|
ÖZET: Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın sağlık mazereti nedeniyle tayin talebinin reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu tespit etmiştir. İlgili mevzuat gereği, memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için, tedavi gereksinimlerinin mevcut görev yerinde karşılanamayacağını belgelendiren bir sağlık kurulu raporu sunması gerektiği belirtilmiştir. Danıştay’ın iptal kararıyla, sağlık mazeretine bağlı yer değişikliği için gerekli olan sağlık raporunun, eğitim ve araştırma hastanelerinden alınması şartı kaldırılmıştır.
Bu durumda, başvuranın sunduğu sağlık raporunun, mevcut görev yerinin sağlık ihtiyaçlarını karşılamadığına dair yeterli bir belge olduğu ve bu nedenle tayin talebinin karşılanması gerektiği sonucuna varılmıştır. KDK, başvuranın Eskişehir il merkezine tayin edilmesi hususunda Eskişehir Valiliği’ne tavsiyede bulunmuştur. Bu karar, engelli memurların haklarının korunması ve sosyal devlet ilkesinin gereği olarak değerlendirilmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/63662-S.20.68867
BAŞVURU NO : 2020/2735
KARAR TARİHİ : 01/07/2020
TAVSİYE KARARI GİZLİ, TCKN: GİZLİ
Adres: GİZLİ
BAŞVURUYA KONU İDARE : ESKİŞEHİR ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL
MÜDÜRLÜĞÜ
Sağlık mazeretine binaen tayin talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 09/02/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran (TCKN: Eskişehir İnönü Milli Emlak
Şefliği’nde görev yapmakta olduğunu, kendisi ve eşinin engelli (başvuranın psikolojik rahatsızlığı ve skelyoz hastalığ nedeniyle) olduğunu, eşinin 4. Evre lenf kanseri olduğu, bu süreç içerisinde psikolojik olarak rahatsızlandığını ve “bir psikatri merkezinin olduğu yerde görev yapmasının uygun olduğu” hususunda Eskişehir Tıp Fakültesi’nden rapor aldığını, Eskişehir il merkezi ile İnönü İlçesi arasının 37 kilometre olduğu, her gün 2 saat yolda geçirmek durumunda kaldığını, dolayısıyla eşine yardımcı olamadığını, Eskişehir İl Milli Emlak
Müdürlüğü’ne tayininin yapılması hususunda talebinin reddedildiğini bu hususta açtığı davanın
Eskişehir 2. İdare Mahkemesi tarafından görüldüğünü ve dava sonucunda / sayılı karar ile “İdarenin işleminin yetki yönünden geçersiz olduğu” gerekçesiyle “mezkur tayin talebinin reddetme yönündeki idari işlemin iptal edildiği”nin mahkeme kararı ile hüküm altına alındığını ifade ederek tayinin gerçekleşmesini talep etmektedir.
2. Başvuru ekinde yer alan belgelerin;
2.1. “Başvuran’ın FOTOTERAPİ tedavisine başlaması nedeniyle 16.09.2019 tarihinden itibaren haftada 3 gün İnönü İlçesi’nden Eskişehir Osmangazi Üniversitesi’ne gidip geleceğini beyan eden 28.08.2019 tarihli belge,
2.2. “Başvuranın Vitiligo tanısı ile tedavi olmakta olduğu, mezkur rahatsızlık nedeniyle haftada
3 gün FOTOTERAPİ uygulanması gerektiğini” bildiren 27.08.2019 tarihli tek hekim imzalı
Sağlık Raporu,
2.3. Başvuranın obsesif kompalsif bozukluk nedeniyle %54 engelli olduğunu gösterir sağlık kurulu raporu,
2.4. Eskişehir Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’nün 19.03.2019 tarihli “Başvuranın tayin talebinin, İl Milli Emlak Müdürlüğü’nde personel ihtiyacı olamaması, nedeniyle reddedilmesi” hususunu içeren yazı;
2.5. Başvuranın “psikiatri kliniğinin olduğu bir merkezde görev yapmasının uygun olduğu”na dair 25.02.2019 tarihli Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma
Hastanesi Sağlık Kurulu Raporu,
2.6. Eskişehir 2. İdare Mahkemesi’nin 04.12.2019 tarih ve E: sayılı
“Başvuranın tayin talebinin reddedilme işleminin ‘yetki yönünden hukuka aykırı’ olması gerekçesiyle iptaline hükmeden” Kararı,
2.7. Başvuranın %60 engelli olduğunu içeren 10.08.2017 tarihli Engelli Sağlık Kurulu Raporu,
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3. Kurumumuzun bilgi-belge isteme yazısına istinaden Eskişehir Valiliği’nin 11.04.2020 tarih ve sayılı cevabi yazısında;
3.1. Başvuranın tayin talebinin,
3.2. “İlçe merkezinde eleman ihtiyacı ve İl Merkezinde personel ihtiyacı olmaması” ile,
3.3. “Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Personelinin Yer Değiştirme Suretiyle Atanmasına ilişkin
Yönetmeliğin 12 ve 13 üncü maddesinde belirtilen ‘sağlık mazeretine bağlı tayinlerin kurumca ihtiyaç duyulan bir hizmet alanına yapılabileceği ve bu tayinlerin kurumlarının kadro imkanları ve teşkilat yapıları’ göz önünde bulundurularak karşılanır’ hükümlerine binaen ve başvuranın ikametinin il merkezinde olduğu” göz önünde bulundurularak 19.03.2019 tarihli yazıyla reddedildiği,
3.4. Başvuranın çalıştığı ilçede 3 personelin çalıştığı, İl genelinde 36 personele ihtiyaç olmasına rağmen 14 personelin görev yaptığı, eğer başvuranın tayin olması durumunda ilçede kurulması gerekli komisyonların ,ilgili mevzuatta belirtilen komisyon üyesi eksikliği nedeniyle kurulamayacağı, başvuranın son rapor kapsamında engellilik oranının %60’tan %54’e düştüğü, bunun da başvuranın yaptığı görevinin sağlığına olumsuz bir etkisi olmadığının kanıtı olduğu, başvurana sağlık ihtiyaçları nedeniyle izin verilmesi hususunda bir engel çıkartılmadığı, başvuranın personel ihtiyacı olan ve Devlet Hastanesi bulunan diğer ilçelerde görevlendirmeyi kabul etmediği”,
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6. 23/07/1965 tarihli ve 12056 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu’nun;
6.1. “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinde; “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır… İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendi-si, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır…”,
6.2. ‘Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi‘ başlıklı 76.maddesinin birinci fıkrasında; ”Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler.”,
7. 01/07/2005 tarih ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun;
7.1. 4/A maddesinde; “Doğrudan veya dolaylı ayrımcılık olmak üzere engelliliğe dayalı her türlü ayrımcılık yasaktır. Eşitliği sağlamak ve ayrımcılığı ortadan kaldırmak üzere engellilere yönelik makul düzenlemelerin yapılması için gerekli tedbirler alınır. Engellilerin hak ve özgürlüklerden tam ve eşit olarak yararlanmasını sağlamaya yönelik alınacak tedbirler ayrımcılık olarak değerlendirilemez.”,
7.2. 4/B Maddesinde: “Engellilerin toplumdan tecrit edilmeleri ve ayrı tutulmaları önlenir.
Engellilerin diğer bireylerle eşit koşullarda bağımsız olarak toplum içinde yaşamaları esas olup, özel bir yaşama düzenine zorlanamazlar. ….”,
7.3. “İstihdam” başlıklı 14 üncü maddesinde, “Engellilerin iş gücü piyasası ve çalışma ortamında sürdürülebilir istihdamı için kendi işini kurmaya rehberlik ve mesleki danışmanlık hizmetlerinin geliştirilmesi de dâhil olmak üzere gerekli tedbirler alınır. İşe başvuru, alım, önerilen çalışma süreleri ve şartları ile istihdamın sürekliliği, kariyer gelişimi, sağlıklı ve güvenli çalışma koşulları dâhil olmak üzere istihdama ilişkin hiçbir hususta engelliliğe dayalı ayrımcı uygulamalarda bulunulamaz. Çalışan engellilerin aleyhinde sonuç doğuracak şekilde, engelinden dolayı diğer kişilerden farklı muamelede bulunulamaz. Çalışan veya iş başvurusunda bulunan engellilerin karşılaşabileceği engel ve güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerindeki önlemlerin alınması ve engellilerin çalıştığı iş yerlerinde makul düzenlemelerin, bu konuda görev, yetki ve sorumluluğu bulunan kurum ve kuruluşlar ile işverenler tarafından yapılması zorunludur. (…)”,
8. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişin Yönetmeliğin;
8.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik; 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu’nun 2 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 2 nci maddesi ve aynı Kanunun
2670 sayılı Kanunla değişik 72 inci maddesine dayanılarak, Devlet Memurlarının aynı kurum
içinde yer değiştirme suretiyle atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.”,
8.2. “Sağlık Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir”,
8.3. Ek 3 üncü maddesinde; “ İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir. Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır ve bu haktan bir defadan fazla yararlanılmaz.(Danıştay 16. Dairesinin 2/7/2015 tarih ve Esas No: 2015/10808 sayılı Kararı ile bu maddede yer alan “bir defadan fazla” ibaresinin yürürlüğü durdurulmuştur.)”söz konusu yürütmeyi durdurma kararının esastan görüşüldüğü Danıştay 2. Dairesinin 21/03/2018 tarih ve
E: 2016/9697,K:2018/1891 sayılı kararında “bir defadan fazla “ibaresinin iptaline karar verilmiştir.)
9. 12.04.2012 tarih ve 28262 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı Personelinin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 12 nci maddesinde (06.01.2018 tarih ve 30293 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelik’in 4. maddesiyle yürürlükten kaldırılan madde): “2 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen personelin sağlık özrüne dayanarak yer değiştirme veya yerinde kalma talebinde bulunabilmesi için; kendisinin, eşinin veya kanunen bakmakla yükümlü olduğu kimselerden birinin sağlık durumunun bulunduğu yerde tehlikeye girdiğini veya görev yerinin değişmesi halinde tehlikeye gireceğini Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin ilgili madde hükümlerine göre tanzim edilecek sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi zorunludur.”,
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebine ilişkin tavsiye karar önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Başvuran; İnönü Milli Emlak Müdürlüğü’nde görev yapmakta olup sağlık mazereti (İl merkezinde tedavisinin gerçekleştirilmesi) nedeniyle Eskişehir İl Merkezinde görevlendirilmek için tayin başvurusunda bulunduğu ancak başvurusunun reddedilmesine binaen Kurumumuza
“tayin talebinin gerçekleşmesi” için başvuruda bulunmuştur.
12. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden Kurumlara, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilecekleri hususunda takdir yetkisi tanındığı, memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirenlerin sağlık mazeretine dayanarak mazeretinin karşılanabileceği bir yere naklen atanabilecekleri düzenlenmiştir.
13. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişin Yönetmeliğin “Sağlık
Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan
“eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden” ibaresi Daniştay İkinci
Dairesinin 28/3/2018 tarihli ve Esas No:2016/10054; Karar No:2018/2062 sayılı kararı iptal edilmiştir. Bu kapsamda memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekmektedir.
14. Şikayet başvuru dosyasının incelenmesinden, başvuranın; Eskişehir İnönü Milli Emlak
Şefliği’nde görev yapmakta olduğunu, “bir psikiatri kliniğinin bulunduğu merkezde görev yapması uygun olduğu” hususunu içeren 25.02.2019 tarihli Sağlık Kurulu Raporu ile rahatsızlığına istinaden Eskişehir il merkezine tayin talebinde bulunduğu, talebinin personel yetersizliği gerekçe gösterilerek reddi üzerine bakılan başvurunun yapıldığı anlaşılmaktadır.
14.1. Başvuranın rahatsızlığının devam ettiği ve “İdare’nin cevabi yazısında, başvuranın talebinin gerçekleştirememe gerekçeleri içinde ‘başvuranın görev yaptığı ilçede başvuranın tedavi olabileceği hususu’nu belirtmemesi aksine tedavisinin yapılacağı yer olarak başka devlet hastanelerinin bulunduğu ilçelerin gösterilmesi” göz önünde bulundurulduğunda, başvuranın tedavisinin görev yaptığı ilçede yapılamayacağı hususunda çekişme olmadığı anlaşılmaktadır.
15. İdarenin açıklamaları göz önünde bulundurulduğunda, başvuranın görev yaptığı ilçede tedavisinin mümkün olmadığı, bu bağlamda, İdareye sunulan Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Sağlık Kurulu Raporu’nun, ilgili mevzuatta sağlık mazereti tayini gerçekleştirmesi için belgelendirme şartını karşıladığı,
15.1. Kaldı başvuranın eşinin kanser hastası olduğu, ayrıca başvuranın % 54 oranında engelli olduğu, Engellilere yönelik pozitif ayrımcılığın devlet memurlarına ilişkin mevzuatla korunmakta olduğu, mezkur mevzuatın Engelliler Hakkında Kanun ile beraber yorumlanmasından ilgili mevzuatta “engelli çalışanlara koruyucu ve destekleyici tedbirlere yer verildiği”nin anlaşıldığı, söz konusu düzenlemelerin “engellilerin istihdamı ve çalışma hayatı” hususlarında koruyucu tedbirler alınması, engellilerin toplumdan tecrit edilmelerinin önlenmesi ile engellilerin çalışma hayatında yaşadığı sorunları ortadan kaldırılması amacıyla yapıldığı, dolayısıyla engellilerin çalıştığı iş yerlerinde çalışmasını zorlaştıracak ve sosyal hayattan uzaklaşmasına neden olacak uygulamaların gerek DMK’nın ilgili maddeleri gerekse Engelliler
Hakkında Kanununa aykırılık teşkil edeceği, diğer taraftan, sağlık hakkının, günümüzde sosyal devlet ilkesinin bir unsuru olarak kabul edilmesi” ve bu çerçevede “sosyal devlet, bütün vatandaşlarını hastalıklar dâhil çeşitli risklere karşı korumak ve bu amaç için gerekli düzenlemeleri yapmakla yükümlülüğü” göz önünde bulundurulduğunda “başvuranın tayin talebinin redddedilmesi” işleminin sosyal devlet ilkesi ve hakkaniyet ilkesine aykırı olduğu gibi
“İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğunu belgeleyen engellilerin tayin talebinde bulunabileceği” hususundaki engelliler için yapılan düzenlemelere aykırılık teşkil edeceği,
15.2. Başvuranın psikolojik rahatsızlığına ek olarak skelyoz rahatsızlığı bulunduğu, söz konusu rahatsızlığın omurgada yer açtığı sorunların 10.08.2017 tarihli engelli sağlık kurulu raporunda belirtildiği, mezkur rahatsızlığa binaen başvuranın söz konusu raporda engel oranının %24 olarak tespit edildiği, başvuranın ikameti olan Eskişehir il merkezi ile İnönü İlçesi arasındaki mesafenin 37 kilometre olduğu, başvuranın dilekçesinde belirttiği gibi bu mesafeyi otobüsle gitmek durumunda olduğu,
15.3. Hususları bütün dosya içeriyle beraber değerlendirildiğinde, İdare tarafından başvuranın talebinin karşılanması hususunda gerekli işlemlerin yapılması gerektiği kanaatine varılmıştır
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Eskişehir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Başvuranın “Eskişehir il merkezinde bulunan Milli Emlak Müdürlüğü’ne tayininin gerçekleşmesi” hususunda ESKİŞEHİR VALİLİĞİNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve ESKİŞEHİR VALİLİĞİNE tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ESKİŞEHİR
VALİLİĞİNCE bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi