|
ÖZET: Kamu Denetçiliği Kurumu, ilgili idarelerin belirlenen süre içinde gerekli bilgi ve belgeleri sunmasını talep etmektedir. 3194 sayılı İmar Kanunu çerçevesinde, konunun öncelikle ilgili belediye başkanlığı tarafından incelenmesi ve sonuçlandırılması gerekmektedir. Aksi takdirde, 5216 sayılı Kanun uyarınca Büyükşehir belediyesi devreye girmeli ve durumu değerlendirmelidir. Karasu Belediye Başkanlığı, 17/10/2017 tarihli yazısında yalnızca yapı durdurma tutanağı ve encümen kararlarını göndermiştir.
Sakarya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, ruhsata aykırı değişiklikler hakkında Karasu Belediye Başkanlığı’ndan bilgi talep etmiştir. Ancak, Karasu Belediye Başkanlığı’nın gerekli işlemleri zamanında yapmadığı ve yıkım kararlarını uygulamadığı tespit edilmiştir. Şikayetçi, kaçak yapılaşma ile ilgili alınan encümen kararlarının uygulanmadığını ve yıkımın gerçekleşmediğini belirtmiştir. Yapılan incelemelerde, ilgili idarelerin yıkım işlemlerini gerçekleştirmediği anlaşılmıştır. Sonuç olarak, Karasu Belediye Başkanlığı ve Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın, alınan yıkım kararlarını yerine getirmesi ve hukuka aykırılığı gidermesi gerekmektedir. Kamu Denetçiliği Kurumu, bu konuda gerekli adımların atılması için ilgili idarelere tavsiyelerde bulunmuştur. İlgili idarelerin, yasal yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda, yargı yolunun açık olduğu belirtilmiştir. |
edilen bilgi ve belgelerin ilgili idarelerce belirtilen süre içerisinde Kamu Denetçiliği Kurumu’na iletilmesi gerektiği, ayrıca bahsedilen hususların inceleme gerektirdiği, konunun 3194 sayılı İmar
Kanunu ve yönetmelikleri, yürürlükteki imar planı ve plan notları ile ilgili tüm mevzuat kapsamında öncelikle 5393 sayılı Kanun uyarınca ilgili belediye başkanlığınca incelenerek sonuçlandırılması gerektiği, sonuçlandırılmaması halinde 5216 sayılı Kanun uyarınca ilgili Büyükşehir belediye başkanlığınca incelenerek sonuçlandırılması gerektiği, sonucundan ilgilisine ve Valiliğe (Çevre ve
Şehircilik İl Müdürlüğü) bilgi verilmesi gerektiği hususları belirtilmiştir .
4. Karasu Belediye Başkanlığı, 17/ 10/ 2017 tarihli yazısı ile yapı durdurma tutanağı ve encümen kararlarını göndermekle yetinmiştir .
5. Sakarya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün 14/ 11/ 2017 tarihli yazısında, “Karasu
İlçesi, ada parselde bulunan apartmanda ruhsata aykırı olarak yapıldığı iddia edilen değişiklikler hakkındaki 01.10.2015 tarih ve sayılı yazımız ile Karasu Belediye Başkanlığından konunun 3194 sayılı İmar Kanunu, ilgili yönetmelikleri ve yürürlükteki imar planı ile diğer ilgili tüm mevzuat kapsamında Belediyesince değerIendirilerek yasal gereğinin temin edilmesi ve bahse konu yapıya ait tüm bilgi ve belgelerin onaylı suretlerinin Belediyesince yapılan iş ve işlemler ile birlikte
Müdürlüğümüze gönderilmesi istenilmiş olup, Karasu Belediye Başkanlığınca gönderilen
12.10.2015 tarih ve sayılı yazı ile 12.08.2015 tarihli yapı durdurma tutanağı ile yapının
ruhsatsız eklerinin Belediyesince tespit edilmiş olup konunun encümene sevk edildiği; 05.10.2015 tarih ve sayılı Belediye Encümen Kararları ile konu hakkında 3194 sayılı İmar Kanununun 32. ve 42. maddelerinin uygulanmasına karar verildiği anlaşılmıştır .
6. 04.11.2015 tarih ve sayılı yazımız ile İmar Kanununun 32. Maddesi uyarınca gerekli
İşlemlerin yapılması ve sonucundan Valiliğimize ve İlgilisine bilgi verilmesi istenilmiş olup,
23.12.2015 tarih ve sayılı Karasu Belediye Başkanlığı yazısı ile 05.10.2015 tarih ve nolu
Belediye Encümen Kararı ile ruhsata aykırı inşa edilen eklerin yıkılması için dosyanın Fen İşleri
Müdürlüğüne gönderilmesine ve 05.10.2015 tarih ve Belediye Encümen Kararı ile yapı sahiplerine para cezası verilmesine karar verildiği belirtilmektedir .
7. Şikâyet sahibinin 19.08.2016 tarihinde tarafımıza iletilen yeni dilekçesinde, şikâyet konusu kaçak yapılaşma ile ilgili alınan encümen kararlarının uygulanmadığı ve aradan geçen süreye rağmen yıkımın yapılmadığı belirtilmekte ve konu hakkında Belediyesinden cevap alınamaması yakınma konusu yapılmaktadır .
8. 20.09.2016 tarih ve sayılı yazımız ile söz konusu kaçak yapılaşmaya ilişkin Karasu
Belediye Encümeni tarafından 3194 sayılı İmar Kanununun 32 nci maddesi uyarınca alman kararın uygulanıp uygulanmadığı konusunun belgeleriyle birlikte iletilmesi, uygulanmadıysa neden uygulanmadığının izahı ve gereğinin yapılması hususunda yapılan işlemler ile ilgili bilgi ve belgelerin Valiliğimize gönderilmesi Karasu Belediye Başkanlığından istenilmektedir .
9. Karasu Belediye Başkanlığının 10.10.2016 tarih ve sayılı yazısında, ruhsal ve eklerine aykırı inşaat yapıldığı tespit edilen yapının yıkılması yönündeki kararın 07.10.2016 tarih ve sayılı Karasu Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü yazısı ile gereği için
Fen İşleri Müdürlüğüne gönderildiği yeniden belirtilmektedir .
10. İlgi (a) yazıya istinaden 17.10.2017 tarihinde Müdürlüğümüz teknik personelince mahallinde
2 / 8yapılan incelemede şikâyete konu aykırılıklarla ilgili geçen süre zarfında herhangi bir işlem
yapılmadığı tespit edilmiş olup, Karasu Belediye Başkanlığınca konunun gereğinin temin edilmediği anlaşılmaktadır .
11. 19.10.2017 tarih ve sayılı yazımız ile Konunun 3194 sayılı İmar Kanunu ve yönetmelikleri, yürürlükteki imar planı ve plan notları ile ilgili tüm mevzuat kapsamında öncelikle 5393 sayılı
Kanun uyarınca ilgili belediye başkanlığınca incelenerek sonuçlandırılması, sonuçlandırılmaması halinde 5216 sayılı Kanun uyarınca ilgili Büyükşehir Belediye Başkanlığınca İncelenerek sonuçlandırılması gerektiğinden; söz konusu aykırılıklara ilişkin Karasu Belediye Başkanlığınca konunun gereğinin temin edilmediği anlaşıldığından, Karasu Belediye Encümeni tarafından 3194 sayılı İmar Kanununun ilgili maddeleri uyarınca alınan kararların Sakarya Büyükşehir Belediye
Başkanlığı tarafından uygulanması ve bu hususta yapılan işlemler ile ilgili bilgi ve belgelerin ivedilikle Valiliğimize (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü) gönderilmesi gerektiği belirtilmektedir .
Konu hakkında Müdürlüğümüz tarafından yapılan yazışmaları içeren dosya yazımız ekinde sunulmaktadır .” denilmektedir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
12. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 56 ncı maddesinin birinci fıkrası; “Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir” hükmünü amirdir .
13. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” hükmü yer almaktadır .
14. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır .
15. 3194 sayılı İmar Kanununun 32 nci maddesi; “Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir . Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur .
Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır . Bu tebligatın bir nüshasıda muhtara bırakılır .
Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister .
Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir .
.
3 / 8Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya
il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir” şeklinde düzenlenmiştir .
16. İmar Kanununun 42 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır” hükmü yer almaktadır .
17. İmar Kanununun 8 inci maddesinin (g) bendinde; “Bakanlık; ilgili idareler, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılan mekansal planlamaya, harita ve parselasyona, etüt ve projelendirmeye, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni düzenlemeye, enerji kimlik belgesi hazırlanmasına ilişkin iş ve işlemler ile yapı malzemelerini; denetlemeye, aykırılıklar hakkında işlem tesis etmeye, aykırılıkları gidererek mevzuata uygun hale getirmeye yönelik değişiklik yapmaya ve onaylamaya, yapı tatil tutanağı tanzim etmeye, mühürlemeye, yıkım kararı almaya ve yıkımı gerçekleştirmeye, ilgililer hakkında idari yaptırım kararı vermeye yetkilidir” hükmü yer almaktadır .
18. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin “Bakanlığın denetim yetkisi” başlıklı 67 nci maddesinde, “( 4) Bakanlıkça yapılan denetim sonucunda ruhsat ve eklerine aykırı olduğu veya standartlara aykırı yapı malzemesi kullanıldığı tespit olunan yapılar, Kanunun 32 nci maddesi kapsamında işlem tesis edilmek üzere ve süre verilerek ilgili idareye bildirilir .
( 5) İlgili idarelerce, verilen süre içinde yapı tatil tutanağı tanzim edilmez ve yapı mühürlenmez ise veya Kanunda belirtilen süre içinde yapı mevzuata uygun hale getirilmez ise Bakanlık mevzuata aykırı yapılar hakkında Kanunun 32 nci maddesine göre işlem tesis etmek suretiyle, yapı tatil tutanağı tanzim etmeye, mühürlemeye, yıkım kararı almaya ve yıkımın valiliklerce gerçekleştirilmesini sağlamaya, ilgililer hakkında Kanunun 42 nci maddesine göre idari yaptırım kararı vermeye ve idari müeyyideleri uygulamaya yetkilidir .” hükmüne yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
19. Söz konusu Belediye Encümeni Kararının gereğinin yerine getirilmesi için Karusu Belediye
Başkanlığı, Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığına Tavsiyede
Bulunulması önerilmiştir .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 20. Şikâyetçi, ikamet ettiği apartmana ait ortak alanların ruhsata aykırı şekilde düzenlendiğini ve işgal edildiğini belirterek bu durumun ortadan kaldırılması için başvurduğunu, encümen kararı ile alınan yıkım kararının uygulanmadığını belirterek gereğinin yapılmasını talep etmektedir .
21. Dosya kapsamından, başvuranın, Karasu Belediye Başkanlığına muhatap 09/ 07/ 2013 tarihli dilekçe ile ikamet ettiği apartmana ait ortak alanların ruhsata aykırı şekilde düzenlendiğini ve işgal edildiğini belirterek bu durumun ortadan kaldırılması için başvurduğu, aynı talep ile 15/ 07/ 2014 tarihli dilekçe ile Karasu Belediye Başkanlığına, 08/ 09/ 2015 tarihli dilekçe ile Sakarya Valiliği ve
.
4 / 8Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığına başvurduğu,
22. Karasu Belediye Başkanlığının, başvuranın yaptığı başvurulara 23/ 12/ 2015 tarihinde verdiği cevapta, konunun gereği için Fen İşleri Müdürlüğüne gönderildiğinin belirtildiği, Sakarya
Büyükşehir Belediye Başkanlığının 21/ 10/ 2015 tarihli yazı ile ‘konunun takip edileceği ve bilgi verileceği’ şeklinde başvurana cevap verdiği, Sakarya Valiliğinin 13/ 01/ 2016 tarihli yazısı ile başvurana yönelik şikâyet konusu hakkında açıklamalarda bulunduğu, 23. 12/ 08/ 2015 tarihinde yapı durdurma tutanağı düzenlendiği, 05/ 10/ 2015 tarih ve 678 sayılı Karasu
Belediyesi Encümen Kararı ile ruhsat ve eklerine aykırı inşaat yapıldığı tespit edilen yapının yıkılması yönünde karar alındığı ve İmar Kanununun 32 nci maddesinin uygulanması (yıkım) için dosyanın Fen İşleri Müdürlüğüne gönderilmesine karar verildiği, yine 05/ 10/ 2015 tarih ve 679 sayılı
Karasu Belediyesi Encümen Kararı ile 9 malike ruhsata aykırı inşaat gerekçesi ile para cezası uygulandığı, 07/ 12/ 2015 tarih ve 854 sayılı Karasu Belediyesi Encümen Kararı ile ceza uygulanacak malikler hakkında düzeltme yapıldığı, 24. Sakarya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün, şikâyetçinin başvuruları üzerine 01/ 10/ 2015, 04/ 11/ 2015 ve 20/ 09/ 2016 tarihli yazılar ile Karasu Belediye Başkanlığından yapılan iş ve işlemler ile ilgili bilgi ve belgeleri talep ettiği, Karasu Belediye Başkanlığının 12/ 10/ 2015 tarihli yazı ile Encümen Kararları ile yapı durdurma tutanağını, 23/ 12/ 2015 ve 10/ 10/ 2016 tarihli yazı ile şikâyetin gereği için Fen İşleri Müdürlüğüne sevk edildiğine dair yazıyı Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüğüne gönderdiği, 25. Başvuranın 15/ 07/ 2016 ve 20/ 07/ 2017 tarihinde Karasu Belediye Başkanlığına, ‘yıkım işlemi neticelendirilmediği için merdiven boşluklarına doğalgaz kombisi konulduğu’ hususunun iletildiği, yine yıkım işleminin gerçekleşmediğinden bahisle 19/ 08/ 2016 tarihli dilekçe ile Sakarya Valiliği ve
Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığına başvuruda bulunulduğu, ‘merdiven boşluklarına doğalgaz kombisi konulduğu’ gerekçesi ile 20/ 07/ 2017 tarihinde gaz dağıtım şirketine başvurulduğu, şirket tarafından yıkım işleminin gerçekleştirilmesi sonrasında işlem yapılacağının bildirildiği, 18/ 08/ 2017 tarihinde ise Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurduğu, 07.10.2016 tarihli Karasu
Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün yazısı ile alınan yıkım kararının yerine getirilmesi gerektiği hususunun Fen İşleri Müdürlüğüne tekrar bildirildiği, 26. Kurumumuz bilgi ve belge talebine istinaden Sakarya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından 17/ 10/ 2017 tarihinde teknik personelce mahallinde inceleme yapıldığı, şikâyete konu aykırılıklarla ilgili geçen süre zarfında herhangi bir işlem yapılmadığının tespit edildiği, konunun öncelikle 5393 sayılı Kanun uyarınca ilgili Belediye Başkanlığınca incelenerek sonuçlandırılması, sonuçlandırılmaması halinde 5126 sayılı Kanun uyarınca ilgili Büyükşehir Belediye Başkanlığınca incelenerek sonuçlandırılmasının gerektiği, gereğinin ilgili Büyükşehir Belediye Başkanlığından talep edildiği, Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından 18/ 10/ 2017 tarihli yazı ile bilgi, belge ve değerlendirmelerin İl Müdürlüğüne gönderildiği hususları tespit edilmiştir .
27. İmar düzenlemeleri ve bu kapsamda yapılan bireysel işlemler, yerleşim yerlerinin belirli esaslar dâhilinde yapılanmasını sağlayarak Anayasanın 56 ncı maddesinde kendisine yer bulan “ sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı ”nın tam anlamıyla tesisine hizmet etmektedir . Bu hususta, idare tarafından çeşitli bağlamlarda faaliyetler yürütülmekte olup, kimi zaman geniş kitleleri ilgilendiren
.
5 / 8imar planları hazırlanmakta, kimi zaman ise tek bir binanın yapı ruhsatına ilişkin aykırılıkları
giderilmektedir . İdare, bu çerçevede hem düzenleyici hem de denetleyici rolde kamu hizmetini icra etmekte ve kamu gücü ayrıcalıklarını kullanmaktadır .
28. Söz konusu faaliyetlerin temel dayanağı, 3194 sayılı İmar Kanunudur . Bu Kanunun amacı, 1 inci maddesinde, “ Yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak ” şeklinde zikredilmiştir . Anayasanın 56 ncı maddesinde belirtilen esasla uyum içinde olan Kanun, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına, düzenleyici mahiyette yetkiler vermiş olmakla birlikte, çeşitli standartlara uyulup uyulmadığını denetlemeyi ve bu kapsamda gerekenlerin yapılmasını da yükümlendirmektedir .
29. Kanunun 20 nci vd. maddelerini içine alan dördüncü bölümünde, denetleme ödevine yer verilmekte olup bu kapsamda “ ruhsat ” kavramı öne çıkarılmaktadır . Yasal standartlar bağlamında, ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından bir yapının inşasına izin verilmesi ruhsat alınmasına tabi kılınmıştır . Bu husus, İmar Kanununun 20 nci maddesinde, yapının, imar planı ve yönetmelik ile birlikte, ruhsat ve eklerine de uygun olması gerekliliğine vurgu yapılarak açıklanmaktadır . Yine söz konusu Kanunun 21 nci maddesi, bazı istisnalar dışında, bütün yapılar için ilgili kurumdan yapı ruhsatiyesi alınmasını mecburi tutmaktadır . Nitekim Anayasa Mahkemesi, 01/ 10/ 2009 tarihli ve 2006/ 129 E . 2009/ 121 K. sayılı kararında; “ Yapıların imar planına ve imar mevzuatına uygunluğu, yapı ruhsatiyesi ile yapı ruhsatı alınarak tamamlanan bir yapının ruhsat ve eklerine aykırı olup olmadığı ise söz konusu yapının kullanılabilmesi için gerekli olan yapı kullanma izni ile denetlenmektedir . Ruhsatla sağlanmak istenen nihai amacın kamu yararı olduğu kuşkusuzdu r” şeklindeki değerlendirmesiyle yasal gerekleri ortaya koymuştur . Benzer bir yaklaşım sergileyen
Yargıtay 15. Hukuk Dairesi de, 03/ 12/ 2001 tarihli ve 2001/ 3718 E . 2001/ 5575 K. sayılı kararında; “ 3194 sayılı İmar Kanununun hükümleri kamu düzeniyle ilgili olup, bu yasa gereğince her türlü inşaatın yapımı yetkili mercilerden ruhsat alımına bağlı olup ruhsatsız yapılan ve ruhsata bağlanamayan yapıların yıkılması zorunludur, imara ve ruhsata aykırı bir yapının ekonomik değerinden de söz edilemez ” hususlarına vurgu yapmıştır .
30. Söz konusu yasal düzenlemeler gereğince idare, yapılaşmanın belirli bir düzen içinde tesisini temin etmeye çabalamaktadır . Bu kapsamda, istisna olarak tutulan kimi durumlar hariç, ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığının ilgili idarece tespiti halinde, 3194 sayılı Kanunun 32 nci maddesinin birinci fıkrası gereğince, o andaki durum tespit edilerek yapı mühürlenmekte ve inşaat derhal durdurulmaktadır . Yapı sahibinin ruhsat alması veya ruhsata aykırılıkları gidermesi için Kanun gereği belirli bir sürenin beklenmesini müteakip söz konusu eksikliklerin devam etmesi halinde, idare tarafından ilgili yapı yıktırılmaktadır . Ayrıca 3194 sayılı Kanunun 42 nci maddesinde belirtilenlerden mahiyetine uygun düşen idari yaptırım idare tarafından uygulanmaktadır . Hem yıkım kararı hem de idari yaptırım kararıyla ilgili olarak Kanun koyucu, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına takdir yetkisi vermemiş olup yasal gereklerin doğrudan icrasını emretmiştir . Dolayısıyla kamusal ihtiyaçları gidermek için yapılan tüm bu çalışmaların, toplumun refahı ve kamu yararı doğrultusunda icra edilmesi ve hukuk devleti ilkesi gereğince hukuk kurallarına uygun bir şekilde yerine getirilmesi zorunludur .
31. Bu noktada başvuruya konu olay incelendiğinde; başvuranın, ilki 09/ 07/ 2013 tarihinde olmak üzere Karasu Belediye Başkanlığı, Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Sakarya Valiliğine
.
6 / 8onlarca kez başvurduğu, 12/ 08/ 2015 tarihinde yapı durdurma tutanağı düzenlendiği, 05/ 10/ 2015 tarih
ve 678 sayılı Karasu Belediyesi Encümen Kararı ile ruhsat ve eklerine aykırı inşaat yapıldığı tespit edilen yapının yıkılması yönünde karar alındığı ve İmar Kanununun 32 nci maddesinin uygulanması (yıkım) için dosyanın Fen İşleri Müdürlüğüne gönderilmesine karar verildiği, yine 05/ 10/ 2015 tarih ve 679 sayılı Karasu Belediyesi Encümen Kararı ile 9 malike ruhsata aykırı inşaat gerekçesi ile para cezası uygulandığı, 07/ 12/ 2015 tarih ve 854 sayılı Karasu Belediyesi Encümen Kararı ile ceza uygulanacak malikler hakkında düzeltme yapıldığı, 32. Belediye Encümeninin almış oluğu kararların kaldırılmadığı, bu kararların varlığını sürdürdüğü ve uygulanmayı beklediği, buna rağmen, ilgili idareler tarafından gereğinin yerine getirilmediği, yıkım işleminin öncelikle Karasu Belediye Başkanlığı tarafından gerçekleştirilmesinin beklendiği, sonrasında Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığından beklendiği, iki Belediye Başkanlığı tarafından gereğinin yapılmadığı, 33. Çevre ve Şehircilik Bakanlığının konu hakkındaki yetkilerini Çevre ve Şehircilik Sakarya İl
Müdürlüğü aracılığı ile kullanacağı, bu yetkilerin İmar Kanunu gereğince Bakanlığa verilen yetkilerin, mahalli idarelerce yerine getirilmeyerek hukuka aykırılığın sürmesine sebep olan hususların, merkezi idare tarafından ele alınması imkânını sağladığı, ancak Belediyelerin yıkımı ağırdan alan tutumu karşısında, Bakanlığın da ilgili mevzuat gereğince doğrudan bir çalışma yürütmediği, İl Müdürlüğünün de yıkım yetkisini kullanmadığı, 34. Son durumda Kanuna aykırı bir durumun ortaya çıktığı, oysaki ilgili idarelerin, alınan yıkım kararını uygulamak suretiyle söz konusu hukuka aykırılığı gidermesi gerektiği, ancak ilgili idarelerin görevinin gereğini yerine getirme hususunda aktif davranmayarak hem yapıdan olumsuz etkilenen çevre sakinlerinin haklarını ihlal ettiği hem de kanuni idare ilkesi kapsamanda kanuna aykırı olmama ilkesine ve idarenin bütünlüğü ilkesine aykırı hareket edildiği, hukuk devleti bağlamında, idarenin tüm eylem ve işlemlerinde Anayasaya, kanunlara ve hukukun genel ilkelerine uyma zorunluluğu bulunduğu, İmar Kanununun takdir alanı bırakmadan düzenlediği hususların geciktirilmeksizin hayata geçirilmesi gerektiği, bu sebeple, yıkımın gerçekleştirilmemesinin gerekçesini dahi açıklamayan ilgili idarelerin, yukarıda belirtilen Encümen Kararının gereğini en kısa sürede yapmak suretiyle oluşan hukuka aykırılığı gidermesi elzem olduğu, dolayısıyla Karasu Belediye
Başkanlığı ve Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığının Kanundan kaynaklı görevini gereği gibi yerine getirmesi gerektiği, ilgili Belediyelerin görevini yerine getirmediği tespiti üzerine, Bakanlık ve ilgili birimlerinin Kanun ve Yönetmelikten kaynaklı yetkilerini kullanarak söz konusu hukuka aykırılığı gidermeleri gerekmektedir .
35. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranların iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; 05/ 10/ 2015 tarihli Karasu Belediyesi Encümen Kararı ile ruhsat ve eklerine aykırı inşaat yapıldığı tespit edilen yapının yıkılması yönünde alınan kararın gereğinin yerine getirilmemesinde hukuka uygunluk tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 36. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
7 / 8Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri ” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup;
37. Karasu Belediye Başkanlığı ve Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığı bakımından; şikâyetçinin dilekçesi üzerine süresi içerisinde işlem tesis edilmediği; böylece “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ” ilkesine uygun davranılmadığı ve başvurana iletilen yazılarda idarenin bu kararına karşı hangi sürelerde hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği anlaşıldığından “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ” ilkesine de uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup ilgili Belediyelerin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
38. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Sakarya İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Söz konusu Belediye Encümeni Kararının, gereğinin yerine getirilmesi için KARUSU BELEDİYE
BAŞKANLIĞI, SAKARYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI ve ÇEVRE ve
ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın başvurana, Karusu Belediye Başkanlığına, Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığına, Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ve bilgi için İçişleri Bakanlığına (Mahalli İdareler Genel
Müdürlüğü) tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idarelerce bu karar üzerine
tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi