TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 19672-19672 |sayi|95802452-101.07.05.99-E.95802452-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2018/8081 2018/ 8081
KARAR TARİHİ : 26/11/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Sağlık Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Sağlık mazereti nedeniyle yer değişikliği talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 14/06/2018 14.6.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Kurumumuza e-başvuru yoluyla yaptığı başvurusunda , 663 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 45/A kapsamında sözleşmeli olarak Manisa Hastanesine anestezi teknikeri olarak atandığını, annesinin yüzde 92 oranında ağır engelli olduğunu, annesinin sağlık mazereti nedeniyle dilekçe verdiğini fakat talebinin reddedildiğini, Manisa’da annesinin rahatsızlıklarına ilişkin uzman doktor olmadığından annesini yanına getiremediğini belirterek annesinin yaşadığı şehir olan Mardin’e sağlık mazereti nedeniyle atamasının yapılmasını talep etmektedir .
2. II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3. Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 24/ 09/ 2017 tarihli ve sayılı yazısında, özetle; 3.1. 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin 45/A maddesinin üçüncü fıkrası gereğince sözleşmeli personelin; anılan fıkrada belirtilen haller dışında, sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren en az dört yıl, sözleşme yaptığı Kurumun hizmet biriminde görev yapması gerekmekte olduğu, anılan fıkrada belirtilen haller dışında başka bir yere atanmasının mümkün olmadığı açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
1 / 44. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın
4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” 4.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümü altındaki “Genel İlkeler” başlıklı 128 inci maddesinde “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür . Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir .” 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” 6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “İstihdam şekilleri” başlıklı 4 üncü maddesinde; “…
bu Kanuna tâbi kamu idarelerinde ve dış kuruluşlarda belirli bazı hizmetlerde çalıştırılacak personelin de zorunlu hallerde sözleşme ile istihdamları caizdir .” 7. 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname’nin “ ( KHK adı, 09.07.2018 tarih ve 30473 ( 3. mük .) sayılı R .G.de yayımlanan 703 sayılı KHK.nin 25. maddesiyle Sağlık Alanında Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname) olarak değiştirilmiştir . ) Sözleşmeli sağlık personeli istihdamı” başlıklı 45/A maddesinin 3 üncü fıkrasında; “Bu madde uyarınca atanan sözleşmeli sağlık personeli dört yıl süreyle başka bir yere atanamaz . Aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirmelerde bu madde uyarınca istihdam edilen personelin eşi bu personele tabidir . Ancak sözleşmeli sağlık personelinin bulunduğu ilde bir yıl görev yapması ve vizeli pozisyon bulunması durumunda; eşlerin her ikisinin de
Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında sözleşmeli veya eşlerden birinin sözleşmeli, diğerinin Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında veya diğer bir kamu kurum veya kuruluşunda kadrolu statüde istihdam ediliyor olması halinde hizmet ihtiyacının daha fazla olduğu yere atamaları yapılabilir .”
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın annesinin sağlık sorunları göz önüne alınarak, hakkaniyet gereği başvuranın talep ettiği
Mardin İli’ne atamasının yapılması hususunda Tavsiye Karar Önerisi düzenlenmiştir .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, annesinin ağır sağlık sorunları nedeniyle sağlık mazeretine bağlı yer değişikliği talep etmektedir .
10. Anayasa’da yer almayan veya açıkça düzenlenmeyen konulara ilişkin düzenleme yapma yetkisi
2 / 4yasama organına aittir . Bu açıdan, yasama organının bir alanı düzenleme yetkisi, genel ve asli bir
yetkidir . Yasama organının düzenleme yetkisinin genel olması, kanuni düzenleme yaparken konu bakımından bir sınırın olmadığı, her konuda ve dilediği ölçüde ayrıntılı düzenleme yapabileceği; asli olması ise, yasama organının bir konuda doğrudan doğruya yani araya başka bir işlem girmeden düzenleme yapabileceği anlamına gelmektedir .
11. Kamu kurumlarında istihdam edilen personelin statülerinin ve bu statülerin her biri kapsamında istihdam edilen kişilerin işe alınması, nakil, terfi, sosyal, idari, mali ve özlük hakları ile disiplin yönünden tabi olacakları hükümlerin düzenlenmesi kanun koyucunun takdir alanında bulunduğu şüphesizdir . Hukuki durumları (statüleri) mevzuatla düzenlenmiş olan kamu görevlilerinin bulundukları statüye ilişkin yasa ve yönetmelikte düzenlenmiş bulunan kurallara tabi olduklarının kabulü gerekmektedir .
12. 663 sayılı Sağlık Alanında Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin bahse konu 45/A hükmüne göre, öncelikle personel istihdamında güçlük çekilen yerlerde, personel ihtiyacını karşılamak üzere sözleşmeli personel istihdam edileceği düzenlenmiş, süre ve yer değiştirme yönünden kısıtlamalar getirilmiştir . Buna göre, bu madde uyarınca atanan sözleşmeli sağlık personelinin dört yıl süreyle başka bir yere atanamayacağı hüküm altına alınarak sadece aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirmelere ilişkin istisnai düzenlemelere yer verildiği görülmüştür .
13. Memur statüsünden farklı olarak sözleşmeli personel statüsü, tarafların önceden belirlenmiş sözleşme hükümlerine uymaları ile özgür iradelerinin esas olduğu, diğer bir anlatımla kişilerin kendilerine uygulanacak esasları bilerek belirli bir süre için istihdam edilmeyi seçtikleri bir statüdür . Diğer bir ifadeyle, sözleşmeli personel statüsünde çalışan personel hak ve yetkileri daha önceden belirlenmiş hukuki statüye kendi istek ve iradeleriyle girmekte ve idare ile sözleşme aşamasında bütün bu hususlardan haberdar olarak sözleşme imzalamaktadırlar . Bu bağlamda 663 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin bahse konu 45/A maddesinde düzenlenen süre ve yer değiştirme yönünden kısıtlamalar da dikkate alındığında anılan mevzuat kapsamında istihdam edilen sözleşmeli personel tarafından sağlık mazeretine bağlı yer değişikliği talepleriyle karşılaşması durumunda, bağlı yetkiye sahip olan İdarenin kanunla belirlenen sınırın dışına çıkarak bu yöndeki talepleri kabul edip talep edilen yer değişikliği işlemini yapmasının mümkün bulunmadığı dikkate alınmak zorundadır . Bu itibarla, kişinin, özgür iradeyle akdetmesi neticesinde, sözleşmeyle sahip olduğu veya olmadığı hakların bilincinde olması beklenmektedir .
14. Bu bağlamda başvuruya konu somut olayın dosya kapsamandaki bilgi ve belgele göre değerlendirilmesinde, başvuranın annesinin % 92 oranında engellilik durumunun olduğu, bu engel durumu nedeniyle, Nusaybin Sulh Hukuk Mahkemesince kızının 16/ 11/ 2017 tarihinde vasi olarak erkek kardeşinin de Nusaybin ilçesinde yaşadığı, ayrıca tayin edildiği, başvuranın evli olan başvuranın annesine verilen Engelli Sağlık Rapor Tarihinin 23/ 11/ 2016 olduğu, başvuranın ilçesine atama tarihinin ise 16/ 10/ 2017 olduğu, dolayısıyla annesinin hastalığının atanma tarihinden öncede var olduğu, başvuranın bu durumu bilerek tercihte bulunduğu görülmüştür .
15. Sonuç olarak öncelikle personel istihdamında güçlük çekilen yerlerde, personel ihtiyacını karşılamak üzere sözleşmeli personel istihdam etmeyi amaçlayan 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre sözleşmeli sağlık personellerin bu statüye mevcut mevzuat hükümlerini (sözleşmeli sağlık personelinin 4 yıl boyunca atandıkları yerde çalışmak zorunda oldukları ve bu süre zarfında mazerete bağlı olarak yer değişikliği talebinde bulunamayacakları hususunu) bilerek başvurdukları, ayrıca 4 yıl süreyle başka bir yere atanamayacakları hususunun kanunla kabul edilmesi sebebiyle
Sağlık Bakanlığının bağlı yetki içerisinde olduğu, yani sağlık mazeretine bağlı yer değişikliği
3 / 4konusunda kanunla belirlenen alanın dışına çıkamayacağı, bu açıdan başvuranın sağlık mazeretiyle
tayin talebinin idarece reddi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirildiğinden, başvurunun reddi yönünde karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içinde gönderildiğinden ve başvuranın dilekçesi üzerine kısa sürede cevap verdiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket ettiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmekle birlikte ayrıca Sağlık Bakanlığının görev alanı çerçevesinde, istihdamında güçlük çekilen yerlerde, personel ihtiyacını karşılamak amacıyla getirilen düzenleme kapsamında, ilgili mevzuatta atananların 4 yıl süreyle başka yere atanmayacağı yönünde bir hüküm bulunsa da, sözleşmenin imzalanmasının sonrasında ortaya çıkabilecek ağır sağlık sorunları nedeniyle ilgililerin yaşadıkları mağduriyetler karşısında, sosyal devlet olmanın ve hakkaniyet ilkesinin bir gereği olarak, İdarenin yapacağı düzenlemelerde bu hususları da dikkate alması gerektiği değerlendirilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Manisa Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre başvurunun REDDİNE, Ret kararının BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi