Ruhsatsız yapının yıkılması için Pozantı Belediye Başkanlığına gerekli işlemlerin başlatılması talebi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 16782-16782 |sayi|36311982-101.07.04-E.36311982-101.07.04-E.

BAŞVURU NO : 2018/4300 2018/ 4300

KARAR TARİHİ : 05/10/2018 |tarih|

TAVSİYE KARARI

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :

BAŞVURUYA KONU İDARE : Pozantı Belediye Başkanlığı

BAŞVURUNUN KONUSU : Kaçak yapının yıkılması talebi hakkındadır .

BAŞVURU TARİHİ : 07/04/2018 7.4.2018

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Şikayetçi, Mahallesi Mevkii 183 ada 28 parselde bulunan kaçak binanın yıkılmasını talep etmektedir .

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuz tarafından Pozantı Belediye Başkanlığına gönderilen 12/ 07/ 2018 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Pozantı Belediye Başkanlığı tarafından gönderilen 17/ 07/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazıda; 29/ 07/ 2017 tarihinde yapılan inceleme sonucu tutulan Yapı Tatil Zaptına istinaden; 14/ 07/ 2017 tarih ve 2017/ sayılı Encümen Kararı ile

Mahallesi 183 Ada 28 Parselde kayıtlı olan ’a ait 16/ 08/ 2017 tarihinde alınan yıkım kararı doğrultusunda 12/ 12/ 2017 tarihinde yıkım ihalesi yapıldığı ve herhangi bir istekli katılmadığından dolayı ihalenin iptal edildiği belirtilmektedir .

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . …” denilmektedir .

1 / 54. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘Kurumun Görevi’

başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; ‘Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .’ , denilmektedir .

5. 3194 sayılı İmar Kanunun “Yapı Ruhsatiyesi” başlıklı 21 inci maddesinde ; “Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden ( ….) ( 1) yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir .” denilmektedir .

6. 3194 sayılı İmar Kanununun “Ruhsatsız veya Ruhsat ve Eklerine Aykırı Olarak Başlanan

Yapılar” başlıklı 32 inci maddesinde ; “Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce ( …) ( 3) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir .

Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur . Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır . Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır… Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir .” denilmektedir .

7. 3194 sayılı İmar Kanununun “İdari Müeyyideler” başlıklı 42 inci maddesinde ; “Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır . Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanır .” denilmektedir .

IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “ Tavsiye Karar Önerisi ” Kamu

Başdenetçisi’ne sunulmuştur .

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 9. Şikayetçinin, Mahallesi Mevkii 183 ada 28 parselde bulunan kaçak binanın yıkılmasını talep ettiği buna karşılık idare tarafından söz konusu kaçak yapının tespitinin yapılmasına rağmen yıkım işleminin gerçekleştirilmemesi sonucu uyuşmazlığın çıktığı anlaşılmaktadır .

10. Söz konusu faaliyetlerin temel dayanağı, 3194 sayılı İmar Kanunudur . Bu Kanunun amacı, 1 inci

.

2 / 5maddesinde, “ yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına

uygun teşekkülünü sağlamak ” şeklinde zikredilmiştir . Anayasanın 56 ncı maddesinde belirtilen esasla uyum içinde olan Kanun, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına, düzenleyici mahiyette yetkiler vermiş olmakla birlikte, çeşitli standartlara uyulup uyulmadığını denetlemeyi ve bu kapsamda gerekenlerin yapılmasını da yükümlendirmektedir .

11. Kanunun 20 nci vd. maddelerini içine alan dördüncü bölümünde, denetleme ödevine yer verilmekte olup bu kapsamda “ ruhsat ” kavramı öne çıkarılmaktadır . Yasal standartlar bağlamında, ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından bir yapının inşasına izin verilmesi ruhsat alınmasına tabi kılınmıştır . Bu husus, İmar Kanununun 20 nci maddesinde, yapının, imar planı ve yönetmelik ile birlikte, ruhsat ve eklerine de uygun olması gerekliliğine vurgu yapılarak açıklanmaktadır . Yine söz konusu Kanunun 21 nci maddesi, bazı istisnalar dışında, bütün yapılar için ilgili kurumdan yapı ruhsatiyesi alınmasını mecburi tutmaktadır . Nitekim Anayasa Mahkemesi, 01/ 10/ 2009 tarihli ve 2006/ 129 E ., 2009/ 121 K. sayılı kararında; “ Yapıların imar planına ve imar mevzuatına uygunluğu, yapı ruhsatiyesi ile, yapı ruhsatı alınarak tamamlanan bir yapının ruhsat ve eklerine aykırı olup olmadığı ise söz konusu yapının kullanılabilmesi için gerekli olan yapı kullanma izni ile denetlenmektedir . Ruhsatla sağlanmak istenen nihai amacın kamu yararı olduğu kuşkusuzdur ” şeklindeki değerlendirmesiyle, yasal gerekleri ortaya koymuştur .

12. Danıştay’ın 14. Dairesinin 16/ 11/ 2011 tarihli ve 2011/ 3675 E., 2011/ 2729 K . sayılı kararında;

“ 3194 sayılı İmar Kanunun 32 nci maddesinde, ruhsat alınmadan yapıya başlanması veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapılması halinde belediye veya valiliklerce o ondaki inşaatın durumunun tespit edileceği, yapının mühürlenerek inşaatın derhal durdurulacağı, durdurmanın yapı tatil tutanağının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılacağı, bu tebligatın bir nüshasının da muhtara bırakılacağı, bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde bu yola başvurulmadığı takdirde ruhsatın iptal edileceği , ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan binanın belediye encümeni veya il idare kurulu kararı üzerine belediye veya valilikçe yıktırılacağı, yıkım masrafının yapı sahibinden tahsil edileceği kurala bağlanmıştır .” 13. Danıştay’ın 14. Dairesinin 10/ 11/ 2015 tarihli ve 2014/ 10407 E., 2015/ 8500 K . Sayılı kararında; “Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonucunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir . Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir . Ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir .” hükmü YER ALMIŞTIR ….Bu durumda; ruhsat başvurusu üzerine tesis edilen ret işlemine karşı dava açılmadığı, yapı hakkında sonradan da ruhsat alınmadığı görüldüğünden, yapının yıkımına ve elektrik ve su hizmetlerinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir .” 14. Şikayet konusuna ilişkin bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucu; idare tarafından ruhsatsız inşaatın 29/ 05/ 2017 tarihinde yapı tatil tutanağı ile mühürlenerek durdurulduğu, durdurma tarihinden itibaren ruhsatsız inşaat sahibine ruhsat alınması için süre verildiği, bu süre içerisinde ruhsat alınmadığından yıkım işleminin yapılacağının ruhsatsız yapı sahibine tebliğ edildiği görülmektedir .

16/ 08/ 2017 tarihinde alınan yıkım kararı doğrultusunda 18/ 12/ 2017 tarihinde yıkım ihalesi yapılmış olup herhangi bir istekli katılmaması sonucu ihale iptal edilmiştir .

15. 3194 sayılı İmar Kanunun 32. maddesi gereğince ruhsat alınmadan inşaat yapılıp devam edilemeyeceği ve aksi takdirde ruhsatsız yapılan binaların, belediye encümeni veya il idare kurulu

3 / 5kararına müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılacağı açıktır . Mahallesi 183 Ada 28

Parselde bulunan binanın ruhsatının olmadığı idare tarafından tespit edilmesine rağmen 18/ 12/ 2017 tarihinde sadece bir tane ihale yapılarak isteklilerin katılmaması sonucu yıkım gerçekleştirilmemiştir .

18/ 12/ 2017 tarihi sonrasında ise ruhsatsız yapının yıkılmasına ilişkin idare tarafından herhangi bir girişim yapılmamıştır .

16. Bu bağlamda, idarenin, aldığı kararı uygulamak suretiyle söz konusu hukuka aykırılığı gidermesi gerekmektedir . Ancak ilgili idare, görevinin gereğini yerine getirme hususunda aktif davranmayarak hem yapıdan olumsuz etkilenen çevre sakinlerinin haklarını ihlal etmiş hem de kanuni idare ilkesine aykırı hareket etmiştir . Hukuk devleti bağlamında, idarenin tüm eylem ve işlemlerinde Anayasaya, kanunlara ve hukukun genel ilkelerine uyması zorunluluğu asla unutulmamalıdır . İmar Kanununun takdir alanı bırakmadan düzenlediği hususların geciktirilmeksizin hayata geçirilmesi önem arz etmektedir . Bu sebeple, idarenin, aldığı yıkım kararının gereğini en kısa sürede yerine getirmek suretiyle oluşan hukuka aykırılığı gidermesi elzemdir .

17. Yukarıdan bu yana yapılan açıklamalar, ilgili mevzuat ve Mahkeme kararları birlikte değerlendirildiğinde, Mahallesi 183 Ada 28 parselde bulunan ruhsatsız yapının yıkılmaması işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı tespit edilmiştir .

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin

Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

19. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Adana 2. İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .

VII . KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, ŞİKAYETİN KABULÜNE;

Mahallesi 183 Ada 28 parselde bulunan ruhsatsız yapının Danıştay içtihatlarında yer alan doğrultuda yıkılması için gerekli işlemlerin başlatılması hususunda POZANTI BELEDİYE BAŞKANLIĞINA

TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;

POZANTI BELEDİYE BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

4 / 5Kararın BAŞVURANA ve POZANTI BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

.