|
ÖZET: Başvuran, İstanbul Anadolu Adliyesinde zabıt kâtibi olarak görev yaparken, babasının sağlık durumu ve %97 engelli ağabeyinin yasal danışmanı olması nedeniyle Niksar Adliyesine nakil veya geçici atama talep etmiştir. Ancak, Adalet Bakanlığı, başvuranın talebini, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar çerçevesinde gerekli şartları taşımadığı gerekçesiyle reddetmiştir. Başvuranın, sağlık mazeretiyle ilgili gerekli belgeleri sunmaması ve atanma şartlarını yerine getirmemesi nedeniyle, idarenin bu kararı hukuka uygun bulunmuştur.
İdare, başvuranın geçici görevlendirme talebinin, yasal çerçevede takdir yetkisi dahilinde değerlendirileceğini belirtmiştir. İlgili mevzuat, sağlık sebebine bağlı yer değişikliği için belirli şartların sağlanmasını zorunlu kılmaktadır. Başvuranın ağabeyinin sağlık durumu ve yasal danışmanlık durumu göz önünde bulundurulduğunda, geçici görevlendirme talebinin kamu yararı açısından uygun olup olmadığına dair bir bulgu bulunmamaktadır. Sonuç olarak, başvuranın geçici görevlendirme talebinin reddi, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde ve kamu yararı gözetilerek gerçekleştirilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/13850-S.23.21875
BAŞVURU NO : 2023/13039
KARAR TARİHİ : 30/10/2023
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın Niksar Adliyesine naklen veya geçici atamasının yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 14/08/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; İstanbul Anadolu Adliyesinde zabıt kâtibi olarak görev yapmakta olduğunu, babasının sağlık sorunu olduğunu, ayrıca yargı kararı ile %97 fiziksel engelli abisinin yasal danışmanı olduğunu ve abisinin bakıma muhtaç olduğunu, bu sebeplerle mazeret tayini talebinde bulunduğunu, Tokat ili Niksar ilçesinde kadro bulunması durumunda naklen atanmayı, kadro bulunmaması durumunda geçici olarak görevlendirmesinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi-belge isteme yazısına istinaden Adalet Bakanlığı Personel Genel
Müdürlüğünden alınan 25/09/2023 tarihli ve – – sayılı cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden özetle; 2.1. Başvuranın 29/11/2021 tarihinde İstanbul Anadolu Adliyesinde sözleşmeli zabıt katibi olarak görevine başladığı ve 15/04/2023 tarihinde 7433 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 663 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 3 üncü maddesi ile 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu’na eklenen Geçici 48 inci maddesi uyarınca 05/04/2023 tarihli Olur ile zabıt katibi kadrosuna atandığı, 2.2. İlgilinin 16/05/2023 tarihli dilekçesi ile kardeşinin ve babasının sağlık mazereti nedeniyle naklinin
Tokat ili, Niksar ilçesinde bulunan Niksar Adalet Sarayı’na yapılmasını talep ettiği,
2.3. Başvuranın talebinin kadro bulunmaması sebebiyle değil, 7433 Sayılı Devlet Memurları Kanunu ve
Bazı Kanunlar ile 663 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 3 üncü maddesi ile 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununa eklenen Geçici 48 inci maddesinin 6 ncı fıkrasında belirtilen şartlara haiz olmadığı için yapılmadığı ve bulunduğu yerdeki ihtiyaç durumu göz önünde bulundurularak olumsuz olarak değerlendirildiği, 2.4. Norm kadro kriterlerine göre; zabıt kâtibi unvanında İstanbul Anadolu Adliyesinde 2049 personel olması gerekirken 1691 (fiilen çalışan-geçici görevli gelen) personelin bulunduğu ve 378 personele ihtiyaç bulunduğu, Niksar Adliyesinde ise 27 personel olması gerekirken 20 (fiilen çalışan-geçici görevli gelen)
personel görev yaptığı ve 7 personele ihtiyaç duyulduğu, Niksar Adliyesine yeni atamaların da yapılacağı, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Geçici 48 inci maddesinde; “… Birinci fıkranın (a) ve (c)
bentleri kapsamında memur kadrolarına atananlar, sözleşmeli personel olarak geçen süreler dahil olmak üzere dört yıl süreyle başka bir yere atanamazlar. Dört yıllık sürede, memur kadrosuna atanmadan önce tabi oldukları mevzuata göre yer değiştirme hakkına sahip olanların söz konusu mevzuatta yer alan süre, usul ve şartlarla görev yerleri değiştirilebilir. Aynı fıkranın (b) bendi kapsamında memur kadrolarına atananların il özel idaresi, belediye ve bağlı kuruluşları ile mahalli idare birlikleri dışındaki kamu kurum ve kuruluşlarına nakli yapılamaz…” 6. Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların “Kurum içi yer değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü maddesinde; “c) Sağlık sebebine bağlı kurum içi yer değişikliği talebi; mazeret süresince geçerli olmak üzere, personelin geçiş yapacağı hizmet biriminde aynı unvan ve niteliği haiz bos pozisyon bulunması, pozisyonunun bulunduğu ildeki Devlet ve üniversite hastanesinde kendisi, esi ve çocukları ile mevzuat uyarınca bakmakla yükümlü olduğu ana ve babasının hastalığının tedavisinin mümkün olmadığına ilişkin sağlık kurulu raporunu kuruma ibraz etmesi halinde yerine getirilebilir. Sağlık mazeretinin sona ermesi durumunda, eski pozisyonun bulunduğu il sınırları içerisindeki aynı unvan ve niteliği haiz bos pozisyona yeniden atama yapılır.” 7. Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği’nin “Sağlık Durumu Nedeniyle
Atama” başlıklı 25 inci maddesinde; “Kendisinin, eşinin, annesinin, babasının, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının, görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığını veya mevcut görev yerinin, söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirenler, sağlık mazeretine dayanarak mazeretinin karşılanabileceği bir yere naklen atanabilirler.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran özetle, İstanbul Anadolu Adliyesinde zabıt kâtibi olduğunu, ağabeyi . ’nün ve babasının sağlık durumu mazeretiyle Niksar Adliyesine atanma talebinin reddedildiğini, Niksar Adliyesine naklen ve geçici atamasının yapılmasını talep etmektedir.
10. İlgili idareden Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; başvuranın 29/11/2021 tarihinde İstanbul Anadolu Adliyesinde sözleşmeli zabıt kâtibi olarak görevine başladığı, 15/04/2023 tarihinde 7433 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 663 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 3 üncü maddesi ile 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu’na eklenen Geçici 48 inci maddesi uyarınca 05/04/2023 tarihli Olur ile zabıt kâtibi kadrosuna atandığı, sağlık sebebine bağlı kurum içi yer değişikliği talebinin mazeret süresince geçerli olmak üzere, personelin geçiş yapacağı hizmet biriminde aynı unvan ve niteliği haiz bos pozisyon bulunması, pozisyonunun bulunduğu ildeki Devlet ve üniversite hastanesinde kendisi, esi ve çocukları ile mevzuat uyarınca bakmakla yükümlü olduğu ana ve babasının hastalığının tedavisinin mümkün olmadığına ilişkin sağlık kurulu raporunu kuruma ibraz etmesi gerektiği belirtilmekte olup, başvuranın Sözleşmeli
Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların “Kurum içi yer değişikliği” başlıklı Ek 3’üncü maddesinde belirtilen şartları taşımadığı, ilgilinin talebinin kadro bulunmaması sebebiyle değil, yasal mazereti taşımaması ve bulunduğu yerdeki ihtiyaç durumu göz önünde bulundurularak olumsuz değerlendirildiği anlaşılmaktadır.
10.1. Ayrıca, zabıt kâtibi unvanında İstanbul Anadolu Adliyesinde 2049 personel olması gerekirken 1691 personelin bulunduğu, Niksar Adliyesinde ise 27 personel olması gerekirken 20 personel görev yaptığı ve
Niksar Adliyesine yeni atamaların da yapılacağının belirtildiği anlaşılmaktadır.
11. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre sözleşmeli personel olarak atanan personel, sözleşmeli personel olarak geçen süreler dahil olmak üzere dört yıl süreyle başka bir yere atanamayacağı açık olmakla birlikte, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’da ise sağlık sebebine bağlı kurum içi yer değişikliği talebinin mazeret süresince geçerli olmak üzere, personelin geçiş yapacağı hizmet biriminde aynı unvan ve niteliği haiz bos pozisyon bulunması, pozisyonunun bulunduğu ildeki Devlet ve üniversite hastanesinde kendisi, esi ve çocukları ile mevzuat uyarınca bakmakla yükümlü olduğu ana ve babasının hastalığının tedavisinin mümkün olmadığına ilişkin sağlık kurulu raporunu kuruma ibraz etmesi halinde yerine getirilebileceği düzenlendiği, başvuranın talebi incelendiğinde başka bir yere atanma ile ilgili belirtilen kriterleri taşımadığı ve ilgili idareye yukarıda sayılan kişilerle ilgili herhangi bir sağlık kurulu raporu da sunmadığı anlaşılmakta olup, bu sebeple başvuranın Niksar Adliyesine atanma talebinin anılan idare tarafından reddedilmesi işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı değerlendirilmektedir.
12. Ancak, başvuru dosyasına eklenen bilgi ve belgelerin incelenmesi ve başvuran ile yapılan görüşme neticesinde başvuranın babasının sağlık sorunu olduğu anlaşılmakla birlikte başvuru talebine ilişkin esas meselenin başvuranın ağabeyi . ’nün sağlık sorunu olduğu anlaşılmıştır.
13. Bilindiği üzere, kurum içi geçici görevlendirme ile ilgili kamu personel rejimine ilişkin mevzuatta açık bir düzenleme bulunmamakla beraber 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu gereği asli görevleri ile ilgili olarak memurların kurum içinde geçici olarak görevlendirilebilmelerine aykırı bir hususun da yer almadığını, Kurum içi geçici görevlendirme müessesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesinde, 657 sayılı
Kanunun 11 inci ve 45 inci maddeleri gereğince Devlet memurları amirlerin verdiği kanuna uygun sözlü ve yazılı emirleri yerine getirmekle yükümlü olduğu hükümlerinin esas alındığı, Kurum içi geçici görevlendirmenin “geçici” nitelikteki bir hizmeti yürütmek amacı ile gerçekleştirilebildiği, diğer taraftan
Adalet Bakanlığı’nın ilgili mevzuatı gereğince “Ceza infaz kurumları ve tutukevleri ile denetimli serbestlik müdürlüklerinde çalışan personel bulundukları yerde başka bir görevi yürütmek üzere geçici görevlendirilmeleri veya başka bir yere bu maksatla atamaları” yapılabilmekte olup geçici görevlendirme işleminin gerçekleşmesi hususunda İdare’nin takdir yetkisinin bulunduğu anlaşılmaktadır.
14. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil Kalabalık, İdare
Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk
Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)
15.İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur.
Ancak, idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır.(Bkz. Prof. Dr. Şeref GÖZÜBÜYÜK, “Yönetim Hukuku”, Eylül/1991 s.204) Ayrıca öğretide de, idarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içerisinde hareket etmesi, eşitlik ilkesine riayet etmesi, kamu yararı için kullanılması ve gerekçeli olması gibi ilkelere uygun şekilde işlem tesisinin
Hukuk Devleti açısından zorunlu olduğu belirtilmektedir.
16. İdarenin iş ve işlemlerinde kamu yararına ve hizmet gereklerine riayet etmesi, yasal ve makul gerekçeye dayanması, nesnel ve adil olması, eşitlik ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk devleti olmanın gereği olup, idarenin yasalarla kendisine tanınan takdir yetkisini bu ilke ve ölçütleri göz önünde tutarak kullanması gerekir.
17. Ayrıca, başvuranın ilgili idareye yaptığı 16/05/2023 tarihli dilekçesinde; ağabeyi . ’ye 28/04/2023 tarihinde Niksar Sulh Hukuk Mahkemesi’nin / Esas sayılı dosyası ile geçirdiği hastalık ve ameliyat sonucu %97 oranında vücut fonksiyonunu sürekli olarak kaybetmesi nedeniyle yasal danışman olarak atandığını, ağabeyi ile ilgilenen babasının devam eden kalp hastalığı nedeniyle kendini fazla yormaması ve doktor kontrolüne gitmesi gerektiğinden yaklaşık 1.5 senedir ağabeyi ile kendisinin ilgilendiğini, ağabeyinin herhangi bir yere gidip geldiğinde, arabaya indirip bindirirken birinin kucaklayıp oturtması
gerektiğini, evlerinin 3. kat ve asansörsüz olduğunu, ağabeyine yardımcı olacak birinin olmaması nedeniyle yanında bulunmasının gerektiğini, bu sebeple İstanbul’dan Niksar’a sık sık gidip geldiğini, maddi açıdan yorulduğunu, yasal danışmanlık kararını almadan önce de ağabeyi ile ilgilendiğini, toplam 3 kardeş olduklarını, diğer kardeşinin de Ankara’da askeri personel olmasından ötürü babası ve abisi ile ilgilenemediğini, ailelerinde ağabeyi ve babası ile ilgilenebilecek kendisinden başka kimsenin olmadığını belirterek, Niksar Sulh Hukuk Mahkemesi’nin kararı ve ekte sunduğu raporlar da göz önünde tutularak, naklinin Tokat ili, Niksar ilçesinde bulunan Niksar Adalet Sarayı’na yapılmasını talep ettiği anlaşılmıştır.
18. Dolayısıyla, yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili mevzuat uyarınca başvuranın naklen atanması mümkün olmamakla birlikte başvuranın talep ettiği “geçici görevlendirme” işleminin idarenin takdir yetkisi kapsamında olduğu, başvuranın “Tokat ili, Niksar ilçesinde bulunan Niksar Adalet
Sarayı’na geçici olarak görevlendirmesi” hususunda idarenin yasalarla kendisine tanınan takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullandığı yönünde bir bulgu ortaya konulamadığı gibi başvuranın talebinin reddine ilişkin işlemde kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık tespit edilemediği anlaşılmaktadır. Ayrıca tayin başvurusunda bulunduğu yerde de personel ihtiyacı olduğu, diğer yandan başvuranın ağabeyi . ’nün geçirdiği hastalık ve ameliyat sonucu %97 oranında vücut fonksiyonunu sürekli olarak kaybetmesi nedeniyle, Niksar Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 28/04/2023 tarihli ve /
Esas sayılı kararı ile başvuranın Tokat ili, Niksar ilçesinde ikamet eden ağabeyi . ’ye yasal danışman olarak atandığı, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun ilgili hükümleri uyarınca yasal danışman olarak atandığı ağabeyinin Tokat ili Niksar ilçesinde ikamet ettiği hususları göz önünde bulundurulduğunda başvuranın
Tokat ili, Niksar ilçesinde bulunan Niksar Adalet Sarayı’na geçici olarak görevlendirmesinin yapılmasını gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın Tokat ili, Niksar ilçesinde bulunan Niksar Adalet Sarayı’na geçici görevlendirilmesinin yapılması hususunda ADALET BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın başvurana ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi