|
ÖZET: Bu karar, Sağlık Memurluğu lisans programı mezunlarının, Sağlık Kurumları İşletmeciliği yüksek lisans programını mesleki üst öğrenim olarak kabul ettirme talebine ilişkindir. Yükseköğretim Kurulu (YÖK), Sağlık Memurluğu’nun hasta bakımı ve tedavi uygulamaları ile ilgili bir meslek dalı, Sağlık Kurumları İşletmeciliği’nin ise hastane yönetimi ile ilgili bir meslek dalı olduğunu belirterek, yüksek lisans programının üst öğrenim sayılmadığını ifade etmiştir.
Bu bağlamda, YÖK’ün kararının dayanağı olarak, ilgili programların eğitim içeriklerinin ve mesleki alanlarının farklılığı gösterilmiştir. YÖK, başvuranın talebini reddederek, Sağlık Kurumları İşletmeciliği yüksek lisans programının Sağlık Memurluğu lisans programı için bir üst öğrenim sayılamayacağına hükmetmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebi hukuka uygun bir şekilde reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/7417-S.20.11703
BAŞVURU NO : 2018/11485
KARAR TARİHİ : 15/05/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÜNİVERSİTELERARASI KURUL BAŞKANLIĞI
YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI
Sağlık Kurumları İşletmeciliği yüksek lisans programının
BAŞVURUNUN KONUSU :
Sağlık Memurluğu lisans programı için mesleki üst öğrenim sayılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 26/09/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuran , başvurusunda özetle; Fırat Üniversitesi Elazığ Sağlık
Yüksek Okulu Sağlık Memurluğu Bölümünden 2004 yılında ve Hoca Ahmet Yesevi
Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi Sağlık Kurumları İşletmeciliği Yüksek Lisans
Programından 2010 yılında mezun olduğunu, Sağlık Meslek Lisesi Sağlık Memurluğu bölümü mezunları için Sağlık Kurumları İşletmeciliği ön lisans ve lisans programının mesleki üst öğrenim sayıldığını, ancak Sağlık Kurumları İşletmeciliği yüksek lisans programının Sağlık
Memurluğu lisans programı için mesleki üst öğrenim sayılmadığını belirterek, Sağlık
Kurumları İşletmeciliği yüksek lisans programının da mesleki üst öğrenim sayılmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu ile ilgili olarak daha önce Kurumumuzca 5/9/2018 tarihli ve sayılı
Gönderme Kararı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’na iletilmiştir. Anılan idare tarafından bahse konu Gönderme Kararına cevaben gönderilen 11/9/2018 tarih ve sayılı yazıda; 2547 sayılı Kanunun 2880 sayılı Kanunla değişik 43/b maddesi uyarınca, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı’nın görüşü de dikkate alınarak, Sağlık Memurluğunun hasta bakımı ve tedavi uygulamaları ile ilgili bir meslek dalı, Sağlık Kurumları İşletmeciliğinin ise hastane yönetimi ile ilgili bir meslek dalı olması nedeniyle Sağlık Kurumları İşletmeciliği yüksek lisans programının, Sağlık Memurluğu lisans programı için üst öğrenim sayılamayacağına karar verildiği belirtilmiştir.
3. Kurumumuzun 04/12/2018, 12/02/2019 ve 11/07/2019 tarihli yazıları ile YÖK
Başkanlığı’ndan; 11/07/2019 tarihli yazısı ile Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı’ndan, 06/12/2011 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında alınan ilgili kararın gerekçesi ile YÖK Başkanlığı tarafından mezkur kararın dayandığı vurgulanan Üniversitelerarası Kurul
Başkanlığının konuya ilişkin görüşü talep edilmiştir. Bahse konu bilgi ve belge talep yazılarımıza, YÖK Başkanlığı tarafından gönderilen 05/12/2018, 15/02/2019, 16/07/2019 ve 27/01/2020 tarihli cevabi yazılarda özetle;
3.1. Avrupa Yeterlikler Çerçevesi Mesleki Yeterlik Kurumu ve Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülen mesleki ve teknik ortaöğretim düzenlemelerine uyum sağlamak amacıyla, uluslararası standartlar dikkate alınarak meslek yüksekokulları bölüm ve program yapısının yeniden düzenlenmesinin uygun görüldüğü, söz konusu karar uyarınca, 15/04/2009 tarihli
Yürütme Kurulu toplantısında; 2547 sayılı Kanun’ un 2880 sayılı Kanun’la değişik 7/d-2 ve 43/b maddesi uyarınca, 2009-2010 öğretim yılından itibaren, meslek yüksekokulları bünyesinde Yönetim ve Organizasyon Bölümü altında yer alan Hastane Yönetimi ve
Organizasyon ve Sağlık Kurumları İşletmeciliği Programlarının adlarının “Sağlık Kurumları
İşletmeciliği” olarak değiştirilmesine ve söz konusu ön lisans programlarının birbirine eşdeğer olduğuna karar verildiği,
3.2. Söz konusu karar çerçevesinde; 12/09/2012 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında; 2547 Sayılı Kanun’un 2880 sayılı Kanun’la değişik 43/b maddesi uyarınca, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı’nın görüşü de dikkate alınarak, meslek yüksekokulları bünyesinde yer alan “Sağlık Kurumları İşletmeciliği” ön lisans programı mezunlarının “Sağlık
Teknikeri” unvanını kullanmasının uygun görüldüğü,
3.3. Yükseköğretim kurumları bünyesinde yer alan Sağlık Kurumları İşletmeciliği, Sağlık
Yönetimi, Sağlık Kurumları Yöneticiliği programlarının bir isim altında birleştirilmesi konusunun 11/02/2015 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında incelendiği ve
2547 sayılı Kanun’un 2880 sayılı Kanun’la değişik 7/d-2 maddesi uyarınca, Sağlık Kurumları
İşletmeciliği, Sağlık Yönetimi, Sağlık Kurumları Yöneticiliği program adlarının “Sağlık
Yönetimi” olarak değiştirilmesi, mevcut öğrencilerin statülerinin korunması şartıyla uygun görüldüğü,
3.4. 08.02.2017 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında; 2547 sayılı Kanunun
2880 sayılı Kanunla değişik 43/b maddesi uyarınca, Üniversitelerarası Kurul’un görüşü de
dikkate alınarak; “Hastane İşletmeciliği”, “Hastane ve Sağlık Kuruluşları Yönetimi” isimleri ile yer alan lisans, yüksek lisans ve doktora programlarının öğrenim çıktılarının aynı olması nedeniyle “Sağlık Yönetimi” lisans, yüksek lisans ve doktora programları ile eşdeğer olduğuna karar verildiği,
3.5. 19/11/2014 tarihli ve 6569 sayılı Kanunun Geçici 69 uncu maddesi uyarınca sağlık alanındaki ön lisans mezunları için lisans tamamlama programlarında görülen öğrenimlerin, mezun olunan ön lisans programlarının mesleki açıdan bir üst öğrenimi olup olmadığı, sağlıkla ilgili bir alan olup olmadığı ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Kararın 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi hükmüne istinaden bitirilen üst öğrenim için öngörülen zam ve tazminatın ödenip ödenemeyeceği konusundaki yazı ve dilekçelerin 13/04/2017 tarihli Yükseköğretim
Yürütme Kurulu toplantısında incelendiği,
3.6. 2547 sayılı Kanunun 2880 sayılı Kanunla değişik 43/b maddesi uyarınca, Üniversitelerarası
Kurul’un görüşü dikkate alınarak beraberinde Maliye Bakanlığı’nın 17/03/2014 tarihli ve 2334 sayılı yazısında, “Teknik ve Sağlık Hizmetleri Sınıfı’nda yer alan personelin söz konusu hizmet sınıfına atanabilecek herhangi bir mesleki üst öğrenimi bitirmeleri halinde, kariyerleri için öngörülen zam ve tazminatın ödenmesinde, bitirilen üst öğrenimin “kadro göreviyle ilgili olması” “kurumun görev alanıyla ilgili olması” veya “mevcut mesleki öğrenimin program ve bölüm bazında devamı mahiyetinde bir üst öğrenim olması” gibi şartların aranmasına gerek bulunmadığı, sadece bulunulan hizmet sınıfına atanabilecek mesleki bir üst öğrenimin bitirilmiş olmasının yeterli görülmesi gerektiği” konusundaki görüşü de dikkate alınarak; Sağlıkta Lisans
Tamamlama hakkı verilen lisans bölümlerinden hangilerinin, ön lisans programları için üst öğrenim olup olmadığından ziyade tamamlanan lisans öğreniminin Sağlık Hizmetleri Sınıfında sayılıp sayılmadığına bakılarak değerlendirilmesi gerektiğine karar verildiği, bu çerçevede;
3.6.1. 6569 sayılı Kanun’un Geçici 69 uncu maddesi uyarınca lisans tamamlama hakkı verilen lisans programlarından; İnsan Kaynakları Yönetimi, Fizik, Zootekni, Gıda Teknolojisi, Biyoteknoloji, Tarımsal Biyoteknoloji ve İş Sağlığı ve Güvenliği programlarının sağlık hizmetleri sınıfında değerlendirilmemesine,
3.6.2. 6569 sayılı Kanun’un Geçici 69. maddesi uyarınca lisans tamamlama hakkı verilen lisans programlarından Sağlık Yönetimi, Acil Yardım ve Afet Yönetimi, Sosyal Hizmet, Biyoloji, Beslenme ve Diyetetik, Gerontoloji, Ebelik, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon, Ergoterapi, Hemşirelik, Odyoloji Dil ve Konuşma Terapisi ve Perfüzyon programlarının sağlık hizmetleri sınıfında değerlendirilmesine,
3.6.3. Yükseköğretim Yürütme Kurulu’nun 03/03/2016 tarihli toplantısında alınan; 2547 Sayılı
Kanunun 43/1) maddesi uyarınca Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı’nın görüşü de dikkate alınarak; İş Sağlığı ve Güvenliği Ön Lisans Programı, Büro Yönetimi ve Sekreterlik Ön Lisans
Programı, Yaşlı Bakım Hizmetleri Ön Lisans Programı, Hastane Yönetimi ve Organizasyonu
Ön Lisans Programı, Tıbbi Mümessillik ve Pazarlama Ön Lisans Programı, Sivil Savunma ve
İtfaiyecilik Ön Lisans Programı, Gıda Teknolojisi Ön Lisans Programı, Sosyal Hizmetler Ön
Lisans Programı, Tıbbi Dokümantasyon ve Sekreterlik Ön Lisans Programı, Çevre Koruma Ön
Lisans Programı, Hayvan Yetiştiriciliği ve Sağlığı Ön Lisans Programı, Sağlık Eğitimi Bölümü, Sağlık Yönetimi Bölümü, Sağlık Kurumları İşletmeciliği (lisans) Bölümü, Acil Yardım ve Afet
Yönetimi Bölümü, Dokümantasyon ve Enformasyon Bölümünün Sağlık Hizmetleri ve
Yardımcı Sağlık Hizmetleri sınıfında çalışan personel için mesleki sağlığa ilişkin bir üst öğrenim olmadığına ilişkin alınan 03/03/2016 tarihli ve 2016.9.1328 sayılı kararın iptal edilmesinin uygun olduğuna,
3.6.4. Bu bağlamda; yükseköğretim kurumlarında yer alan ön lisans programlarından Sağlık
Teknikeri Unvanı alan ön lisans programlarının da ortaöğretim sağlık hizmetleri sınıfı için üst öğrenim sayılmasına,
3.6.5. Lisans tamamlama hakkı verilen lisans programlarından Biyokimya ile Kimya programlarından mezun olanların, Tıbbi Laborant kadrosunda çalışmaları durumunda sağlık hizmetleri sınıfında değerlendirilmesine, bu kadro dışında sağlık hizmetleri sınıfında değerlendirilmemesine karar verildiği,
3.7. 11/05/2007 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul toplantısında; 5634 sayılı Hemşirelik
Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 7 nci maddesi ile eklenen geçici 2 nci maddesinde yer alan “Hemşirelik eğitimine eşdeğer Sağlık Memurluğu Programının adı, bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Hemşirelik Programı olarak değiştirilir ve programlar birleştirilir” hükmüne göre Sağlık Yüksekokulları bünyesindeki Hemşirelik
Programı ile Sağlık Memurluğu Programlarının birleştirilmesinin 2547 sayılı Kanun’un 2880 sayılı Kanunla değişik 7/d-2 maddesi uyarınca uygun görüldüğü,
3.8. Yükseköğretim kurumlarımızın Sağlık Yüksekokulları bünyesinde yer alan Sağlık
Memurluğu Programı ile Hemşirelik Programında eşdeğer düzeyde eğitim-öğretim programı uygulandığı,
3.9. 10/01/2018 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında; 2547 Sayılı Kanunun
2880 sayılı Kanunla değişik 43/b maddesi uyarınca, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı’nın
görüşü de dikkate alınarak, Sağlık Kurumları İşletmeciliği yüksek lisans programında görülen öğrenimin Hemşirelik (lisans) programının bir üst öğrenimi sayılmadığına karar verildiği,
3.10. 06/12/2011 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında; 2547 sayılı Kanunun
2880 sayılı Kanunla değişik 43/b maddesi uyarınca, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı’nın
görüşü de dikkate alınarak, Sağlık Memurluğunun hasta bakımı ve tedavi uygulamaları ile ilgili bir meslek dalı, Sağlık Kurumları İşletmeciliğinin ise hastane yönetimi ile ilgili bir meslek dalı olması nedeniyle Sağlık Kurumları İşletmeciliği Yüksek Lisans programının, Sağlık
Memurluğu lisans programı için üst öğrenim sayılamayacağına karar verildiği,
3.11. Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından gönderilen yazılarda; Sağlık Kurumları
İşletmeciliği Yüksek Lisans Programının Sağlık Memurluğu Lisans Programı için mesleki bir üst öğrenim sayılmadığına ilişkin kararın gerekçelerine ilişkin Üniversitelerarası Kurul
Başkanlığı’nın görüşünün bildirilmesi hususunun defaten anılan idareden talep edildiği,
3.12. Başvurunun çözüme kavuşturulması için bu aşamada yeniden yapılabilecek bir işlem olup olmadığı konusundaki yazıya istinaden, 22/01/2020 tarihli Yükseköğretim Yürütme
Kurulu toplantısında, başvuranın talebi yeniden incelenmiş ve; “Sağlık Memurluğu programının amacı: hasta bakım ve tedavi uygulamaları ile ilgili bir program olduğu, programın insanların sağlık sorunlarını çözmede yardımcı olacak insan gücünü yetiştirmeyi amaçladığı ve programında anatomi, fizyoloji, biyokimya, istatistik, mikrobiyoloji, parazitoloji, psikoloji, kişilerarası ilişkiler, iç hastalıkları ve bakımı, cerrahi hastalıklar ve bakımı, bulaşıcı hastalıklar ve bakımı halk sağlığı ve bakımı, gibi dersler bulunması nedeniyle sağlık meslek grubu içerisinde yer aldığına, Sağlık Kurumları Yönetimi/Sağlık
Kurumları İşletmeciliği yüksek lisans programlarının amacının ise; sağlık kurumları yönetimi alanının kuramsal ve uygulamaya dair bilgilerine sahip olunmasına yönelik olarak alana ilişkin bilinen bir yöntemi kullanarak bağımsız bir araştırma tasarlayabilme, gerçekleştirebilme, sağlık kurumları yönetimi sürecinde ortaya çıkan sorunları bilimsel yöntem ve teknikleri kullanarak analitik bir bakış açısı ile çözebilme becerisine sahip karşılaştırmalı sağlık yönetimi disiplinine hakim yönetici ve akademisyen adaylarının yetiştirilmesi olduğu ve buna uygun olarak da İşletme, Sağlık Ekonomisi, Muhasebe, Sağlık Kurumlarında Maliyet Analizi, Sağlık Hukuku, Sağlık Hizmetleri Yönetimi, Sağlık
Sigortacılığı, Bilgi Yönetimi Sağlık Kurumlarında Kalite Ölçümü, Örgütsel Davranış vb.
dersler içerdiğinden, Sağlık Kurumları Yönetimi/Sağlık Kurumları İşletmeciliği yüksek lisans
Programlarının Sağlık Memurluğu lisans programının “program ve bölüm bazında devamı niteliğinde bir üst öğrenimi olmadığından, ilgili yüksek lisans programlar “Sağlık
Memurluğu” lisans programı için bir üst öğrenim sayılamayacağına karar verilmiştir.” denildiği,
hususlarına yer verilmiştir.
4. ÜAK Başkanlığı tarafından, gerek Kurumumuzun gerekse YÖK Başkanlığının, başvuru konusuna dair karara gerekçe teşkil eden görüşünü ve dayanaklarını Kurumumuza göndermesinin talep edildiği yazılara, bugüne kadar herhangi bir cevap verilmemiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
5.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
5.2. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Yasama yetkisi” başlıklı 7 inci maddesinde; “Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.” , “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarında; “–Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir… Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” ,
6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
7. 6/11/1981 Tarihli ve 17506 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
Yükseköğretim Kanununun;
7.1. “Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7 nci maddesinde; “…
b) Yükseköğretim kurumları arasında bu Kanunda belirlenen amaç, ilke ve hedefler doğrultusunda birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici işbirliği ve koordinasyonu sağlamak, … e) Yükseköğretim kurumlarında eğitim – öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek, … ı) Yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkân ve fırsat eşitliği sağlayacak önlemleri almak, … m) Çeşitli bilim ve sanat alanlarında bilimsel milli komiteler ve çalışma grupları kurmak,”,
7.2. “Üniversitelerarası Kurul” başlıklı 11 inci maddesinde; “a. Kuruluş ve işleyişi: …
Üniversitelerarası Kurul, Yükseköğretim Kuruluna üye seçmek dışındaki görevlerini
Yönetim Kuruluna devredebilir. Yönetim Kurulu ayda en az bir defa toplanır. … Kurul, çalışmalarını kolaylaştırmak ve üniversitelerarasında ve uluslararası yükseköğretim kurumları ile işbirliğini düzenlemek amacı ile sürekli ve geçici birimler ve komisyonlar kurabilir. … Kurul, en az yılda iki defa, aksi kararlaştırılmadıkça başkanın bağlı olduğu üniversitenin bulunduğu şehirde toplanır ve kurul gündemi önceden Milli Eğitim
Bakanlığına, Yükseköğretim Kuruluna ve kurul üyelerine gönderilir. … b. Görevleri:
Üniversitelerarası Kurul akademik bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar: (1)
Yükseköğretim planlaması çerçevesinde, üniversitelerin eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerini koordine etmek, uygulamaları değerlendirmek, Yükseköğretim
Kuruluna ve üniversitelere önerilerde bulunmak, … (3) Üniversitelerin tümünü ilgilendiren eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak veya görüş bildirmek, (4) Aynı veya benzer nitelikteki fakültelerin ya da üniversitelere veya fakültelere bağlı diğer yükseköğretim kurumlarının eğitim – öğretimine ilişkin ilkeler ve süreler arasında uyum sağlamak, …”,
7.3. “Lisans düzeyinde öğretim” başlıklı 43 üncü maddesinin birinci fıkrasının b)
bendinde; “Aynı meslek ve bilim dallarında, eğitim – öğretim yapan üniversitelerde, eğitim – öğretim, metod, kapsam, öğretim süresi ve yıl içindeki değerlendirme esasları bakımından eşdeğer olması ve öğrenimden sonra kazanılan unvanların aynı ve elde edilen hakların eşdeğer sayılması hususu Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine; öğretmen yetiştiren birimler için belirtilen esasların tespiti Milli Eğitim Bakanlığı ile de işbirliği yapılarak, Yükseköğretim Kurulunca düzenlenir.”
8. 6569 sayılı Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığına İlişkin Bazı Düzenlemeler İle Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 32 inci maddesi ile eklenen Geçici 69 uncu maddesinde; “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla sağlık alanında ön lisans diploması alanlardan ebelik ve hemşirelik programlarından mezun olanlara kendi alanlarında, diğerlerine ise Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği, ebelik ve hemşirelik programları dışındaki ilişkili alanlarda lisans tamamlama eğitimi yaptırılır. Bu eğitimler, Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği alanlarda uzaktan eğitim yöntemleri ile verilebilir. Uygulama eğitimleri için Sağlık Bakanlığı ile Yükseköğretim Kurulu iş birliği yapar. Bu eğitimlerin usul ve esasları Yükseköğretim Kurulunca belirlenir.”,
9. 5634 sayılı Hemşirelik Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 7 nci maddesi ile eklenen geçici 2 nci maddesinde; “Hemşirelik eğitimine eşdeğer Sağlık
Memurluğu Programı’nın adı, bu Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Hemşirelik
Programı olarak değiştirilir ve programlar birleştirilir”,
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Başvuran, Sağlık Memurluğu Bölümü lisans diploması ile Sağlık Kurumları İşletmeciliği yüksek lisans diploması bulunduğunu, Sağlık Kurumları İşletmeciliği Ön Lisans ve Lisans
Programının Sağlık Meslek Lisesi mezunları için mesleki üst öğrenim sayıldığını, ancak Sağlık
Memurluğu Bölümü mezunları için Sağlık Kurumları İşletmeciliği yüksek lisans programının mesleki üst öğrenim sayılmadığını belirterek, yüksek lisans programının da mesleki üst öğrenim sayılmasını talep etmektedir.
12. Konuyla ilgili olarak YÖK özetle; Sağlık Memurluğunun hasta bakımı ve tedavi uygulamaları ile ilgili bir meslek dalı, Sağlık Kurumları İşletmeciliğinin ise hastane yönetimi ile ilgili bir meslek dalı olması nedeniyle Sağlık Kurumları İşletmeciliği Yüksek Lisans programının, Sağlık Memurluğu lisans programı için üst öğrenim sayılmadığını ifade etmektedir.
13. Ayrıntılarına 7 no.lu paragraflarda yer verildiği üzere; aynı meslek ve bilim dallarında, eğitim – öğretim yapan üniversitelerde, eğitim – öğretim, metod, kapsam, öğretim süresi ve yıl içindeki değerlendirme esasları bakımından eşdeğer olması ve öğrenimden sonra kazanılan unvanların aynı ve elde edilen hakların eşdeğer sayılması hususu Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine; Yükseköğretim Kurulunca verilecek karar ile gerçekleştirilmektedir.
14. Somut olayda yasa koyucunun, başvuranın Sağlık Kurumları İşletmeciliği yüksek lisans programının sağlık memurluğu lisans mezunları için mesleki üst öğrenim sayılıp sayılmaması hususunda YÖK’e takdir yetkisi tanıdığı açıktır. Bununla birlikte; söz konusu düzenlemede, bu hususta karar verilirken ÜAK’ın görüşünün alınması da şart koşulmuştur. “Kanun koyucu abesle iştigal etmez” kaidesi de göz önünde tutularak, bu konuda ÜAK’ın vereceği görüşün, kararın gerekçesine ilişkin en önemli dayanaklar arasında olacağı hususunda şüphe yoktur. Buna karşın gerek başvuranın doğrudan idareye yapmış olduğu başvurulara verilen cevaplarda, gerekse Kurumumuzca idareden talep olunan bilgi ve belgelere cevaben gönderilen yazılarda, ÜAK’ın görüşü yer almamaktadır. YÖK, konu ile ilgili olarak kanunun kendisine verdiği yetkiye dayanarak daha önce ilgili programın üst öğrenim sayılmasına ilişkin, 2547
Sayılı Kanunun 2880 sayılı Kanunla değişik 43/b maddesi uyarınca, Üniversitelerarası Kurul
Başkanlığı’nın görüşü de dikkate alınarak verilmiş olan 06/12/2011 ve 10/01/2018 tarihli
Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararlarından hareketle, Sağlık Memurluğunun hasta bakımı ve tedavi uygulamaları ile ilgili bir meslek dalı olduğunu, Sağlık Kurumları İşletmeciliğinin ise hastane yönetimi ile ilgili bir meslek dalı olduğunu, bu nedenle Sağlık Kurumları İşletmeciliği
Yüksek Lisans programının, Sağlık Memurluğu lisans programı için üst öğrenim sayılamayacağına karar verildiğini belirtmiştir. Dolayısıyla, ÜAK tarafından görüş iletilmemiş olmakla birlikte, mevcut durumda YÖK tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde konuyla ilgili talebin reddi yönünde karar verilmiştir.
15. Görülen öğrenimin sağlık çalışanları için bir üst öğrenim sayılıp sayılmayacağı ve buna bağlı olarak brüt ücretlerinin yeni öğrenim durumlarına göre belirlenmesi talepleri ile ilgili
Danıştay kararlarında Danıştay’ın, yeni ücretlendirme ile ilgili başvurularda, YÖK’ün üst öğrenim sayılıp sayılmama konusundaki kararlarını dikkate aldığı görülmüştür;
15.1. “Kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla görevlendirilmiş bulunan personelin, görevinin devamı sırasında mesleği ile ilgili bir alanda üst öğrenimi tamamlaması durumunda, hizmete olan katkısından dolayı işin verimliliğini artıracağı kuşkusuz olup, sözleşmeli personelin öğrenim durumunda değişiklik olması halinde tamamlanan üst öğrenimin atanılan pozisyon unvanı ile ilgili olması kaydıyla brüt ücretlerinin yeni öğrenim durumlarına göre belirlenmesi gerektiği açıktır. Bu durumda, 657 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (B) fıkrası uyarınca sözleşmeli sağlık memuru olarak görev yapan davacının, mezun olduğu Sağlık Hizmetleri
Meslek Yüksekokulu Programları Bölümü Tıbbi Laboratuvar Programının Yükseköğretim
Yürütme Kurulu’nun 25.08.2011 tarihli kararı ile tüm sağlık çalışanları için mesleki bir üst öğrenim sayılmasına karar verildiği dikkate alındığında, bitirdiği programın yürüttüğü meslekle ilgili bir üst öğrenim niteliğinde olduğu sonucuna varıldığından, davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde ve davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk bulunmamıştır.” (Danıştay 11. Daire, 2011/8599 E., 2013/14728 K.,
27.12.2013 tarihli kararı)
15.2. Danıştay yine bir başka kararında; “…Nitekim, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının
19.04.2017 tarihli ve 27456 sayılı yazısında, “fizyoterapi ve rehabilitasyon” lisans programının
sağlık hizmetleri sınıfında değerlendirilmesine, ayrıca yükseköğretim kurumlarında yer alan önlisans programlarından “sağlık teknikeri” unvanı alan önlisans programlarının da ortaöğretim sağlık hizmetleri sınıfı için üst öğrenim sayılmasına karar verildiğinin belirtildiği; bunun üzerine, Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 11.05.2017 tarihli ve 1504 sayılı yazısında da, Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık önlisans programım bitirenlerin, 657 sayılı Kanunun 152. maddesinde düzenlenen zam (yan ödeme) ve özel hizmet tazminatlarının üst öğrenime göre ödeneceği ifade edilmiştir. Bu durumda, Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfında acil tıp teknisyeni olarak görev yapan davacının, mezun olduğu Başkent Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu iki yıl süreli fizyoterapi önlisans programının, sağlık hizmetleri alanında bir üst öğrenim olduğu sonucuna ulaşıldığından, davacının zam (yan ödeme) ve özel hizmet tazminatının mesleki üst öğrenimine göre ödenmesi gerekirken, aksi yönde tesis edilen işlemde ve davanın reddi yolundaki mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.” (Danıştay 12. Daire 2018/4969 E., 2018/3596 K.,
04.10.2018 tarih sayılı kararı)
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın talebinin reddedilmesi yönündeki idari işlemin, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde alındığı, bu yönüyle hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Konuyla ilgili olarak YÖK ve ÜAK ile ilgili yapılan incelemede;
17.1. YÖK Başkanlığı’nın “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine anılan idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği, ancak Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgelerin süresinde ve tam olarak gönderilmediği, şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
17.2. Bir bölüm veya programın üst öğrenim sayılması ÜAK’ın önerisi üzerine YÖK tarafından verilecek karar ile gerçekleşmektedir. Konuya ilişkin, YÖK tarafından mevzuata göre yapılması gereken, Üniversitelerarası Kurulun görüşü doğrultusunda alınan kararın maddi ve hukuki dayanaklarının açıklanmasıdır. Ancak, dosyanın inceleme sürecinde defalarca yapılan yazışmalara rağmen, ÜAK tarafından YÖK’e ve Kurumumuza başvuru konusuna dair bir görüş oluşturulmaması ve/veya geçmiş görüşlerin gerekçelerinin Kurumumuzla paylaşılmamış olmasının izahı kabil değildir. Bundan dolayı, ÜAK’ın “kanunlara uygunluk”, “yetkinin kötüye kullanılmaması”, “nezaket”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik”, “haklı beklentiye uygunluk”, “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bundan böyle bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiş olup Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 38’inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi ve dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu başvurana 25/03/2019 tarihli ve sayılı yazı ile bildirilmiştir
VI. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA, YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA ve
ÜNİVERSİTELERARASI KURUL BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi