Sağlık mazeretine dayalı yer değiştirme talebinin reddi ve idarenin takdir yetkisiyle kamu hizmetinin etkin yürütülmesi değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/3808-S.22.5736

BAŞVURU NO : 2021/20185

KARAR TARİHİ : 18/03/2022

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

Atanma talebi hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 25/11/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Şanlıurfa ili Ceylanpınar ilçesi Mehmet Akif Ersoy İmam Hatip Ortaokulunda Türkçe öğretmeni olarak görev yapan başvurusunda, vasisi olduğu engelli kardeşinin sağlık durumuna bağlı olarak

Kayseri ili Kocasinan ilçesine yer değiştirme talebine bulunduğunu, ancak söz konusu talebin reddedildiğini belirterek, atamasının vasisi olduğu kardeşi ’nın ikamet ettiği Kocasinan ilçesine yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü’nün 17/12/2021 tarihli ve sayılı yazısında; 2.1. Başvuranın 2018 Temmuz Sözleşmeli Öğretmen İlk Atama Döneminde Bakanlığımız eğitim kurumlarına Türkçe öğretmeni olarak atanmak üzere başvuruda bulunmuş tercihler esnasında “Tercih Dışı

Atanmak İstiyorum seçeneğini” EVET olarak işaretlemesi nedeniyle kura ile Şanlıurfa ili Ceylanpınarı ilçesi Mehmet Akif Ersoy İmam Hatip Ortaokuluna, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/B maddesi kapsamında sözleşmeli Türkçe Öğretmeni olarak atandığı, 25/09/2018 tarihinde sözleşme imzalayarak göreve başladığı, daha sonra üç yıllık çalışma süresini tamamlaması nedeniyle aynı eğitim kurumunda 17/10/2021 tarihinde kadrolu öğretmen olarak görev yapmaya başladığı, 2.2. Başvuranın başvuru belgeleri arasında yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının öğretmenin görev yaptığı Şanlıurfa ilinde tedavisinin mümkün olmadığına ilişkin belge bulunmadığından

Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 13 üncü maddesi hükümlerine uygun olmaması nedeniyle başvurusunun reddedildiği,

2.3. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 12 nci ve 13 ncü maddesi hükümlerine uygun belgeler ile başvuruda bulunan öğretmenlerin atanacağı ilde alanında ihtiyaç bulunması durumunda yarıyıl ve yaz tatilleri haricinde de sağlık mazeretine bağlı olarak yer değiştirme işlemlerinin yapılabildiği, 2.4. Başvuranın yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının öğretmenin görev yaptığı

Şanlıurfa ilinde tedavisinin mümkün olmadığına ilişkin belge ile Bakanlığa tekrar başvuruda bulunması ve yer değiştirme talebinde bulunduğu ilde Türkçe alanında ihtiyaç bulunması halinde sağlık mazeretine bağlı yer değişikliği talebinin değerlendirilebileceği, 3. Şanlıurfa Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü Hastane Hizmetleri Biriminin 24/12/2021 tarihli ve sayılı yazısında; S.B.Ü Mehmet Akif İnan Eğitim ve Araştırına Hastanesi ile Şanlıurfa Eğitim ve Araştırma

Hastanesinden alınan görüşlerde başvuranın kardeşine ait sağlık kurulu raporunda belirtilen hastalığının tedavisi ve takibinin yapılabildiği, İfade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 23/07/1965 tarihli ve 12056 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 657 sayılı Devlet Memurları

Kanunu’nun 6.1. “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinde; “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır…

İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendi-si, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır…”, 6.2. “Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi” başlıklı 76 ıncı maddesinin birinci fıkrasında; “Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler.”, 7. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişin Yönetmeliğin; 7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 2 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 2 nci maddesi ve aynı Kanunun 2670 sayılı Kanunla değişik

72 inci maddesine dayanılarak, Devlet Memurlarının aynı kurum içinde yer değiştirme suretiyle

atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.”, 7.2. “Sağlık Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir”, 8. Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Mazeret ve engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeler” başlıklı 49 uncu maddesinde; “(1) Öğretmenlerin; aile birliği, sağlık, can güvenliği mazeretlerine veya engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeleri hakkında, Devlet

Memurları Kanunu ile Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükümleri uygulanır. …”, Hükümlerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmi Tavsiye Kısmi Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran, vasisi olduğu engelli kardeşinin sağlık problemleri ve raporu da dikkate alınarak Kayseri ili

Kocasinan ilçesine tayininin gerçekleşmesini talep etmektedir.

11. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden Kurumlara, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilecekleri hususunda takdir yetkisi tanındığı, memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirenlerin sağlık mazeretine dayanarak mazeretinin karşılanabileceği bir yere naklen atanabilecekleri düzenlenmiştir.

12. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişin Yönetmeliğin “Sağlık Mazeretine

Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan “eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden” ibaresi Danıştay İkinci Dairesinin 28/3/2018 tarihli ve Esas

No:2016/10054; Karar No:2018/2062 sayılı kararı iptal edilmiştir. Bu kapsamda memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekmektedir.

13. Diğer bir anlatımla, kişilerin sağlık gibi “bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur.” (Anayasa Mahkemesinin 20/02/2014 tarihli ve 2012/606 başvuru numaralı Kararı).

14. Şikâyet başvuru dosyasının incelenmesinden, başvuranın Mehmet Akif Ersoy İmam Hatip

Ortaokulunda Türkçe Öğretmeni olarak görev yapmakta iken kardeşinin sağlık mazeretleri nedeniyle

Kayseri ili Kocasinan ilçesine nakil talebinde bulunduğu, talebinin vasisi olduğu engelli kardeşinin tedavisinin görev yaptığı il sınırları içesinde mümkün olmadığını belgelendiremediğinden bahisle reddi üzerine bakılan başvurunun yapıldığı anlaşılmaktadır.

15. Olayda, idareye sunulan sağlık kurulu raporunun durum bildirir rapor niteliğinde olduğu, ayrıca engelli kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin kardeşinin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini ilgili mevzuatına göre alınmış geçerli bir sağlık kurulu raporu ile belgelendirmediği, Şanlıurfa İl Sağlık Müdürlüğünce başvuranın kardeşine ait sağlık kurulu raporunda belirtilen hastalığın tedavisi ve takibinin Şanlıurfa ilinde yapılabileceği yönünde görüş verildiği hususları birlikte değerlendirildiğinde İdarenin, tanınan takdir yetkisi kapsamında teşkilat yapısının elverişliliği ve insan kaynaklarının etkin kullanılması amacına yönelik olarak başvuranın nakil talebini reddetmesinde kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde hukuka uygun bir takdir yetkisi kullandığı anlaşılmaktadır.

16. Ayrıca, idarece sağlık mazeretine bağlı yer değişikliği taleplerinin mevzuat hükümleri çerçevesinde değerlendirilmekte olduğu, başvuran personelin istenilen evrakları temin ederek Bakanlığa başvurması halinde, Bakanlıkça yeniden değerlendirilmesine müteakip uygun görülmesi halinde gereğinin yapılacağı anlaşılmıştır.

17. Elde edilen bilgiler ışığında başvuranın vasisi olduğu engelli kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin kardeşinin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini ilgili mevzuatına göre alınmış geçerli bir sağlık kurulu raporu ile belgelendiremediğinden sağlık mazeretine bağlı yer değişikliği talebinde bulunmasına imkân bulunmamakla birlikte “İsteğe bağlı yer değişikliği” kapsamında yer değişikliği talebinde bulunabileceği anlaşılmaktadır.

18. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda açıklanan gerekçelerle başvuranın engelli kardeşinin sağlık problemleri ve raporu da dikkate alınarak Kayseri ili Kocasinan ilçesine tayininin yapılması talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, ancak her ne kadar sağlık mazereti sebebiyle başvuranın gerekli belgeleri sunmadığı gerekçesiyle talebi karşılanamamış olsa da

İdarenin hakkaniyet ilkesi gereğince çocuğun yüksek yararı ve engel durumunu göz önünde bulundurularak, isteğe bağlı yer değişikliği döneminde mağduriyetinin giderilmesi amacıyla durumunun öncelikli olarak değerlendirilmesi gerektiği anlaşıldığından sağlık mazeretine bağlı yer değişikliği talebinin reddine, başvuranın durumunun isteğe bağlı yer değişikliği döneminde öncelikli olarak değerlendirmesi amacıyla idareye tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde durmuş olan dava açma süresi, ret kararının başvurana tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Şanlıurfa İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜNE KISMEN REDDİNE, Başvuranın, sağlık mazeretine bağlı yer değişikliği talebinin REDDİNE, Başvuranın mağduriyetinin giderilmesi adına durumunun isteğe bağlı yer değişikliği döneminde öncelikli olarak değerlendirmesi amacıyla MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE

BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; MİLLİ

EĞİTİM BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine;

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi