|
ÖZET: Başvuran, Osmaniye İli, Düziçi İlçesi, Cumhuriyet Mahallesi’nde bulunan bir yapının ruhsatının iptal edilmesine ilişkin mahkeme kararlarının uygulanmadığını ve bu nedenle yapının yıkılmasını talep etmektedir. Ayrıca, mahallenin yollarının açılmasını istemektedir. Düziçi Belediye Başkanlığı, ilgili yapının ruhsatının iptali sürecinde gerekli işlemlerin yapılacağını belirtmiş, ancak başvuranla yapılan uzlaşma görüşmelerinde bir sonuca ulaşılamamıştır.
Düziçi Belediyesi, başvuranın iddialarını değerlendirirken, yapının mevcut imar planına uygun olduğunu ve mahkeme kararlarının uygulanması için gerekli adımların atılacağını ifade etmiştir. Ancak, başvuranın yol açılması talebi, daha önceki mahkeme kararları ve imar planları doğrultusunda reddedilmiştir. İlgili mevzuat gereği, idarelerin mahkeme kararlarına uyması zorunlu olup, bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda idare sorumluluk taşımaktadır. Sonuç olarak, başvuranın ruhsatı iptal edilen yapının yıkılması talebi kabul edilmiş, ancak yol açılması talebi reddedilmiştir. Düziçi Belediye Başkanlığı’na, mahkeme kararlarının uygulanması için gerekli işlemlerin yapılması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, ilgili taraflara tebliğ edilmiştir ve idarenin bu süreçteki eylemleri hakkında bilgi vermesi gerekmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/14010-S.21729
BAŞVURU NO : 2019/11971
KARAR TARİHİ : 31/12/2019
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : DÜZİÇİ BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Ruhsatı iptal edilen yapının yıkılması ve yol açılması talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 03/07/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Osmaniye İli, Düziçi İlçesi, Cumhuriyet Mahallesi, ada parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan yapı ile ilgili olarak, Adana 1. İdare Mahkemesinin ve Danıştay 6.
Dairesinin vermiş olduğu mahkeme kararlarının idarece uygulanmadığını, ruhsatı iptal edilen binanın yıkım işleminin yapılmadığını belirterek mahkeme kararlarıyla ruhsatı iptal edilen binanın yıkım işleminin yapılmasını ve mahallenin yollarının açılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Düziçi Belediye Başkanlığının yazıları ve eklerinde özetle: Düziçi İlçesi, Cumhuriyet
Mahallesi, ada parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan yapı ile ilgili olarak, söz konusu taşınmaz için 21/10/2004 tarihinde “İmar Çapı” düzenlendiği; “İmar Çapına” istinaden 04/01/2005 tarih ve sayılı “Yeni Yapı Ruhsatı” düzenlendiği, 02/04/2005 tarihinde yürürlükteki “İmar Planında”, arka bahçe çekme mesafesi öngörülmediği, buna istinaden 17/02/2005 tarih ve sayılı “Ek Yapı Ruhsatı” düzenlendiği, bodrum ve zemin katta yan ve arka çekme mesafesinin de sıfır olduğu, hiçbir taraftan çekme olmadan ve hiçbir parsele tecavüz olmadan, tamamı aynı malike ait arsanın tamamı üzerine bodrum ve zemin kat olarak inşaatın yapıldığı, bu konuda arka komşu parsel sahipleri tarafından Düziçi Noterliğinde muvafakatname verildiği, halen yürürlükteki “İmar Planında” arka bahçe çekme mesafesi öngörülmediği, yapının güncel imar planına uygun olduğu, 01/06/2013 tarihinden önce yapılan bu ve bitişik yapılarda fiilen de arka bahçe çekme mesafesi bırakılmadığı, önceki ve mevcut imar planına göre, söz konusu parselden geçen, müştekinin yararlanabileceği bir kadastro veya imar yolunun mevcut olmadığı, mahkeme kararının uygulanması doğrultusunda, ruhsatı iptal edilen binanın yıkılması yönünde gerekli işlemlerin başlatılacağı, başvuranın uzlaşıya davet edilmiş olduğu, 10/12/2019 tarihinde yapılan uzlaşma görüşmelerinde taraflarla uzlaşının sağlanamadığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının 3.1. “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36’ncı maddesinde, “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir…”
3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında: “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”
3.3. “Mahkemelerin bağımsızlığı” başlıklı 138’inci maddesinde, “….Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında: “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Danıştay, Bölge İdare Mahkemeleri, İdare ve Vergi Mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez. …”
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek, başvuranın mahkeme kararlarının uygulanması ve ruhsatı iptal edilen binanın yıkım işleminin yapılması talebi ile ilgili olarak Düziçi Belediye Başkanlığı tarafından mahkeme kararının uygulanması doğrultusunda, ruhsatı iptal edilen binanın yıkılması yönünde gerekli işlemlerin başlatılacağı ifade edildiğinden bu yönüyle Dostane
Çözüm Kararı verilmesi gerektiği, başvuranın mahallenin yollarının açılması talebi ile ilgili olarak ise, İdarenin başvuranın talebini tekrar bir değerlendirmeye tabi tutarak mahalledeki yolların açılması ile ilgili işlemleri yapması gerektiği kanaatiyle hazırlanan Tavsiye Karar
Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran, Osmaniye İli, Düziçi İlçesi, Cumhuriyet Mahallesi, ada parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan yapı hakkında ruhsatın iptali yönünde verilen mahkeme kararlarının uygulanarak binanın yıkım işleminin yapılmasını ve mahallenin yollarının açılmasını talep etmiştir.
8. Başvuranın mahkeme kararlarının uygulanması ve ruhsatı iptal edilen binanın yıkılması talebi ile ilgili olarak yapılan incelemede; başvuruya konu ada parsel üzerinde bulunan 3 katlı yapı için Düziçi Belediyesi tarafından verilmiş olan yapı ruhsatının iptali talebiyle başvuran tarafından Adana 1. İdare Mahkemesinde dava açıldığı, esas numarasıyla görülen davada bodrum ve zemin katta ön, yan ve arka çekme mesafelerine uyulmadığından bahisle 31/03/2008 tarihinde yapı ruhsatının iptaline karar verildiği, bu kararın
Danıştay 6. Dairesinin E K. sayılı kararıyla 05/05/2010 tarihinde onanmasına karar verildiği, ancak İdare tarafından mahkeme kararı üzerine herhangi bir işlemin tesis edilmediği anlaşılmıştır.
9. Anayasa’nın 138 inci maddesi ve İdari Yargılama Usulü Kanunu ile yargı kararlarının ne olursa olsun uygulanmamasından idare sorumlu tutulmuştur. Dolayısıyla, İdarenin mahkeme kararlarını uygulaması Anayasal ve kanuni bir zorunluluktur. İdarenin kararı uygulama yükümlülüğü devam ettikçe, yargı kararının uygulanmamasından doğan sorumluluğu da devam edecektir. Yargı kararlarının ilgili kamu otoritelerinde zamanında yerine getirilmediği bir devlette, bireylerin yargı kararlarıyla kendilerine sağlanan hak ve özgürlükleri tam anlamıyla kullanabilmeleri mümkün olamayacaktır. Bu sebeple hukukun üstünlüğünün geçerli olduğu bir devlette, bireylerin kamu otoritesi ve hukuk sistemine olan güven ve saygılarını koruma adına vazgeçilmez bir görev ifa eden yargı kararlarının zamanında icra edilmeyerek, sonuçsuz bırakılması kabul edilemez (AYM, B.No:2013/1752, 26/6/2014). Ayrıca, Anayasa Mahkemesi adil yargılanma hakkının ihlali iddiası yönünden yaptığı incelemede, yargı kararlarının uygulanmasını “mahkemeye erişim hakkı” kapsamında değerlendirmiş ve yargılama sonucunda mahkemenin bir karar vermiş olmasının yeterli olmadığını ayrıca bu kararın etkili bir şekilde uygulanmasının da gerektiğini vurgulamıştır. (AYM, BN. 2013/711, K.T.3/4/2014)
Yine Anayasa Mahkemesinin 14/01/2010 tarihli ve E. 2009/27, K. 2010/9 sayılı kararında; “Hak arama özgürlüğü ve adil yargılanma hakkı, sadece yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarak iddia ve savunmada bulunma hakkını değil, yargılama sonunda hakkı olanı elde etmeyi de kapsayan bir haktır.” ifadeleri kullanılmıştır.
10. Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde, başvuranın mahkeme kararlarının uygulanması ve ruhsatı iptal edilen binanın yıkım işleminin yapılması talebinin kabulü ile mezkur ada parsel üzerinde bulunan yapının ruhsatının iptali yönündeki mahkeme kararları kapsamında İdare tarafından gerekli işlemlerin tesis edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
11. Başvuranın mahalle yollarının açılması talebi ile ilgili olarak yapılan incelemede; başvuran tarafından başvuruya konu ada parselin bir kısmının kadimden beri yol olarak kullanıldığı, ancak kadastro tespitiyle bu kısmın ada parsele dahil edildiği iddiasında bulunduğu, bu iddiasında ilişkin olarak Düziçi Asliye Hukuk Mahkemesinde tapu iptal ve tescil davası açtığı, esas numarasıyla görülen davada, dava konusu yerin kadimden beri yol olarak kullanıldığı noktasında davacı tarafın iddiasını ispatlayamadığından bahisle 12/06/2014 tarihinde davanın reddine karar verildiği, bu kararın Yargıtay 16. Hukuk Dairesinin
E K. sayılı kararıyla 17/11/2015 tarihinde onanmasına karar verildiği ve hükmün 29/04/2016 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. Ayrıca İdare tarafından da önceki ve mevcut imar planlarına göre, söz konusu parselden geçen başvuranın yararlanabileceği bir kadastro veya imar yolunun bulunmadığı belirtilmiştir. Dolayısıyla mahkeme kararları ve imar planları göz önünde bulundurulduğunda başvuranın ada parsel üzerinde yol açılması talebinin İdare tarafından reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
12. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana yönelik işlemlerinde başvuranın hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden varsa arta kalan sürede Adana İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; Başvuranın ada parsel sayılı taşınmaz üzerinde yol açılması talebinin REDDİNE; Başvuranın mahkeme kararlarının uygulanması ve ruhsatı iptal edilen binanın yıkılması talebinin kabulü ile Adana 1. İdare Mahkemesinin E. K. sayılı kararının uygulanması yönünde gerekli işlemlerin yapılması hususunda DÜZİÇİ BELEDİYE
BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın Başvurana ve DÜZİÇİ BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Düziçi Belediye
Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi