|
ÖZET: Başvuran, annesinin sağlık sorunları nedeniyle İstanbul Ticaret İl Müdürlüğüne tayin talep etmiştir. İdare, başvuranın beyan ettiği mazeretleri değerlendirerek, tayin talebini uygun görmemiştir. İdarenin gerekçeleri arasında, başvuranın görev yaptığı yerin ihtiyaçlarının karşılanamayacağı ve tayin talebinin destekleyen sağlık raporunun yetersizliği bulunmaktadır. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Yönetmeliği’ne göre, sağlık mazeretiyle yer değiştirme talebinin belgelendirilmesi gerekmektedir.
Danıştay, idarenin tayin konusundaki takdir yetkisinin sınırlı olduğunu, ancak bu yetkinin kamu hizmetlerinin düzgün yürütülmesi açısından dikkatli kullanılmasının gerektiğini belirtmiştir. Başvuranın tayin talebinin reddedilmesinin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. İdarenin işlemlerinde mevzuata aykırı bir durum tespit edilmemiştir ve başvuranın talebinin reddine karar verilmiştir. Bu durum, kamu hizmetlerinin sürdürülebilirliği açısından önem taşımaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/74592-S.20.81072
BAŞVURU NO : 2020/89234
KARAR TARİHİ : 08/09/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TİCARET BAKANLIĞI
Tayin talebi hakkında.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 16/07/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle: 2828 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesine göre Yalova Ticaret İl
Müdürlüğüne memur olarak atandığını, 19/12/2019 tarihinde İstanbul Ticaret İl Müdürlüğüne tayin istediğini, Personel Genel Müdürlüğünün talebini reddettiğini, annesinin İstanbul’da ikamet ettiğini, hipertansiyon ve astım hastası olduğunu, annesinin hastalıkları yüzünden tek başına hayatını idame ettirmekte zorlandığını ve bu süreçte kendisinden başka ona yardımcı olabilecek kimse olmadığını, annesine yardımcı olmak istediğini belirterek, 09/06/2020 tarihinde annesinin sağlık mazeretinden dolayı 657 sayılı yasanın 13 üncü maddesi gereğince tekrar İstanbul Ticaret İl Müdürlüğüne tayin talebinde bulunduğunu ancak talebinin reddedildiğini, bunun üzerine 30/06/2020 tarihinde tekrar dilekçe vererek bazı hususları açıklamaya çalıştığını, büyük abisinin kendisi dahil hiçbir kardeşi ile görüşmediğini, ablasının evli ve iki çocuğu olduğunu, bundan dolayı annesine yardımcı olamadığını, kardeşi . ’nın ise rahatsızlığı sebebiyle tedavi gördüğünü, annesi ve kendisiyle görüşmediğini, küçük kardeşi
. ’nın ise yaşı itibariyle annesine yardımcı olabilecek durumda olmadığını, halen çalıştığı
Yalova Ticaret İl Müdürlüğünün 08/10/2019 tarih ve sayılı yazısında çalıştığı unvan olan memur unvanında personel ihtiyacı olmadığını Bakanlığa bildirdiğini belirterek, Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik, Bakanlığın Yer
Değiştirme Yönetmeliğinin 13 üncü maddesi, Bakanlığın 04/01/2019 tarih ve sayılı yazısı ve mazeretine dayalı olarak tayininin İstanbul Ticaret İl Müdürlüğüne yapılmasını talep etmektedir
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Bilgi, belge ve görüş talepli yazımız üzerine Ticaret Bakanlığı Personel Genel
Müdürlüğünün 10/08/2020 tarih ve sayılı yazısında özetle; “…Bakanlığımız
Taşra Teşkilatında görev yapan personelden bir kısmı rotasyona tabi olup Yer Değiştirme
Yönetmeliği kapsamında atamaları yapılmaktadır. Adı geçen personelin de görev yaptığı
Ticaret İl Müdürlükleri personeli Yer Değiştirme Yönetmeliği kapsamında bulunmamakla birlikte, bu kapsamdaki personelin tayin talepleri, mazeretleri ve idarelerin ihtiyaçları çerçevesinde değerlendirilmektedir.
Ancak adı geçenin 2828 sayılı Kanunun Ek 1 inci maddesi kapsamında Kurumumuza yerleşirken, kendi tercihi doğrultusunda 1. tercihi olan Yalova İline yerleştiği ve henüz yaklaşık iki yıldır görev yaptığı göz ardı edilmemelidir.
İlgilinin tayin talebinde belirttiği mazeretine ilişkin belgeler ilişikte yer almakta olup; annesine ait sağlık kurulu raporu, tedavisinin başka bir İlde devam ettirilemeyeceğine ya da bir başkasının yardımı olmadan hayatını idame ettiremeyeceğine ilişkin herhangi bir bilgi içermemektedir.
Adı geçen ilk tercihi doğrultusunda 14.08.2018 tarihinde anılan İl Müdürlüğünde görevine başladıktan yaklaşık 5 ay sonra ilk dilekçesini 19.12.2019 tarihinde vererek İstanbul Ticaret İl
Müdürlüğüne tayin talebinde bulunmuş; bir örneği yazımız ekinde gönderilen yazımızdan da anlaşılacağı üzere, Yalova Ticaret İl Müdürlüğünün söz konusu atama talebini uygun görmemesi nedeniyle ilgilinin talebinin karşılanamayacağı 28.02.2020 tarihli yazımız ile kendisine bildirilmiştir.
Daha sonra ilgili, 09.06.2020 tarihli dilekçesi ile annesinin sağlık sorunları nedeniyle tek başına yaşamakta zorlandığını, annesine kendisinden başka yardım edecek kimsenin bulunmadığım belirterek yeniden İstanbul Ticaret İl Müdürlüğüne atanma talebinde bulunmuştur. Dilekçedeki gerekçeler üzerine yapılan incelemelerde, ilgilinin dosyasının incelenmesinde dört kardeşinin bulunduğu, kardeşlerinden üçünün İstanbul’da ikamet ettiği, ayrıca bir kardeşinin de annesi ile aynı adreste ikamet ettiği tespit edildiğinden talebinin karşılanamayacağı 29.06.2020 tarihli yazımız ile kendisine bildirilmiştir.
Bunun üzerine adı geçen, 30.06.2020 tarihli dilekçesi ile önceki tayin talebinde bulunma gerekçelerine ek olarak büyük abisinin kendisi dahil hiçbir kardeşi ile görüşmediğini, ablasının evli ve çocuklu olduğundan annesine yardımcı olamadığını, kardeşinin İse tedavi gördüğünden annesi ve kardeşleri ile görüşmediğini, diğer kardeşinin ise yaşı itibariyle annesine yardımcı olabilecek durumda olmadığını belirterek talebini yinelemiş, ancak söz konusu talep annesinin tedavisinin Yalova ilinde devam ettirilemeyeceğine ilişkin sağlık kurulu raporu ibraz edemediğinden 10.07.2020 tarihli yazımız ile kendisine bildirilmiştir…
İlgilinin beyan ettiği mazeretine dayanarak tayinin İstanbul Ticaret İl Müdürlüğüne yapılması hususunda, görev yaptığı yerin söz konusu talebini uygun görmemiş olması ve adı geçenin atanması halinde oluşacak personel ihtiyacının bugün itibariyle karşılanamayacağı…” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının ilgili hükümleri:
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
3.2) “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümünde yer alan “Genel ilkeler”
başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010- 5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”
4) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi “başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72
nci maddesinin 1 inci fıkrasında; (Değişik: 12/5/1982 – 2670/25 md.) “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.”
6) 25/6/1983 Tarih Ve 18088 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Devlet Memurlarının
Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin “Sağlık Mazeretine Bağlı
Yer Değişikliği” başlıklı 13 üncü maddesinde; (Değişik: 30/6/2014-2014/6578 K.) “Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir. Sağlık mazeretine dayalı olarak yapılacak yer değişikliğinde memur aynı hizmet bölgesi içinde başka bir hizmet alanına, bu şekilde mazeretin karşılanamaması halinde ise başka bir hizmet bölgesinde kurumca ihtiyaç duyulan ve mazeretinin karşılanabileceği bir hizmet alanına atanabilir.”
7) 07.07.2012 tarih ve 28346 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Gümrük Ve Ticaret
Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliği Mazerete dayalı yer değiştirme esasları başlıklı 13 üncü maddesinin 1 inci fıkrası: (Başlığı ile birlikte değişik: RG-26/3/2015-29307): (1) “Mazeretlerin belgelendirilmesi aşağıda belirtilen esaslara göre yapılır.
a) Sağlık mazeretine dayanarak yer değişikliği; memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme veya yerinde kalma talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde ya da görev yerinin değişmesi halinde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir…”
Hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ:
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi
yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran özetle, Yalova Ticaret İl Müdürlüğünde çalıştığını belirterek, annesinin rahatsızlığı
sebebiyle İstanbul İline tayin talebinde bulunmaktadır.
10) İdare cevabında özetle; “İlgilinin beyan ettiği mazeretine dayanarak tayinin İstanbul Ticaret
İl Müdürlüğüne yapılması hususunda, görev yaptığı yerin söz konusu talebini uygun görmemiş olması ve adı geçenin atanması halinde oluşacak personel ihtiyacının bugün itibariyle karşılanamayacağı…” görüşlerine yer verilmiştir.
11) Başvuru dosyasının incelenmesinden; Yalova Ticaret İl Müdürlüğünde memur olarak görev
yapmakta olan başvuran annesinin İstanbul’da ikamet ettiğini, hipertanisyon ve astım hastası olduğunu, annesinin hastalıkları yüzünden tek başına hayatını idame ettirmekte zorlandığını ve bu süreçte kendisinden başka ona yardımcı olabilecek kimse olmadığını, annesine yardımcı olmak istediğini belirterek, annesinin sağlık mazeretinden dolayı ilgili Yönetmeliğin 13 üncü maddesi gereğince İstanbul Ticaret İl Müdürlüğüne tayin talebinde bulunmuştur. İdare ise, başvuranın halen görev yaptığı yerin söz konusu talebini uygun görmemiş olması ve adı geçenin atanması halinde oluşacak personel ihtiyacının bugün itibariyle karşılanamayacağı gibi gerekçelerle tayin talebinin uygun görülmediğini bildirmiştir.
12) Başvuran, talebinde ayrıca, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına
İlişkin Yönetmeliğin 13 üncü maddesine dayanmaktadır. Söz konusu maddede Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerektiği düzenlenmiştir.
13) İdarenin tayin ve atama konusunda belirli ölçülerde takdir yetkisinin bulunduğu bir
gerçektir. Ancak bu yetkinin de bir takım sınırlamalara tabi olduğu yargı kararları ile de kabul edilmiştir. Buna göre idarenin kendisine tanınan takdir yetkisini de hukuka, hizmet gereklerine ve hizmetin işleyişine uygun bir şekilde kullanması gerekmektedir. Somut olayda, başvuranın tayin konusunda ortaya koyduğu gerekçelerin tayin talebinin kabulü yönünde işlem tesis edilebilmesi için ilgili idare tarafından uygun görülmediği anlaşılmaktadır. Personelin tayin talep etme hakkı bulunmakla birlikte, idarenin de kamu hizmetlerinin düzgün bir şekilde ve yeterli personel sayısı ile birlikte yürütülmesini gözetme yükümlülüğü vardır.
14) Bu kapsamda, tayin talebinin somut gerekçelerinin ve varsa menfaat ihlalinin, ilgili yasa ve
yönetmelik hükümlerine uygun bir şekilde ortaya koyulması gerekmektedir. Aksinin kabulünün ise, kamu hizmetlerinin yürütülmesinde aksaklıklara ve düzensizliğe sebebiyet verebileceği, tayin talepleri konusunda farklı ve hakkaniyete aykırı uygulamaların ortaya çıkabileceği, bu durumlarda personel politikasının ve kamu hizmetlerinin olumsuz yönde etkilenebileceği değerlendirilmektedir.
15) Bu çerçevede Kurumumuzca yapılan incelemede, başvuranın tayin talebi konusunda, bu
aşamada idare tarafından tesis edilen işlemlerde mevzuata aykırı bir yön tespit edilemediği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme:
16) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ
tarihinden (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, ilgili idarenin işlemleri yönünden, Bursa İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Başvuru dosyasındaki bilgi ve belgeler ile yukarıda açıklanan gerekçelerle; BAŞVURUNUN
REDDİNE
Kararın, Başvurana ve Ticaret Bakanlığına tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi