Sağlık mazeretiyle tayin talebinin, tedavi imkanlarının mevcut olduğu gerekçesiyle reddi hukuka uygun mu değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/1251-S.22.1932

BAŞVURU NO : 2021/15985

KARAR TARİHİ : 28/01/2022

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Yer değişikliği talebi hk.

BAŞVURU TARİHİ : 18/09/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Emniyet Genel Müdürlüğü Şanlıurfa İl Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapmakta olduğunu, Personel Daire Başkanlığının 17.07.2021 tarihli yazısı ile ikinci şark görevi için Bursa ilinden Şanlıurfa Emniyet Müdürlüğüne tayin edildiğini, Bursa ilinde görevinin devam etmesi amacıyla yapmış olduğu başvurusunun reddedildiğini, kendisinin ülseratif kolit ve vitiligo hastalıkları sebebi ile %55 oranında engelli raporunun bulunduğunu, söz konusu rapor dikkate alınmadan ve ilgili mevzuata aykırılık teşkil edecek şekilde tayin edildiğini belirterek tedavilerinin devamı ve aile bütünlüğünün sağlanması amacıyla Bursa iline tayin olmayı talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden Emniyet Genel

Müdürlüğünün 21/10/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle,

2.1. 2021 yılı genel atama dönemi kapsamında 05.02.2021 tarih “1.Bölgeden 2.Bölgeye Atamaya Tabi

Personelin Atama ve İpka İşlemleri” başlıklı EGM Genelge No:9’un “Atamaya Tabi Personelin

Mazeretleri İle İlgili Yapılacak İşlemler” başlıklı (D) bölümünde atamaya tabi personelin eş durumu, çocuğunun öğrenimi ve sağlık sebebi mazeret evraklarını 08.02.2021-01.03.2021 tarihleri arasında sunması gerektiğinin belirtildiği, 2.2. Personel Daire Başkanlığı kayıtlarında yapılan tetkik neticesinde; başvuranın belirtilen süreler içinde idareye kendisinin sağlık kurulu raporunu ibraz, ettiği, başvuranın söz konusu başvurusunda sunmuş olduğu evraklar ile ilgili olarak Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme

Yönetmeliğinin “Sağlık Sebebiyle Erteleme” başlıklı 30 uncu maddesi uyarınca görüş sorulan Sosyal

Hizmetler ve Sağlık Daire Başkanlığının 29.03.2021 tarih ve

2 sayılı cevabi yazısı ile başvuranın hastalığının tedavisinin bulunduğu 2. bölge iller

arasında Şanlıurfa ilinde bulunan Devlet Hastanelerinde ve Üniversite (Devlet) Hastanelerinde başvuranın hastalığının tedavisinin bulunduğu, 2.3. Yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın Şanlıurfa ilinde tedavisinin bulunması ve bahse konu yönetmelik maddesinde tedavisi mümkün olacak yer bulunmayan personelin atamasının erteleneceğinin açıkça hüküm altına alınmış olması sebebiyle başvuruya konu işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı, Şanlıurfa ilinin zorunlu hizmet süresi (5) yıllık süreyi tamamlamadan Bursa iline atanmasına imkan bulunmadığı, 2.4. Başvuranın Şanlıurfa Emniyet Müdürlüğü kadrosunda Polis Memuru rütbesinde görev yapmakta olduğu, başvuranın Personel Daire Başkanlığına sunmuş olduğu 16.06.2021 tarihli dilekçesinin değerlendirilmesi neticesinde PBS.Net sistemi üzerinden 11.08.2021 tarihinde talebinin uygun görülmediği şeklinde başvurana cevap verildiği belirtilmiş olup, başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ek olarak Kurumumuza gönderilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü amirdir.

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.

5. 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinde, “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır…

Memurların atanamayacakları yerler ve bu yerlerdeki görevler ile kurumların özellik arz eden görevlerine atanabilmeleri için hangi kademelerde ne kadar hizmet etmeleri gerektiği ve yer değiştirme ile ilgili atama esasları Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir. Kurumlar atamaya tabi olacak personeli için bu yönetmelik esaslarına göre Devlet Personel Başkanlığının görüşünü almak suretiyle bir personel ve atama planı hazırlar.” hükmü yer almaktadır.

6. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin “Sağlık

Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 13 üncü maddesinde, “Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü

olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir.

Sağlık mazeretine dayalı olarak yapılacak yer değişikliğinde memur aynı hizmet bölgesi içinde başka bir hizmet alanına, bu şekilde mazeretin karşılanamaması halinde ise başka bir hizmet bölgesinde kurumca ihtiyaç duyulan ve mazeretinin karşılanabileceği bir hizmet alanına atanabilir.” hükmüne yer verilmiştir.

7. Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin

7.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, “Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;…

d) Genel atama dönemi: Her yıl Mayıs ve Haziran aylarında bu Yönetmelikte gösterilen esaslara göre yapılan atama dönemini,…

ifade eder.”

7.2. “Bölgelerde Hizmet Zorunluluğu” başlıklı 5 inci maddesinde, “Personelin, atandığı bölgede, bu

Yönetmelik ile kalması öngörülen süreden önce alınmasını gerektiren bir sebep olmadıkça o bölge için tespit edilmiş süre kadar hizmet görmesi zorunludur.”

7.3. “Atama Tercih Formlarının Gönderilmesi” başlıklı 17 nci maddesinde, “Bölgelerdeki hizmet süresini doldurarak genel atamaya tabi olan personelin atama tercih formları, bağlı bulunduğu birim tarafından usulüne uygun şekilde hazırlanarak Genel Müdürlüğe gönderilir. Genel Müdürlük atama tercih formundaki taleple bağlı değildir.

Zamandışı ve mazeret atamalarına esas belgeler bir ay içerisinde Genel Müdürlükte olacak şekilde gönderilir. Zamandışı atama kapsamındaki personelin durumu Genel Müdürlükçe öncelikle değerlendirilir.”,

7.4. “Mazeret Atamaları” başlıklı 18 inci maddesinde, “Mazeret atamaları aşağıdaki hallerde talep edilebilir.

a) Personelin veya eş ve çocuklarının hastalığı nedeniyle bulunduğu yerde görev yapamayacağının tam teşekküllü Devlet hastanesinden veya üniversite hastanesinden, özel üniversite hastanesi hariç, alınan sağlık kurulu raporu ile belgelenmesi…”,

7.5. “Bölgeler ve Hizmet Süreleri” başlıklı 23 üncü maddesinin beşinci fıkrasında, “Bu Yönetmelikte öngörülen mazeretler dahil, her ne sebeple olursa olsun ikinci bölge hizmetinden sarfınazar edilemez.

Ancak, sağlık veya eş durumu sebebiyle ikinci bölgeye gidemeyeceği belgelenenler hakkında Yönetmeliğin

39 uncu maddesinin (a) ve (b) bentleri uygulanır.”

7.6. “Sağlık Sebepleriyle Erteleme” başlıklı 30 uncu maddesinde, “Personel, kendisinin, eş ve çocuklarının sağlık durumları itibariyle tayin edilmemesi için Şubat ayı sonuna kadar erteleme talebinde bulunabilir. Bu isteğe dayanak olan raporların tam teşekküllü bir Devlet hastanesinden veya üniversite hastanesinden, özel üniversite hastanesi hariç, alınması şarttır. Başka sağlık kurumlarından alınan raporlar geçerli sayılmaz.

Yukarıdaki fıkrada sözü edilen sağlık kurulu raporları Genel Müdürlük Sağlık İşleri Daire Başkanlığınca incelenir. Sağlık kurulu raporunda belirtilen hastalık veya sakatlık personelin atanacağı bölgede mevcut sağlık kurumlarında tedavi edilebilir nitelikte ise, Sağlık İşleri Daire Başkanlığınca bu tip tedavi kurumlarının bulunduğu iller belirtilmek suretiyle bu personelin görev yapabileceği yerler tespit olunarak

/

atama işlemi buna göre yapılır. Tedavisi mümkün olacak yer bulunmayan personelin ataması ertelenir.

Tam teşekküllü Devlet hastanesinden veya üniversite hastanesinden, özel üniversite hastanesi hariç, alınan sağlık kurulu raporları en çok 2 yıl için geçerlidir.”

hükümleri düzenlenmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

9. Emniyet Genel Müdürlüğü Şanlıurfa İl Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapmakta olan başvuran, genel atama döneminde ikinci şark görevi için Bursa ilinden Şanlıurfa Emniyet

Müdürlüğüne tayin edildiğini, Bursa ilinde görevinin devam etmesi amacıyla yapmış olduğu başvurusunun reddedildiğini, kendisinin ülseratif kolit ve vitiligo hastalıkları sebebi ile %55 oranında engelli raporunun bulunduğunu, söz konusu rapor dikkate alınmadan ve ilgili mevzuata aykırılık teşkil edecek şekilde tayin edildiğini belirterek tedavilerinin devamı ve aile bütünlüğünün sağlanması amacıyla Bursa iline tayin olmayı talep etmektedir.

10. Bilindiği üzere, Anayasanın 2 nci maddesinde Devletin temel nitelikleri arasında hukuk devleti ilkesine yer verilmiş olup, hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, hukuki düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey, yasadan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Ayrıca, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, bir idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerekmekte olup, idari işlemin dayanağı olan sebebin açıkça kanunlarda gösterilerek bağlı yetkinin bulunduğu durumlarda idarenin, kanunun koyduğu sınırlar içinde kalması, sebep ve konu yönünden kanun ile belirtilen koşullara uyması gerekir. (AYM, 17/04/2008 Tarihli, E.2005/5, K.2008/93 sayılı Kararı).

11. Başvuruya konu olaya ilişkin mevzuat hükümleri gereğince, 657 sayılı Kanunda düzenlenen yer değiştirme suretiyle atanma kapsamında yürürlüğe konulan Devlet Memurlarının Yer Değiştirme

Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik memurun kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi halinde sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme suretiyle atamasının yapılabileceğinin öngörüldüğü, bu kapsamda da Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme

Yönetmeliğinde de mazeret atamaları kapsamında sağlık mazeretine yer verildiği ancak bu düzenleme ile personelin kendisinin veya eş ve çocuklarının hastalığı nedeniyle bulunduğu yerde görev yapamayacağının tam teşekküllü Devlet hastanesinden veya üniversite hastanesinden, özel üniversite hastanesi hariç, alınan

sağlık kurulu raporu ile belgelenmesi halinde atamasının yapılabileceği veya atamasının ertelenebileceği, bu nitelikteki sağlık kurulu raporlarının Sağlık İşleri Daire Başkanlığınca inceleneceği, sağlık kurulu raporunda belirtilen hastalık personelin atanacağı bölgede mevcut sağlık kurumlarında tedavi edilebilir nitelikte ise, Sağlık İşleri Daire Başkanlığınca bu tip tedavi kurumlarının bulunduğu iller belirtilmek suretiyle bu personelin görev yapabileceği yerlerin tespit olunarak atama işlemi buna göre yapılacağı, tedavisi mümkün olacak yer bulunmayan personelin ise atamasının erteleneceği düzenlenmiştir.

12. Başvuruya konu olayda, başvuran engellilik oranı nedeniyle yer değişikliğinin yapılmaması yönünde talepte bulunmuş olmakla birlikte, dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgelerden, başvuranın ülseratif kolit teşhisine ilişkin sağlık kurulu raporunun bulunduğu ve bu kapsamda 2021 yılı genel atama döneminde sağlık mazereti nedeniyle Bursa ilinde görevine devam etmek üzere atamasının ertelenmesini talep ettiği tespit edilmekte; ilgili mevzuat gereğince, başvuranın 1. hizmet bölgesinde yer alan Bursa ilinde görev yapmakta iken zorunlu hizmet süresini tamamlamak üzere 2. hizmet bölgesinde yer alan Şanlıurfa iline atamasının yapıldığı, başvuranın süresi içerisinde sunmuş olduğu sağlık kurulu raporu çerçevesinde Sosyal

Hizmetler ve Sağlık Daire Başkanlığınca yapılan inceleme neticesinde, raporda belirtilen hastalığın

Şanlıurfa ilinde tedavisinin mümkün bulunduğu ve başvuranın atamasının ertelenmesi talebinin reddedildiği anlaşıldığından başvuruya konu atama işleminde hukuka aykırılığın bulunmadığı değerlendirilmiştir.

13. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın sağlık mazereti nedeniyle

Bursa ilinde görev yapmaya devam etmesi yönündeki talebinin reddi yönündeki işlemin hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırı olmadığı ve başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin başvurana verdiği cevaplarda ise hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden (varsa) kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Şanlıurfa İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE,

Bu kararın BAŞVURANA ve EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TEBLİĞİNE,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

/

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

/