|
ÖZET: Başvuru, Fatsa İlçesi Bolaman Mahallesi’nde bulunan ruhsatsız bir yapının yıkımına ilişkin Fatsa Belediyesi Encümeni tarafından alınan 16/08/2019 tarihli yıkım kararının uygulanmaması üzerine yapılmıştır. Başvuran, yıkım kararının üzerinden bir yıl geçmesine rağmen yıkım işleminin gerçekleştirilmediğini ifade ederek, ilgili yapının bir an önce yıkılmasını talep etmiştir.
Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı, yıkım kararının uygulanmasının Fatsa Belediyesi ve diğer ilgili idarelerin sorumluluğunda olduğunu belirtmiştir. Fatsa Belediye Başkanlığı ise, yapının mühürlendiğini ve yıkım kararı alındığını, ancak yıkım için gerekli araç ve donanım eksikliği nedeniyle işlemin gerçekleştirilemediğini açıklamıştır. Ayrıca, ilgili yapının yapı kayıt belgesinin iptali için gerekli işlemlerin başlatıldığı ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, Fatsa Belediye Başkanlığı’na, yıkım işlemlerinin makul bir süre içinde gerçekleştirilmesi yönünde tavsiyede bulunmuştur. İlgili idarelerin, yıkım kararını uygulamaları ve başvuru sahibine gerekli bilgilendirmeyi yapmaları gerektiği vurgulanmıştır. Bu süreçte, başvuranın hak arama özgürlüğünün korunması adına, idarenin belirtilen süre içinde gerekli adımları atması önem arz etmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/6437-S.21.10418
BAŞVURU NO : 2020/99537
KARAR TARİHİ : 22/04/2021
TAVSİYE KARARI
FATSA BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Yıkım kararının uygulanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 03/11/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Fatsa İlçesi Bolaman Mahallesi Laleli Küme Evleri numaralı parselde bulunan ruhsatsız yapıya ilişkin olarak Fatsa Belediyesi Encümeni’nin 16/08/2019 tarih ve sayılı yıkım kararı alındığını, bu kararın alınmasının üstünden bir yıla yakın süre geçmesine rağmen yıkımın gerçekleşmediğini iddia ederek, bahsi geçen yapının yıkılmasını talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı’ndan bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. İlgili idarenin cevabi yazısı özetle;
“… Fatsa Belediye Encümeni’nin 16/08/2019 tarih ve sayılı yıkım kararının ifası, İlçe Belediye
Başkanlığı ve/veya Ordu Valiliği ve/veya Çevre ve Şehircilik Bakanlığı uhdesinde kaldığı anlaşılmaktadır.
Ayrıca; Fatsa Belediye Encümeni’nin yıkım kararının ifasında; ilgili idarelerin Başkanlıktan yıkım işlemine esas teknik destek talep etmesi durumunda, gerekli teknik ekip, araç ve gereç desteğinde bulunulacaktır…” şeklinde açıklamalarına yer verilmiştir.
3. Fatsa Belediye Başkanlığı’ndan bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. İlgili idarenin cevabi yazısı özetle;
“…Söz konusu yapı ile Müdürlüğümüz tarafından 12/03/2019 tarih ve sayılı tutanak ile 3194 sayılı İmar
Kanunu’nun 32. maddesi gereği mühürlenmiş, Fatsa Belediyesi Encümeni’nin 26/03/2019 tarih ve sayılı kararı ile cezai işlem uygulanmış ve 16/08/2020 tarih ve sayılı kararı ile de yıkım kararı alınmıştır.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
Aynı süreç içerisinde 17/09/2019 tarih ve sayılı yazı ile de yapının Kırsal Hizmetler Müdürlüğü tarafından yıkılması talep edilmiştir…
Söz konusu şikayete esas tüm işlemler (yıkım hariç) yerine getirilmiştir…
Yapı Kontrol Müdürlüğü bünyesinde yıkım yapılabilmesi adına araç ve donanım olmadığından 17/09/2019 tarih ve sayılı yazı ile de yapının Kırsal Hizmetler Müdürlüğü tarafından yıkılması talep edilmiştir…
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. maddesinde; “Yapı tatil tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay
içinde yapı sahibi tarafından yapının ruhsata uygun hale getirilmediğinin veya ruhsat alınmadığının ilgili idaresince tespit edilmesine rağmen iki ay içinde hakkında yıkım kararı alınmayan yapılar ile hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen altı ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapılar, yıkım maliyetleri döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanmak üzere Bakanlıkça yıkılabilir veya yıktırılabilir. Yıkım maliyetleri %100 fazlası ile ilgili idaresinden tahsil edilir. Bu şekilde tahsil edilememesi halinde ilgili idarenin 5779 sayılı Kanun gereğince aktarılan paylarından kesilerek tahsil olunur. Tahsil olunan tutarlar, Bakanlığın döner sermaye işletmesi hesabına gelir olarak kaydedilir. (Ek fıkra:29/11/20187153/15 md.)
İdare tarafından ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapıların ruhsatı üçüncü fıkrada düzenlenen bir aylık süre beklenmeden iptal edilir ve mevzuata aykırı imalatlar hakkında beşinci fıkra hükümleri uygulanır.” hükmüne istinaden işlem tesis edilebilir…
Fatsa Belediyesi Encümeni’nin 26/03/2029 tarih ve sayılı kararında bahsi geçen TCK 184. maddesine istinaden Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunulması talep edilmiş, 23/05/2019 tarih ve sayılı yazı ile Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunulmuştur. Görülmekte olan mahkeme var ise bilgisi tarafımıza ulaşmamıştır…” hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın,
4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde;
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye
Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
4.2. “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde;
“Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”,
5. İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmeye Ek 1 No.lu Protokolün
“Mülkiyetin Korunması” başlıklı 1 inci maddesinde;
“Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler devletlerin mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri, yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.”,
6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
7. 5393 sayılı Belediye Kanununun “Encümenin görev ve yetkileri” başlıklı 34 üncü maddesinde;
“Belediye encümeninin görev ve yetkileri şunlardır: … e) Kanunlarda öngörülen cezaları vermek … i)
Diğer kanunlarda belediye encümenine verilen görevleri yerine getirmek.”,
8. 3194 sayılı İmar Kanununun,
8.1. “Ruhsatsız veya ruhsat eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32 nci maddesinde;
“Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshasında muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mührün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir.”,
8.2. “İdari Müeyyideler” başlıklı 42 nci maddesinde;
“Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır. Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beş yüz Türk Lirasından az olmamak üzere, aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanır: …”,
8.3. Geçici 16 ncı maddesinde;
“Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı
Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir.
Yapının bulunduğu arsanın 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre belirlenen emlak vergi değeri ile yapının Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca belirlenen yaklaşık maliyet bedelinin toplamı üzerinden konutlarda yüzde üç, ticari kullanımlarda yüzde beş oranında alınacak kayıt bedeli başvuru sahibi tarafından genel bütçenin (B) işaretli cetveline gelir kaydedilmek üzere merkez muhasebe birimi hesabına yatırılır. 6306 sayılı Kanun kapsamında kullanılmak üzere kaydedilen gelirler karşılığı Bakanlık bütçesine ödenek eklemeye Maliye Bakanı yetkilidir. Bu ödenek, dönüşüm projeleri özel hesabına aktarılarak kullanılır. Kayıt bedeline ilişkin oranı iki katına kadar artırmaya, yarısına kadar azaltmaya, yapının niteliğine ve bölgelere göre kademelendirmeye, ayrıca başvuru ve ödeme süresini bir yıla kadar uzatmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Yapı Kayıt Belgesi yapının kullanım amacına yöneliktir. …
Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun ve 2960 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir. …
Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir.
Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanır. Yapının depreme dayanıklılığı hususu malikin sorumluluğundadır. …
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlık ve Maliye Bakanlığı tarafından müştereken belirlenir.”,
9. 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun, “İmar kirliliğine neden olma” başlıklı 184 üncü maddesinde;
“Yapı ruhsatiyesi alınmadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapan veya yaptıran kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. …”, 10. 06/06/2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve
Esaslara ilişkin Tebliğin, 10.1. “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1 nci maddesinde; “Bu Usul ve Esasların amacı; 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun geçici 16 ncı maddesi uyarınca Yapı Kayıt Belgesi verilmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir. İşbu Usul ve Esaslar, Yapı
Kayıt Belgesi müracaatına, Yapı Kayıt Belgesi bedelinin hesaplanması ve ödenmesine, Yapı Kayıt Belgesi verilen Hazineye ait taşınmazların satışına, Yapı Kayıt Belgesi düzenlenmeyecek yapılar ile bu belgenin düzenlenmesi safhasında yalan beyanda bulunanlar hakkında yapılacak işlemlere ilişkin hususları kapsar.”, 10.2. “Yapı kayıt belgesi müracaatı” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“Yapı Kayıt Belgesi 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için verilir. Yapı Kayıt Belgesi için müracaatın 31/10/2018 tarihine kadar yapılması ve Yapı Kayıt Belgesi bedelinin 31/12/2018 tarihine kadar ödenmesi gerekir. Başvuru ve ödeme süresini bir yıla kadar uzatmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
…”,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
10.3. “Yapı kayıt belgesinin kullanım yerleri” başlıklı 6 ncı maddesinde;
“Yapı Kayıt Belgesi verilen yapıların malikleri, bu belgenin bir örneğini belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine vermek zorundadır. … Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir. …”, 10.4. “Yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapılar” başlıklı 8 inci maddesinde;
Yapı Kayıt Belgesi; … ç) Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlar üzerinde, …
bulunan yapılar hakkında Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemez. …Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, Yapı Kayıt Belgesi iptal edilir, bu belgenin sağlamış olduğu haklar geri alınır, Yapı Kayıt Belgesi bedeli olarak yatırılmış olan bedel iade edilmez ve belge düzenlenmesi safhasında yalan beyanda bulunan müracaat sahibi hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 206 ncı maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunulur.” 10.5. “Denetim” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Yapı Kayıt Belgesi verilmesine ilişkin iş ve işlemler Bakanlık tarafından denetlenebilir…”, 10.6. “Yürütme” başlıklı 12 inci maddesinde;
“Bu Usul ve Esasları Çevre ve Şehircilik Bakanı ile Maliye Bakanı yürütür.” hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme sonucunda; ilgili Belediye Encümeni tarafından verilen yıkım kararında gösterilen hususlar dikkate alınarak yapı kayıt belgesinin denetiminin yapılması ve iptali gerekiyorsa iptal edilmesi hususunda Ordu Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’ne Tavsiyede bulunulması, yapı kayıt belgesinin iptal edilmesi halinde Fatsa Belediye Encümeni’nin yıkım kararı doğrultusunda gerekli olan iş ve işlemleri, makul sürede yapılması hususunda Fatsa Belediye Başkanlığı’na
Tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12. Başvuran, ruhsatsız yapıya ilişkin olarak Fatsa Belediyesi Encümeni tarafından 16/08/2019 tarih ve sayılı yıkım kararı alındığını, bu kararın alınmasının üstünden bir yıla yakın süre geçtiğini, ancak yıkımın gerçekleşmediğini iddia ederek, bahsi geçen yapının yıkılmasını talep etmektedir.
13. Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın Kurumumuza verdiği cevap ve ekleri tetkik edildiğinde, Fatsa Belediye Encümeni’nin 16/08/2019 tarih ve sayılı yıkım kararının ifası, İlçe Belediye Başkanlığı ve/veya Ordu Valiliği ve/veya Çevre ve Şehircilik Bakanlığı uhdesinde kaldığı, Fatsa Belediye
Encümeni’nin yıkım kararının ifasında; ilgili idarelerin Başkanlıktan yıkım işlemine esas teknik destek talep etmesi durumunda, gerekli teknik ekip, araç ve gereç desteğinde bulunulacağı şeklinde cevap verdiği görülmüştür.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
14. Fatsa Belediye Başkanlığı’nın Kurumumuza verdiği cevap ve ekleri tetkik edildiğinde, söz konusu yapının 12/03/2019 tarih ve sayılı tutanak ile 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. maddesi gereği mühürlendiği, Fatsa Belediyesi Encümeni’nin 26/03/2019 tarih ve sayılı kararı ile cezai işlem uygulandığı, 16/08/2020 tarih ve sayılı kararıyla da yıkım kararı alındığı, söz konusu şikayete esas tüm işlemlerin (yıkım hariç) yerine getirildiği, Yapı Kontrol Müdürlüğü bünyesinde yıkım yapılabilmesi adına araç ve donanım olmadığından 17/09/2019 tarih ve sayılı yazı ile de yapının Kırsal Hizmetler
Müdürlüğü tarafından yıkılması talep edildiği, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. maddesi hükmüne istinaden işlem tesis edilebileceği, Fatsa Belediyesi Encümeni’nin 26/03/2029 tarih ve sayılı kararında bahsi geçen TCK 184. maddesine istinaden Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunulması talep edildiği, 23/05/2019 tarih ve sayılı yazı ile Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunulduğu şeklinde cevap verdiği görülmüştür.
15. Fatsa Belediye Başkanlığı’nın Kurumumuza verdiği ek cevap ve ekleri tetkik edildiğinde; Fatsa
Belediye Başkanlığı’nca, başvuruya konu kaçak yapıya ait yapı kayıt belgesinin iptalinin sağlanması için
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’ne 26/08/2019 tarih ve sayılı yazı yazıldığı anlaşılmıştır.
16. Bir önceki paragrafta değinilen yazıya istinaden, Ordu Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından, Fatsa Belediyesi’ne yazılan 26.09.2019 tarih ve sayılı yazıda; “… Bu çerçevede, ilgi yazı ekinde yer alan başvuru numaralı belge numaralı, 15.06.2019 tarihli yapı kayıt belgesinin yapılan incelmesi neticesinde; yazımız ekinde gönderilen rapordan da anlaşılacağı üzere yapı kayıt belgesi alınan yapının 31/12/2017 tarihinden sonra yapıldığı tespit edildiğinden imar barışı kapsamında yapılara Yapı Kayıt Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın; 4(1), 8(2), 10(1) ve 10(2) maddeleri gereği başvuru no.lu ( başvuru numaralı yapı kayıt belgesinin güncellemesi sonucu oluşan) yapı kayıt belgesi iptal edilmiş olup suç duyurusu ile ilgili Ordu Cumhuriyet Başsavcılığına, imara barışına aykırı yapı hakkında 3194 sayılı İmar Kanunu gereği işlem yapılmak üzere Fatsa Belediye
Başkanlığına, söz konusu yapı kayıt belgesi kullanılarak yapılan ya da yapılacak abonelik işlemleri varsa gereği yapılmak üzere ilgili kurumlara gönderilmektedir.” hususlarına yer verildiği tespit edilmiştir.
17. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’na göre, herkesin, mülkiyet ve miras haklarına sahip olduğu, bu hakların, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabileceği, mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamayacağı hüküm altına alınmıştır.
18. İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmeye Ek 1 Numaralı
Protokolüne göre, her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkının olduğu, bir kimsenin ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabileceği, devletlerin mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri, yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmeyeceği hüküm altına alınmıştır.
19. Belediye Kanununa göre, kanunlarda öngörülen cezaları vermek ve diğer kanunlarda belediye encümenine verilen görevleri yerine getirmek Belediye Encümeninin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
20. İmar Kanununa göre, ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edileceği, yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulacağı, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılacağı, masrafı yapı sahibinden tahsil edileceği ve idari cezaların uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
21. İmar Kanunu’nun Geçici 16 ncı maddesinde; afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebileceği, başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedileceği, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun ve 2960 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği, yapı ruhsatı alıp da yapı kullanma izin belgesi almamış veya yapı ruhsatı bulunmayan yapılarda, Yapı Kayıt Belgesi ile maliklerin tamamının muvafakatinin bulunması ve imar planlarında umumi hizmet alanlarına denk gelen alanların terk edilmesi halinde yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesis edilebileceği, üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlarda bulunan yapıların bu madde hükümlerinden yararlanamayacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.
22. Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslara İlişkin Tebliğe göre, Yapı Kayıt Belgesi 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için verileceği; Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edileceği; Yapı
Kayıt Belgesi, üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlar üzerinde bulunan yapılar hakkında Yapı
Kayıt Belgesi düzenlemeyeceği; Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, Yapı Kayıt Belgesi iptal edileceği; bu belgenin sağlamış olduğu haklar geri alınacağı; Yapı Kayıt Belgesi bedeli olarak yatırılmış olan bedel iade edilmeyeceği; belge düzenlenmesi safhasında yalan beyanda bulunan müracaat sahibi hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 206 ncı maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunacağı; Yapı
Kayıt Belgesi verilmesine ilişkin iş ve işlemler Bakanlık tarafından denetlenebileceği; ilgili maddeye ilişkin usul ve esaslarının Çevre ve Şehircilik Bakanı ile Maliye Bakanı yürüteceği hususları hüküm altına alınmıştır.
23. Somut olayda, şikâyet edilen şahsın yaptığı yapı ile ilgili olarak yapı kayıt belgesi aldığı, ilgili
Belediyece, söz konusu kaçak yapıya ait yapı kayıt belgesinin iptalinin sağlanması yönünde Çevre ve
Şehircilik İl Müdürlüğü’ne yazı yazıldığı, bu yazıya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından
26.09.2019 tarihli yazıyla cevap verildiği, bu cevabi yazıda, başvuruya konu edilen yapı için alınan
yapı kayıt belgesinin iptal edildiği hususunun belirtildiği anlaşılmıştır. Kurumumuzca, ilgili Belediye ile yapılan telefon görüşmesinde; Ordu Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’nün 26.09.2019 tarihli yazısının İdarelerine ulaşmadığı ve bu yazıdan İdarelerince Ordu Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ile 19.04.2021 tarihinde yapılan telefon görüşmesi sonucunda haberdar olunduğu bilgisi verilmiştir. Mevcut durumda; başvuruya konu edilen yapının yapı kayıt belgesinin iptal edildiği ve söz konusu yapıyla ilgili olarak yıkım kararı bulunduğu hususları dikkate alındığında, ilgili Belediyece başvuruya konu yapının yıkım iş ve işlemlerini gerçekleştirilmesi gerektiği açıktır.
24. Ayrıca, aynı konuda (ruhsatsız yapının yıkım işlemlerinin gerçekleştirilmesine ilişkin talepler kapsamında) Kurumumuza yapılan başvurular (2019/13523, 2019/18819) hakkında Kurumumuzca ruhsatsız yapıların ilgili yıkımına yönelik Tavsiye Kararları verilmiştir.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
25. Başvuranın iddiaları, İdarelerin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ve dosya kapsamındaki tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; Fatsa Belediye Başkanlığı tarafından, 3194 sayılı
İmar Kanununun 32 nci maddesi hükmü doğrultusunda, başvuruya konu yapının yıkım iş ve işlemlerinin yerine getirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
26. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
27. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ordu İdare
Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuruya konu edilen yapının, 3194 sayılı İmar Kanununun 32 nci maddesi hükmü doğrultusunda yıkımıyla ilgili gerekli iş ve işlemleri, makul sürede yapması hususunda FATSA BELEDİYE
BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, FATSA
BELEDİYE BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın, FATSA BELEDİYE BAŞKANLIĞI ve ŞİKAYETÇİYE TEBLİĞ EDİLMESİNE,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr