Sağlık mazeretiyle tayin talebinin, sözleşmeli personel esasları çerçevesinde boş pozisyon yokluğu nedeniyle reddedilmesi ve yeniden değerlendirme gerekliliği (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/10161-S.21.16394

BAŞVURU NO : 2021/1852

KARAR TARİHİ : 08/07/2021

TAVSİYE KARARI ,TCKN:

BAŞVURUYA KONU İDARE : TİCARET BAKANLIĞI

Naklen atanma talebi.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 27/01/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, 31.10.2018 tarihinden itibaren Kapıköy Gümrük Müdürlüğü emrinde sözleşmeli muhafaza memuru olarak görev yaptığını, velayeti altında bulunan 2 yaşındaki kızına otizm başlangıcı tanısı konulması ve bulunduğu yerde tedavi imkanının olmaması sebebiyle 26.09.2020 tarihinde sağlık mazeretiyle Ankara iline tayin talep ettiğini, idarece verilen cevapta Ankara’da boş pozisyon bulunmadığı, Edirne veya Van illerinde bulunan bölge müdürlüklerini tercih etmesi halinde talebinin yeniden değerlendirileceğinin bildirildiğini, bunun üzerine 30.10.2020 tarihinde Edirne’de bulunan Trakya Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne tayin talebinde bulunduğunu, ancak talebinin olumsuz sonuçlandığını, kızının erken teşhis sebebiyle tedavi olma olasılığı çok yüksek olduğundan derhal tedavi ve eğitime başlaması gerektiğini, çalıştığı yerde kızının tedavisi mümkün olmadığından ve aylardır tayin talebi neticelendirilmediğinden hastalığının epeyce ilerlediğini belirterek; Ankara iline veya tedavi imkanı bulunan başka bir il merkezine acilen naklinin yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi yazımıza istinaden Ticaret Bakanlığının 12/03/2021 tarih ve E- – sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/b maddesi ile 06.06.1978 tarihli 7/15754 sayılı Bakanlar

Kurulu kararıyla belirlenen Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslara tabi olarak istihdam edilerek Doğu Anadolu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü bağlantısı Kapıköy Gümrük

Müdürlüğünde 31.10.2018 tarihinde göreve başlayan Sözleşmeli Gümrük Muhafaza Memuru başvuranın, çocuğunun sağlık sorunu nedeniyle Orta Anadolu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne (Ankara) ve

Trakya Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne (Edirne) atanma talebine ilişkin yaptığı başvuruya ilişkin olarak; başvuranın bila tarihli dilekçesi ile çocuğunun özel eğitim gerektiren rahatsızlığının bulunması ve görev yaptığı Gümrük İdaresinin bulunduğu bölgede çocuğunun tedavisi için özel eğitim

alabileceği Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi olmaması nedeniyle tayin talebinde bulunduğu; adı geçen hakkında yapılacak yer değiştirme işlemlerine esas olmak üzere, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğüne ilgili personelin çocuğuna ait sağlık raporu gönderilerek bahse konu hususa ilişkin Van ilinde özel veya resmi Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi bulunup bulunmadığı, bulunmuyorsa bu tür eğitimlerin verildiği merkezlerin bulunduğu illerin bildirilmesinin istenildiği; anılan Genel Müdürlükten alınan 08.10.2020 tarihli ve sayılı yazı ekinde Van ili ve diğer illerde bulunan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri listesinin gönderildiği, 2.2. Bunun üzerine, 26.10.2020 tarihli ve sayılı yazıları ile başvuranın, Ankara ilinde boş pozisyon bulunmadığından, çocuğunun tedavi imkanları ile personel ihtiyacı çerçevesinde Doğu Anadolu

Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü (Van İli) veya Trakya Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne (Edime İlinde) atanmayı istemesi halinde durumunun yeniden değerlendirileceğinin bildirildiği, 2.3. Başvuranın 30.10.2020 tarihli dilekçesi ile Trakya Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne tayininin yapılmasını talep ettiği ve Bakanlıklarınca işlem başlatıldığı, atama onayının işlemde olduğu sırada ilgili ile yapılan telefon görüşmesinde; başvuranın 30.10.2020 tarihli dilekçesinin zımnen reddedildiğini belirterek Trakya GDTBM’ne atanma talebinden vazgeçtiğini bildirdiği ve 07.01.2020 tarihinde mail yoluyla göndermiş olduğu 06.01.2020 tarihli dilekçesi ile yeniden Ankara iline atanmayı talep ettiğini bildirmesi üzerine Trakya GDTBM’ne yapılan atama işleminin sonlandırıldığı, 2.4. Bu sefer, başvuranın 29.01.2021 tarihinde Genel Müdürlüklerine gelerek görüşme talebinde bulunduğu, kendisine Ankara ilinde boş pozisyon bulunmaması sebebiyle Van veya Edirne ilini talep etmesi halinde atanma işleminin ivedilikle yapılacağının bildirilmesine rağmen 02.02.2021 tarihli dilekçesi ile aynı unvan ve niteliğe haiz boş pozisyon bulunmayan Ankara iline atanma talebini yinelediği, 2.5. İlgilinin sağlık mazeretine istinaden yer değişikliği talebinin, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına

İlişkin Esasların Kurum İçi Yer Değişikliği başlıklı Ek 3 üncü maddesinin (c) fıkrasındaki “Sağlık sebebine bağlı kurum içi yer değişikliği talebi; mazeret süresince geçerli olmak üzere, personelin geçiş yapacağı hizmet biriminde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunması, pozisyonunun bulunduğu ildeki Devlet ve Üniversite hastanesinde kendisi; eşi ve çocuklan ile mevzuat uyarınca bakmakla yükümlü olduğu ana ve babasının hastalığının tedavisinin mümkün olmadığına ilişkin sağlık kurulu raporunu kuruma ibraz etmesi halinde yerine getirilebilir.” hükmü gereğince değerlendirilmekte olup, Ankara ilinde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunmadığından karşılanamadığı, 2.6. Başvuranın çocuğunun eğitimi için gerekli özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinin bulunduğu, boş pozisyon ve personel ihtiyacı olan Doğu Anadolu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne (Van) veya

Trakya Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne (Edime) talep etmesi halinde durumunun yeniden değerlendirileceği, ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

5. 28/6/1978 tarihli ve 16330 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına

İlişkin Esasların “Kurum içi yer değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü maddesinde; “(Ek: 2/3/2009-2009/14799) Sözleşmeli personelin kurumlar arası yer değişikliği yapılamaz.

Sözleşmeli personelin kurum içi yer değişikliği ise aşağıdaki hallerde Kurumca gerçekleştirilebilir.

a) Kurumun hizmet icapları dikkate alınarak, aynı unvan ve hizmet niteliklerini haiz sözleşmeli personelin kurum içi karşılıklı yer değiştirme talepleri, pozisyonunun vizeli olduğu birimde fiilen en az bir yıl çalışmış olmaları şartıyla yerine getirilebilir.

b) Personelin eş durumuna bağlı kurum içi yer değişikliği talebi; vizeli olduğu birimde fiilen en az bir yıl çalışmış olması, geçiş yapacağı hizmet biriminde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunması ve kamu personeli olan eşin, kurum içi görev yeri değişikliği mümkün olmayan veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması kaydıyla yerine getirilebilir.

c) Sağlık sebebine bağlı kurum içi yer değişikliği talebi; mazeret süresince geçerli olmak üzere, personelin geçiş yapacağı hizmet biriminde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunması, pozisyonunun bulunduğu ildeki Devlet ve üniversite hastanesinde kendisi, eşi ve çocukları ile mevzuat uyarınca bakmakla yükümlü olduğu ana ve babasının hastalığının tedavisinin mümkün olmadığına ilişkin sağlık kurulu raporunu kuruma ibraz etmesi halinde yerine getirilebilir. Sağlık mazeretinin sona ermesi durumunda, eski pozisyonun bulunduğu il sınırları içerisindeki aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyona yeniden atama yapılır.

ç) Aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunması halinde, eşi şehit olan personelin kurum içi yer değişiklik talebi, bir defaya mahsus olmak üzere yerine getirilir.

d) (Ek:12/5/2011-2011/1802) Pozisyonunun bulunduğu yerde, kendisinin, eşinin veya bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının can güvenliğinin tehlikeye düştüğü adli veya mülki makamlarca belgelendirilen personel ile eşi vefat eden personelin kurum içi yer değişikliği talebi; geçiş yapacağı birimde aynı unvan ve niteliğe haiz boş pozisyon bulunması kaydıyla kurumun hizmet gerekleri dikkate alınarak yerine getirilebilir.

e) (Ek:12/5/2011-2011/1802) Kamu idareleri adına vizeli boş pozisyonlara sözleşmeli personel alımı yapılmadan önce yılda bir kez, pozisyonun vizeli olduğu ilde en az üç yıl hizmet süresi bulunan personelin geçiş yapmak istediği birimde aynı unvan ve niteliğe haiz boş pozisyona kurum içi yer değişikliği talebi, ilgili idarece hizmet gereklerine göre belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde yerine getirilebilir. İdareler, il gruplarından oluşan görev bölgeleri ve bu bölgeler için üç yıldan başlamak üzere farklı hizmet süreleri belirleyebilir.” düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın çocuğunun tedavi ve özel eğitim ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için naklinin yapılmasına ilişkin işlemlerin tesisi hususunda

Tavsiye Kararı verilmesi gerektiği yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, 31.10.2018 tarihinden itibaren Kapıköy Gümrük Müdürlüğü emrinde sözleşmeli muhafaza memuru olarak görev yaptığını, velayeti altında bulunan 2 yaşındaki kızına otizm başlangıcı tanısı konulması ve bulunduğu yerde tedavi imkanının olmaması sebebiyle 26.09.2020 tarihinde sağlık mazeretiyle Ankara iline tayin talep ettiğini, idarece verilen cevapta Ankara’da boş pozisyon bulunmadığı, Edirne veya Van illerinde bulunan bölge müdürlüklerini tercih etmesi halinde talebinin yeniden değerlendirileceğinin bildirildiğini, bunun üzerine 30.10.2020 tarihinde Edirne’de bulunan Trakya Gümrük

ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne tayin talebinde bulunduğunu, ancak talebinin olumsuz sonuçlandığını, kızının erken teşhis sebebiyle tedavi olma olasılığı çok yüksek olduğundan derhal tedavi ve eğitime başlaması gerektiğini, çalıştığı yerde kızının tedavisi mümkün olmadığından ve aylardır tayin talebi neticelendirilmediğinden hastalığının epeyce ilerlediğini belirterek; Ankara iline veya tedavi imkanı bulunan başka bir il merkezine acilen naklinin yapılmasını talep etmektedir.

8. İdare tarafından yapılan açıklamada; Doğu Anadolu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü bağlantısı

Kapıköy Gümrük Müdürlüğünde 31.10.2018 tarihinde Sözleşmeli Gümrük Muhafaza Memuru olarak göreve başlayan başvuranın çocuğunun sağlık sorunu nedeniyle Orta Anadolu Gümrük ve Dış Ticaret

Bölge Müdürlüğüne (Ankara) ve Trakya Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne (Edirne) atanma talebine ilişkin yaptığı başvuruya ilişkin olarak, başvuranın çocuğunun özel eğitim gerektiren rahatsızlığının bulunması ve görev yaptığı Gümrük İdaresinin bulunduğu bölgede çocuğunun tedavisi için özel eğitim alabileceği Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi olmaması nedeniyle tayin talebinde bulunduğu; adı geçen hakkında yapılacak yer değiştirme işlemlerine esas olmak üzere, Milli Eğitim

Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğüne ilgili personelin çocuğuna ait sağlık raporu gönderilerek bahse konu hususa ilişkin Van ilinde özel veya resmi Özel Eğitim ve Rehabilitasyon

Merkezi bulunup bulunmadığı, bulunmuyorsa bu tür eğitimlerin verildiği merkezlerin bulunduğu illerin bildirilmesinin istenildiği; bunun üzerine Van ili ve diğer illerde bulunan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri listesinin temin edildiği; 26.10.2020 tarihli ve sayılı yazıları ile başvuranın, Ankara ilinde boş pozisyon bulunmadığından, çocuğunun tedavi imkanları ile personel ihtiyacı çerçevesinde Doğu

Anadolu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü (Van İli) veya Trakya Gümrük ve Dış Ticaret Bölge

Müdürlüğüne (Edime İlinde) atanmayı istemesi halinde durumunun yeniden değerlendirileceğinin bildirildiği; başvuranın 30.10.2020 tarihli dilekçesi ile Trakya Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne tayininin yapılmasını talep ettiği ve Bakanlıklarınca işlem başlatıldığı, atama onayının işlemde olduğu sırada ilgili ile yapılan telefon görüşmesinde, başvuranın 30.10.2020 tarihli dilekçesinin zımnen reddedildiğini belirterek Trakya GDTBM’ne atanma talebinden vazgeçtiğini bildirdiği ve 07.01.2020 tarihinde mail yoluyla göndermiş olduğu 06.01.2020 tarihli dilekçesi ile yeniden Ankara iline atanmayı talep ettiğini bildirmesi üzerine Trakya GDTBM’ne yapılan atama işleminin sonlandırıldığı; daha sonra, başvuranın, 29.01.2021 tarihinde Genel Müdürlüklerine gelerek görüşme talebinde bulunduğu, kendisine

Ankara ilinde boş pozisyon bulunmaması sebebiyle Van veya Edirne ilini talep etmesi halinde atanma işleminin ivedilikle yapılacağının bildirilmesine rağmen, 02.02.2021 tarihli dilekçesi ile aynı unvan ve niteliğe haiz boş pozisyon bulunmayan Ankara iline atanma talebini yinelediği ifade edilmiştir.

9. Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların “Kurum İçi Yer Değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü maddesinin (c) fıkrasında; “Sağlık sebebine bağlı kurum içi yer değişikliği talebi; mazeret süresince geçerli olmak üzere, personelin geçiş yapacağı hizmet biriminde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunması, pozisyonunun bulunduğu ildeki Devlet ve Üniversite hastanesinde kendisi; eşi ve çocuklan ile mevzuat uyarınca bakmakla yükümlü olduğu ana ve babasının hastalığının tedavisinin mümkün olmadığına ilişkin sağlık kurulu raporunu kuruma ibraz etmesi halinde yerine getirilebilir.” hükmü yer almaktadır. Bu kapsamda, başvuranın çalışmakta olduğu yerde çocuğunun tedavisi ve özel eğitim ihtiyacı için gerekli olan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Diğer taraftan, anılan düzenlemede, personelin geçiş yapacağı hizmet biriminde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunması halinde sağlık sebebine bağlı yer değişikliği talebinin yerine getirilebileceğine yer verilmiş olup; bu kapsamda başvuranın sağlık mazeretine istinaden yer değişikliği talebi İdare tarafından değerlendirilmiş; Ankara ilinde boş pozisyon bulunmaması sebebiyle başvuranın Ankara iline nakil talebi reddedilmiştir. Anılan düzenleme ve idarenin pozisyon imkanları kapsamında, başvuranın Ankara iline nakil talebinin reddedilmesi işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmektedir.

10. Bunun yanı sıra, başvuranın çocuğunun tedavi ve özel eğitim ihtiyaçlarının da aciliyetle giderilmesinin önemli olduğu değerlendirilmekte; başvuranın çalıştığı yerde ise çocuğunun bu

ihtiyacının karşılanamadığı anlaşılmaktadır. İdare tarafından yapılan açıklamada, Doğu Anadolu

Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne (Van İli) veya Trakya Gümrük ve Dış Ticaret Bölge

Müdürlüğüne (Edime İlinde) atanmayı istemesi halinde başvuranın durumunun yeniden değerlendirileceği bildirilmekle birlikte; başvuranın çocuğunun sağlık teşhisi ve nakil talebi tarihinden itibaren aradan geçen zamanda nakil işlemlerinin sonuçlandırılamadığı anlaşılmaktadır.

11. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın çocuğunun tedavi ve özel eğitim ihtiyaçlarının aciliyetle giderilmesi gerekliliği ve çalıştığı yerde bu ihtiyacı karşılayamadığının tespiti nedeniyle; başvuranın çocuğunun tedavi ve özel eğitim ihtiyacını giderebileceği, İdarenin boş pozisyon ve personel ihtiyacı çerçevesinde, makul bir yere naklinin yapılması yönünde gerekli işlemlerin tesisi gerektiği değerlendirilmektedir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 12. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece

“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle

“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

13. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Van İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın çocuğunun tedavi ve özel eğitim ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için naklinin yapılmasına ilişkin işlemlerin tesisi hususunda, Ticaret Bakanlığına TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Ticaret Bakanlığınca bu karar üzerine tesis

edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve Ticaret Bakanlığına tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi