|
ÖZET: Başvuran, Mardin Midyat Devlet Hastanesi’nde pratisyen hekim olarak görev yaparken sağlık durumu nedeniyle askeri görevlendirmesinin iptalini talep etmiştir. Mardin Valiliği, başvuranın sağlık durumu ile ilgili belgeleri inceleyerek, askeri görevlendirme işleminin iptali talebini reddetmiştir. Valilik, Türk Silahlı Kuvvetleri ile Sağlık Bakanlığı arasında yapılan protokol çerçevesinde, başvuranın görevlendirildiği birliklerde tabip olarak görev yapmasına engel bir durum bulunmadığını belirtmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın sağlık kurulu raporunun yeniden değerlendirilmesi gerektiği yönünde bir tavsiyede bulunmuştur. İlgili mevzuat gereği, sağlık raporlarının değerlendirilmesi için bir komisyon kurulması gerektiği ifade edilmiştir. Ayrıca, idarenin başvuru sahibine karşı hangi yollara başvurabileceği konusunda yeterli bilgi vermediği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Mardin Valiliği’ne, başvuranın sağlık kurulu raporunu yeniden değerlendirmesi konusunda tavsiyede bulunulmuş ve bu kararın 30 gün içinde Kuruma bildirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu süreç, başvuranın hak arama özgürlüğü açısından önem taşımaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/4349-S.24.6989
BAŞVURU NO : 2023/17749
KARAR TARİHİ : 30.04.2024
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MARDİN VALİLİĞİ
Görevlendirme işlemlerine ilişkin talepler hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 07.11.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, askeri görevlendirme ile Mardin Midyat Devlet Hastanesinde pratisyen hekim olarak çalışmakta olduğunu belirterek sağlık durumu nedeniyle askeri görevlendirmesinin iptal edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza Mardin Valiliği tarafından gönderilen 15.12.2023 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle; Sağlık Bakanlığı tarafından
Türk Silahlı Kuvvetlerine sunulacak Sağlık Hizmetleri Hakkında Protokol kapsamında Sağlık Tesislerinde tabip görevlendirmelerinin yapıldığı, Barış Pınarı Harekat alanında yer alan 70. Mekanize Piyade Tugay
Komutanlığı emrinde bulunan birliklere yapılan sivil tabip görevlendirmelerinin il geneli personel durumu değerlendirilerek yapıldığı, kurumların iş yoğunluğu göz önünde bulundurularak planlandığı, harekat kapsamında 2 (iki) aylık periyodlar halinde tabip görevlendirilmesi talep edildiğinden görevlendirme sürelerinin 2 (iki) ay olarak yapıldığı,
2.1. Başvuranın görevlendirildiği birlikte tabip olarak görev yapmasına engel durum bulunmadığından hakkında valilik makamından alınan onay ile 70.Mekazine Piyade Tugay Komutanlığı emrindeki 49.
Komando Tugay Komutanlığında tabip olarak görev yapmak üzere 01.12.2023- 31.01.2024 tarihleri arasında görevlendirildiği,
2.2. Hizmetin aksamadan yürütülmesi için tüm sağlık tesislerinden gerekli tabip görevlendirilmesi işleminin 5442 Sayılı İl İdaresi Kanununun 8.Maddesinin (C) Fıkrası ve Sağlık Bakanlığı tarafından Türk
Silahlı Kuvvetlerine sunulacak Sağlık Hizmetleri Hakkında Protokol kapsamında yapıldığı belirtilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 5442 sayılı İl İdaresi Kanununun “İl Memurlarının Tayin Usulü” başlıklı 8 inci maddesinde; “Yetiştirme ve ikmal kaynakları Bakanlıklar veya tüzel kişiliği haiz genel müdürlüklere bağlı olup il genel teşkilatı içinde birden fazla istihdam yerleri bulunan meslek, fen ve uzmanlık kadrolarına dahil görevlerden
: … C) Yukardaki fıkralarda yazılı bütün memurların lüzumu halinde il içinde nakil ve tahvilleri mensup olduğu il idare şube başkanlarının inhası üzerine valiler tarafından icra edilmekle beraber mensup oldukları Bakanlıklar veya genel müdürlüklere sebepleriyle bildirilir.”
6. Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değişikliği Yönetmeliğinin “Sağlık Mazeretine Bağlı Yer
Değişikliği” başlıklı 19 uncu maddesinde; “(1) Personelin kendisinin, eşinin, annesinin, babasının, bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tehlikeye girdiğini veya görev yerinin değişmemesi hâlinde tehlikeye gireceğini, üniversiteler veya Bakanlık eğitim ve araştırma hastanelerinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi halinde tedavinin yapılabileceği bir sağlık kurum veya kuruluşunun bulunduğu veya sağlığının olumsuz etkilenmeyeceği bir ilin münhal kadrolarına sağlık mazereti değerlendirme komisyonu kararı doğrultusunda atanır.
(2) Sağlık mazereti değerlendirme komisyonu, gerekli durumlarda bu raporların başka eğitim ve araştırma hastanelerinin sağlık kurullarınca da usule ve fenne uygunluğunun tespit edilmiş olma şartını arayabilir.”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, askeri görevlendirme ile Mardin Midyat Devlet Hastanesinde pratisyen hekim olarak çalışmakta olduğunu belirterek sağlık durumu nedeniyle askeri görevlendirmesinin iptal edilmesini talep etmektedir.
9. İdarece gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde; başvuranın 21/09/2023 tarihinde Batman
Eğitim ve Araştırma Hastanesinden aldığı Durum Bildirir Sağlık Kurulu raporu ile idareye başvurduğu, sağlık mazereti sebebiyle görevlendirme işleminin iptalini talep ettiği, idarece 25/09/2023 tarihinde başvuranın talebinin “70.Mekazine Piyade Tugay Komutanlığı emrinde bulunan birliklere yapılan sivil tabip görevlendirmeleri kapsamında taraflarına görevlendirilme yapılmaması için mazeret bildiren dilekçeleri incelenmiş olup, Milli Savunma Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı arasında yapılan protokol kapsamında görevlendirilecekleri birliklerde tabip olarak görev yapmalarına engel durum olmadığı
Müdürlüğümüzce değerlendirilmiş olup, muafiyet talepleri uygun görülmemiştir.” açıklamalarına yer verilerek reddedildiği,
9.1. Başvuranın Batman Eğitim ve Araştırma Hastanesinden 3 hekim onaylı Sağlık Kurulu raporu ile sağlık mazereti sebebiyle görevlendirme işleminin iptali gerekçesiyle idareye tekrar başvurduğu ancak 27/11/2023 tarihinde idarece başvuranın talebinin benzer gerekçeyle yerine getirilmediği görülmektedir.
10. Başvuranın talebinin Milli Savunma Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı arasında yapılan protokol kapsamında reddedildiği anlaşılmaktadır. Milli Savunma Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı arasında yapılan protokol incelendiğinde; söz konusu protokolün amacının Türk Silahlı Kuvvetlerinin barışta sunduğu sağlık ve askeri sağlık hizmetleri alanında temel, koruyucu ve kurumsal sağlık hizmetlerinin ulusal sağlık mevzuatında yer alan standartlara göre yürütülmesi ve milli kaynakların etkin, ekonomik ve tarafların ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde sağlanması için Sağlık Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı arasında yakın işbirliğinin temin edilmesi olarak belirlendiği açıktır. İlgili protokolün 40 maddesi ve ekleri kapsamında görevlendirilen personelin Sağlık Kurulu sebebiyle yaptığı başvuruların ne şekilde değerlendirileceğine yönelik herhangi bir açıklama bulunmadığı tespit edilmiştir.
11. Başvuranın Batman Eğitim ve Araştırma Hastanesinden alınan “Sağlık Kurulu” raporu olmasına rağmen idarece muafiyet talebinin uygun görülmemesi işlemi gerekçelendirilmemiş olup hukuk devletinin bir parçası olan “idari kararların gerekçelendirilmesi” ilkesinin zedelendiği anlaşılmaktadır. İdari işlemin gerekçeli yapılması alınan idari kararların yargısal denetimini kolaylaştırmakla beraber işlemin muhatabı bireyin de ikna edilmesinde önem arz etmektedir.
12. Başvuranın kadrosunun bulunduğu Sağlık Bakanlığında personelinin “Sağlık Kurulu” raporunun nasıl değerlendirileceğinin Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değişikliği Yönetmeliği ile belirlendiği görülmektedir. İlgili yönetmelikte “…sağlığının olumsuz etkilenmeyeceği bir ilin münhal kadrolarına sağlık mazereti değerlendirme komisyonu kararı doğrultusunda atanır.
(2) Sağlık mazereti değerlendirme komisyonu, gerekli durumlarda bu raporların başka eğitim ve araştırma hastanelerinin sağlık kurullarınca da usule ve fenne uygunluğunun tespit edilmiş olma şartını arayabilir.” hükümlerine yer verildiği, bu bağlamda, personel sağlık raporlarının “değerlendirme komisyonunca” incelendiği ve karar alındığı anlaşılmaktadır. Başvuru konusu talebe ilişkin sağlık kurulu raporunun herhangi bir komisyonca değerlendirilmediği görülmektedir.
13. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın Batman Eğitim ve Araştırma
Hastanesinden alınan “Sağlık Kurulu” raporlarının oluşturulacak komisyonca değerlendirilerek işlem yapılmasının hukuka ve hakkaniyete uygun olacağı değerlendirilmektedir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Mardin İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre,
Başvuranın sağlık kurulu raporunun tekrar değerlendirilmesi hususunda MARDİN VALİLİĞİNE
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanun’un 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, MARDİN VALİLİĞİNCE bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Bu kararın BAŞVURANA ve MARDİN VALİLİĞİNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi