|
ÖZET: Başvuran, annesi ve babasının ağır sağlık sorunları nedeniyle Amasya’ya tayin talep etmektedir. İdare, başvuranın refakat iznine ayrıldığını ve sağlık mazeretinin yalnızca kendisi, eşi ve çocukları ile sınırlı olduğunu belirtmiştir. Ancak, başvuranın annesinin %87 engelli olduğu ve babasının hayati tehlikesinin bulunduğu sağlık raporlarıyla belgelenmiştir. Anayasa ve ilgili yönetmelik hükümleri gereği, başvuranın ve ailesinin sağlık haklarının korunması gerektiği vurgulanmıştır.
Sonuç olarak, başvuranın tayin talebinin kabul edilmesi gerektiği, idarenin kısıtlayıcı hükümlerine tabi olmaksızın işlem yapılmasının hukuka ve hakkaniyete uygun olacağı belirtilmiştir. Bu bağlamda, Emniyet Genel Müdürlüğü’ne başvuranın tayin talebinin yerine getirilmesi yönünde tavsiye kararı verilmiştir. Bu karar, sosyal devlet anlayışının bir gereği olarak başvuranın mağduriyetinin acilen giderilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/55199-S.20.60215
BAŞVURU NO : 2020/5775
KARAR TARİHİ : 22/06/2020
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Sağlık mazereti nedeniyle tayin talebi hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 30/03/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle: İstanbul Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olduğunu, annesi ve
babasının Amasya ilinde yaşadıklarını, anne ve babasının ağır ve tehlikeli hastalıkları olması nedeniyle, Emniyet Genel Müdürlüğü Personel Daire Başkanlığına yazmış olduğu dilekçede belirttiği gibi, Amasya İline tayininin yapılmasını veya Emniyet Teşkilatı Kanununun 63 üncü (genel idari hizmetlere atanma ile ilgili) madde hükmünün kendisine uygulanmasını ve mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Bilgi, belge ve görüş talepli yazımız üzerine;
2.1) Emniyet Genel Müdürlüğünün 20/05/2020 tarih ve – sayılı yazısında
özetle; “…Uygulayıcı birimimizden alınan İlgi (c) yazıda, 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 105 inci maddesinin son fıkrasının “memurun bakmakla yükümlü olduğu veya memur refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi veya tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunması hallerinde, bu hâllerin sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla, aylık ve özlük hakları korunarak, üç aya kadar izin verilir. Gerekliğinde bu süre bir katına kadar uzatılır.” şeklinde olduğu, Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları İle Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve
Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin “Memurlara 657 sayılı Kanunun 105 inci maddesinin son fıkrası uyarınca izin verilebilmesi için memurun; a) Bakmakla yükümlü olduğu ana, baba, eş ve çocuklarından birinin, h) Bakmakla yükümlü olmamakla birlikte refakat edilmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocuklarıyla kardeşlerinden birinin, ağır bir kaza geçirdiğinin veya tedavisi uzun süren bir hastalığı bulunduğunun sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi zorunludur… ” şeklinde düzenlendiği, PBS-net üzerinde yapılan incelemede ise başvuranın 17/03/2020 tarihinden geçerli olmak üzere 16/06/2020 tarihi bitimine kadar refakat iznine ayrıldığı…”
2.2) Emniyet Genel Müdürlüğünün 08/05/2020 tarih ve (
sayılı yazısında özetle; “Başvuranın polis memuru olarak İstanbul Emniyet Müdürlüğünde görev yaptığı, başvuranın konuyla ilgili vermiş olduğu dilekçe ile ilgili bir işlem tesis edilmediği, başvuranın 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun 63 üncü maddesi uyarınca anne-baba sağlığından dolayı genel idari hizmetler sınıfına atanmak istediği, 3201 sayılı kanunun 63 üncü maddesindeki “atandıkları yerde kendisinin veya bakmakla yükümlü olduğu kimselerin sağlığı nedeniyle görevini yapamayacak duruma gelenler” hükmü göz önünde bulundurulduğunda, başvuranın İstanbul ilinde görev yapamayacak duruma geldiği ile ilgili idarede herhangi bir bilgi veya belge bulunmadığı, ayrıca başvuranın anne ve babasının İstanbul ilinde tedavilerine devam edebileceği, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin “Özel Yönetmelikler” başlıklı 28 inci maddesinde “Emniyet
Hizmetleri Sınıflarına dâhil memurlar hakkında kendi özel yönetmeliklerinin uygulanmasına devam edilir” hükmü uyarınca Emniyet Hizmetleri Sınıfına dâhil memurların atamalarının
Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümlerine göre yapıldığı, bahse konu yönetmeliğin “Sağlık Sebebiyle Yer Değiştirme” başlıklı 37 nci maddesinde “personelden, görevli bulunduğu bölgede kalmasının kendisini veya eşini ya da çocuklarından birinin sağlık durumunu tehlikeye sokacağını, tam teşekküllü bir devlet hastanesinden veya üniversite hastanesinden, özel üniversite hastanesi hariç, alınacak sağlık kurulu raporu ile belgeleyenler yer değiştirme isteğinde bulunabilirler” hükmü ve yine aynı
Yönetmeliğin “Genel İdare Hizmet Sınıfına Atanma” başlıklı 39 uncu maddesindeki “…Yer değiştirme işlemine tabi personelin kendisinin, eş veya çocuklarının sağlık özürleri sebebiyle en fazla 6 yıl, eş durumu sebebiyle 3 yıl ertelenebilme imkânı tanıyan 30 ve 38 inci maddelerdeki hükme rağmen, bu süreden fazla aynı yerde veya bölgede kalmak zorunda bulunanlar, kendilerine bildirilerek Emniyet Genel Müdürünün teklifi, Bakan’ın onayı ile Genel
İdari Hizmetler sınıfından bir göreve atanabilirler” hükmünün bulunduğu, bahse konu
Yönetmelik maddelerinde de açıkça belirtildiği Emniyet Teşkilatı personeli ile ilgili olarak sağlık mazeretinin personelin kendisi, eşi ve çocukları ile sınırlandırıldığı…” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının ilgili hükümleri:
3.1) “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde; “Devletin temel
amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”
3.2) “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında;
“Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.
(Ek fıkra: 7/5/2004-5170/1 md.) Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. (Ek cümle: 7/5/2010-5982/1 md.) Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz.
(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/1 md.) Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz.
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.
Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde (…) kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.”
3.3) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
3.4) “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümünde yer alan “Genel
ilkeler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.
(Ek cümle: 7/5/2010- 5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”
4) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi “başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ilgili maddeleri:
5.1) “Bir sınıftan başka bir sınıfa geçme” başlıklı 71 inci maddesinde; (Değişik:
30/5/1974 – KHK-12; Aynen kabul: 15/5/1975 – 1897/1 md.) (Değişik: 29/11/1984 – KHK-243/12 md.) “Memurların eşit dereceler arasında veya derece yükselmesi suretiyle sınıf değiştirmeleri caizdir. Bu şekilde sınıf değiştireceklerin geçecekleri sınıf ve görev için bu Kanunda, kuruluş kanunlarında veya
Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen niteliklere sahip olmaları şarttır. Bu durumda sınıfları değişenlerin eski sınıflarının derecesinde elde ettikleri kademelerde geçirdikleri süreler yeni sınıflardaki derecelerinde dikkate alınır. Kurumlar, memurlarını meslekleri ile ilgili sınıftan genel idare hizmetleri sınıfına veya genel idare hizmetleri sınıfından meslekleri ile ilgili sınıfa, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle atayabilirler. Eski sınıflarında, görev alacakları yeni sınıfa göre memurluğa daha yüksek bir derece ve kademeden başlamış olup da sınıf değiştirenlerin yeni görevlerindeki ilk ilerleme süreleri eski sınıflarında kazandıkları derece ve kademelere tekabül eden süre kadar uzatılır ve bu süre tamamlanıncaya kadar kendilerine sınıf değiştirmeleri sırasında bulundukları derecede kademe ilerlemesi verilmez.”
5.2) “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinin:
1 inci fıkrasında; (Değişik: 12/5/1982 – 2670/25 md.) “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle
atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.”
5 inci fıkrasında; (Ek fıkra: 6/2/2014 – 6518/10 md.) “İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora
göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır.”
5.3) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Hastalık ve refakat izni” başlıklı
105 inci maddesinin son fıkrasında; “Ayrıca, memurun bakmakla yükümlü olduğu veya
memur refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi veya tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunması hâllerinde, bu hâllerin sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla, aylık ve özlük hakları korunarak, üç aya kadar izin verilir. Gerektiğinde bu süre bir katına kadar uzatılır.”
6) 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun 63 üncü maddesinde; (Değişik: 26/8/1988-KHK 341/3
md; Aynen kabul: 12/1/1989 – 3518/3 md.) Sağlık nedeniyle izinli veya raporlu olan personel hakkında genel hükümler uygulanır. Ancak, her ne suretle olursa olsun atandıkları yerde kendisinin veya bakmakla yükümlü olduğu kimselerin sağlığı nedeniyle görevini yapamayacak duruma gelenler, Bakanlıkta Genel İdare Hizmetleri sınıfından bir göreve atanırlar.”
7) 25/6/1983 Tarih Ve 18088 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Devlet Memurlarının
Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin;
7.1) “Sağlık Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 13 üncü maddesinde; (Değişik:
30/6/2014-2014/6578 K.) Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir. Sağlık mazeretine dayalı olarak yapılacak yer değişikliğinde memur aynı hizmet bölgesi içinde başka bir hizmet alanına, bu şekilde mazeretin karşılanamaması halinde ise başka bir hizmet bölgesinde kurumca ihtiyaç duyulan ve mazeretinin karşılanabileceği bir hizmet alanına atanabilir.
7.2) “Özel Yönetmelikler” başlıklı 28 inci maddesinde; Kurumlar bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay içinde halen görevde bulunan memurların geçmiş hizmetlerinin bu Yönetmelik çerçevesinde nasıl değerlendirileceğini ve bu Yönetmeliğin çeşitli maddelerinde kurumlarca tesbiti öngörülen diğer hususları kapsıyan özel Yönetmeliklerini
Devlet Personel Dairesinden olumlu görüş alınmak sureti ile çıkarırlar. Özel Yönetmeliklerde bu Yönetmeliğe aykırı hükümler yer alamaz.
(Değişik üçüncü cümle: 12 / 12 / 2016 -2016 / 9742 K.) Ancak, Mülki İdare Amirliği Hizmetleri, Emniyet Hizmetleri, Jandarma Hizmetleri ve Sahil Güvenlik Hizmetleri sınıflarına dâhil personel hakkında kendi özel yönetmeliklerinin uygulanmasına devam edilir.
7.3) “Engellilik Durumuna Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı Ek 3 Maddesinde; (Ek:
30/6/2014-2014/6578 K.); “İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir. Bu kapsamdaki talepler bu
Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır…”
7.4) Geçici 5 inci maddesinde; “(Ek: 30/6/2014-2014/6578 K.) Kamu kurum ve kuruluşları bu
maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yönetmeliklerini bu Yönetmeliğe uygun hale getirirler. Bu süre içerisinde kamu kurum ve kuruluşlarının yönetmeliklerinin bu
Yönetmeliğe aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edilir.”
8) 11/9/1992 tarih ve 21342 Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama Ve Yer
Değiştirme Yönetmeliğinin;
8.1) “Amaç” başlıklı 2 nci maddesinde; (Değişik: 1/10/2008-2008/14232 K.) Bu Yönetmelik,
çarşı ve mahalle bekçisi unvanlı personel haricinde emniyet hizmetleri sınıfına mensup personelin atama ve yer değiştirme işlemlerini, hizmetin gereklerine uygun, dengeli ve objektif kurallara bağlamak amacıyla hazırlanmıştır.
8.2) “Personelin Atanamayacağı Yerler” başlıklı 7 nci maddesinde; (Değişik: 16/2/2016-
2016/8539 K.) “Genel Müdürlük merkez, taşra ve merkeze doğrudan bağlı taşra kuruluşlarının kadrolarında geçerli olmak üzere personelin atanamayacağı yerlere ilişkin hususlar aşağıda belirtilmiştir.
a) Personel, nüfusa kayıtlı olduğu yere atanamaz. Bayan personel için evlenmeden önce nüfusa kayıtlı olduğu yer esas alınır.
b) Büyükşehir belediyesi bulunan iller için (a) bendi hükmü uygulanmaz. Ancak, bu illere atanmış olanlar, merkez ilçeler dışında nüfusa kayıtlı oldukları ilçeye atanamazlar.
c) Personelin teklifle alındığı il veya birime tekrar atanabilmesi için aradan en az beş yıl geçmesi veya o yere dönüşüne engel bir halinin bulunmadığı hususunda atanacağı il valiliğinin veya Genel Müdürlüğe bağlı birimlerde birim amirlerinin uygun görüş belirtmiş olması şartı aranır.
d) Kadro durumunun uygun olması halinde, aşağıdaki personel hakkında (a) ve (b) bentleri hükümleri uygulanmayabilir.
1) 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu veya 3/11/1980 tarihli ve 2330
sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun kapsamında; hayatını kaybeden veya Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulunun kararı doğrultusunda yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak ve başkasının yardım ve desteğine muhtaç olacak derecede malûl olanların eşi, annesi, babası, çocukları, çocuklarının eşleri, kardeşleri ve kardeşlerinin eşleri.
2) Vazife malûlü idari polisler ve eşleri.
3) 30/3/2013 tarihli ve 28603 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Özürlülük Ölçütü,
Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik kapsamında özürlü sağlık kurulu tarafından verilen rapora göre kendisinin, eşinin veya çocuklarının özür durumuna göre özür oranı %50 ve üzerinde bulunanlar.
4) Emniyet Teşkilatında görevli iken, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve
Genel Sağlık Sigortası Kanununun 47 nci maddesi kapsamında olanlardan vazife malûllüğüne bağlı nedenlerden dolayı hayatını kaybedenlerin eşi, annesi, babası ve çocukları.”
8.3) “Mazeret Atamaları” başlıklı 18 inci maddesinde; (Değişik: 16/2/2016-2016/8539 K.)
“Mazeret atamaları aşağıdaki hallerde talep edilebilir. a) Personelin veya eş ve çocuklarının hastalığı nedeniyle bulunduğu yerde görev yapamayacağının tam teşekküllü Devlet hastanesinden veya üniversite hastanesinden, özel üniversite hastanesi hariç, alınan sağlık kurulu raporu ile belgelenmesi. b) 38 inci maddede yer alan eş durumu ve 40 ıncı maddede yer alan öğrenim durumu ile ilgili şartların ortaya çıkması. c) Personelin boşanması ve boşandığını mahkeme ilamı ile belgelemesi üzerine kendi talebi. d) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (d)
bendinde sayılanların kendi istekleriyle atanma talebinde bulunması.”
8.4) “Sağlık Sebepleriyle Yer Değiştirme” başlıklı 37 nci maddesinde; (Değişik:
2/3/2001-2001/2146 K.) “Personelden, görevli bulunduğu bölgede kalmasının kendisini veya eşini ya da çocuklarından birinin sağlık durumunu tehlikeye sokacağını, tam teşekküllü bir devlet hastanesinden veya üniversite hastanesinden, özel üniversite hastanesi hariç, alınacak sağlık kurulu raporu ile belgeleyenler yer değiştirme istediğinde bulunabilirler. Başka sağlık müesselerinden alınan raporlar geçerli sayılmaz ve işleme konulmaz.
(Değişik üçüncü fıkra: 16/2/2016-2016/8539 K.) Bu raporlar Genel Müdürlük Sağlık İşleri Dairesi
Başkanlığının uygun görüşü alındıktan sonra, raporda “acil” kaydı olanların en kısa sürede, “acil” kaydı olmayanların ise bu Yönetmelikte belirtilen atama dönemlerinde yer değişimi yapılır. Bu yer değişiminde öncelikle, aynı bölgede rapora uygun bir alt bölge seçilir. Bu bölge içinde raporda belirtilen sağlık şartlarına uygun alt bölge bulunmadığı takdirde, personel diğer bölgeye atanır.”
8.5) “Genel İdare Hizmet Sınıfına Atanma” başlıklı 39 uncu maddesinde;
“Personelin, sağlık ve eş durumu sebebiyle Yönetmeliğin 30, 37 ve 38 inci maddelerinde gösterilen usul ve esaslara göre erteleme ve yer değişikliği yapılır. Ancak; a) Yönetmeliğin 34 üncü maddesinde sayılan hallerden biri sebebiyle başka bir ile atandıkları halde, kendisinin veya eş ve çocuklarının sağlık durumları sebebiyle atandığı yerde veya eski görev yerinin dışında bir bölgede görev yapamayacağı tam teşekküllü bir Devlet hastanesinden veya üniversite hastanesinden, özel üniversite hastanesi hariç, alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelenenler, önceden adlarına tebligat yapılmak suretiyle doğrudan, b) (Değişik: 15/2/2002-2002/3814 K.) Yer değiştirme işlemine tabi personelin kendisinin, eş veya çocuklarının sağlık özürleri sebebiyle en fazla 6 yıl, eş durumu sebebiyle 3 yıl ertelenebilme imkânı tanıyan 30 ve 38 inci maddelerdeki hükme rağmen, bu süreden fazla aynı yerde veya bölgede kalmak zorunda bulunanlar, kendilerine bildirilerek Emniyet Genel Müdürünün teklifi, Bakan’ın onayı ile Genel İdari Hizmetleri sınıfından bir göreve atanabilirler.”
hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin
kabulü ile ilgili idareye tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran özetle, annesinin ve babasının ağır ve tehlikeli hastalıkları bulunması, bakım ve
refakate ihtiyaçları olması nedeniyle, tayininin memleketi olan, anne ve basanını yaşadığı
Amasya İl Emniyet Müdürlüğüne yapılmasını veya Emniyet Teşkilatı Kanunu Madde 63 de yer alan (genel idari hizmetlere atanma ile ilgili) hükümlerin tarafına uygulanmasını konuyla ilgili olarak anne ve babasının sağlık durumlarının ağır ve hayati tehlikelerinin bulunmasından dolayı gereğinin yapılmasını, mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
11) İdare cevabında özetle; başvuranın 17/03/2020 tarihinden geçerli olmak üzere 16/06/2020
tarihi bitimine kadar refakat iznine ayrıldığı, Emniyet Hizmetleri Sınıfına dâhil memurların atamalarının Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümlerine göre yapıldığı, bahse konu yönetmeliğin “Sağlık Sebebiyle Yer Değiştirme” başlıklı 37 nci maddesinde “personelden, görevli bulunduğu bölgede kalmasının kendisini veya eşini ya da çocuklarından birinin sağlık durumunu tehlikeye sokacağını, tam teşekküllü bir devlet hastanesinden veya üniversite hastanesinden, özel üniversite hastanesi hariç, alınacak sağlık kurulu raporu ile belgeleyenler yer değiştirme isteğinde bulunabilirler” hükmü ve yine aynı Yönetmeliğin “Genel İdare Hizmet Sınıfına Atanma” başlıklı 39 uncu maddesindeki
“…Yer değiştirme işlemine tabi personelin kendisinin, eş veya çocuklarının sağlık özürleri sebebiyle en fazla 6 yıl, eş durumu sebebiyle 3 yıl ertelenebilme imkânı tanıyan 30 ve 38 inci maddelerdeki hükme rağmen, bu süreden fazla aynı yerde veya bölgede kalmak zorunda bulunanlar, kendilerine bildirilerek Emniyet Genel Müdürünün teklifi, Bakan’ın onayı ile Genel
İdari Hizmetler sınıfından bir göreve atanabilirler” hükmünün bulunduğu, bahse konu
Yönetmelik maddelerinde de açıkça belirtildiği üzere Emniyet Teşkilatı personeli ile ilgili olarak sağlık mazeretinin personelin kendisi, eşi ve çocukları ile sınırlandırıldığı belirtilmiştir.
İdare tarafından Kurumumuza gönderilen bazı belgelerde;
11.1) Başvuran tarafından idareye hitaben yazılan 15.01.2020 tarihli dilekçede
özetle: annesinin sağlık raporuna göre yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak, başkasının yardım ve desteğine muhtaç ve %87 ağır engelli olduğunu, günlük bakım ve ihtiyaçlarını yerine getiremediğini, babasının da yakın zamanda kanser hastalığına yakalandığını, kemoterapi tedavisinin devam ettiğini, babasının hayati tehlikesinin bulunduğunu, sağlık kurulu raporu doğrultusunda, 105 inci madde gereği 3 ay refakat iznine ayrıldığını, evin tek erkek çocuğu olduğunu, ablasının ise evin geçimi için Kuran kursu öğreticisi olarak çalıştığını, hem annesinin hem de babasının sağlık durumlarının ağır ve hayati tehlikesinin olduğunu, refakat etmediği takdirde çok ciddi sağlık problemleri yaşanacağını, bu sebeple tayininin Amasya Emniyet Müdürlüğüne yapılmasını; bunun mümkün olmaması halinde ise Emniyet Teşkilatı Kanununun 63 üncü maddesinde yer alan
“Sağlık nedeniyle izinli veya raporlu olan personel hakkında genel hükümler uygulanır. Ancak, her ne suretle olursa olsun atandıkları yerde kendisinin veya bakmakla yükümlü olduğu kimselerin sağlığı nedeniyle görevini yapamayacak duruma gelenler, Bakanlıkta Genel İdare
Hizmetleri sınıfından bir göreve atanırlar” hükmü gereği genel idari hizmetler sınıfına belirttiği zorunlu nedenlerden dolayı, hizmet sınıfı değişikliği yapılarak, Amasya İl Emniyet
Müdürlüğüne atanmayı talep etmiştir.
11.2) Amasya Üniversitesi Sabuncuoğlu Şerafeddin Eğitim ve Araştırma Hastanesinin
20/06/2018 tarih ve nolu sağlık kurulu raporunda . .nin (başvuranın annesi) teşhis kısmında yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak ve başkasının yardım ve desteğine muhtaç olacak derecede malüldür ibaresinin bulunduğu, engellilik oranının ise %87 olarak tespit edildiği,
11.3) 19.12.2019 tarihli . ye (başvuranın babası) ait sağlık kurulu raporun karar
kısmında “… takip edilen hastanın tedavisi halen devam etmektedir, hasta sürekli ve yakın bakım için refakatçıya ihtiyacı vardır. Refakat edilmediği takdirde hayati tehlikesi vardır…” ibaresinin yazıldığı, anlaşılmıştır.
12) Başvuru dosyasının incelenmesinden; İstanbul Emniyet Müdürlüğünde polis memuru
olarak görev yapmakta olan başvuranın annesine ait 20/06/2018 tarihli Amasya Üniversitesi
Sabuncuoğlu Şerafeddin Eğitim ve Araştırma Hastanesine ait nolu engelli sağlık kurulu raporuna göre, yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak ve başkasının yardım ve desteğine muhtaç olduğu, engellilik oranının ise %87 olarak tespit edildiği, başvuranın babasının da sağlık sorunları olduğu gerekçeleriyle, bakmakla yükümlü olduğu annesinin ve babasının ikamet yerleri olan Amasya İline, sağlık özrü mazeretiyle, tayin talebinin olduğu anlaşılmaktadır.
13) Anayasanın 10 uncu maddesinde; çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin
dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmayacağı belirtilerek bu kişilerle ilgili olarak pozitif ayrımcılık yapılmasına ilişkin ilkeye yer verilmiştir. Diğer yandan, Anayasamızın 17 nci maddesinde; herkesin, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu hükme bağlanmıştır.
14) Başvuranın anne ve babasının yaşam ve sağlık hakkının korunması, bu kapsamda
telafisi güç ve imkânsız zararların önlenmesi, hakkaniyet ilkesi ve sosyal devlet olmanın bir gereği olarak, başvuranın mağduriyetinin acilen giderilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda yapılan değerlendirmede: Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer
Değiştirme Yönetmeliğinde ilgilinin annesinin ve babasının sağlık durumunun mazeret olarak sayılmadığı ve başvuranın nüfusa kayıtlı olduğu Amasya İline atanmasının mümkün olmadığı belirtilmekte ise de, başvuranın annesinin engelli olduğunu belirtmek suretiyle yapmış olduğu atama talebinin, yukarıda yer verilen Anayasanın ilgili hükümleri ile Devlet
Memurların Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelikte 30.06.2014 tarihinde yapılan değişiklikle getirilen Ek-3. madde ve geçici 5 inci madde hükümleri uyarınca değerlendirilerek, Kurumun ilgili yönetmeliğinde yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınmak suretiyle işlem yapılması geçerli mevzuata, hukuka ve hakkaniyete uygun düşecektir.
15) Ayrıca, benzer mağduriyetlerin önüne geçilebilmesi için, Emniyet Hizmetleri Sınıfı
Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde belirtilen hükümlerin (özellikle 37 nci maddenin) Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin
Yönetmeliğe uyumlu hale getirilmesi yönünde bir çalışma yapılmasının hukuka ve hakkaniyete uygun olacağı değerlendirilmektedir.
16) Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Anayasa, ilgili yasa ve
yönetmelik hükümleri ile sosyal devlet olmanın ve özellikle hakkaniyet ilkesinin bir gereği olarak, başvuranın ve ailesinin mağduriyetin giderilmesi için, başvuranın (anne ve babasının sağlık mazereti süresince) tayin talebinin yerine getirilmesi yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme:
17) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Başvuru dosyasındaki bilgi ve belgeler ile yukarıda açıklanan gerekçelerle; BAŞVURUNUN
KABULÜ ile idarenin ilgili yönetmeliğinde yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın, kadro imkânları ve teşkilat yapısı dikkate alınmak suretiyle, sağlık mazereti süresince, başvuranın tayin talebinin yerine getirilmesi konusunda Emniyet Genel Müdürlüğüne
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Emniyet Genel Müdürlüğü
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın, Başvurana ve Emniyet Genel Müdürlüğü tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi