|
ÖZET: Başvuran, Gaziantep İli Oğuzeli İlçesi Kersentaş Mahallesi’nde ruhsatsız yapı inşa ettiği gerekçesiyle kendisine uygulanan idari para cezasının kaldırılmasını talep etmiştir. Başvurusunda, yüz yıllık kerpiç evini yıkmak zorunda kaldığını ve bu süreçte çevresindeki benzer yapıların yıkılıp yerine beton yapılar inşa edildiğini belirtmiştir. Başvuran, Oğuzeli Belediyesi’ne ruhsat almak için başvuruda bulunduğunu, ancak husumetli olduğu kişiler tarafından şikâyet edildiğini ifade etmiştir. İdari para cezasının, aynı sokakta başka kişilerin de ruhsatsız yapı inşa etmesine rağmen yalnızca kendisine uygulanmasını haksız bulmaktadır.
Oğuzeli Belediye Başkanlığı, başvurana verilen cezanın, Kersentaş Köyü’nün 6360 sayılı Kanun ile mahalle statüsüne geçmesi nedeniyle ruhsata tabi olduğu ve ruhsatsız inşaat yapıldığı gerekçesiyle verildiğini açıklamıştır. İdare, başvuranın inşaatı ruhsat almadan sürdürdüğünü ve bu nedenle yasal işlem yapıldığını belirtmiştir. Başvuranın, İmar Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde ruhsata tabi olmadan inşaat yapma talebinin hukuken geçerli olmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın ruhsatsız inşaat nedeniyle aldığı idari para cezasının kaldırılması talebi, hukuka uygunluk açısından reddedilmiştir. İdarenin uygulamaları ve başvuranın iddiaları değerlendirildiğinde, cezanın uygulanmasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Başvuranın, bu karara itiraz etme hakkı bulunmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/6592-S.20.10474
BAŞVURU NO : 2019/22558
KARAR TARİHİ : 27/04/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : OĞUZELİ BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikâyetçinin, ruhsatsız yapı inşa ettiği gerekçesiyle tahakkuk ettirilen idari para cezasının kaldırılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 20/12/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran başvurusunda özetle; Gaziantep İli Oğuzeli İlçesi Kersentaş Mahallesi Özerler
Sokağı’nda ikamet ettiğini, Kasım ayında yüz yıllık kerpiç topraktan olan evini herhangi bir göçük ve tehlikeye sebep olmamak yıkmak zorunda kaldığını, tüm köy ahalisi ve civar köylerde benzer yapıların yıkılıp yerine beton yapılar inşa edildiğini, yapı izin belgesi almak için önce
Oğuzeli Belediyesi’ne başvurduğunu, sonrasında evini yıkıp yerine betondan bir ambar inşa ettiğini, husumetli olduğu şahısların kaçak yapı inşa ettiği gerekçesiyle hakkında şikâyette bulunduklarını, bu nedenle tarafına idari para cezası verildiğini, ancak aynı sokakta başta bu şahıslar olmak üzere izinsiz ruhsatsız yapı inşa edilerek ev yapıldığını, köydeki herkesin ve civardaki tüm köylerde de toprak evlerin yıkılıp yerine beton ev yapıldığını, sadece tarafına idari para cezası verildiğini, ceza verilen taşınmazın üzerine inşa ettiği ambarın tamamen hayvancılık ve tarım faaliyetlerinin zorunlu bir gereği olarak inşa edildiğini, İmar Kanunu 27. madde ve Plansız Alanlar İmar Yönetmeliğinin 1, 2, 3, 4 ve 57. maddeleri gereğince ruhsata tabi olmadığını iddia ederek söz konusu ilgili mevzuatın herkese eşit bir şekilde uygulanması suretiyle tarafına tahakkuk ettirilen idari para cezasının kaldırılmasını, Belediyenin yapı ruhsatı izni veren biriminin ve köydeki tüm yapıların denetlenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Oğuzeli Belediye
Başkanlığından 24/1/2020 tarihli ve sayılı yazı ile bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Oğuzeli Belediye Başkanlığının 5/2/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle; yazışmaya konu Kersentaş Köyünün 06/12/2012 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanan 6360 sayılı Kanunla Belediye sınırları içerisine alındığı, köy statüsünü kaybederek mahalleye dönüştüğü ve ruhsata tabi olduğu, Oğuzeli İlçesi Kersentaş
Mahallesi 305 numaralı parselde kayıtlı taşınmaz üzerine ruhsatsız ve kaçak olarak yapılan yapı nedeniyle yazılan para cezasının iptalinin talep edildiği, söz konusu inşaat başlangıç sürecinde sözlü olarak ruhsat almadan inşaata başlamaması yönünde telkinde bulunulmasına rağmen ilgili idare yok sayılarak inşaat faaliyetlerine devam edilmesi nedeniyle para cezası uygulandığı, taşınmaz malikinin kendi taşınmaz sınırları dışına taşmadan plan ve projesine uygun olarak inşaatı ruhsatlandırması durumunda Belediyece kanun ve yönetmeliklere uygun olarak inşaatın devam etmesine izin verilebileceği, aksi takdirde kanuni süreç işleyişi neticesinde yıkım kararı alınacağı, para cezasının iptalinin söz konusu olmadığı, şahıs ayırt edilmeksizin kaçak yapılaşmalara izin verilmediği ve bu yapılara yasal işlem yapıldığı açıklamalarına yer verilmiştir.
3) Cevabi yazı ekinde yer alan 06/12/2019 tarihli ve numaralı Oğuzeli Belediyesi Encümen
Kararına göre parselde kayıtlı taşınmaz üzerine ruhsat almaksızın kaçak olarak bina yapan hakkında tanzim olunan 04/12/2019 tarihli sayılı yapı tatil zaptının İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 05/12/2019 tarih ve sayılı müzekkeresi ekinde Encümene tevdi edildiği belirtilerek tarafından taşınmaz 2 üzerinde ruhsat alınmaksızın kaçak olarak 135,2 m inşaat yaptırması sebebiyle adı geçen şahsın, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42 inci maddesi gereğince yapının sınıfı, niteliği ve 2 yapı grubu da göz önünde bulundurularak II. sınıf, B grubuna girdiğinden, her m için (takribi) 25,57 TL. hesabıyla 3.457 TL. para cezası belirlendiği, yapının ruhsatsız olması nedeniyle para cezasının artırılarak 9.679 TL olarak tayin edildiği belirtilmektedir.
4) Yine cevabi yazı ekinde yer alan Oğuzeli Belediyesinin 20/09/2019 tarihli ve 138 sayılı
Encümen Kararına göre, No.lu parselde kayıtlı taşınmaz üzerine ruhsat almaksızın kaçak olarak bina yapan hakkında tanzim olunan 125/06/2019 tarihli sayılı yapı tatil zaptı incelenerek ruhsat alınmaksızın kaçak olarak 2 135,54 m inşaat yaptırması sebebiyle adı geçen şahsın, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun (5940 sayılı Kanun’un 2. maddesiyle değişik) 42. maddesi gereğince yapının sınıfı, niteliği ve yapı 2 grubu da göz önünde bulundurularak III. sınıf, A grubuna girdiğinden her m için (takribi) 41,84
TL. hesabıyla 18.222,00 TL. para cezası belirlendiği ve yapının ruhsatsız olarak yapılması nedeniyle artırılarak 51.021 TL. ceza tayin edildiği; Oğuzeli Belediyesinin 06/12/2019 tarihli ve 181 sayılı Encümen Kararına göre, Belediyenin uyarısının dikkate alınmaması ve verilen süre zarfında herhangi bir girişimde bulunulmaması sebebiyle kaçak olarak yaptırılan binanın
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32 inci maddesinin son fıkrası uyarınca yıktırılmasına, yıkım
giderlerinin ise mülkiyet sahibi ’den tahsil olunmasına karar verildiği; ada No.lu parselde kayıtlı taşınmaz üzerine kaçak olarak bina yapan hakkında da 11.486,00 TL.
para cezası tahakkuk ettirildiği, Belediyenin, cezanın ödenmesi ve kaçak olarak yapılan yapının ruhsatlandırılması uyarısının dikkate alınmaması ve verilen süre zarfında herhangi bir girişimde bulunulmaması sebebiyle kaçak olarak yaptırılan binanın 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32 inci maddesinin son fıkrası uyarınca yıktırılmasına, yıkım giderlerinin ise mülkiyet sahibi M.Ö.’den tahsil olunmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının
5.1.) “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde, “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”, 5.2.) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
6) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
7) 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun;
7.1.) Geçici 16 ncı maddesinde; “…Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun ve
2960 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal
edilir…
Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir. Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanır. Yapının depreme dayanıklılığı hususu malikin sorumluluğundadır…” 7.2.) “Yapı ruhsatiyesi” başlıklı 21 inci maddesinde; “…Ancak; derz, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk, dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile çatı onarımı ve kiremit aktarılması ve yönetmeliğe uygun olarak mahallin hususiyetine göre belediyelerce hazırlanacak imar yönetmeliklerinde belirtilecek taşıyıcı unsuru etkilemeyen diğer tadilatlar ve tamiratlar ruhsata tabi değildir.
Belediyeler veya valilikler mahallin ve çevrenin özelliklerine göre yapılar arasında uyum sağlamak, güzel bir görünüm elde etmek amacıyla dış cephe boya ve kaplamaları ile çatının malzemesini ve rengini tayin etmeye yetkilidir. Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce yapılmış olan yapılar da bu hükme tabidir.” 7.3.) “Köylerde yapılacak yapılar ve uyulacak esaslar” başlıklı 27 inci maddesinde; “Belediye ve mücavir alanlar dışında köylerin köy yerleşik alanlarında, civarında ve mezralarda yapılacak konut, entegre tesis niteliğinde olmayan ve imar planı gerektirmeyen tarım ve hayvancılık amaçlı yapılar ile köyde oturanların ihtiyaçlarını karşılayacak bakkal, manav, berber, köy fırını, köy kahvesi, köy lokantası, tanıtım ve teşhir büfeleri ve köy halkı tarafından kurulan ve işletilen kooperatiflerin işletme binası gibi yapılar için yapı ruhsatı aranmaz. Ancak etüt ve projelerin valilik onayını müteakip muhtarlığa bildirimi ve bu yapıların yöresel doku ve mimari özelliklere, fen, sanat ve sağlık kurallarına uygun olması zorunludur.
Etüt ve projelerin sorumluluğu müellifi olan mimar ve mühendislere aittir. Bu yapılar valilikçe ulusal adres bilgi sistemine ve kadastro planlarına işlenir. (Ek cümle:14/2/2020-7221/8 md.)
Bu fıkrada belirtilen projelerin, valilik onayı ve muhtarlığa bildirim şartı sağlanmadan veya projesine aykırı yapı yapıldığının muhtarca tespiti ya da öğrenilmesi halinde durum, muhtar tarafından ivedilikle valiliğe bildirilir. Köy yerleşik alan sınırları dışında kalan ve entegre tesis niteliğinde olmayan ve imar planı gerektirmeyen tarım ve hayvancılık amaçlı yapıların yapı ruhsatı alınarak inşa edilmesi zorunludur. Tarım ve hayvancılık amaçlı yapıların denetimine yönelik fennî mesuliyet 28 inci madde hükümlerine göre mimar ve mühendislerce üstlenilir.
…
(Ek fıkra:14/2/2020-7221/8 md.) Kırsal yerleşik alanı ve civarı sınırları; belediye sınırı il sınırı olan yerlerde ilçe belediye meclisinin teklifi üzerine büyükşehir belediye meclisi kararıyla, diğer yerlerde ise il genel meclisi kararıyla belirlenir.
…
Çevre düzeni planında açıkça belirtilmediği takdirde, ihtiyaç duyulması hâlinde, köyün gelişme potansiyeli ve gelişme düzeyi de dikkate alınarak (…) özel kanunlara ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla bu alanlarda yapılaşma kararı ve ifraz şartları belediye sınırı il sınırı olan yerlerde büyükşehir belediye meclisi, diğer yerlerde il genel meclisi kararı ile belirlenir.
Tespitler kadastro paftasına işlenerek tapu sicilinde belirtilir. İhtiyaç duyulması hâlinde mevcut köy yerleşik alan sınırları il genel meclislerince yeniden belirlenebilir.
….
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin hususlar Bakanlıkça hazırlanan yönetmelikle belirlenir.”, 7.4.) “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32 inci maddesinde; “Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur.
Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır…
Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir…” 7.5.) “İdari müeyyideler” başlıklı 42 nci maddesinde; “Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır…”
8) 03/07/2017 tarihli ve 30113 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar İmar
Yönetmeliğinin “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinin (y) bendinde; “Esaslı tadilat:
Yapılarda taşıyıcı unsuru etkileyen veya yapı inşaat alanını veya emsale konu alanını veya taban alanını veya bağımsız bölüm sayısını veya ortak alanların veya bağımsız bölümlerin alanını veya kullanım amacını veya ruhsat eki projelerini değiştiren işlemleri (Esaslı tadilat, ruhsata tabidir.) ”
9) 2/11/1985 tarihli ve 18916 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Plansız Alanlar İmar
Yönetmeliğinin “Yapı Ruhsat İşleri” başlıklı 57 inci maddesinde, “Köy ve mezraların yerleşik alanlarında ve civarında sadece köy nüfusuna kayıtlı ve köyde sürekli oturanlarca yapılacak konut, tarım ve hayvancılık amaçlı yapılar ile müştemilat binaları yapı ruhsatı ve yapı kullanma iznine tabi değildir. Ancak, yapı projelerinin fen ve sağlık kurallarına uygun olduğuna dair valilik görüşü alınmasından sonra, muhtarlıkça izin verilmesi ve bu izne uygun olarak yapının yapılması şarttır.
İnşa edilen yapının fen ve sağlık kurallarına uygunluğu İmar Kanununun 30 uncu maddesine göre valiliklerce belirlenir. Valilikler, talep halinde köy yerleşik alanlarında yapılacak yapılar için, yörenin geleneksel, kültürel ve mimari özelliklerine uygun olarak üretilmiş projeleri temin edebilirler.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE:
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Başvuran özetle; yüz yıllık kerpiç topraktan olan evini herhangi bir göçük ve tehlikeye
sebep olmamak yıkmak zorunda kaldığını, tüm köy ahalisi ve civar köylerde benzer yapıların yıkılıp yerine beton yapılar inşa edildiğini, yapı izin belgesi almak için önce Oğuzeli
Belediyesi’ne başvurduğunu, sonrasında evini yıkıp yerine betondan bir ambar inşa ettiğini, husumetli olduğu şahısların kendisini kaçak yapı inşa ettiği gerekçesiyle hakkında şikâyette bulunduklarını, bu nedenle tarafına idari para cezası verildiğini, ancak aynı sokakta başta bu şahıslar olmak üzere izinsiz ruhsatsız yapı inşa edilerek ev yapıldığını, köydeki herkesin ve civardaki tüm köylerde de toprak evlerin yıkılıp yerine beton ev yapıldığını, sadece tarafına idari para cezası verildiğini, ceza verilen taşınmazın üzerine inşa ettiği ambarın tamamen hayvancılık ve tarım faaliyetlerinin zorunlu bir gereği olarak inşa edildiğini, İmar Kanunu 27.
madde ve Plansız Alanlar İmar Yönetmeliğinin 1, 2, 3, 4 ve 57. maddeleri gereğince ruhsata tabi olmadığını iddia ederek söz konusu ilgili mevzuatın herkese eşit bir şekilde uygulanması suretiyle tarafına tahakkuk ettirilen idari para cezasının kaldırılmasını, Belediyenin yapı ruhsatı izni veren biriminin ve köydeki tüm yapıların denetlenmesini talep etmektedir.
12) Somut olayda uyuşmazlık şikayetçinin köy yerleşim sınırları içinde inşa ettiği yapının
yapı ruhsatiyesine tabi olmadığı, bu nedenle de ilgili mevzuatın herkese eşit bir şekilde uygulanması suretiyle tarafına tahakkuk ettirilen idari para cezasının kaldırılması gerektiği iddiasından kaynaklanmaktadır.
13) Uyuşmazlık konusu hakkında Oğuzeli Belediye Başkanlığının cevabi yazıda özetle;
“yazışmaya konu Kersentaş Köyünün 06/12/2012 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanan 6360 sayılı Kanunla Belediye sınırları içerisine alındığı, köy statüsünü kaybederek mahalleye dönüştüğü ve ruhsata tabi olduğu, Oğuzeli İlçesi Kersentaş Mahallesi 305 numaralı parselde kayıtlı taşınmaz hakkında inşaat başlangıç sürecinde sözlü olarak ruhsat almadan inşaata başlamaması yönünde telkinde bulunulmasına rağmen ilgili idare yok sayılarak inşaat faaliyetlerine devam edilmesi nedeniyle para cezası uygulandığı, taşınmaz malikinin kendi taşınmaz sınırları dışına taşmadan plan ve projesine uygun olarak inşaatı ruhsatlandırması durumunda Belediyece kanun ve yönetmeliklere uygun olarak inşaatın devam etmesine izin verilebileceği, aksi takdirde kanuni süreç işleyişi neticesinde yıkım kararı alınacağı, para cezasının iptalinin söz konusu olmadığı, şAHIS AYIRT
EDİLMEKSİZİN KAÇAK YAPILAŞMALARA İZİN VERİLMEDİĞİ VE BU
YAPILARA YASAL İŞLEM YAPILDIĞI” AÇIKLAMALARINA YER VERİLDİĞİ
TESPİT EDİLMİŞTİR.
14) 3194 sayılı İmar Kanununun 21 inci maddesi hükmü uyarınca, bazı istisnalar dışında, bütün
yapılar için belediye veya valiliklerden yapı ruhsatı alınması zorunludur. Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak inşa edilen yapılarda ruhsata aykırılık giderilemiyorsa, 3194 sayılı
Kanunun 32 nci maddesi hükmü gereğince, ilgili belediye veya valilikçe inşaat derhal durdurulur ve yasal hale getirilmesi olanaksız ise veya ruhsat veya eklerine ya da imar mevzuatına aykırılık öncelikle yüklenici tarafından giderilemiyorsa bu hali ile yapılan yapının yıktırılmasına karar verilir ve anılan Kanunun 42 nci maddesi hükmü gereğince de yapı sahibine ve yükleniciye ceza yaptırımı uygulanır.
15) İmara aykırı ve kaçak yapılar için uygulamadaki temel esaslar bu şekilde ise de bu tür
yapılarla ilgili olarak 18.05.2018 tarihinde yürürlüğe giren 7143 sayılı Kanun’un 16 ncı maddesiyle 3194 sayılı İmar Kanunu’na eklenen geçici 16 ncı madde ile yapılmış yeni bir düzenleme bulunmaktadır. Maddede; afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla,
31.12.2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve
yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31.10.2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31.12.2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı
Kayıt Belgesi verilebileceği, başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedileceği (Geçici 16/1); Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği (Geçici 16/4); Yapı Kayıt Belgesi alınamayacak olan alan ve yapılara ilişkin düzenlemelere yer verildiği, (Geçici 16/9-11); bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların Bakanlık ve
Maliye Bakanlığı tarafından müştereken belirleneceği (Geçici 16/12) düzenlenmiştir.
16) Bilindiği üzere usulüne uygun olarak alınan yapı kayıt belgeleri, bu belgenin alındığı yapılar
açısından imar barışının sağlanması adına kullanım amacına yönelik kolaylıklar sağlamakla, bu yapılarla ilgili olarak İdarelerce uygulanacak İmar Kanununun idari müeyyidelerini durdurmaktadır. Bununla birlikte İmar Kanununa eklenen geçici 16 ıncı maddesinin çıkarılış amacı ve ruhu; ilerleyen süreçte bu tip yeni yapıların yapımının engellenmesi olduğu açıktır.
17) Somut olayda şikâyetçi hakkında 06/12/2019 tarihli ve numaralı
Oğuzeli Belediyesi Encümen Kararına göre Kersentaş Mahallesi No.lu parselde kayıtlı taşınmaz üzerine ruhsat almadan kaçak bina inşa ettiği gerekçesiyle 04/12/2019 tarihli sayılı yapı tatil zaptı tanzim edildiği, bu nedenle 9.679 TL. idari para cezası verildiği, yapının 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar kapsamında yer almaması nedeniyle de yapı kayıt belgesinden yararlanma imkanının bulunmadığı tespit edilmiştir.
18) Konuya ilişkin Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin sayılı ve
03/12/2001 tarihli kararında, “3194 sayılı İmar Kanununun hükümleri kamu düzeniyle ilgili olup, bu yasa gereğince her türlü inşaatın yapımı yetkili mercilerden ruhsat alımına bağlı olup ruhsatsız yapılan ve ruhsata bağlanamayan yapıların yıkılması zorunludur, imara ve ruhsata aykırı bir yapının ekonomik değerinden de söz edilemez.” şeklinde hüküm tesis edilmiştir. Yine
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 23/12/2009 tarihli sayılı kararında; “… Görüldüğü üzere, İmar Kanunu 32 nci maddesi hükmünün son fıkrası; önceki fıkraların öngördüğü prosedür çerçevesinde yıkım koşulları gerçekleştiğinde, yıkım işleminin gerçekleştirilmesi görev ve yetkisini ilgili belediye veya valiliğe vermiştir. Bu düzenlemenin gereği ve doğal sonucu olarak, somut olaydaki gibi, yıkımın yapılabilmesi için insan ve/veya eşyanın dışarı çıkartılmasının gerektiği durumlarda, bu işlemler de, herhangi bir mahkeme kararına gerek olmaksızın, kanunun verdiği yetkiye dayanılarak ve o yetki çerçevesinde kamu gücü kullanılarak, uygun hukuki yol ve yöntemlerle, yine aynı makam tarafından yerine getirilecektir.” hususlarına yer verilmiştir.
19) Şikâyet konusu açısından, şikayetçinin iddia ettiği gibi İmar Kanununun 27 inci maddesi
ile Plansız Alanlar İmar Yönetmeliğinin 57 inci maddesi gereği ruhsata tabi olmadan inşa faaliyeti yapılabilmesi için yapının köy yerleşim yeri sınırları içerisinde yer alması gerekmektedir. Ancak taşınmazın bulunduğu Kersentaş Köyünün 06/12/2012 tarihinde
Resmi Gazetede yayınlanan 6360 sayılı Kanunla Belediye sınırları içerisine alınarak köy statüsünü kaybettiği ve mahalleye dönüştüğü anlaşıldığından şikayetçinin kendisine uygulanmasını talep ettiği mevzuat hükümlerinin somut olaya tatbik imkanı bulunmamaktadır. BU NEDENLE İDARENİN CEVABİ YAZISINDA DA
BELİRTİLDİĞİ ÜZERE KENDİ TAŞINMAZ SINIRLARI DIŞINA TAŞMAMASI,
PLAN VE PROJESİNE UYGUN OLARAK RUHSATLANDIRMASI DURUMUNDA
İNŞAATIN HUKUKA UYGUN BİR HALE GELEBİLECEĞİ ANLAŞILMIŞTIR.
20) Başvuranın iddiaları, idarenin konuya ilişkin açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm
dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Kersentaş Mahallesi No.lu parselde kayıtlı taşınmaz üzerine yapı ruhsatı alınmadan kaçak bina inşa edildiği, bu nedenle 9.679
TL. idari para cezası tahakkuk ettirildiği, Kersentaş Köyünün Belediye sınırları içerisine alınarak köy statüsünü kaybettiği ve mahalleye dönüştüğü, Yapı Kayıt Belgesinin 31/12/2017 tarihinden sonra inşa edilmiş yapıları kapsamadığı, şikayetçinin iddia ettiği gibi kendisini kaçak yapı inşa ettiği gerekçesiyle ihbar eden kişilerin kaçak yapılaşmalarına izin verildiği iddiasına ilişkin olarak dosyada bir bulguya rastlanılmadığı, idarenin cevabi yazısında da bu yapılara yasal işlem yapıldığı yönünde bilgi verildiği dikkate alındığında İmar Kanununun 42 nci maddesi çerçevesinde şikayetçiye uygulanan idari para cezası uygulanması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, ancak İdarece başvurana verilen cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmediği bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci
maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Gaziantep İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, Başvuranın, köy yerleşim sınırları içinde inşa ettiği gerekçesiyle inşa ettiği yapının yapı ruhsatiyesine tabi tutulmaması ve bu nedenle tarafına tahakkuk ettirilen idari para cezasının kaldırılması talebinin REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve OĞUZELİ BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi