çevre ve Şehircilik
Bakanlığının görüşü sorulmuş olup, Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 14/ 11/ 2016 tarihli ve sayılı yazısı ekinde yer alan 10/ 11/ 2016 tarihli Hukuk Müşavirliği görüşünde;
7.1) 6306 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin onuncu fıkrasında yapılan değişiklik ile evvelce harçtan
muaf olan riskli yapılarda, kullanım maksadı değişiklikleri ile yapı alanındaki artışlar için harç alınacağının düzenlenmiş olduğu; başvuran, her ne kadar yapı ruhsatı müracaatının gereksiz yere geciktirildiğini ve bu yüzden yeni Kanun hükmü gereği harç ödemek zorunda kaldığını belirtmekteyse de, yine Sultanbeyli Belediyesine ait yazılardan ilgilinin talebinin eksik belgelerle başvurmasından kaynaklandığı, ruhsat için gerekli belgelerin tamamlanması sonrası ruhsatın 13/ 07/ 2016 tarihinde verildiğinin anlaşıldığı,
7.2) İlgilinin harç ödemesinin dayanağı olan ve 26/ 04/ 2016 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak
aynı gün yürürlüğe giren değişiklik sonrası Kanunda; sonuçlanmamış işlemler bakımından önceki kanun hükmünün uygulanacağına dair ayrık bir hüküm bulunmadığı, bu itibarla; Kanun
3 / 8değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarihte sonuçlanmamış işlemlere değişiklikten sonraki hükmün
uygulanması gerektiğinin düşünüldüğü,
7.3) Keza, İstanbul Valiliğinin (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü) 30/ 05/ 2016 tarihli ve 17950 sayılı
yazısından, muhtelif belediyelerden Valiliğe yazılan yazılar üzerine görüş sorulması üzerine, Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 23/ 05/ 2016 tarihli yazısı ile aynı yönde görüş bildirildiğinin anlaşıldığı hususlarına yer verilmiştir .
III. HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A) İlgili Mevzuat
8) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci
maddesinde “ Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir .”,
8.1) Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
9) Birleşmiş Milletler “İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler…Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar…” ,
10) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
11) 03/ 05/ 1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun “Yapı ruhsatiyesi” başlıklı 21 inci
maddesinde “Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir .”,
11.1) Aynı Kanunun “Ruhsat alma şartları” başlıklı 22 nci maddesinde “Yapı ruhsatiyesi almak
için belediye, valilik bürolarına yapı sahipleri veya kanuni vekillerince dilekçe ile müracaat edilir .
Dilekçeye sadece tapu (istisnai hallerde tapu senedi yerine geçecek belge), mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesapları, röperli veya yoksa, ebatlı kroki eklenmesi gereklidir . Belediyeler veya valiliklerce ruhsat ve ekleri incelenerek eksik ve yanlış bulunmuyorsa müracaat tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde yapı ruhsatiyesi verilir . Eksik veya yanlış olduğu takdirde; müracaat tarihinden itibaren onbeş gün içinde müracaatçıya ilgili bütün eksik ve yanlışları yazı ile bildirilir . Eksik ve yanlışlar giderildikten sonra yapılacak müracaattan itibaren en
4 / 8geç onbeş gün içinde yapı ruhsatiyesi verilir .”,
12) 16/ 05/ 2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında
Kanunun “Dönüşüm gelirleri” başlıklı 7 nci maddesi dokuzuncu fıkrasında “Bu Kanun uyarınca yapılacak olan işlem, sözleşme, devir ve tesciller ile uygulamalar, noter harcı, tapu harcı, belediyelerce alınan harçlar, damga vergisi, veraset ve intikal vergisi, döner sermaye ücreti ve diğer ücretlerden; kullandırılan krediler sebebiyle lehe alınacak paralar ise banka ve sigorta muameleleri vergisinden müstesnadır .”; onuncu fıkrasında “ Riskli alanlarda, rezerv yapı alanlarında ve riskli yapıların bulunduğu parsellerde, gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulması hâlinde, yapıların mevcut alanları için daha önce belediyelerce alınan harç ve ücretlere ilave olarak, sadece kullanım maksadı değişiklikleri ile yapı alanındaki artışlar için hesaplanan harç ve ücret farkları alınır .”,
13) 15/ 12/ 2012 tarihli ve 28498 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6306 sayılı Kanunun
Uygulama Yönetmeliğinin “Kira yardımı ve diğer yardımlar” başlıklı 16 ncı maddesi dokuzuncu fıkrası (a) bendinde “ İlgili kurum veya gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerince yapılacak olan işlem, sözleşme, devir ve tesciller ile uygulamalar, noter harcı, tapu harcı, belediyelerce alınan harçlar, damga vergisi, veraset ve intikal vergisi, döner sermaye ücreti ve diğer ücretlerden; kullandırılan krediler sebebiyle lehe alınacak paralar ise banka ve sigorta muameleleri vergisinden muaftır .”; (b) bendinde “Uygulama alanında gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişilerince, İlgili kurum adına değil de kendi adlarına uygulamada bulunulması halinde, yapıların mevcut alanları için daha önce belediyelerce alınan harç ve ücretlere ilave olarak, sadece kullanım maksadı değişiklikleri ile yapı alanındaki artışlar için hesaplanan harç ve ücret farkları alınır .”; (c)
bendinde “Uygulama alanındaki mevcut yapıların İmar Mevzuatına uygun olup olmadığına bakılmaksızın, (a) ve (b) bentlerinde belirtilen vergi, harç ve ücret muafiyetleri uygulanır .”
14) 02/ 11/ 1985 tarihli ve 18916 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Planlı Alanlar Tip
İmar Yönetmeliğinin “ Yapı ruhsatı işleri” başlıklı 57 nci maddesinde “Yapı ruhsatı işleri bu maddede belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır .Yeni inşaat, ilâve ve esaslı tadilât yapmak üzere parsele ait imar durum belgesi, yol kotu tutanağı, kanal kotu tutanağı ve uygulama imar plânına esas onaylı jeolojik ve jeoteknik etüt raporunun parselin bulunduğu alana esas bölümünü almak için; yapı sahipleri veya vekilleri başvuru dilekçelerine aplikasyon krokisini ve tapu kayıt örneği veya istisnaî hâllerde tapu kayıt örneği yerine geçen belgeleri ekleyerek ilgili idareye müracaat ederler… Bu projeler ilgili idare tarafından başvuru tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde incelenir, eksik veya yanlış yok ise uygun görüldüğü yapı sahibine yazılı olarak bildirilir . Bildirim tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde ulusal adres veri tabanı üzerinden yapı ruhsatı düzenlenmesi zorunludur . Yapının kamu adına denetimine ilişkin bütün fenni mesuliyetler mimar ve mühendisler tarafından üstlenilmeden yapı ruhsatı düzenlenemez . İnceleme sonucu eksik veya yanlışlık tespit edilmesi halinde, tüm eksiklik ve yanlışlıkların gerekçeleri ile birlikte yazılı olarak açıkça belirtilmesi suretiyle projelerin tamamlatılmak üzere bu süre içinde ilgililerine iade edilmesi zorunludur . Belirtilen eksiklikler tamamlanıp, yanlışlıklar giderilmesi üzerine yapı sahibince yapılacak başvuruda, idarece daha önce belirtilenler dışında başkaca yeni bir eksiklik veya yanlışlık öne sürülemez ve sözkonusu eksikliklerin giderildiğinin tespit edilmesi halinde durum yazılı olarak yapı sahibine bildirilerek üst fıkrada yer aldığı şekilde yapı ruhsatı düzenlenir…”
B) Başvuru Konusuna İlişkin Uygulamalar
15) Anayasa Mahkemesinin 18/ 06/ 2013 tarih, E:2012 / 147, K :2013 / 78 sayılı Kararında
“…Anayasa’nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “hukuk güvenliği” ilkesidir . Bu ilke ile kişilerin hukuki güvenliğinin sağlanması amaçlanmaktadır . Hukuk güvenliği
5 / 8ilkesi uyarınca geleceğe yönelik olarak statü hukukunda değişiklik yapılabilmesine engel
bulunmamakta ise de bu yönde yapılacak yasal düzenlemelerde, daha önce tesis edilmiş bulunan ve kişilerin lehine hukuki sonuçlar doğuran işlemlerin gözetilmesi gerekmektedir . Bu işlemlerin doğurduğu hukuki sonuçları ortadan kaldıracak şekilde yasama tasarrufunda bulunulması, hukuk güvenliği ilkesine aykırılık oluşturmaktadır…” ifadelerine yer verilmiştir .
16) Anayasa Mahkemesinin 27/ 02/ 2001 tarih, E:1999 / 43, K :2001 / 46 sayılı Kararında
“Kazanılmış hak , kişinin bulunduğu statüden doğan, tahakkuk etmiş ve kendisi yönünden kesinleşmiş, kişisel alacak niteliğine dönüşmüş haklar için söz konusudur .” ifadesine yer verilmiştir .
17) Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 03/ 02/ 2016 tarih, E: 2014/ 1538, K :2016 / 138 sayılı
Kararı “… hukuk devletinin yönetilenlere hukuk güvenliği sağlayan, adaletli bir hukuk sistemine dayanan devlet düzeni olduğu, hukuka güvenin, kamu düzeninin ve istikrarın korunmasının da kazanılmış hakların korunması ilkesine bağlılıkla mümkün olacağı, kazanılmış hakları ortadan kaldırıcı nitelikte sonuçlara yol açan uygulamaların Anayasa’nın 2 nci maddesinde hükme bağlanmış olan “hukuk devleti” ilkesine aykırılık oluşturacağı, kişinin bulunduğu statüden doğan, tahakkuk etmiş ve kendisi yönünden kesinleşmiş ve kişisel alacak niteliğine dönüşmüş hak olarak tanımlanan kazanılmış hakkın varlığı için, bu hakkın yeni yasadan önce yürürlükte olan kurallara göre bütün sonuçlarıyla fiilen elde edilmiş olmasının gerektiği; bu bağlamda, dava konusu uyuşmazlık incelendiğinde, rüzgar enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak üzere yapılmış ve yapılacak olan lisans başvurularında uygulanacak esaslar 5784 s. Kanunla yeniden belirlendiğinden ve davacı bu düzenlemeden önce lisans almaya hak kazanmadığı için kazanılmış hakkının bulunduğundan söz edilemeyeceğinden , dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir…” şeklindedir .
C) Kamu Denetçisi Zekeriya ASLAN’ın Kamu Başdenetçisi’ne Önerisi
18) Kamu Denetçisi tarafından; başvuranın, ödemiş olduğu harçların tarafına iadesi talebinin reddi
yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
D) Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
19) Başvuran, 3 numaralı paragrafta yer verilen başvurusunda özetle, ödemiş olduğu ruhsat harç ve
ücretlerinin iadesini talep etmektedir .
20) Anayasa’da düzenlenen, hukuk devletinin ilkelerinden olan ve bireylerin hukuki güvenliğinin
sağlanmasını amaçlayan hukuk güvenliği; hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, kişilerin devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını kapsamaktadır . Geçmişte oluşan hukuksal durumların sonradan değiştirilmesi, hukuki güvenlik ilkesiyle bağdaşmayacaktır . Kazanılmış hak ise, kişinin bulunduğu statüden doğan, tahakkuk etmiş ve kendisi yönünden kesinleşmiş, kişisel alacak niteliğine dönüşmüş haklar için söz konusudur (Bkz . 15 ve 16 no.lu prg) . Henüz tamamlanmış olmayan işlemler kesin surette bir hakkın doğumuna delil olmadığından kazanılmış hakka konu olamazlar . Bu sebeple kazanılmış haktan söz edebilmek için kazanılmış, hukukun korunmasına değer hale gelmiş bir haktan söz etmek gerekmektedir . (OĞURLU, Yücel ( 2003) . “İdare Hukukunda Kazanılmış Haklara Saygı ve
Haklı Beklentiler Sorunu”, Ankara, ss.96)
21) Olayda; 6306 sayılı Kanun kapsamında harçlardan muaf olunduğuna ilişkin yazı 28/ 01/ 2016
tarihinde alınmış, 25/ 04/ 2016 tarihli dilekçeyle Sultanbeyli Belediyesinden yapı ruhsatı talebinde bulunulmuş , taşınmazdaki Belediyeye ait hisse satışının 26/ 04/ 2016 tarihinde gerçekleşmiş olduğu
6 / 8başvuranca belirtilmiş , 6306 sayılı Kanunun 7 nci maddesi onuncu fıkrası değişikliği ise 26/ 04/ 2016
tarihinde yürürlüğe girmiştir . Ayrıca, 27/ 06/ 2016 tarihinde ruhsat harç ve ücretleri ödenerek ruhsat işlemleri tamamlanmıştır .
22) Belediye; ruhsat için gerekli evrakların tamamlanması sonrası ruhsat yazım işlemi yapıldığını, bu
arada mevzuat değişikliği yapıldığından imza süreçlerinin tamamlanamadığını ve konuya ilişkin
Çevre ve Şehircilik Bakanlığından görüş beklendiğini, ruhsat işlemlerini devam ettirmek isteyenlerin ruhsat harç ve ücretlerini ödemesi gerektiği konusunda ilgililerin bilgilendirildiğini belirtmiştir (Bkz . 4.1 no.lu prg) .
23) Bu kapsamda; mevzuat değişikliği öncesi yürürlükte olan kurallara göre tamamlanmış bir
işlemin ve dolayısıyla başvuran yönünden kesinleşmiş/bütün sonuçlarıyla fiilen elde edilmiş bir hakkın olmadığı, tamamlanmamış işlemler kesin surette bir hakkın doğumuna delil olmadığından kazanılmış hakka konu olamayacağı açıktır .
24) Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili
açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları, Bakanlık görüşü ve tüm dosya kapsamı çerçevesinde ; 6306 sayılı Kanunun 7 nci maddesi onuncu fıkrası değişikliği öncesinde başvuran yönünden kesinleşmiş bir hak henüz oluşmamış olduğundan kazanılmış haktan bahsedilemeyeceği, anılan değişiklik sonrası Kanunda; sonuçlanmamış işlemler bakımından önceki Kanun hükmünün uygulanacağına dair ayrık bir hüküm bulunmadığından Kanun değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarihte sonuçlanmamış işlemlere değişiklikten sonraki hükmün uygulanması gerektiği değerlendirilmekle;
Sultanbeyli Belediyesinin söz konusu yapı ruhsatına ilişkin işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiştir .
E) İnsan Hakları Yönünden Değerlendirme
25) 2709 sayılı T .C. Anayasasının “Kanun Önünde Eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde ifadesini
bulan kanun önünde eşitlik ilkesinin, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 13 üncü maddesindeki etkili başvuru hakkının ve 17 inci maddesindeki hakları kötüye kullanma yasağının ihlal edildiğine dair herhangi bir bulgu ve bilgiye rastlanmadığı gibi başvuruya konu olayda, uluslararası sözleşmelerde yazılı ve güvence altına alınmış olan diğer haklara da aykırı bir durum tespit edilememiştir .
F) İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
26) Günümüzde demokratik, modern ve katılımcı yönetim anlayışında idarelerden sadece hukuka
uygun olarak hareket etmeleri değil aynı zamanda iyi yönetim ilkelerine de uygun işlem tesis etmeleri beklenmektedir .
27) 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar .” hükmü yer almaktadır . Söz konusu Yönetmelik hükmünde yer alan
7 / 8ilkelerin kaynağını teşkil eden Avrupa Birliği Temel Haklar Şartının 41 inci maddesinde de iyi
yönetim hakkından bahsedilmekte olup, benzer ilkelere Avrupa Parlamentosu tarafından kabul edilen
“Avrupa Doğru İdari Davranış Yasası”nda da yer verilmiştir .
28) Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; idareden istenilen bilgi ve
belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
IV. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
A) Dava Açma Süresinin Yeniden Başlaması
29) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin
sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır .
B) Yargı Yolu
29) 2709 sayılı T .C. Anayasasının “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40 ıncı
maddesinin ikinci fıkrasında “ Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır .” hükmü yer almakta olup, 6328 sayılı Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ilgili idarenin işlemine karşı 60 günlük dava açma süresinden varsa arta kalan süre içinde İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
V. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; ŞİKÂYETİN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve SULTANBEYLİ BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi