| ÖZET: Kamu İhale Kurulu, ihale sürecinde sabit ve mobil hazır beton santralinin kendi malı veya kiralık olma şartının aranmasının, ihaleye katılımı daralttığına ve rekabeti zedelediğine karar vermiştir. İdari şartnamede belirtilen bu kriterin, ihale konusu işin gereklilikleri açısından yeterli bir dayanağı olmadığı, dolayısıyla bu şartın 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesinde öngörülen rekabet ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerine aykırı olduğu tespit edilmiştir. Kurul, bu nedenle, daha önceki kararında hukuka uygunluk bulunmadığına ve davanın reddine ilişkin mahkeme kararında da hukuki isabet olmadığına hükmetmiştir. Bu durum, ihale süreçlerinde yeterlik kriterlerinin belirlenmesinde dikkatli olunması gerektiğini ve gereksiz kısıtlamaların rekabeti olumsuz etkileyebileceğini ortaya koymaktadır. |
| Karar no | 2018/MK-173 |
|---|---|
| Karar tarihi | 15.05.2018 |
| Toplantı No | 2018/028 |
| Gündem No | 36 |
| Gündem Konusu | 2015/101983 İhale Kayıt Numaralı “Ankara İli Ve İlçeleri Tretuvar, Kavşak Ve Beton Bariyer Döşenmesi İşi” İhalesi |
Başvuru sahibi Temelkon Mühendislik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından anılan Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada, Ankara 11. İdare Mahkemesinin E:2015/3104 ve K:2016/251 sayılı kararında dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Anılan Kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerektiğinden Kurulca alınan 11.05.2016 tarih ve 2016/MK-196 sayılı karar ile “1- Kamu İhale Kurulunun 06.10.2015 tarihli ve 2015/UY.III-2657 sayılı kararının 28.08.2015 tarihli zeyilname ile ilişkilendirilerek süre yönünden reddinin gerekeceğine ilişkin kısmının iptaline,
2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda inceleme yapılmasına” karar verilmiştir.
Anılan kararın uygulanması üzerine Kurulca alınan 02.06.2016 tarih ve 2016/UY.III-1468 sayılı karar ile “4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince şekil yönünden reddi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır” gerekçesiyle “Başvurunun reddine” şeklinde karar verilmiştir.
Başvuru sahibi Temelkon Mühendislik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından anılan Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada, Ankara 6. İdare Mahkemesinin 10.11.2016 tarihli E:2016/2962, K:2016/4066 sayılı kararında dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Anılan Kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerektiğinden Kurulca alınan 05.04.2017 tarih ve 2017/MK-99 sayılı karar ile “1- Kamu İhale Kurulunun 02.06.2016 tarihli ve 2016/UY.III-1468 sayılı kararının iptaline,
2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, esasın incelenmesine,” karar verilmiştir.
Anılan kararın uygulanması üzerine Kurulca alınan 26.04.2017 tarih ve 2017/UY.III-1197 sayılı karar ile “4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.
Başvuru sahibi Temelkon Mühendislik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından anılan Kurul kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle açılan davada, Ankara 14. İdare Mahkemesinin 07.07.2017 tarihli ve E:2017/1373, K:2017/2121 sayılı kararında, davacının 2. ve 3. iddiasına yönelik kısmı yönünden davanın reddine, 1. ve 4. iddiasına yönelik kısmının ise iptaline karar verilmiştir. Anılan Kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerektiğinden Kurulca alınan 23.11.2017 tarih ve 2017/MK-463 sayılı karar ile “1- Kamu İhale Kurulunun 26.04.2017 tarihli ve 2017/UY.III-1197 sayılı kararının Mahkeme kararında 1’inci ve 4’üncü iddia olarak belirtilen kısımlara yönelik yapılan değerlendirmelerin iptaline,
2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 1’inci ve 4’üncü iddia olarak belirtilen kısımların incelenmesine,” karar verilmiştir.
Anılan kararın uygulanması üzerine Kurulca alınan 13.12.2017 tarih ve 2017/UY.I-3378 sayılı karar ile “4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.
Yapılan temyiz başvurusu üzerine Danıştay Onüçüncü Dairesi tarafından alınan 13.02.2018 tarihli ve E:2017/2892, K:2018/445 sayılı kararda “…Davacının temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü iddialar, itirazen şikâyet başvurusunda yer alan ihale konusu işte kullanılacak makinaların kapasitesi ile ilgili olarak idareye sundukları düzeltme hesaplarının dikkate alınmadığı yönündeki 2. (ikinci) iddia bakımından davanın reddi yolundaki temyize konu Mahkeme kararının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davacının, İhale İlanı’nın 4.3.3. maddesindeki 1. madde ile 2. maddede istenilen makine ve teçhizatın sabit yüklenicinin kendi malı veya iş süresi boyunca kiralık olarak istenilmesinin, ihaleye katılımı engelleyici nitelik taşıdığı ve temel ilkelere aykırı olduğu yönündeki 3. (üçüncü) iddiası bakımından davanın reddi yolundaki Mahkeme kararına yönelik temyiz istemine gelince;…
Olayda, ihale konusu işin, Ankara ili ve ilçeleri tretuvar, kavşak ve beton bariyer döşenmesi işi olduğu, İdari Şartnamede, sabit ve mobil hazır beton santralinin kendi malı veya kiralık olması şartının bulunduğu, kendi malı veya kiralık olduğuna ilişkin belgelerin teklif ekinde sunulmasının istenildiği, ihalede 6 adet ihale dokümanının satın alındığı, ihaleye 1 isteklinin katıldığı, ihale komisyonu kararı ile ihalenin Belbeton Beton Elemanları San. Üretim ve Tic. A.Ş. üzerinde bırakıldığı görülmektedir.
Bu durumda, idarelerin ihalelerde ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla yükümlü olduğu, buna göre, sabit ve mobil hazır beton santralinin kendi malı veya kiralık olması yeterlik kriterinin ve kendi malı veya kiralık olduğuna ilişkin belgelerin teklif ekinde istenilmesinin ihaleye katılımı daralttığı, kaldı ki Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 41. maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 9. maddesi uyarınca ihale konusu işin yapılabilmesi için gerekli görülen makine, teçhizat ve diğer ekipman için kendi malı olma şartının aranmamasının esas olduğu ve kendi malı olma koşulunun aranmaması durumunda ise aday veya isteklilerden başvuru veya teklifleri kapsamında (taahhütname, yapı araçları taahhütnamesi, kira sözleşmesi, vb.) herhangi bir belge sunmalarının istenilmeyeceği dikkate alındığında, ihale konusu iş için gerekli olduğu ortaya konulmadan sabit ve mobil hazır beton santralinin kendi malı veya kiralık olması şartının aranması, 4734 sayılı Kanun’un 5. maddesinde belirtilen rekabet ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerine aykırılık oluşturduğundan, dava konusu Kurul kararının bu kısmında hukuka uygunluk, davanın reddine ilişkin Mahkeme kararının bu kısmında hukukî isabet bulunmamaktadır.
Davacının, sabit beton santralinin istenilmesinin haksız rekabete yol açacağı, Şartname’de yer alan düzenleme gereği Ankara ili ve ilçelerinde tretuvar, kavşak ve beton bariyer döşenmesi işinde idareye sunulacak Şereflikoçhisar, İstanbul veya İzmir’de kurulu beton tesisinin idarece sabit olarak değerlendirilerek istenilen kriterin sağlandığının kabul edilmesinin önünün açıldığı yönündeki 1. (birinci) iddiası ile sabit beton tesisinin inşaat mahalline olan uzaklığının, isteklinin teklif fiyatını doğrudan etkileyebilecek bir parametre olduğu göz önüne alındığında inşaat mahalline yakın tesisi olan isteklilerin diğer isteklilere göre avantajlı hâle geleceği, dolayısıyla İdari Şartname’de sabit beton santrali tesisinin istenilmesinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen temel ilkeleri zedelediği yönündeki 4. (dördüncü) iddiası bakımından dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararına yönelik temyiz istemine gelince;
Davacının itirazen şikâyet başvurusunda ileri sürdüğü anılan 1. (birinci) ve 4. (dördüncü) iddiaların, Kamu İhale Kurulu’nun 06.10.2015 tarih ve 2015/UY.III-2657 sayılı kararında incelendiği, diğer taraftan, dava konusu Kurul kararında yargı kararının uygulanması amacıyla Ankara 6. İdare Mahkemesi’nin 10.11.2016 tarih ve E:2016/2962, K:2016/4066 sayılı kararında belirtilen hususlar yönünden inceleme yapıldığı görüldüğünden, anılan iddiaların incelenmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararının bu kısmında hukukî isabet bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle; davacının temyiz isteminin kısmen reddi ile temyize konu Ankara 14. İdare Mahkemesi’nin 07.07.2017 tarih ve E:2017/1373, K:2017/2121 sayılı kararının davacının 2. (ikinci) iddiası bakımından davanın reddine ilişkin kısmının, ilk derece yargılama giderleri ve vekâlet ücretlerine ilişkin kısmının ONANMASINA; davacının temyiz isteminin kısmen kabulü ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesi uyarınca anılan Mahkeme kararının davacının 3. (üçüncü) iddiası bakımından davanın reddine ilişkin kısmının BOZULMASINA, bu kısım yönünden DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE; davalının temyiz isteminin kabulü ile anılan Mahkeme kararının davacının 1. (birinci) ve 4. (dördüncü) iddiaları bakımından dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA, bu kısımlar yönünden DAVANIN REDDİNE… ” ifadelerine yer verilerek dava konusu İdare Mahkemesi kararının kısmen onanmasına, kısmen iptaline karar verilmiştir.
Anayasa’nın 138’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.
Ayrıca, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında, mahkemelerin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle; 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
1- Kamu İhale Kurulunun 26.04.2017 tarihli ve 2017/UY.III-1197 sayılı kararının başvuru sahibinin 3’üncü iddiası ile ilgili kısmının iptaline,
2- Kamu İhale Kurulunun 23.11.2017 tarihli ve 2017/MK-463 sayılı kararının iptaline,
3- 23.11.2017 tarihli ve 2017/MK-463 sayılı Kurul kararı üzerine yapılan inceleme sonrasında alınan 13.12.2017 tarihli ve 2017/UY.I-3378 sayılı Kurul kararının iptaline,
4- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,
Oybirliği ile karar verildi.