TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 367-367 18745356-101.07.04-E.18745356-101.07.04-E.|sayi|
BAŞVURU NO : 2018/8887 2018/ 8887
KARAR TARİHİ : 07/01/2019 |tarih|
TAVSİYE KARARI
:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Sağlık Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Adı geçen yönetmeliğin ilgili maddelerinin iptali talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 06/07/2018 6.7.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 8 Mayıs 2018 tarihli ve 30415 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sağlık Bakanlığı ve
Bağlı Kuruluşlarına Ait Kurum ve Kuruluşlar ile Devlet Üniversitelerinin İlgili Birimlerinin Birlikte
Kullanımı ile İşbirliği Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikteki bazı maddelerin değiştirilmesi neticesinde özerk bir kuruluş olarak kabul edilen üniversitelerin, özerkliklerini ihlal edecek uygulamaların ortaya çıktığını belirterek, 8 Mayıs 2018 tarihli ve 30415 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarına Ait Kurum ve Kuruluşlar İle Devlet
Üniversitelerinin İlgili Birimlerinin Birlikte Kullanımı ile İşbirliği Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrası ile 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptalini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALAR
2. Sağlık Bakanlığının 02/ 11/ 2018 tarih ve sayılı yazısında özetle; Anayasasının 56 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında devlete sağlık alanında önemli görev ve yükümlülükler getirildiği,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
1 / 11devlete yüklenen sağlık hizmetinin yürütülmesi görevinin de 663 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname uyarınca Sağlık Bakanlığına verildiği, Anayasanın 56 ncı maddesinde yer alan ve pozitif statü (isteme) haklarından olan sağlıklı yaşama/sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkının 10/ 12/ 1948 tarihli Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nde ve Avrupa İnsan Hakları
Sistemi’nin “sosyal ve ekonomik haklar” boyutunu oluşturan Avrupa Sosyal Şartı’nda da yer alan temel haklardan olduğu, bu çerçevede bireylerin sağlık hizmetlerinden layığı ile yararlanmasının, çağdaş demokrasilerin ortak anlayışı ve amacı olduğu, dolayısıyla, Devlet’in bu hakkı güvence altına almak ve yaşama geçirmek amacıyla, “pozitif ödev yükümlülüğünün bulunduğu, bu bağlamda pozitif nitelikteki bu hak bakımından Devlet’in, sadece bu hakkı tanıması değil, bu hakkın kullanılabilir olması yani, sağlık seviyesinin yükseltilmesi ve halkın sağlık hizmetlerinden eşit ve kolay ulaşılabilir bir biçimde yararlandırılması için, gerekli her türlü önlemi alınması gerektiği, Bu çerçevede Bakanlık için asıl ve öncelikli olanın, sağlık hizmeti alanında Anayasa ve diğer kanunlar ile verilen bu yetkinin en iyi şekilde kullanılarak, sağlık hizmetlerine optimal düzeyde standardizasyon sağlanması ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu başta olmak üzere diğer ilgili kanunlar ile verilen düzenleyici işlem yapma yetkisini kullanarak, sağlık hizmetinin halka sunulmasında, sağlık hizmetlerinin gereklerine uygun ve objektif kriterler konulmasının olduğu, Bakanlığın, idarenin içyapısı ve işleyişi ile ilgili olarak sağlık hizmetlerini yürütmekle görevli kişi, kurum ve kuruluşların faaliyetlerinin Bakanlık politika ve düzenlemelerine uyum yönünden denetimine ilişkin kuralları yönetmelikle belirleyebilmesinin yanı sıra, bu denetime ilişkin usul ve esasların yorumlanışını, uygulamada izlenecek politikayı yansıtan düzenleyici işlemler de yapabildiği, zira, 10/ 07/ 2018 tarih ve I Sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 508 inci maddesinde bu yetkinin “Bakanlık görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapabilir .” şeklinde açıkça belirtildiği, Bakanlıkça 359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’nun Ek 9 uncu maddesine göre hazırlanan, “Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarına Ait Kurum ve Kuruluşlar ile Devlet Üniversitelerinin İlgili
Birimlerinin Birlikte Kullanımı ile İşbirliği Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” hükümlerinin, başvuranın şikayet başvuru formunda belirttiği üzere Kanuna aykırı olmayıp bizatihi Kanunun uygulamasına açıklık getirdiği açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” 3.2. “Yükseköğretim Kurumları” başlıklı 130 uncu maddesinde ; “Çağdaş eğitim-öğretim
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
2 / 11esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek
amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur .
…
Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, mali işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim kuruluna ve üniversitelere Devleti n sağladığı mali kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir .” 4. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun; 4.1. “Doktor Öğretim Üyesi” başlıklı 23 üncü maddesinin (a) bendinde “Yükseköğretim kurumlarında açık bulunan doktor öğretim üyesi kadroları rektörlükçe ilan edilir . İlan edilen bu kadrolara fakültelerde dekan; diğer birimlerde müdürler, biri o birimin yöneticisi biri de o yükseköğretim kurumunun dışından olmak üzere üç profesör veya doçent tespit ederek bunlardan adayların her biri hakkında yazılı mütalaa isterler . Dekan veya ilgili mü-dür yönetim kurullarının görüşünü aldıktan sonra önerilerini rektöre sunar. Atama rektör tarafından en çok dört yıl süre ile yapılır .” 4.2.“Doçentlik ve Atama” başlıklı 24 üncü maddesinin üçüncü fıkrasının (e) bendinde;
“ Doçentlik unvanına sahip olanlar yükseköğretim kurumları tarafından ilan edilen do-çent kadrolarına başvurur . Doçent kadrosuna başvuran adayların durumlarını incelemek üzere rektör tarafından, varsa biri ilgili birim yöneticisi, en az biri de o üniversite dışından olmak üzere üç profesör tespit edilir . Bu profesörler her aday için ayrı ayrı olmak üzere birer rapor yazarlar ve kadroya atanacak birden fazla aday varsa tercihlerini bildirirler . Üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunun bu raporları göz önünde tutarak alacağı karar üzerine, rektör atamayı yapar .
4.3.Profesörlüğe Yükselme ve Atama” başlıklı 26 ncı maddenin ikinci fıkrasında; “Profesörlük kadrosuna başvuran adayların durumlarını ve bilimsel niteliklerini tespit etmek için üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunca en az üçü başka üniversitelerden veya yüksek teknoloji enstitülerinden olmak üzere ilan edilen kadronun bilim alanıyla ilgili beş profesör seçilir . Bu profesörler her aday için ayrı ayrı olmak üzere birer rapor yazarlar ve kadroya atanacak birden fazla aday varsa tercihlerini bildirirler . Üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunun bu raporları göz önünde tutarak alacağı karar üzerine, rektör atamayı yapar .”
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
3 / 115. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun Ek- 9 uncu maddesinin;
5.1. 1 inci fıkrasında; “Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna bağlı sağlık tesisleri ile üniversitelerin tıp ve diş hekimliği alanında lisans ve uzmanlık eğitimi veren kurumları; eğitim, araştırma ve sağlık hizmeti sunumu için insan gücü, mali kaynak, fiziki donanım, bina, tıbbi cihaz ve diğer kaynakları karşılıklı olarak aşağıdaki usul ve esaslara göre birlikte kullanabilir . Ancak, büyükşehir olan iller dışındaki illerde eğitim ve araştırma hizmetleri, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Sağlık Bakan-lığı eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinden yalnızca biri tarafından verilebilir . Bu illerde Bakanlık ve bağlı kuruluşları ile üniversiteler, tıp lisans eğitimi ve/veya tıpta uzmanlık eğitimi için ortak kullanım ve işbirliği yapar .” 5.2. 2 nci fıkrasında; “Birlikte kullanılacak sağlık tesisleri için, Bakanlık ve Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığının uygun görüşü alınarak, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Başkanı ile üniversite rektörü arasında birlikte kullanım protokolü akdedilir .” 5.3. 3 üncü fıkrasında; “(Ek fıkra :15 / 11/ 2018- 7151/ 20 md .) Birlikte kullanıma konu sağlık tesisleri için bu maddede belirtilen esaslar çerçevesinde birden fazla üniversite ile de protokol yapılabilir .
Birlikte kullanımdaki hastane tarafından üniversitenin tıp fakültesi ve diş hekimliği fakültesi öğretim elemanları ve bunların kadrosunda bulu-nan öğretim elemanı dışındaki diğer personelle, ilgili fakülte dekanının görüşü alınarak, yürütülecek hizmetle-re ilişkin en fazla üç yıl süreli ayrı ayrı sözleşme imzalanabilir . Bu fakültelerin dışındaki üniversite personeli ile de rektörün görüşü alınarak sözleşme yapılabilir . Bu sözleşmelerde, sunulacak hizmetin niteliği, performans hedefleri ve süresi yer alır .
Öğretim elemanlarıyla yapılan sözleşmelerde mezuniyet öncesi ve mezuniyet sonrası eğitim ile bilimsel çalışmalara ilişkin yetki ve sorumluluklar ayrıca belirtilir . Süresi biten sözleşmeler yenilenebilir . Sözleşme bitim tarihinden bir ay önce tarafların aksine yazılı bildirimi yoksa sözleşme kendiliğinden birer yıllık sürelerle uzar.” 5.4. 4 üncü fıkrasında; “ Birlikte kullanımdaki sağlık tesislerinde tıpta uzmanlık ve lisans eğitimleri, Sağlık Bakanlığı uzmanlık öğrencilerinin eğitimi de dâhil olmak üzere, ilgili mevzuata göre ilgili fakülte dekanının yetki ve sorumluluğunda yürütülür . (Ek cümleler : 20/ 8/ 2016- 6745/ 39 md .) Dekan, hastane yöneticisinin görüşünü alarak varsa profesör, yoksa doçent unvanını haiz öğretim üyelerinden birini, doçent de yoksa yardımcı doçent veya eğitim görevlilerinden birini eğitim sorumlusu olarak görevlendirir . Başhekim aynı zamanda üniversite yö-nünden sağlık uygulama ve araştırma merkezi müdürü sayılır . Birlikte kullanıma geçilen sağlık tesisleri, Bakanlığın tâbi olduğu mevzuat uyarınca işletilir ve tesis, üniversitenin görüşü alınarak Bakanlıkça atanan başhekim tarafından yönetilir . Birlikte kullanıma geçilen sağlık tesisinin kamu hastane birliği kapsamında olması hâlinde, o tesise ait yönetici görevlendirmeleri kamu hastaneleri birliği mevzuatı çerçevesinde yapılır . (Ek cümle : 2/ 1/ 2014- 6514/ 44 md .) Birlikte kullanımdaki sağlık tesislerinde mesai sonrası hizmetler için 31/ 5/ 2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
4 / 11Sigortası Kanununun 73 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına göre ilave ücret alınmaz .”
5.5. 12 inci fıkrasında; “(Değişik fıkra : 20/ 8/ 2016- 6745/ 39 md .) Birlikte kullanım ve işbirliğine ilişkin usul ve esaslar ile ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde döner sermaye gelirlerinden personele yapılacak ek ödemelere ilişkin diğer hususlar Maliye Bakanlığının ve Yükseköğretim
Kurulunun uygun görüşü alınarak Sağlık Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir .” 6. 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanununun Ek- 158 inci maddesinin 4 üncü fıkrasında ; “Üniversite, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna bağlı eğitim ve araştırma hastaneleriyle 7/ 5/ 1987 tarihli ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun ek 9 uncu maddesi çerçevesinde birlikte kullanım protokolleri yaparak sağlık uygulama ve araştırma faaliyetlerini yürütür . Üniversitenin birlikte kullanım protokolü imzaladığı eğitim ve araştırma hastaneleri, aynı zamanda Üniversitenin uygulama ve araştırma merkezi statüsü kazanır . Üniversiteye tahsis edilecek öğretim elemanı kadroları, temel bilimler hariç olmak üzere, birlikte kullanılan eğitim ve araştırma hastanesinin eğitim birimleri, ihtiyacı ve nitelikleri dikkate alınarak, Sağlık Bakanlığının talebiyle, Rektörün önerisi üzerine Mütevelli Heyeti tarafından il bazında belirlenir ve öğretim üyesi atamaları bu kadrolara yapılır . Üniversitenin birimlerine tahsis edilecek öğretim üyesi norm kadro sayısı, Rektörün önerisi ve Mütevelli Heyetinin onayı ile Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilir .” 7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir . ”, 8. 8 Mayıs 2018 tarihli ve 30415 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Sağlık Bakanlığı ve Bağlı
Kuruluşlarına Ait Kurum ve Kuruluşlar İle Devlet Üniversitelerinin İlgili Birimlerinin Birlikte
Kullanımı İle İşbirliği Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair
Yönetmeliğin; 8.1. 1 inci maddesinde; “16/ 6/ 2017 tarihli ve 30098 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık
Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarına Ait Kurum ve Kuruluşlar ile Devlet Üniversitelerinin İlgili
Birimlerinin Birlikte Kullanımı ile İşbirliği Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin adı “Sağlık
Bakanlığına Ait Kurum ve Kuruluşlar ile Devlet Üniversitelerinin İlgili Birimlerinin Birlikte
Kullanımı ile İşbirliği Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” şeklinde, 1 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna” ibaresi “Sağlık Bakanlığına” şeklinde, “Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının” ibaresi “Sağlık Bakanlığına bağlı” şeklinde değiştirilmiştir .” 8.2. 6 ncı maddesinin 3 üncü fıkrasında; “Sağlık Bilimleri Üniversitesi tarafından, eğitim ve araştırma hastanelerine öğretim elemanı ve diğer kadroların dağılımının yapılmasında ve bunların atama ve görevlendirmelerinde; YÖK tarafından belirlenen kriterler de dikkate alınmak suretiyle
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
5 / 11ilgili branşta yapılan planlamalara ve/veya personel dağılım cetveline göre Bakanlığın uygun görüşü
alınır .” 8.3. 6 ncı maddesinin 4 üncü fıkrasında; “Birlikte kullanım protokolü Bakanlığın ve YÖK’ün uygun görüşü alınarak il sağlık müdürü ve rektör tarafından imzalanır .” 8.4. 9 uncu maddesinin 1 inci fıkrasında ; “Birlikte kullanımdaki tesislerde Başhekim tarafından her uzmanlık eğitimi programı yürütülen birim için uzmanlık eğitimi mevzuatındaki şartları haiz bir program yöneticisi ile bir idari sorumlu görevlendirilir . Program yöneticisine aynı zamanda idari sorumluluk görevi de verilebilir .” 8.5.Birlikte kullanıma geçilen sağlık tesisleri, Bakanlık tarafından bu Yönetmelik hükümleri saklı kalmak kaydıyla, Bakanlığın tâbi olduğu mevzuat uyarınca işletilir . Birlikte kullanılan sağlık tesisinin Başhekimi, üniversitenin görüşü alınarak ilgili mevzuat uyarınca atanır ve işlemler
Bakanlığın tabi olduğu mevzuat çerçevesinde yürütülür .” 9. Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarına Ait Kurum ve Kuruluşlar ile Devlet
Üniversitelerinin İlgili Birimlerinin Birlikte Kullanımı ile İşbirliği Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmeliğin 08.05.2018 tarih ve 30415 sayılı R.G .de yayımlanan Yönetmeliğin 6. maddesiyle değiştirilen 7 nci maddesinin (mülga) 3 üncü fıkrasında; “Sağlık Bilimleri Üniversitesi tarafından, öğretim elemanı ve diğer kadrolarının eğitim ve araştırma hastanelerine dağılımı belirlenirken Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunun görüşü alınır .” 9.1. 08.05.2018 tarih ve 30415 sayılı R.G .de yayımlanan Yönetmeliğin 6. maddesiyle değiştirilen 7 nci maddesinin (mülga) 4 üncü fıkrasında; “Birlikte kullanım protokolü Bakanlığın ve YÖK’ün uygun görüşü alınarak Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Başkanı ve Rektör tarafından imzalanır .” 9.2. 08.05.2018 tarih ve 30415 sayılı R.G .de yayımlanan Yönetmeliğin 9. maddesiyle değiştirilen
10 uncu maddesinin (mülga) 1 inci fıkrasında; “Birlikte kullanımdaki tesislerde Dekan tarafından
hastane yöneticisinin de görüşü alınarak her uzmanlık eğitimi programı yürütülen birim için uzmanlık eğitimi mevzuatındaki şartları haiz bir program yöneticisi ile bir idari sorumlu görevlendirilir . Program yöneticisine aynı zamanda idari sorumluluk görevi de verilebilir .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
6 / 11A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Başvuran 1 numaralı paragrafta ayrıntısına yer verilen başvurusunda özetle; 8 Mayıs 2018 tarihli ve 30415 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarına Ait Kurum ve
Kuruluşlar ile Devlet Üniversitelerinin İlgili Birimlerinin Birlikte Kullanımı ile İşbirliği Usul ve
Esasları Hakkında Yönetmelikle Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası, dördüncü fıkrası ve 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptalini talep etmektedir .
12. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun Ek- 9 uncu maddesi ile Kamu Hastaneleri
Kurumuna bağlı sağlık tesisleri ile üniversitelerin tıp ve diş hekimliği alanında lisans ve uzmanlık eğitimi veren kurumlarının; eğitim, araştırma ve sağlık hizmeti sunumu için insan gücü, mali kaynak, fiziki donanım, bina, tıbbi cihaz ve diğer kaynakları karşılıklı olarak birlikte kullanabilmesini sağlamak amacıyla düzenlemeler yapılarak, kamu hastaneleri ile üniversitenin ilgili birimleri, döner sermayesi ve kurumları ayrı ve bağımsız yapı oluşturmuş olup, buna karşın eğitim, sağlık hizmeti üretimi, araştırma ve kamu sağlığını geliştirme gibi alanlarda işbirliği yapan kurumlar haline gelmiştir .
13. Bu işbirliğiyle, Anayasa ile güvence altına alınan bireylerin sağlık hizmetlerinden layığı ile yararlanması için, Sağlık Bakanlığına bağlı kurum ve kuruluşlar ile üniversitelerin işbirliği çerçevesinde, insan gücü ve altyapıya yönelik kaynakların verimli kullanılabilmesi amaçlanmıştır .
Bu bağlamda 3359 sayılı Kanunun Ek- 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasında , Türkiye Kamu
Hastaneleri Kurumu Başkanı ile üniversite rektörü arasında birlikte kullanım protokolü akdedileceği, dördüncü fıkrasında , birlikte kullanımdaki sağlık tesislerinde tıpta uzmanlık ve lisans eğitimlerinin, Sağlık Bakanlığı uzmanlık öğrencilerinin eğitimi de dâhil olmak üzere, ilgili mevzuata göre ilgili fakülte dekanının yetki ve sorumluluğunda yürütüleceği, başhekimin aynı zamanda üniversite yönünden sağlık uygulama ve araştırma merkezi müdürü sayılacağı, birlikte kullanıma geçilen sağlık tesislerinin Bakanlığın tabi olduğu mevzuata göre işletileceği ve tesisin üniversitenin görüşü alınarak
Bakanlıkça atanan başhekim tarafından yönetileceği, son fıkrasında ise, birlikte kullanım ve işbirliğine ilişkin usul ve esaslar ile ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde döner sermaye gelirlerinden personele yapılacak ek ödemelere ilişkin diğer hususların Maliye Bakanlığının ve
Yükseköğretim Kurulunun uygun görüşü alınarak Sağlık Bakanlığı tarafından çıkarılan Yönetmelikte belirleneceği hüküm altına alınarak, 03.05.2014 tarih ve 28989 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarına Ait Sağlık Tesisleri ile Üniversitelere Ait İlgili Birimlerin
Birlikte Kullanımı ve İşbirliği Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik ile düzenleme yapılmıştır .
14. Başvuruya konu iptali istenen Yönetmelik hükümleri incelendiğinde, 14.1.Yönetmeliğin 6. maddesiyle değiştirilen 7 nci maddesinin (mülga) 3 üncü fıkrasında;
“Sağlık Bilimleri Üniversitesi tarafından, öğretim elemanı ve diğer kadrolarının eğitim ve araştırma hastanelerine dağılımı belirlenirken Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunun görüşü alınır .” şeklindeki düzenlemenin, 08.05.2018 tarihli değişiklikle Sağlık Bilimleri Üniversitesi tarafından,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
7 / 11eğitim ve araştırma hastanelerine öğretim elemanı ve diğer kadroların dağılımının yapılmasında ve
bunların atama ve görevlendirmelerinde; YÖK tarafından belirlenen kriterler de dikkate alınmak suretiyle ilgili branşta yapılan planlamalara ve/veya personel dağılım cetveline göre Bakanlığın uygun görüşü alınır .”
14.2 Yönetmeliğin 6. maddesiyle değiştirilen 7 nci maddesinin (mülga) 4 üncü fıkrasında;
“Birlikte kullanım protokolü Bakanlığın ve YÖK’ün uygun görüşü alınarak Türkiye Kamu
Hastaneleri Kurumu Başkanı ve Rektör tarafından imzalanır .” şeklinde ki düzenlemenin, “Birlikte kullanım protokolü Bakanlığın ve YÖK’ün uygun görüşü alınarak il sağlık müdürü ve rektör tarafından imzalanır .” 14.3. Yönetmeliğin 9. maddesiyle değiştirilen 10 uncu maddesinin (mülga) 1 inci fıkrasında;
“Birlikte kullanımdaki tesislerde Dekan tarafından hastane yöneticisinin de görüşü alınarak her uzmanlık eğitimi programı yürütülen birim için uzmanlık eğitimi mevzuatındaki şartları haiz bir program yöneticisi ile bir idari sorumlu görevlendirilir . Program yöneticisine aynı zamanda idari sorumluluk görevi de verilebilir .” şeklinde ki düzenlemenin, “Birlikte kullanımdaki tesislerde
Başhekim tarafından her uzmanlık eğitimi programı yürütülen birim için uzmanlık eğitimi mevzuatındaki şartları haiz bir program yöneticisi ile bir idari sorumlu görevlendirilir . Program yöneticisine aynı zamanda idari sorumluluk görevi de verilebilir .”
Şeklinde değiştirildiği görülmüştür .
15. Başvuranın iddiaları, İdarenin açıklamaları ve ilgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Yönetmeliğin 6. maddesiyle değiştirilen 7 nci maddesinin (mülga) 3 üncü fıkrasında; Sağlık Bilimleri Üniversitesi tarafından, öğretim elemanı ve diğer kadrolarının eğitim ve araştırma hastanelerine dağılımı belirlenirken Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunun görüşünün alınacağı şeklindeki düzenlemenin değişiklikle birlikte, öğretim elamanı ve diğer kadroların atama ve görevlendirmelerinde de Bakanlığın uygun görüşünün alınması şeklinde değiştirildiği görülmüştür . Yönetmeliğin dayanak maddesi olan 3559 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’nun
Ek 9 uncu maddesine bakıldığında, öğretim elemanı ve diğer kadroların atama ve görevlendirilmelerine ilişkin bir düzenleme bulunmadığı görülmekle birlikte, Anayasanın 130.
maddesinin VI . fıkrasına göre öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğreti elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri kanunla düzenleneceğinin hüküm altına alındığı, bu çerçevede 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununda da bu hususta düzenleme yapıldığı, ayrıca Sağlık Bilimleri
Üniversitesi Kuruluş Kanununda, kadro tespit, tahsis ve kadrolara atamalara ilişkin kurallar bulunduğu, yine 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu’nun Ek 158 inci maddesindeki; üniversitenin birimlerine tahsis edilecek öğretim üyesi norm kadro sayısının Rektörün önerisi ve Mütevelli Heyetinin onayı ile Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edileceği hükmü uyarınca, öğretim elamanı kadrolarının belirlenmesine ilişkin olarak yönetmelik ile kural konulabilmesinin, çerçevesi anayasaya ve yasalarla belirlenmiş idarelerin yetkilerinin başka birimlere aktarılmasının sonucunu doğuracağı, üniversitelerin kurucu unsurları ve akademik
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
8 / 11faaliyetleri konusunda Bakanlığın yetki kullanamayacağı bu bağlamda yükseköğretim mevzuatı ve
Anayasaya aykırı olduğu değerlendirilen düzenlemenin iptalinin gerektiği anlaşılmıştır .
16. Yönetmeliğin 6. maddesiyle değiştirilen 7 nci maddesinin (mülga) 4 üncü fıkrasında;
“Birlikte kullanım protokolü Bakanlığın ve YÖK’ün uygun görüşü alınarak Türkiye Kamu
Hastaneleri Kurumu Başkanı ve Rektör tarafından imzalanır .” şeklindeki düzenlemenin, birlikte kullanım protokolünün Bakanlığın ve YÖK’ün uygun görüşü alınarak il sağlık müdürü ve rektör tarafından imzalanacağı şeklinde değiştirildiği anlaşılmıştır . Yönetmeliğin dayanak maddesi olan
3559 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’nun Ek- 9 uncu maddesine bakıldığında, maddenin
ikinci fıkrasında, birlikte kullanılacak sağlık tesisleri için, Bakanlık ve Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığının uygun görüşü alınarak, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Başkanı ile üniversite rektörü arasında birlikte kullanım protokolünün akdedileceğinin düzenlendiği, bu düzenlemeden önce “il valisi” ibaresinin, 20/ 08/ 2016 kabul tarihli, 07/ 09/ 2016 tarih ve 29824 Sayılı R.G.de yayımlanan 6745 sayılı Kanunun 39. maddesiyle “Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Başkanı” şeklinde değiştirildiği görülmüştür .
17. Bu bağlamda yapılan değerlendirmede, 08/ 03/ 2018 tarihli ve 30354 1. Mükerrer sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan 7078 Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 178 inci maddesi ile 663 sayılı Kanunda değişiklik yapılarak Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunun, Kamu
Hastaneleri Genel Müdürlüğüne çevrildiği, yeni yönetmelikle birlikte kullanım protokolünü il sağlık müdürünün imzalamasının 7078 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ilgili maddesi de göz önünde bulundurularak yetkili merciin yeniden değerlendirilmesi gerektiği değerlendirilmiştir .
18. Yönetmeliğin 9. maddesiyle değiştirilen 10 uncu maddesinin (mülga) 1 inci fıkrasında;
“Birlikte kullanımdaki tesislerde Dekan tarafından hastane yöneticisinin de görüşü alınarak her uzmanlık eğitimi programı yürütülen birim için uzmanlık eğitimi mevzuatındaki şartları haiz bir program yöneticisi ile bir idari sorumlu görevlendirilir . Program yöneticisine aynı zamanda idari sorumluluk görevi de verilebilir .” şeklindeki düzenlemenin, “ Birlikte kullanımdaki tesislerde
Başhekim tarafından her uzmanlık eğitimi programı yürütülen birim için uzmanlık eğitimi mevzuatındaki şartları haiz bir program yöneticisi ile bir idari sorumlu görevlendirilir . Program yöneticisine aynı zamanda idari sorumluluk görevi de verilebilir .” şeklinde değiştirildiği, bu düzenleme sonucunda , yönetmelik maddesinden de anlaşılacağı üzere ilgili üniversitede yapılacak araştırma programlarında araştırmayı yönetecek program yöneticisi atama yetkisinin başhekime verildiği görülmektedir . Halbuki Yükseköğretim Kanununun rektörün görevlerinin sayıldığı ilgili maddesinde “… eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin devlet kalkınma plan, ilke ve hedefleri doğrultusunda planlanıp yürütülmesinde, bilimsel ve idari gözetim ve denetimin yapılmasında ve bu görevlerin alt birimlere aktarılmasında, takip ve kontrol edilmesinde ve sonuçlarının alınmasında birinci derecede yetkili ve sorumludur .” düzenlemesi gereği üniversite tarafından yapılacak olan bilimsel araştırma, eğitim ve öğretim işlerinin yürütülmesinde işlem yapacak ve birinci derecede sorumlu olan kişi Rektörken uzmanlık eğitimini yürütecek program
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
9 / 11yöneticisi atama yetkisinin yönetmelikle başhekime verilmesinin normlar hiyerarşisine aykırılık
oluşturduğu değerlendirilmektedir .
19. Yukarıda bahsedilen bütün bu hususlar neticesinde; İlgili yönetmelik maddelerinden 6 ncı maddenin dördüncü fıkrası ile 9 uncu maddenin birinci fıkrasının Yükseköğretim mevzuatı ile en üst norm olan Anayasanın 130 uncu maddesine aykırı olduğu, Rektöre verilen asli görevlerin yönetmelikle Başhekimliğe verildiği ya da Rektör tarafından yapılan işlemlerin gene kanun ve
Anayasaya aykırı olarak Bakanlık onayının arandığı, dolayısıyla yasamanın yetkisine giren bir işlemin yürütme organı tarafından yapıldığı anlaşılmıştır . Söz konusu yönetmelik hükümlerinden 6 ncı maddenin üçüncü fıkrası fonksiyon gaspı niteliğinde, 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının
Yükseköğretim Kanununun 13 üncü maddesine aykırı olduğu anlaşılmış olup, ilgili maddelerin geri alınması gerektiği kanaatine varılmıştır . Ayrıca 6 ncı maddenin dördüncü fıkrasının 7078 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; ilgili İdarenin bahse konu ilkelere aykırı davranışta bulunduğu tespit edilememiştir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Danıştay’da yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
İlgili yönetmelik maddesinin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası ile 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının Yükseköğretim mevzuatı ve Anayasaya aykırılığı nedeniyle geri alınmasına, 6 ncı maddenin dördüncü fıkrasının ise 7078 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ilgili maddesi de göz önünde bulundurularak yetkili merciin yeniden değerlendirilmesi hususunda SAĞLIK
BAKALIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Sağlık Bakanlığı’nca bu
karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
10 / 11Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞI’NA tebliğine Türkiye Cumhuriyeti
Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi