|
ÖZET: Başvuru sahibi, Sivas İl Emniyet Müdürlüğü’ne 29 Aralık 2021 tarihinde yivsiz av tüfeği ruhsatını yenilemek için gerekli belgelerle başvuruda bulunmuş, ancak işlemin 2022 yılına sarkması nedeniyle 2021 yılına ait harç ve kart bedelini ödemesine rağmen 2022 yılı için belirlenen tutar üzerinden yeniden harç yatırılması talep edilmiştir. Başvuru sahibi, bu durumun Emniyet Genel Müdürlüğü’nün otomasyon sistemindeki bir hata nedeniyle meydana geldiğini belirtmiş ve İçişleri Bakanlığı’ndan bu konuda vatandaş lehine düzenlemeler yapılmasını istemiştir.
İçişleri Bakanlığı, başvuru sahibinin ruhsat süresinin 1 Ocak 2003’te sona erdiğini, ancak 29 Aralık 2021’de yapılan başvurunun 10 Şubat 2022’de onaylandığını ifade etmiştir. Harçların, ruhsatın düzenlendiği yıl üzerinden tahsil edilmesi gerektiği belirtilmiş, bu nedenle başvuru sahibinin talebi reddedilmiştir. Ayrıca, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın görüşü doğrultusunda, yılın son günlerinde yapılan başvurularda tahsil edilecek harçların belirli koşullar altında 2021 yılı tutarları üzerinden alınabileceği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiş, İçişleri Bakanlığı’na, yılın son günlerinde yapılan başvurular için harç tahsilatına ilişkin düzenlemeler yapılması tavsiye edilmiştir. Başvuru sahibinin, kararın tebliğinden itibaren dava açma süresinin başlayacağı belirtilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/16063-S.22.24516
BAŞVURU NO : 2022/8586
KARAR TARİHİ : 13/12/2022
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
Harç uygulamaları hakkında.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 15/06/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda başvuru sahibi, adına kayıtlı yivsiz av tüfeğinin ruhsatını yenilemek
amacıyla istenen belgelerin ekli olduğu bir dilekçe ile birlikte silahı da götürerek Sivas İl Emniyet
Müdürlüğü Silah ve Patlayıcı Madde Şube Müdürlüğüne 29.12.2021 tarihinde bizzat başvuru yaptığını,
2022 Ocak ayı içerisinde görevli memur tarafından işlemin yetişmediği, dolayısı ile ruhsat harcı ve kart
parasını yeniden yatırıp makbuzlarını teslim ettiği takdirde ruhsat yenileme işleminin sonuçlandırılabileceğinin söylendiğini, başvuruyu 2022 yılından önce 2021 yılının son günlerinde yaptığını, harç ve kart parasını 2021 yılı değerlerine göre ödediğini, ancak Sivas Emniyet
Müdürlüğündeki ruhsat yenileme hizmetinin neticelendirilmesi işleminin 2022 yılına sarkması sebebiyle
2021 yılı değerlerine göre harç ve kart parasını ödediği halde 2022 yılı için belirlenen değer üzerinden
yeniden harç ve kart parası yatırılmasının istenildiğini, burada Sivas İl Emniyet Müdürlüğünün bir kusuru olmadığını, işlemlerinin yılbaşından sonraya kalması nedeniyle böyle bir durumun yaşanmasına sebep olarak Emniyet Genel Müdürlüğünün bünyesindeki bilgisayar otomasyon sistemindeki kodlamadan kaynaklı olduğunu, aynı sıkıntının Nüfus Müdürlüklerinde yapılan pasaport, sürücü belgesi ve kimlik belgesi verilirken de yaşandığını, İçişleri Bakanlığına bağlı birimlerde değerli kâğıt kapsamında yapılan işlemlerin otomasyon sisteminde işlemin sonuçlandırıldığı cari yıl yerine başvurunun yapıldığı yıl esas alınırsa sorunun çözüleceğini ve vatandaş lehine sonuçlandırılabileceğini, ancak ilgili idare tarafından önceki başvuru hakkında iyi yönetim ilkelerine uygun olarak tarafına gerekçeli ve somut bir cevap verilmediğini belirterek söz konusu hususlarla ilgili vatandaş lehine kolaylaştırıcı tedbirlerin alınmasını ve uygulamanın düzeltilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 23/06/2022 tarih ve sayılı şikâyet konusuna ilişkin bilgi/belge isteme
yazılarına istinaden, İçişleri Bakanlığının 22/07/2022 tarih ve sayılı yazılarında; /
2.1) Başvurucunun merkezi kayıt sistemi tarafından yapılan kontrolünde 01.01.2003 tarihinde ruhsat
süresinin sona erdiği ve bu tarihten itibaren mülki amirliğe yivsiz tüfek ruhsatnamesi yenileme işlemleri için başvurmadığı, yeni başvurunun 29.12.2021 tarihinde yapıldığı, ayrıca 09.02.2022 tarihine kadar tahkikat işlemlerinin gerçekleştirildiği, 10.02.2022 tarihinde ise mülki amirlikçe onaylandığı, yivsiz tüfek ruhsatnamesinin geçerlilik süresinin 5 yıl olduğu göz önünde bulundurularak adı geçenin yenileme işlemleri için gerekli süre içerisinde başvurmadığı, 29.12.2021 tarihinde yivsiz tüfek ruhsatnamesi yenileme talebinde bulunduğu, vergiyi bağlayan olayın 10.02.2022 tarihinde vukuu bulduğu ve harcın yatırılması ile hukuki nitelik kazandığı, bu nedenle vergiyi bağlayan mülki amir onayının 10.02.2022 tarihinde alındığı,
2.2) Bu doğrultuda, bahse konu işlemde müracaatçının silah ruhsatı yenileme başvurusu yaptığı,
işlemlerinin devam ettiği, araştırma/tahkikat aşamasında olduğu, başvuru ve ruhsatname harcının ödenmesinin tek başına idari işlem niteliğine haiz olmadığından ruhsatname yenileme başvurusunda bulunan başvuru sahibinin yenileme işlemlerinin mülki amirlik onayı ile 10.02.2022 tarihinde gerçekleştirildiği ve adı geçenden ise güncel ruhsatname harç bedeli olarak 80,20 TL alındığı, ruhsat geçerlilik süresinin onay tarihinden itibaren 5 yıl geçerli olduğu göz önünde bulundurulduğundan, başvurucunun hak kaybına uğramaması adına yapılan işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı,
3) Hazine ve Maliye Bakanlığının 08/07/2022 tarih ve sayılı görüş yazısında, 213 sayılı
Vergi Usul Kanununun “Vergiyi doğuran olay” başlıklı 19’uncu maddesinde, vergi alacağının vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğacağı hüküm altına alındığı, Harç, Devletçe verilen bir hizmet veya yapılan bir iş ve işlemin menfaatinden yararlanılmasının karşılığı olarak ödenen bedel olup, işlemin gerçekleştirilmesi ile birlikte harç alacağının doğmuş olacağı, bu nedenle, silah taşıma ve bulundurma ruhsatlarından alınan harçta harcı doğuran olay silah taşıma ve bulundurma ruhsatının düzenlenmesi işlemi olup, ruhsatın 2022 yılında düzenlenmesi durumunda, 2022 yılı için geçerli harç tutarı üzerinden harç tahsil edilmesi gerektiği,
3.1) Bakanlıkça tespit edilen miktarlar üzerinden silah taşıma ruhsatı harcının yatırılmış olması ve söz
konusu ruhsatın düzenlenebilmesi için gerekli olan tüm evrakların başvuru anında eksiksiz olarak bulunması kaydıyla yılın son günlerinde yapılan başvurularda, ilgili kurumdaki iş yoğunluğu nedeniyle belgenin düzenlenmesinin takip eden yıla sarkması durumunda yeni yılda uygulanacak harçların söz konusu işleme uygulanmasına gerek bulunmamakta olup, belgenin düzenlenmesinin iş yoğunluğu dışındaki sebeplerden dolayı (başvuruda eksik evrak bulunması gibi) takip eden yıla sarkması durumunda ise işlemin yapıldığı tarih itibarıyla Harçlar Kanununa bağlı (8) sayılı tarifede söz konusu ruhsatlar için geçerli olan harç tutarının aranılması gerekmekte olduğu, açıklamaları yapılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının ‘Vergi ödevi’ başlıklı 73’üncü maddesinde, “…Vergi, resim,
harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir.
4.1) ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan KAMU DENETÇİLİĞİ
KURUMU idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ”; ‘Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev
/
ve yetkileri’ başlıklı 87’nci maddesinde, (Değişik: 21/1/2017-6771/5 md.) “Türkiye Büyük Millet
Meclisinin görev ve yetkileri, kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak; ..” ‘İdarenin bütünlüğü ve kamu tüzelkişiliği’ başlıklı 123 üncü maddesinde; “İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir…”; ‘Yargı yolu” başlıklı 125 inci maddesinde; “ İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır… İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6) 2521 Sayılı Avda Ve Sporda Kullanılan Tüfekler, Nişan Tabancaları Ve Av Bıçaklarının Yapımı,
Alımı, Satımı Ve Bulundurulmasına Dair Kanunun ‘Belgeler’ başlıklı 9’uncu maddesinde, “Yivsiz av tüfeği almak, taşımak ve bulundurmak isteyen kişiler, oturdukları mahallin en büyük mülkiye amirinden yivsiz tüfek ruhsatnamesi almak zorundadır. Sahip oldukları tüfeklerin cins, marka, çap ve seri numaraları bu belgeye kaydedilir. Bu belge bir defaya mahsus olmak üzere verilir, ancak avcılık belgesi yerine kullanılmaz.
Yivsiz tüfek satın alma belgelerinin verilmesi, bu belgelere ve yivsiz tüfek ruhsatnamelerine tüfeklerin niteliklerinin işaretlenmesi, ayrıca av bıçaklarının damgalanması ve diğer işlemler ile bunlara ilişkin kayıtların tutulmasına dair esas ve usuller yönetmelikte belirtilir.
7) 213 sayılı Vergi Usul Kanununun “Vergiyi doğuran olay” başlıklı 19’uncu maddesinde, vergi
alacağı, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğar.
8) 10/3/1982 tarihli ve 17629 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2521 Sayılı Avda Ve Sporda
Kullanılan Tüfekler, Nişan Tabancaları Ve Av Bıçaklarının Yapımı, Alımı, Satımı Ve
Bulundurulmasına Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’te 10’uncu maddesinde, ……ekleyecekleri dilekçeleri ile yerleşim yerinin bağlı bulunduğu valilik veya kaymakamlığına başvurmaları halinde yivsiz tüfek ruhsatnamesi harcının ödenmiş olması kaydıyla, verildiği tarihten geçerli olmak üzere 5 yıl süreli yivsiz tüfek ruhsatnamesi düzenlenir.
Ruhsatnamenin yenilenmesi için 5 yıllık yivsiz tüfek ruhsatnamesi harcının ödendiğine ilişkin belge ile birinci fıkranın (b) bendinin (1), (2), (3) ve (4) numaralı alt bentlerinde yer alan belgeler istenir.
5 yıllık ruhsatname harcının ödendiğini kanıtlayan harç tahsil makbuzunun ibrazı halinde kendisine yivsiz
tüfek ruhsatnamesi verilir veya mevcut ruhsatnamesi yenilenir.
9) 21.12.2021 tarihli ve 31696 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği’nin
3.2 kısmı “… 2021 yılında uygulanan maktu harçlar yeniden değerleme oranında artırılmıştır. Artırılan bu
tutarlar 01.01.2022 tarihinden itibaren uygulanmak üzere tebliğ ekindeki tarifelerde gösterilmiştir.”
10) 10.01.2005 tarihli ve 2005/1 Sıra Nolu Harçlar Kanunu İç Genelgesinde, “492 sayılı Harçlar
Kanununa bağlı tarifelerde yer alan harca tabi işlem ve belgelere ilişkin gerekli başvurunun yapılmış ve
/
harcın da ödenmiş olması kaydıyla iş yoğunluğu veya başvurunun gerektirdiği diğer nedenlerle işlemin takip eden yılda sonuçlanması durumunda, yeni yılda uygulanacak harçların söz konusu işlem ve belgelere uygulanmasına gerek bulunmamaktadır.” hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11) Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları,
ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Kısmen Tavsiye Kısmen Ret
Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12) Başvuru sahibi, adına kayıtlı yivsiz av tüfeğinin ruhsatını yenilemek amacıyla istenen belgelerin ekli
olduğu bir dilekçe ile birlikte silahı da götürerek Sivas İl Emniyet Müdürlüğü Silah ve Patlayıcı Madde
Şube Müdürlüğüne 29.12.2021 tarihinde bizzat başvuru yaptığını, 2022 Ocak ayı içerisinde görevli memur tarafından işlemin yetişmediği, dolayısı ile ruhsat harcı ve kart parasını yeniden yatırıp makbuzlarını teslim ettiği takdirde ruhsat yenileme işleminin sonuçlandırılabileceğinin söylendiğini, başvuruyu 2022 yılından önce 2021 yılının son günlerinde yaptığını, harç ve kart parasını 2021 yılı değerlerine göre ödediğini, ancak Sivas Emniyet Müdürlüğündeki ruhsat yenileme hizmetinin neticelendirilmesi işleminin 2022 yılına sarkması sebebiyle 2021 yılı değerlerine göre harç ve kart parasını ödediği halde 2022 yılı için belirlenen değer üzerinden yeniden harç ve kart parası yatırılmasının istenildiğini, burada Sivas İl Emniyet Müdürlüğünün bir kusuru olmadığını, işlemlerinin yılbaşından sonraya kalması nedeniyle böyle bir durumun yaşanmasına sebep olarak Emniyet Genel Müdürlüğünün bünyesindeki bilgisayar otomasyon sistemindeki kodlamadan kaynaklı olduğunu, aynı sıkıntının Nüfus
Müdürlüklerinde yapılan pasaport, sürücü belgesi ve kimlik belgesi verilirken de yaşandığını, İçişleri
Bakanlığına bağlı birimlerde değerli kâğıt kapsamında yapılan işlemlerin otomasyon sisteminde işlemin sonuçlandırıldığı cari yıl yerine başvurunun yapıldığı yıl esas alınırsa sorunun çözüleceğini, ancak ilgili idare tarafından önceki başvuru hakkında iyi yönetim ilkelerine uygun olarak tarafına gerekçeli ve somut bir cevap verilmediğini belirterek söz konusu hususlarla ilgili vatandaş lehine kolaylaştırıcı tedbirlerin alınmasını ve uygulamanın düzeltilmesini talep etmektedir.
13) Başvuruya konu değerli kağıtların ruhsat yenileme dahil işlemlerinin işlemin tamamlandığı yıl yerine
başvuru tarihinin dikkate alınarak harç bedelinin ödenmesi yönünde tedbirlerin alınmasını ve vatandaşların lehine kolaylaştırıcı uygulamaların yapılması talebiyle ilgili başvuruya konu yivsiz av tüfek ruhsatnamesi yenileme isteğinin 29/12/2021 tarihinde yapıldığı, başvurusunun tahkikat işlemleri neticesinde 09/02/2022 tarihinde tamamlandığı, 10/02/2022 tarihinde ise mülki amir onayı ile birlikte işlemin hukuki nitelik kazandığı, vergiyi doğuran olayda anılan tarihin dikkate alınması gerektiği, bahse konu işlemde müracaatçının silah ruhsatı yenileme işlemlerinin devam ettiği, araştırma/tahkikat aşamasında olduğu, başvuru ve ruhsatname harcının ödenmesinin tek başına idari işlem niteliğine haiz olmadığından güncel ruhsatname harç bedeli olan 80,20 TL alındığı belirtilmiştir.
14) Hukuk sisteminde ortaya çıkan tüm işlem ve eylemlerin temel dayanağı konumundaki mevzuat, bir
taraftan ilgili işlem veya eyleme hukuki dayanak sağlarken diğer taraftan sınır belirlemek suretiyle kişilerin hak ve özgürlüklerinin güvencesi olmaktadır. Bu açıdan mevzuat hem kişiler arasındaki ilişkileri düzenlemekte, devlet mekanizmasının varlığını, görev ve yetkilerini belirlemekte, hem de kişilerin temel
/
hak ve özgürlüklerini kamusal güvenceye almaktadır. Hukuki düzenlemeler kapsamında tüm Devlet organları gibi idareler de hukuka uygun faaliyette bulunmakla yükümlüdür. Bu durum idareyi sadece mevzuatın gerektirdiği esaslarla bağlamamakta, aynı zamanda hukukun genel ilkelerinin gözetilmesini zorlamakta ve hukuk devleti anlayışının tam manasıyla tesis edilmesini öncelemektedir.
15) Bilindiği üzere vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulacağı, değiştirileceği
veya kaldırılacağı, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Cumhurbaşkanına verildiği, İdarenin kuruluş ve görevleriyle bir bütün ve kanunla düzenleneceği, ayrıca İdarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü anayasada açıkça belirtilmiştir.
16) Başvuruya konu ruhsat yenileme işlemleriyle ilgili mevzuatın incelenmesinde, 2521 Sayılı Kanunda,
yivsiz av tüfeği almak, taşımak ve bulundurmak isteyen kişilerin oturdukları mahallin en büyük mülkiye amirinden yivsiz tüfek ruhsatnamesi almak zorunda olduğu, 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu ile vergiyi doğuran olayın vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğduğunu, 2521 Sayılı Avda Ve Sporda Kullanılan Tüfekler, Nişan Tabancaları Ve Av Bıçaklarının
Yapımı, Alımı, Satımı Ve Bulundurulmasına Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’te de ruhsat yenileme şartları belirlenmiştir. Söz konusu harçların yıllar itibariyle yeniden değerleme oranında arttığı, ayrıca Harçlar Kanunu İç Genelgesiyle de harca tabi işlem ve belgelere ilişkin gerekli başvurunun yapılmış ve harcın da ödenmiş olması kaydıyla iş yoğunluğu veya başvurunun gerektirdiği diğer nedenlerle işlemin takip eden yılda sonuçlanması durumunda, yeni yılda uygulanacak harçların söz konusu işlem ve belgelere uygulanmasına gerek bulunmadığı ifade edilmiştir.
17) Somut olayın incelendiğinde, başvuru sahibinin Bakanlık kayıt sisteminde ruhsat süresinin
01/01/2003 tarihinde sona erdiği, mülki amirliğe ruhsat yenileme başvurusunun 29/12/2021 tarihinde yapıldığı, ruhsata ilişkin tahkikat işlemlerinin 09/02/2022 tarihine kadar gerçekleştirildiği ve 10/02/2022 tarihinde ise mülki amirlikce onaylandığı görülmektedir. Söz konusu yenileme başvurusunun 2022 yılından önce 2021 yılı Aralık ayının son günlerinde yapıldığı, ruhsata ait harç ve kart bedelinin 2021 yılına ait harç tutarı üzerinden ödendiği, işlemin tamamlaması için sadece mülki amir tahkikat işlemlerinin 2022 yılına sarkması neticesinde 2022 yılına ait ruhsat harcının başvuru sahibinden ödenmesinin talep edildiği anlaşılmaktadır. Yani, yenileme başvurusunun 2021 yılının aralık ayının son günlerinde yapıldığı ve bu yıl için belirlenen harç bedelini ödediği, ancak idari tahkikatın 2022 yılına uzaması ve yenileme ruhsatının yeni yılda verilmesine istinaden yeni harç tutarı üzerinden işlemin tamamlandığı, dolayısıyla yeni yılda ödenen söz konusu ruhsat harcının belgenin 2022 yılından düzenlenmesinden kaynaklandığı ortaya çıkmıştır. Tüfek ruhsatnamesinde, vergiyi bağlayan olayın ilgili mülki amirin onayı ile hukuki işlemin tamamlanması üzerine belirlendiği görülmektedir.
18) Bununa ilgili olarak başvuru konusunun harç ve vergilere ilişkin olması hasebiyle konuyla ilgili
Hazine ve Maliye Bakanlığınca silah taşıma ve bulundurma ruhsatlarından alınan harçta harcı doğuran olayın silah taşıma ve bulundurma ruhsatının düzenlenmesi işlemi olup, ruhsatın 2022 yılında düzenlenmesi durumunda, 2022 yılı için geçerli harç tutarı üzerinden harç tahsil edilmesi gerektiği, söz konusu ruhsatın düzenlenebilmesi için gerekli olan tüm evrakların başvuru anında eksiksiz olarak bulunması kaydıyla yılın son günlerinde yapılan başvurularda, ilgili kurumdaki iş yoğunluğu nedeniyle belgenin düzenlenmesinin takip eden yıla sarkması durumunda yeni yılda uygulanacak harçların söz konusu işleme uygulanmasına gerek bulunmamakta olup, belgenin düzenlenmesinin iş yoğunluğu dışındaki sebeplerden dolayı (başvuruda eksik evrak bulunması gibi) takip eden yıla sarkması durumunda ise işlemin yapıldığı tarih itibarıyla geçerli olan harç tutarının aranılması gerekmekte olduğu
/
yönünde görüş belirtmiş olup İdarenin yaptığı söz konusu işlemde hem vergiyi doğuran olay hem de natamam evrak ilgili anılan mevzuata aykırı bir duruma rastlanılmadığı değerlendirilmiştir. Bu kapsamda genel kuralın, harcı doğuran olayın gerçekleştiği tarihte geçerli olan harç tutarı üzerinden harcın tahsil edilmesi olduğu anlaşıldığından, eksik evrak olsun veya olmasın ruhsat yenileme için ödenen harcın, başvurunun yapıldığı yıl üzerinden alınması talebinin reddi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmiştir.
19) Diğer taraftan, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından gönderilen görüş yazısı ve Harçlar Kanunu İç
Genelgesinde, 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarifelerde yer alan harca tabi işlem ve belgelere ilişkin gerekli başvurunun yapılmış ve harcın da ödenmiş olması kaydıyla iş yoğunluğu veya başvurunun gerektirdiği diğer nedenlerle işlemin takip eden yılda sonuçlanması durumunda, yeni yılda uygulanacak harçların söz konusu işlem ve belgelere uygulanmasına gerek bulunmadığının ifade edilmiştir. Buna göre yılın son günlerinde yapılan başvurularda tahsil edilecek harçlara ilişkin olarak, Gelir İdaresi
Başkanlığı görüşü ve Harçlar Kanunu İç Genelgesi doğrultusunda işlem tesis edilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
20) Bununla birlikte, 2018/13 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi hükümlerince kamu hizmetlerin süratli
ve en iyi şekilde sunulması, devlet ve millet bütünleşmesini zedeleyen davranışlardan kaçınılması gerekmekte olup, kamu kurum ve kuruluşlarına yapılan tüm başvuruların anında incelenerek takip edilmesi, başvuru sahibine yapılan işlemler hakkında gecikmeksizin nihai ve kesin bilgi verilerek, başvuruların süratli ve doğru sonuçlandırılması amacıyla gerekli tüm tedbirlerin alınması idarelerin sorumluluğundadır. Ayrıca Sivas Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü Silah ve Patlayıcı Maddeler Şube
Müdürlüğü Hizmet Standartları Tablosunda, “Yivsiz av tüfeği ruhsatı için, dilekçe, dr. raporu, son altı ay içerisinde çekilmiş 2 adet biyometrik fotoğraf, tüfek harcı, vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge, yeni nesil kart ücreti, evraklar tamamlandığında 15 iş gününde neticelendirilir.” yer almaktadır. Bu kapsamda, Anayasa Mahkemesi’nin 17.04.2008 günlü, E.2005/5, K.2008/93 sayılı kararında da belirtildiği üzere; Anayasa’nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri
“belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar.” ifadesi yer almaktadır. Buna göre, hizmet standartlarında görüldüğü üzere yivsiz tüfek ruhsatı için yaklaşık 15 günlük işlem tamamlanma süresi öngörüldüğü tespit edilmiştir.
21) Yukarıda yapılan açıklamalar, Bakanlık görüşleri ve dosya kapsamı ışığında Kurumumuzca
yapılan değerlendirme neticesinde, ruhsatname yenileme başvurusu işlemlerinden ruhsatnamenin düzenlendiği yıl üzerinden harç tahsil edilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediği, ancak yılın son günlerinde yapılan başvurularda tahsil edilecek harçlara ilişkin olarak, Gelir
İdaresi Başkanlığı görüşü ve Harçlar Kanunu İç Genelgesi doğrultusunda işlem tesis edilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olacağı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
22) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından tam ve gerekçeli
olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede, hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından
reddedilen kısımları ile ilgili olarak durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup söz konusu 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise başvurunun tavsiye verilen kısımları ile ilgili olarak kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren
30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse dava açma süresinden
(varsa) arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Sivas Vergi Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KISMEN KABUL KISMEN REDDİNE; Genel kural, harcı doğuran olayın gerçekleştiği tarihte geçerli olan harç tutarı üzerinden harcın tahsil edilmesi olduğundan, ruhsat yenileme için ödenen harcın, başvurunun yapıldığı yıl üzerinden alınması talebinin REDDİNE, Yılın son günlerinde yapılan başvurularda tahsil edilecek harçlara ilişkin olarak, Gelir İdaresi Başkanlığı görüşü ve Harçlar Kanunu İç Genelgesi doğrultusunda işlem tesis edilmesi yönünde İÇİŞLERİ
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine tesis edilecek işlemin
otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/