|
ÖZET: Başvuran, sağlık durumu nedeniyle unvan değişikliği veya başka bir kuruma naklen atanma talebinde bulunmuştur. Adalet Bakanlığı, başvuranın sağlık mazeretiyle 2020 yılında Durağan Adliyesine naklini gerçekleştirmiştir. Ancak, başvuranın veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosuna atanma talebi, Durağan Adli Sicil Bürosundaki personel ihtiyacının bulunmaması ve başvuranın mübaşir kadrosunda olması nedeniyle reddedilmiştir. Ayrıca, başka bir kuruma nakil talebi için öncelikle ilgili kuruma başvurması gerektiği belirtilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde, kamu görevlilerinin görevde yükselme ve unvan değişikliği işlemleri, liyakat ve kariyer ilkeleri doğrultusunda belirlenmektedir. İdarelerin, personel planlaması ve hizmet gerekleri dikkate alınarak takdir yetkisini kullanma hakkı bulunmaktadır. Bu bağlamda, başvuranın talebinin reddi, idarenin hizmet gereklilikleri ve mevcut personel durumu göz önünde bulundurularak hukuka uygun bulunmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/13413-S.21.21558
BAŞVURU NO : 2021/7130
KARAR TARİHİ : 20/09/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
Başvuranın unvan değişikliği veya naklen atanma talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 02/04/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; 16/07/2008 tarihinde Çorlu Adliyesinde mübaşir olarak göreve başladığını, mevcut durum itibarıyla Durağan Adliyesinde mübaşir olarak çalışmakta olduğunu, 29/09/2012 tarihinde belinden rahatsızlandığını, 22/01/2013 tarihinde Çorlu Devlet Hastanesinin “sürekli” olarak verdiği özürlü sağlık kurulu raporunda “uzun süre ayakta durmayı ve ağır efor gerektiren işlerde çalışamaz” ibaresinin bulunduğunu, Adalet Bakanlığınca sağlık durumuna istinaden unvan değişikliği yoluyla VHKİ kadrosuna atanma talebinin reddedildiğini ifade ederek, Adalet Bakanlığı bünyesinde Sinop ili içinde oturarak çalışabileceği danışma büroları, ön bürolar, tarama büroları, arabuluculuk büroları ve benzeri yerlerde veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarında özürlü sağlık kurulu raporu doğrultusunda uygun görülen bir pozisyonda kamu yararı da gözetilerek memuriyetini devam ettirmeyi talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 04/05/2021 tarihli ve – – sayılı yazısına istinaden Adalet
Bakanlığı tarafından gönderilen 22/06/2021 tarihli ve / / sayılı yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuranın 12/05/2020 tarihli talebindeki sağlık mazereti ve Sinop Adli Yargı İlk Derece Adalet
Komisyonu Başkanlığının 21/05/2020 tarihli ve sayılı kararı göz önünde bulundurularak, 05/06/2020 tarihli Olur’la kendi kadrosuyla Sinop Adliyesinden Durağan Adliyesine naklen atanmasının yapıldığı,
2.2. Başvuranın 04/12/2020 tarihli dilekçesi ile veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosuna unvan değişikliği suretiyle atanma veya başka bir kuruma naklen atanma talebinde bulunduğu, ancak Durağan
Adli Sicil Bürosunun iş sayısı ile Bakanlıkça kadro dağılımı sırasında kıstas kabul edilen yıllık ortalama iş sayısı ve niteliği karşılaştırıldığında, Durağan Adli Sicil Bürosunun personel ihtiyacının bulunmadığı tespit edildiğinden, başvuranın talebi hakkında olumlu işlem yapılamadığı, yine başvuranın başka bir kuruma atanma talebi yönünden atanmak istediği kuruma başvurabileceği hususunun Merkez Teşkilat Şube
Müdürlüğünün 17/12/2020 tarihli ve sayılı yazısı ile Boyabat Cumhuriyet Başsavcılığına bildirildiği,
2.3. Bakanlıkça adli sicil birimlerine her 40.000 işe 1 veri hazırlama ve kontrol işletmeni olacak şekilde atama yapıldığı, başvuranın görev yaptığı Durağan Adliyesindeki Durağan Adli Sicil Bürosunun 2019 yılı iş sayısı 1.057 iken 2020 yılında iş sayısının 297’ye düştüğü, Durağan Adli Sicil Bürosunun iş sayısına göre veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosunda personel ihtiyacının bulunmadığı,
2.4. Başvuranın görev yapma talebinde bulunduğu ön büro, tarama ve arabuluculuk işlemlerinin zabıt katipleri tarafından yapılması ve başvuranın mübaşir kadrosunda bulunması nedeni ile bu birimlerde görevlendirilmesinin mümkün olmadığı,
2.5. Başvuranın kurumlar arası nakil yoluyla başka bir kuruma naklen atamasının yapılabilmesi için öncelikle atanmak istediği kuruma başvurması ve ilgili kurumun da talebi uygun görerek Bakanlıktan muvafakat talep etmesi halinde talep hakkında değerlendirme yapılabileceği, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” ana başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında
“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010- 5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;
5.1. “Amaç” başlıklı 2 nci maddesinde “Bu Kanun, Devlet memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenler.”,
5.2. “Temel ilkeler” başlıklı 3 üncü maddesinde “Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır: Sınıflandırma: A)
(Değişik: 31/7/1970 – 1327/2 md.) Devlet kamu hizmetleri görevlerini ve bu görevlerde çalışan Devlet memurlarını görevlerin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayırmaktır.
Kariyer: B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır.
Liyakat: C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır.”,
5.3. “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı 74 üncü maddesinde (Değişik: 30/5/1974
– KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 – 1897/1 md.) “Memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakatı ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür. Kazanılmış hak derecelerinin altındaki derecelere atanabilmeleri için ise atanacakları kadro derecesi ile kazanılmış hak dereceleri arasındaki farkın
3 dereceden çok olmaması ve memurların isteği de şarttır.
Aşağı dereceye atananların 68 inci maddede yazılı süre kaydı aranmaksızın eski derecelerine tekrar atanmaları caizdir.
Kazanılmış hak derecelerinden aşağı derecelere atananların aylık derece ve kademeleri genel hükümlere göre tespit edilmekle beraber, atandıkları bu derecelerde geçirdikleri süreler (kesenek ve karşılık farklarının kendileri tarafından her ay T.C. Emekli Sandığına gönderilmesini kabul etmeleri şartiyle) emeklilik yönünden eski derecelerinde değerlendirilir.”,
5.4. “Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi” başlıklı 76 ncı maddesinde (Değişik: 30/5/1974 – KHK-12; Aynen kabul: 15/5/1975 – 1897/1 md.) “Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler.
Memurlar istekleri ile, kurumlarında kazanılmış hak derecelerinin en çok üç derece altında aynı veya başka yerlerdeki kadrolara atanabilirler.
Aşağı dereceye atananların 68 inci maddede yazılı süre kaydı aranmaksızın eski derecelerine tekrar atanmaları mümkündür.
Kazanılmış hak derecelerinden aşağı derecelere atananların aylık derece ve kademeleri genel hükümlere göre tespit edilmekle beraber, atandıkları bu derecelerde geçirdikleri süreler (kesenek ve karşılık farklarının kendileri tarafından her ay T.C. Emekli Sandığına gönderilmesini kabul etmeleri şartiyle) emeklilik yönünden eski derecelerinde değerlendirilir.”,
6. 18/04/1999 tarihli ve 23670 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin;
6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde (Değişik: 1/3/2010-2010/192 K.) “Bu Yönetmeliğin amacı, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak, Devlet memurları ile 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki kamu iktisadî teşebbüslerinde görev yapan sözleşmeli personelin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”,
6.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde (Değişik: 21/9/2004-2004/8246 K.) “Bu Yönetmelik, özel kanunlardaki düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla; a) 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kadrolarda, b) İl özel idareleri ve belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmelere ait memur kadrolarında, c) (Ek: 1/3/2010-2010/192 K.) Düzenleyici ve denetleyici kurumlara ait memur kadrolarında, d) Özelleştirme kapsam ve programında bulunan kuruluşlar da dahil olmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarına ait memur kadroları ile sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilen personelin, müdür ve daha alt görevlere yapılacak görevde yükselme mahiyetindeki asaleten atamaları ile en az ortaöğretim düzeyinde mesleki veya teknik eğitim sonucu ihraz edilen unvanlara ilişkin unvan değişikliği mahiyetindeki asaleten atamaları hakkında uygulanır.”,
6.3. “Sınav şartı” başlıklı 8 inci maddesinde “Görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atanacakların yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmaları gerekir.”
6.4. “Görevde yükselme yönetmelikleri” başlıklı 15 inci maddesinde (Değişik birinci fıkra:
6/5/20132013/4957 K.) “Belediyeler ve bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlardaki personel için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, il özel idareleri ve bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlardaki personel için
İçişleri Bakanlığı; yükseköğretim üst kuruluşları ile yükseköğretim kurumlarındaki personel için
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı olmak üzere kurumlar, bu Yönetmeliğin kapsamına giren görevlere atanacaklarda aranacak şartları ve yapılacak sınavlara ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususları Devlet
Personel Başkanlığının uygun görüşünü alarak bu Yönetmeliğe aykırı olmamak üzere çıkaracakları yönetmelikle düzenler.
Bu Yönetmeliğin uygulanması sırasında doğacak tereddütleri gidermeye Devlet Personel Başkanlığı yetkilidir.”,
6.5. Ek 1 inci maddesinde “Kurumlar aynı unvana veya bu unvanın bulunduğu aynı alt gruptaki diğer unvanlara veya daha alt unvanlara naklen atama yapabilir. Diğer personel kanunlarına tabi olanların 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi görevlere atanmalarında ihraz ettikleri unvanlar, aynı unvanın olmaması halinde öğrenim durumu ve ihraz ettiği unvanla birlikte atanacağı unvan ve Devlet Personel
Başkanlığının olumlu görüşü dikkate alınır. İlk defa açıktan atamalarda bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.”,
7. 25/03/2004 tarihli ve 25413 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Adalet Bakanlığı Personeli Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin;
7.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde “Bu Yönetmelikte geçen; … d) Görevde yükselme: 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi görevlerden, bu Yönetmelikte belirlenen üst görevlere, aynı veya farklı hizmet sınıflarından yapılacak atamaları, … ı) (Değişik:RG-1/2/201729966) Görevde yükselme sınavı: Bu Yönetmelik hükümlerine göre görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda yapılması gereken yazılı ve sözlü sınavı,… ifade eder.”,
7.2. “Hizmet grupları” başlıklı 5 inci maddesinde (Değişik:RG-29/12/2005-26038) “Bu Yönetmelik kapsamında görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar aşağıda belirtilmiştir: Görevde yükselmeye tâbi kadrolar:… d) İdarî Hizmetler Grubu;
1) Sayman, Ayniyat Saymanı,
2) (Değişik:RG-1/2/2020-31026) Bilgisayar İşletmeni, Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni, Programcı
Yardımcısı, Zabıt Kâtibi, Memur, Ambar Memuru, Satınalma Memuru, Daktilograf, Veznedar, Emanet
Memuru, Tebligat Memuru, Santral Memuru, Sekreter, Koruma ve Güvenlik Görevlisi, Şoför, Mübaşir…”,
7.3. “Gruplar arası geçişler ve unvan değişikliği” başlıklı 6 ncı maddesinde “Bu Yönetmeliğin 5 inci
maddesinde düzenlenmiş olan görev grupları arasındaki geçişler aşağıdaki esaslar çerçevesinde yapılır:
a) (Değişik:RG-4/4/2015-29316) Aynı ana görev grubundaki alt görev grubunun kendi içinde kalmak kaydıyla, sınav yapılmaksızın ilgili personelin isteği veya hizmet gereği olarak ve atanılacak kadronun gerektirdiği özellikleri taşımak şartıyla diğer görevlere atama yapılabilir.
b) Ana gruplar arası görevde yükselme niteliğindeki geçişler ve alt gruptan üst gruplara geçişler, görevde yükselme (Mülga ibare:RG-13/4/2014-28971) (…) sınavına tâbidir. Ancak, Bakanlıkta veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarında daha önce bulunulan görevler ile bu görevlerle aynı düzeydeki görevlere veya alt görevlere, görevde yükselme (Mülga ibare:RG-13/4/2014-28971) (…) sınavına tâbi tutulmadan atama yapılabilir.
c) Unvan değişikliğine tâbi kadrolara geçişler, ilgili kadro için düzenlenen unvan değişikliği sınavı sonucuna göre yapılır…”,
7.4. “Naklen atama” başlıklı 7 nci maddesinde “Aynı unvana veya bu unvanın bulunduğu aynı alt gruptaki diğer unvanlara naklen atama yapılabilir. Diğer personel kanunlarına tâbi olanların 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununa tâbi görevlere atanmalarında ihraz ettikleri unvanlar, aynı unvanın olmaması durumunda öğrenim durumu ve ihraz ettiği unvanla birlikte atanacağı unvan Devlet Personel
Başkanlığı’nın olumlu görüşü alınarak belirlenir.”,
7.5. “Bu yönetmelikte hüküm bulunmayan haller” başlıklı 26 ncı maddesinde “Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde (Değişik ibare:RG-9/1/2011-27810) Kamu Kurum ve Kuruluşlarında
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik hükümleri uygulanır.”,
8. 10/07/2003 tarihli ve 25164 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin “Özel Şartlar” başlıklı 6 ncı maddesinde “Zabıt kâtibi, cezaevi kâtibi
ve daktilograf kadrolarına atanabilmek için; a) (Değişik:RG-8/12/2020-31328) Fakülte veya yüksekokulların bilgisayar bölümü, adalet meslek yüksekokulu veya meslek yüksekokullarının adalet, adalet ön lisans veya ceza infaz ve güvenlik hizmetleri programı, lise veya meslek liselerinin adalet alanı ve ilgili mevzuat uyarınca bunlara denkliği kabul edilen program veya alanları ile diğer lise ve dengi okulların bilgisayar veya bilişim teknolojileri alanlarından mezun olmak, b) En az lise veya dengi okul mezunu olup,(Ek ibare:RG-6/5/2014-28992) daktilo ya da bilgisayar dersini başarıyla tamamladığını belgelemek veya başvuru tarihinde Millî Eğitim Bakanlığınca onaylı veya kamu kurumu ve kuruluşlarınca düzenlenen kurslar sonucu verilen daktilo ya da bilgisayar sertifikasına sahip bulunmak, c) (Değişik:RG8/12/2020-31328) Uygulamalı sınavdan en az bir hafta önce Bakanlık internet sitesinde ilan edilecek yazılı metinler arasından, sınav sırasında her bir grup için ilgisine göre sınav kurulu veya komisyon tarafından kura yöntemiyle belirlenerek adaylara verilen ya da UYAP sistemi üzerinden otomatik olarak seçilerek elektronik ortamda gönderilen bir metinden bilgisayar ile üç dakikada yanlışsız ve tekrarsız en az doksan kelime yazmak, (Bu bende göre yapılacak uygulamalı sınavda başarılı sayılabilmek için; verilen metne sadık kalınıp kalınmadığına, yanlış yazılan kelime sayısı, yazı içerisindeki kelime ve cümle tekrarları ile kelime ve satır atlama nedeniyle metnin anlam bütünlüğünün bozulup bozulmadığına dikkat edilir. Bu işlem yapılırken yanlış yazılan kelime sayısının toplam yazılan kelime sayısına oranının yüzde kırktan fazla olması veya iki ve üzeri satır ya da toplam 14 ve üzeri kelime atlanması halinde yazılan metnin anlam bütünlüğü şartını taşımadığı kabul edilir. Uygulama birliğini sağlamak üzere Bakanlıkça değerlendirmeye ilişkin kriterler belirlenebilir.) …
“Bilgisayar işletmeni, veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrolarına atanabilmek için, a) Fakülte veya yüksek okulların bilgisayar bölümü, adalet yüksekokulu, meslek yüksekokullarının adalet bölümü, adalet meslek lisesi veya diğer lise ve dengi okulların ticaret veya bilgisayar bölümlerinden mezun olmak, b) En az lise veya dengi okul mezunu olup, başvuru tarihinde Milli Eğitim Bakanlığınca onaylı veya kamu kurumu ve kuruluşlarınca düzenlenen kurslar sonucu verilen bilgisayar sertifikasına sahip bulunmak.”,
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından, İdarenin başvuranın talebine ilişkin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Durağan Adliyesinde mübaşir olarak görev yapmakta olan başvuran; sağlık durumu sebebiyle unvan değişikliği suretiyle başka bir kadroya atanmayı veya başka bir kuruma naklen atanmayı talep etmektedir.
11. İlgili idare (Adalet Bakanlığı) tarafından başvuranın sağlık mazeretine binaen 05/06/2020 tarihinde mübaşir kadrosuyla Sinop Adliyesinden Durağan Adliyesine naklen atanmasının yapıldığı, başvuranın
04/12/2020 tarihli dilekçesi ile veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosuna unvan değişikliği suretiyle atanma talebi ile ilgili olarak Durağan Adli Sicil Bürosunun iş sayısına göre veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosunda personel ihtiyacının bulunmadığı, başvuranın görev yapma talebinde bulunduğu ön büro, tarama ve arabuluculuk işlemlerinin zabıt katipleri tarafından yapılması ve başvuranın mübaşir olması nedeni ile bu birimlerde görevlendirilmesinin mümkün olmadığı, başvuranın başka bir kuruma naklen atanma talebi kapsamında başvuranın öncelikle atanmak istediği kuruma başvurması ve ilgili kurumun da bu talebi uygun görerek Bakanlıktan muvafakat talep etmesi gerektiği belirtilmektedir.
12. 657 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan
Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik ile liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde hizmet gerekleri esas alınarak Devlet memurlarının görevde yükselmelerine ilişkin usul ve esaslar belirlenmiş ve anılan
Yönetmeliğin 15 inci maddesiyle kurumlara bu Yönetmeliğin kapsamına giren görevlere atanacaklarda aranacak öğrenim düzeyi ile hizmet süresi, alt görevlerde bulunma süresi, sicil ve disipline ilişkin şartlar ile bunlar için verilecek görevde yükselme eğitiminin ilanı, şekli, süresi, konuları, ağırlıkları ve kapsama dahil edilecek diğer unvanlar ve bunlara ilişkin hususları çıkaracakları Yönetmelikle düzenleme yetkisi verilmiştir.
13. Söz konusu Genel Yönetmelik hükmüne dayanılarak çıkarılan Adalet Bakanlığı Personeli Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği ile Adalet Bakanlığı personelinin görevde yükselme ve unvan değişikliği esasları belirli kurallara bağlanmıştır. Anılan Yönetmelikle, görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı açılmasında liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlamasının esas alınması gerektiği belirtilmiştir. Diğer taraftan, aynı ana görev grubundaki alt görev grubunun kendi içinde kalmak kaydıyla, sınav yapılmaksızın ilgili personelin isteği veya hizmet gereği olarak ve atanılacak kadronun gerektirdiği özellikleri taşımak şartıyla diğer görevlere atama yapılabileceğinin düzenlendiği görülmektedir.
14. 657 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde; sınıflandırma, kariyer ve liyakat temel ilkeler olarak belirlenmiştir. Kariyer ilkesi, Devlet memurlarına sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkânı sağlamak; liyakat ilkesi, Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmak olarak tanımlanmıştır. İlgili mevzuat hükümleri gereğince, görevde yükselme ve unvan değişikliği idarelerin bütün çalışanları için her zaman kariyer ilkesinin gereklerini sağlama imkânı olamayacağı, kamu düzeninin sağlanması için kurumlar tarafından hizmet gerekleri, personel ve kadro planlamasının dikkate alınması gerekmektedir.
15. Görevde yükselme ve unvan değişikliğine ilişkin mevzuat kapsamında personelin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasların, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak belirlenmesi gerektiği yönündeki düzenlemeler dikkate alındığında, konuya ilişkin idarelere takdir yetkisi verildiği anlaşılmaktadır.
16. İdarelerin idari işlem tesis ederken, eylemde bulunurken yararlandığı serbestiye takdir yetkisi denilir.
Takdir yetkisi idareye bırakılan belli ölçüde karar alma özgürlüğüdür. Hukuken kabul edilebilir koşulların oluşumu halinde tanınmış bir serbestidir. Keyfi bir hareket olmayıp ancak hukuka uygun olarak
kullanılabilir. Hukuk Devleti olmanın gereği, idarenin takdir yetkisine dayalı olarak tesis ettikleri bireysel ya da düzenleyici işlemlerin hukuken geçerli ve objektif bir sebebe dayanmasıdır. Takdir yetkisine dayalı işlemlerin hukukun belirlediği sınırların ve eşitlik kuralı gözetilerek kamu yararına ve hizmetin gereklerine uygun şekilde, objektif makul ve geçerli neden ve gerekçelere dayalı olarak tesis edilmesi gerekir.
(Danıştay 8. Dairesinin 27/01/2020 tarihli ve E.2010/2, K.2010/2 sayılı Kararı)
17. Bu kapsamda, idarenin iş ve işlemlerinde kamu yararına ve hizmet gereklerine riayet etmesi, yasal ve makul gerekçeye dayanması, nesnel ve adil olması, eşitlik ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk devleti olmanın gereği olup, idarenin mevzuatla kendisine tanınan takdir yetkisini bu ilke ve ölçütleri göz önünde tutarak kullanması gerekmektedir.
18. İdare tarafından, adli sicil birimlerine her 40.000 işe 1 veri hazırlama ve kontrol işletmeni olacak şekilde atama yapıldığı, başvuranın görev yaptığı Durağan Adliyesindeki Durağan Adli Sicil Bürosunun 2019 yılı iş sayısı 1.057 iken 2020 yılında iş sayısının 297’ye düştüğü, Durağan Adli Sicil Bürosunun iş sayısına göre veri hazırlama ve kontrol işletmeni ihtiyacının bulunmadığından başvuranın talebi hakkında olumlu işlem yapılamadığı, başvuranın görev yapma talebinde bulunduğu ön büro, tarama ve arabuluculuk işlemlerinin zabıt katipleri tarafından yapılması ve başvuranın mübaşir olması nedeni ile bu birimlerde görevlendirilmesinin mümkün olmadığı, başvuranın başka bir kuruma naklen atanma talebi kapsamında atanmak istediği kuruma başvurması ve ilgili kurumun da başvuranın talebini uygun görerek Bakanlıktan muvafakat talep etmesi halinde talebinin yeniden değerlendirilebileceği ifade edilmekle, idarenin konuyla ilgili olarak hizmet gerekleri ve personel planlaması uyarınca takdir yetkisi doğrultusunda hareket ettiği değerlendirilmiştir.
19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın daha önce bildirmiş olduğu sağlık mazeretine binaen 05/06/2020 tarihinde mübaşir kadrosuyla Sinop Adliyesinden Durağan Adliyesine naklen atanmasının yapıldığı, başvuranın 04/12/2020 tarihli dilekçesi ile unvan değişikliği suretiyle veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosuna atanma talebi kapsamında başvuranın görev yaptığı Durağan
Adliyesindeki iş sayısına göre veri hazırlama ve kontrol işletmeni personel ihtiyacının bulunmadığı, ayrıca başvuranın görev yapma talebinde bulunduğu ön büro, tarama ve arabuluculuk işlemlerinin zabıt katipleri tarafından yapılması sebebiyle başvuranın bu birimlerde görevlendirilme imkanının olmadığı ve başvuranın diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklen atanma talebi ile ilgili olarak ise başvuranın atanmak istediği kuruma başvurması ve ilgili kurumun da başvuranın bu talebini uygun görerek Bakanlıktan muvafakat talep etmesi halinde talebin idarece değerlendirilebileceği anlaşıldığından idarenin işleminde herhangi bir hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği ancak idarenin başvurana karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Samsun İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi