| ÖZET: Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın Sağlık Astsubay Hazırlama ve Sınıfı Sağlık Memurluğu (Toplum Sağlığı) bölümünden mezun olduğunu ve bu durumun, sağlık meslek lisesi mezuniyetine muadil olduğunu tespit etmiştir. Başvuranın, Gülhane Askeri Tıp Akademisi’nde aldığı eğitim ve sertifikalar doğrultusunda “Sağlık Memuru” unvanını kullanma hakkına sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Ancak, başvuranın röntgen teknisyenliği branşında herhangi bir diploma bulunmadığı gerekçesiyle, Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan unvan değişikliğinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, başvuranın unvanının “Sağlık Memuru (Röntgen Teknisyeni)” olarak düzeltilmesi gerektiği yönünde tavsiyede bulunulmuştur. İdarenin başvuranın talebini reddetmesi, hukuka aykırı bulunmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/55196-S.20.60212
BAŞVURU NO : 2020/3171
KARAR TARİHİ : 22/06/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Röntgen teknisyenliği branşı hk.
BAŞVURU TARİHİ : 15/02/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk
Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hatay Ek hizmet Binası Radyoloji Servisi’nde Sağlık Memuru (Toplum Sağlığı) olarak çalıştığını belirtmektedir. 1995 yılında girdiği ve ortaokul seviyesinde eğitim veren 4 yıllık Sağlık Astsubay Hazırlama ve Sınıf Okulunu Sağlık Astsubay rütbesiyle bitirdiğini, 2000-2005 yıllarında GATA Röntgen Teknisyen Astsubay Kursunu tamamladığına ilişkin belgesinin Sağlık Bakanlığınca 28/06/2010 tarihinde 5596 tescil numarası ile onaylandığını açıklamaktadır. Başvuran, 1219 sayılı Kanun’un 11 inci maddesi ile Geçici 7 inci maddesinin yedinci fıkrasındaki “Bu kanunun ek 13 üncü maddesi ile tanımlanan Sağlık
Teknisyeni ve Sağlık Teknikeri mesleklerinden birine ait iş ve işlemleri, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilgili mevzuatına göre gerekli eğitimleri alarak yürütmekte olanların bu hakları saklıdır” hükmü ve hiçbir sağlık eğitimi almamış lise mezunlarına kısa süreli verilen eğitimlerden sonra teknisyenlik konusunda çalışma hakkı verildiği, kendisinin eğitimi ile sertifikaları dikkate alındığında, GATA bünyesinde hak ettiği (müktesep hak) Röntgen
Teknisyenliği kadrosunda istihdam edilebileceğini belirtmektedir. aksi yönde tesis edilen işlemin Anayasamızın eşitlik ilkesine, 2 nci ve 49 uncu maddelerine aykırı olduğunu belirten başvuran, Kurumumuzdan unvanının Sağlık Memuru, branşının ise Röntgen Teknisyeni olarak işleme alınmasını, atama ve görevlendirmesinin de buna göre yapılmasını Kurumumuzdan talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Sağlık Bakanlığının 17/03/2020 tarihli ve sayılı yazısında; 2.1.Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı Gülhane Askeri Tıp Akademisi ve Asker Hastanelerinde görev yapmakta iken, 669 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 107 nci maddesi kapsamında devredilecek olan ve devir kapsamında bulunan personelin Bakanlık kadrolarına devir işlemlerinin, devire ilişkin usul ve esasları belirleyen 17 Ağustos 2016 tarih ve 29804 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 2016/9109 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararları doğrultusunda gerçekleştiği, bahse konu Gülhane Askeri Tıp Akademisi ve Asker
Hastanelerinin Devrine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Bakanlar Kurulu Kararı’nın eki 3 sayılı Listesinde; Röntgen Teknisyeni/Teknikeri unvan/branşına karşılık olarak Sağlık
Memuru/ Sağlık Teknikeri kadro/pozisyonunun oluşturulduğu ve başvuranın Sağlık Memuru (Röntgen Teknikeri) kadro/pozisyonunda Bakanlığa devrinin yapıldığı, ancak 26/08/2016 tarihinde Bakanlıklarının mülga bağlı kuruluşu olan Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunca devir işlemleri yapıldığından bahsi geçen tutanaklara ulaşılamadığı, 2.2. 1219 Sayılı Tababet Ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun ek 13.maddesinin (h) fıkrasında; “Tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikerinin, sağlık meslek liselerinin ve ön lisans seviyesindeki tıbbi görüntüleme programlarından mezun, tıbbi görüntüleme yöntemleri ile görüntü elde eden ve kullanıma hazır hale getiren sağlık teknisyeni/teknikeridir.” şeklinde tanımlandığı, diğer taraftan Sağlık Meslek Mensupları ile
Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair yönetmelikte tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikerinin tanımının yapıldığı, Yataklı Tedavi
Kurumlan İşletme Yönetmeliği’nin 141.maddesinde ise Röntgen Teknisyeninin görev ve yetkilerinin belirtildiği, 2.3. 6284 Sayılı Hemşirelik Kanunu’nun Geçici 2. maddesine; “Hemşirelik eğitimine eşdeğer sağlık memurluğu programlarından mezun olanlar hemşire olarak çalışırlar.” hükmünün getirildiği, bu hüküm kapsamında sağlık memuru unvanlı personel ile hemşire unvanlı personelin görev tanımlarının aynı hale geldiği, Milli Eğitim Bakanlığının konu ile ilgili 09/02/2011 tarihli ve 381 sayılı görüş yazısında da; “sağlık meslek liselerinin sağlık memurluğu bölümünden mezun olanların “Hemşire” kadro ve unvanında, Hemşirelik bölümünden mezun olanların “Sağlık Memuru” kadro ve unvanında çalıştırılabileceklerine” dair görüş verilmesi üzerine hemşire unvanlı personel ile sağlık memuru (toplum sağlığı) unvanlı personelin aynı alanda çalışabileceklerinin belirtildiği, dolayısıyla sağlık memuru (toplum sağlığı)/hemşire ve röntgen/tıbbi görüntüleme teknisyenlerinin görev tanımlarının ve iş alanlarının farklı olduğu, başvuranın çalıştığı birimde röntgen bölümünde ihtiyaç olması halinde almış olduğu sertifikaya istinaden çalıştırılmasının
Başhekimliğin yetkisinde bulunduğu,
2.4 Başvuranın mezuniyet diplomasının, Gülhane Askeri Tıp Akademisi Sağlık Astsubay
Hazırlama ve Sınıfı Sağlık Memurluğu (Toplum Sağlığı) bölümü olduğu, dört yıllık eğitiminin sağlık memurluğu (toplum sağlığı) alanında olduğu ve bu mezuniyetine istinaden de
1999 yılında TSK bünyesinde Astsubay Çavuş olarak atamasının yapıldığı, röntgen
teknisyenliği ile ilgili kurs bitirme belgesini 2005 yılında (8 ay 25 günlük) aldığı, başvuranın esas eğitimini sağlık memurluğu (toplum sağlığı) alanında aldığı ve diplomasının bu yönde olduğu, dolayısıyla röntgen teknisyenliği unvan/branşına dair herhangi bir diplomasının bulunmadığı ve röntgen teknisyenliği kurs belgesinin bulunduğu anlaşıldığından Devlet
Personel Başkanlığının 15/08/2017 tarihli ve sayılı görüş yazısı üzerine başvuranın branşının, mezuniyetine istinaden Toplum Sağlığı olarak düzeltildiği, ayrıca ilgili personelin Sağlık Memuru olarak devredilen unvanında herhangi bir değişiklik yapılmadığı, sadece branşında düzeltme yapıldığından özlük hakları açışından herhangi bir kayıp olmadığı, yine ilgilinin sağlık memuru olan unvanında herhangi bir değişiklik yapılmadığı sadece branşında değişiklik yapıldığı için kadro ve pozisyonunda boş kadro/pozisyon da oluşmadığı, 2.5. 26/04/2011 tarihli ve 27916 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6225 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanun’un 11. maddesi ile 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair
Kanun’a eklenen geçici 7. maddenin 7. fıkrasında “Bu Kanun’un ek 13. maddesi ile tanımlanan sağlık teknisyeni ve sağlık teknikeri mesleklerinden herhangi birine ait iş ve işlemleri, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilgili mevzuatına göre gerekli eğitimleri alarak yürütmekte olanların bu hakları saklıdır” hükmüne yer verildiği, ancak anılan hükümler kapsamında, kurs bitirme belgesine istinaden unvan ve branş değişikliği yapılmasının mümkün bulunmadığı, başvuranın çalıştığı birimde ihtiyaç olması halinde bu belgelere istinaden personelin çalıştırılmasının başhekimliklerin yetkisinde bulunduğu, 2.6. Nitekim 19/12/2006 tarihli ve sayılı yazıyla dağıtımı yapılan sertifikalı personel ile ilgili 2006/131 sayılı genelgede de; “Bir personelin sertifikasının olmasının başka bir yerde çalışamayacağı anlamına gelmediği için gerek sertifikalı pratisyen hekimin gerekse sertifikalı diğer sağlık personelinin sertifikasının bulunması yanında sertifikası ile ilgili birimlerde ihtiyaç bulunmadığı durumlarda Baştabip tarafından hu personelin ihtiyaç bulunan bölüm ve hizmetlerde sınıfı içinde kadrosuna uygun görevlendirilerek, mevcut personelden daha etkin bir şekilde yararlanılması ve iş gücü kaybının önlenmesi gerekmektedir.” Denilerek bahse konu genelgenin 81 il valiliğine (il sağlık müdürlüklerine)
bildirildiği, 2.7. Konuya ilişkin Devlet Personel Başkanlığının Sağlık Bakanlığına gönderdiği 15/08/2017 tarihli ve sayılı görüş yazısında özetle; Astsubay hazırlama ve sınıf okullarının ortaöğretim düzeyinde olması ve hizmet içi kursların öğrenim niteliğini değiştirici etkisi bulunmaması sebebiyle, astsubay hazırlama ve sınıf okulu mezunu olup, Gülhane Askeri
Tıp Akademisi veya “Askeri Hastanelerde askeri personel olarak hizmet içi kurslardan aldıkları sertifikalar doğrultusunda sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri kapsamındaki çeşitli görevlerde çalışmakta olan ve Gülhane Askeri Tıp Akademisi ve Asker Hastanelerinin Devrine İlişkin
Usul ve Esaslara istinaden Sağlık Bakanlığı’na “sağlık teknikeri” kadrosuna devredilen personelin, “sağlık teknikeri” kadrosuna atanmalarının hukuken uygun olmadığı”nın belirtildiği, açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, “Genel İlkeler” başlıklı 128 inci maddesinde; “(…) Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.” , 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” , 5. 31/07/2016 tarih ve 29787 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 669 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin “Devredilecek kurumlar” başlıklı 106 ncı maddesinde; “(3) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinden itibaren bir ay içinde; a) Devredilen sağlık kuruluşları için, Sağlık Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Türk Silahlı
Kuvvetleri Sağlık Komutanlığından üç kişilik komisyonlar kurulur.” “Devredilecek personel” başlıklı 107 nci maddesinde; “(1) 106 ncı madde uyarınca Komisyonlar tarafından tespit edilen personelin Türk Silahlı Kuvvetleri, Sağlık Bilimleri Üniversitesi, diğer yükseköğretim kurumları ile Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına devrine ilişkin usul ve esaslar ile devre ilişkin diğer hususları belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. (2) Devredilen personelin atanacağı kadrolar, başka bir işleme gerek kalmaksızın atama işleminin yapıldığı tarih itibarıyla ihdas edilerek 78 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 190 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname eki cetvellerin ilgili kurumlara ait bölümlerine eklenmiş sayılır.” , 6. 2016/9109 sayılı Gülhane Askeri Tıp Akademisi ve Asker Hastanelerinin Devrine
İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Bakanlar Kurulu Kararının “Devredilecek personel” başlıklı 5 inci maddesinde; “Devredilen sağlık kuruluşlarında çalışmakta olan sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı kapsamına giren personel ile 657 sayılı Kanıma tabi personel (Türk Silahlı Kuvvetleri, Sahil Güvenlik ve Jandarma Genel Komutanlıklarının mutlak ihtiyaç duyduğu personel hariç olmak üzere) Bakanlığa tahsis edilmiş durumlarına uygun kadrolara nakledilir. Sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı kapsamına girmeyen askeri personelden devredilen sağlık kuruluşlarında hizmetine ihtiyaç duyulan teknik personel de durumlarına uygun bulunan Bakanlık kadrolarına nakledilir. Diğer askeri personel ise Türk Silahlı
Kuvvetleri, Sahil Güvenlik ve Jandarma Genel Komutanlıklarında ihtiyaç bulunan kadrolara naklen atanır. Devredilen personelin devirden önce işgal ettikleri kadro ve pozisyonlara göre
Bakanlık ve Üniversitede atanacakları kadro ve pozisyon karşılıkları ekli 3 sayılı listede gösterilmiştir.” , 7. 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun’un Ek 13 üncü maddesinin (h) fıkrasında; “Tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri; sağlık meslek liselerinin ve ön lisans seviyesindeki tıbbi görüntüleme programlarından mezun; tıbbi görüntüleme yöntemleri ile görüntü elde eden ve kullanıma hazır hale getiren sağlık teknisyeni/teknikeridir.”, Geçici 7 nci maddesinde; (Ek madde: 06.04.2011 – 6225
S.K/Madde 11) “Bu Kanunun ek 13 üncü maddesi ile tanımlanan sağlık teknisyeni ve sağlık teknikeri mesleklerinden herhangi birine ait iş ve işlemleri, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilgili mevzuatına göre gerekli eğitimleri alarak yürütmekte olanların bu hakları saklıdır” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından, İdarenin başvuranın talebine ilişkin işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun kabulü yönündeki öneri
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, Gülhane Askeri Tıp Akademisi ve Asker Hastanelerinde görev yapmakta iken
669 sayılı Kanun Hükmünde Kararname Hükümleri doğrultusunda Sağlık Bakanlığına “Sağlık
memuru (Röntgen)” olarak devrolmasına rağmen, daha sonra branşının “Sağlık memuru (Toplum sağlığı)” olarak değiştirildiğini belirterek Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
10. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun, “Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık
Hizmetleri Sınıfı” başlıklı 36 ncı maddesinde; “Bu sınıf, sağlık hizmetlerinde (Hayvan sağlığı dahil) mesleki eğitim görerek yetişmiş olan tabip, diş tabibi, eczacı, veteriner hekim gibi memurlar ile bu hizmet sahasında çalışan yüksek öğrenim görmüş fizikoterapist, tıp teknoloğu, ebe, hemşire, sağlık memuru, sosyal hizmetler mütehassısı, biyolog, pisikolog, diyetçi, sağlık mühendisi, sağlık fizikçisi, sağlık idarecisi ile ebe ve hemşire, hemşire yardımcısı, (Fizik tedavi, laboratuvar, eczacı, diş anestezi, röntgen teknisyenleri ve yardımcıları, çevre sağlığı ve toplum sağlığı teknisyeni dahil) sağlık savaş memuru, hayvan sağlık memuru ve benzeri sağlık personelini kapsar.” düzenlemesine yer verilmiş olup öncelikle “Sağlık memuru” ve “Röntgen teknisyenliği” unvanlarına ilişkin mevzuat hükümlerinin incelenmesi gerekmiştir.
11. Bu bağlamda 02.03.1954 tarih ve 8647 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6283 sayılı Hemşirelik Kanunu’nun 1 inci maddesinin incelenmesinde; “Türkiye’de üniversitelerin hemşirelik ile ilgili lisans eğitimi veren fakülte ve yüksek okullarından mezun olan ve diplomaları Sağlık Bakanlığınca tescil edilenler ile öğrenimlerini yurt dışında hemşirelik ile ilgili, Devlet tarafından tanınan bir okulda tamamlayarak denklikleri onaylanan ve diplomaları Sağlık Bakanlığınca tescil edilenlere Hemşire unvanı verilir.” düzenlemesine, 2 nci maddesinde; “Hemşireler; tabip tarafından acil haller dışında yazılı olarak verilen tedavileri uygulamak, her ortamda bireyin, ailenin ve toplumun hemşirelik girişimleri ile karşılanabilecek sağlıkla ilgili ihtiyaçlarını belirlemek ve hemşirelik tanılama süreci kapsamında belirlenen ihtiyaçlar çerçevesinde hemşirelik bakımını planlamak, uygulamak, denetlemek ve değerlendirmekle görevli ve yetkili sağlık personelidir. Ayrıca aile hekimliği uygulamasına ilişkin kanun hükümleri ile bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan mevzuattaki görevleri de yaparlar. Hemşirelerin birinci fıkrada sayılan hizmetlerde çalışma alanlarına, pozisyonlarına ve eğitim durumlarına göre görev, yetki ve sorumlulukları Sağlık
Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” düzenlemesine, Geçici 2 nci maddesinde; “Hemşirelik eğitimine eşdeğer sağlık memurluğu programlarından mezun olanlar hemşire olarak çalışırlar. Hemşirelik eğitimine eşdeğer sağlık memurluğu programının adı, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren hemşirelik programı olarak değiştirilir ve programlar birleştirilir.” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür. 13/01/1983 tarihli ve 17927 (mükerrer)
sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren, Yataklı Tedavi Kurumları İşletme
Yönetmeliğinin, “Hemşirelerin Görev ve Yetkileri” başlıklı 132 nci maddesinde; “Hemşire, hasta ile tıbbi ve psikolojik bakımından devamlı ilgilenebilecek yapıda ve yetenekte sağlık meslek lisesi mezunu yardımcı sağlık personelidir.” şeklinde tanımlanarak, 08/03/2010 tarihli ve 27515 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Hemşirelik
Yönetmeliğinin 6 ncı maddesiyle; hemşirelerin görev, yetki ve sorumlulukları hüküm altına alınmıştır.
12. 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun’a, 18/01/2014 tarihli Resmi Gazet’ede yayımlanarak yürürlüğe giren 6514 sayılı Kanun’un 29 uncu maddesiyle eklenen Geçici 11 inci maddesiyle; “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, sağlık meslek liselerinin hemşire yardımcılığı, ebe yardımcılığı ve sağlık bakım teknisyenliği haricindeki programlarına öğrenci kaydedilmez. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 25/2/1954 tarihli ve 6283 sayılı Hemşirelik Kanununun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası kapsamında sağlık meslek liselerinin hemşirelik programına da öğrenci kaydı yapılmaz. Bu tarihe kadar kaydı yapılmış olan öğrenciler eğitimlerini kayıtları yapılan programlarda tamamlarlar ve bitirdikleri programların meslek unvanını kullanırlar.
Sağlık meslek liselerinin kapatılan programlarından bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar mezun olanlar da meslek unvanlarını kullanmaya devam ederler.” düzenlemesine gidilmiştir.
13. Sağlık Memurluğu ve hemşirelik mesleği hakkında idarece yapılan açıklamada ise; 6283
Sayılı Hemşirelik Kanunu’nun Geçici 2 nci maddesindeki düzenleme doğrultusunda sağlık memuru unvanlı personel ile hemşire unvanlı personelin görev tanımlarının aynı hale geldiği, yine Milli Eğitim Bakanlığının 09/02/2011 tarihli ve sayılı görüş yazısına istinaden hemşire unvanlı personel ile sağlık memuru (toplum sağlığı) unvanlı personelin aynı alanda çalışabileceklerinin ifade edildiği belirtilmiştir.
14. 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun Ek 13 üncü maddesinde ise; “h) Tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri; sağlık meslek liselerinin ve ön lisans seviyesindeki tıbbi görüntüleme programlarından mezun; tıbbi görüntüleme yöntemleri ile görüntü elde eden ve kullanıma hazır hale getiren sağlık teknisyeni/teknikeridir.” şeklinde tanımlanmış, 22.05.2014 ve 29007 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek
Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik’in Ek 1/B maddesinde; Tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri’nin görev tanımına yer verilmiş, Yataklı Tedavi Kurumları
İşletme Yönetmeliğinin “Tıbbi Teknisyenlerin Görev ve Yetkileri” başlıklı 136 ncı maddesinde; “Tıbbi teknisyenler; sağlık meslek lisesi mezunu olup, branşlarında çalışabilmeleri için gerekli kursları görmüş, bilgi ve beceri kazanmış yardımcı sağlık personelidir.” şeklinde tanımlanmış ve aynı yönetmeliğin 141 inci maddesinde, röntgen teknisyeninin görev tanımına yer verilmiş, Sağlık Bakanlığının konuya ilişkin yapmış olduğu açıklamada; Sağlık Meslek Liselerinin, Tıbbi Görüntüleme Teknisyenliği veya Röntgen
Teknisyenliği bölümü mezunlarının, “Sağlık Memuru Röntgen Teknisyeni” veya “Sağlık
Teknisyeni Röntgen Teknisyeni” olarak istihdam edildiği ifade edilmiştir.
15. Bahse konu mevzuat hükümleri ve 1219 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 11 inci maddesindeki düzenleme göz önünde bulundurulduğunda, 1219 sayılı Kanun’a eklenen Geçici
11 inci maddesindeki düzenleme öncesinde Sağlık Meslek Liselerinden mezun olanların,
mezun olunan programa göre (Sağlık memuru/Hemşire, Röntgen, Anestezi, Laboratuvar v.b)
meslek unvanlarını ihraz ettikleri, ancak sağlık memuru/hemşire programı dışında röntgen, anestezi v.b programlardan mezun olanların, mezun oldukları bölüm/branşa uygun olarak
“Sağlık Memuru” unvanı ile birlikte “Sağlık Memuru (X) Teknisyeni” veya “Sağlık Teknisyeni (X) Teknisyeni” kadro unvanlarında istihdam edildiği, bahse konu düzenleme sonrasında ise
Mesleki ve Teknik Lise olarak isimleri değiştirilen Sağlık Meslek Liselerinin, hemşire yardımcılığı, ebe yardımcılığı ve sağlık bakım teknisyenliği haricindeki programlarına öğrenci kaydı yapılamadığı, dolayısıyla bahse konu değişiklik sonrasında Mesleki ve Teknik Lise olarak isimleri değiştirilen Sağlık Meslek Liselerinden mezun olanların, mezun oldukları bölüm/branşa uygun olarak “Hemşire Yardımcısı” Ebe yardımcısı” ve “Sağlık Bakım
Teknisyenliği” unvanlarını kullanabildikleri anlaşılmaktadır.
16. 669 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 107 nci maddesinde ise; “(1) 106 ncı madde uyarınca Komisyonlar tarafından tespit edilen personelin Türk Silahlı Kuvvetleri, Sağlık
Bilimleri Üniversitesi, diğer yükseköğretim kurumları ile Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına devrine ilişkin usul ve esaslar ile devre ilişkin diğer hususları belirlemeye
Bakanlar Kurulu yetkilidir. (2) Devredilen personelin atanacağı kadrolar, başka bir işleme gerek kalmaksızın atama işleminin yapıldığı tarih itibarıyla ihdas edilerek 78 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname ile 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki cetvellerin ilgili kurumlara ait bölümlerine eklenmiş sayılır.” düzenlemesine, 2016/9109 sayılı Gülhane Askeri Tıp
Akademisi ve Asker Hastanelerinin Devrine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Bakanlar
Kurulu Kararının “Devredilecek personel” başlıklı 5 inci maddesinde; “Devredilen sağlık kuruluşlarında çalışmakta olan sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı kapsamına giren personel ile 657 sayılı Kanıma tabi personel (Türk Silahlı Kuvvetleri, Sahil Güvenlik ve
Jandarma Genel Komutanlıklarının mutlak ihtiyaç duyduğu personel hariç olmak üzere)
Bakanlığa tahsis edilmiş durumlarına uygun kadrolara nakledilir. Sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı kapsamına girmeyen askeri personelden devredilen sağlık kuruluşlarında hizmetine ihtiyaç duyulan teknik personel de durumlarına uygun bulunan Bakanlık kadrolarına nakledilir. Diğer askeri personel ise Türk Silahlı Kuvvetleri, Sahil Güvenlik ve Jandarma Genel
Komutanlıklarında ihtiyaç bulunan kadrolara naklen atanır. Devredilen personelin devirden önce işgal ettikleri kadro ve pozisyonlara göre Bakanlık ve Üniversitede atanacakları kadro ve pozisyon karşılıkları ekli 3 sayılı listede gösterilmiştir.” düzenlemesine yer verilmiştir. 17
Ağustos 2016 tarih ve 29804 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 2016/9109 sayılı Gülhane Askeri Tıp Akademisi ve Asker Hastanelerinin Devrine İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Bakanlar Kurulu Kararının eki 3 sayılı Listesinde; Röntgen Teknisyeni/Tekniker unvan/pozisyonuna karşılık olarak Sağlık Memuru/ Sağlık Teknikeri kadro/pozisyonunun oluşturulduğu görülmüş, bunun dışında bahse konu Bakanlar Kurulu Kararı eki 3 sayılı
Listesinde branşlarla ilgili herhangi bir açıklamaya yer verilmediği görülmüştür.
17. Başvuranın bitirmiş olduğu Sağlık Astsubay Hazırlama ve Sınıfı Sağlık Memurluğu (Toplum Sağlığı) bölümünün, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun 4861 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle değiştirilmeden önceki haliyle Sağlık Meslek Lisesi mezuniyetine muadil olduğu, Devlet Personel Başkanlığının konuya ilişkin Sağlık Bakanlığına göndermiş olduğu görüş yazısındaki; Sağlık Teknisyeni ve Teknikeri unvanlarının, görev yapılan alana göre adlandırılarak (anestezi teknisyeni/teknikeri gibi) teknisyen unvanları için sağlık meslek lisesi mezuniyeti şartı tekniker unvanı için ise ön lisans seviyesindeki programlardan mezuniyet şartı belirlendiğine ilişkin tespitte göz önünde bulundurulduğunda başvuranın devre esas kadrosunun mezuniyetine istinaden “Sağlık Memurluğu” kadrosuna karşılık geldiği anlaşılmaktadır.
18. Sağlık Bakanlığı tarafından başvurana ilişkin olarak Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda ise; Bakanlıklarının mülga bağlı kuruluşu olan Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunca devir işlemleri yapıldığından devre ilişkin tutanaklara ulaşılamadığı, aynı yazı ekinde gönderilen başvurana ilişkin 29/06/2018 tarihinde başvuranın, İzmir katip Çelebi Üniversitesi
İzmir Atatürk eğitim ve araştırma Hastanesine “Sağlık Memuru/Röntgen” unvan ve branşı ile atandığı ancak daha sonra başvuranın diplomasında, Gülhane Askeri Tıp Akademisi Sağlık
Astsubay Hazırlama ve Sınıfı Sağlık Memurluğu (Toplum Sağlığı) bölümü mezunu olduğu, dört yıllık eğitiminin sağlık memurluğu (toplum sağlığı) alanında olduğu ve bu mezuniyetine istinaden 1999 yılında TSK bünyesinde Astsubay Çavuş olarak atamasının yapıldığı, röntgen teknisyenliği ile ilgili kurs bitirme belgesini ise 2005 yılında (8 ay 25 günlük) aldığı, dolayısıyla röntgen teknisyenliği unvan/branşına dair herhangi bir diplomasının bulunmadığı, Devlet
Personel Başkanlığı’nın 15/08/2017 tarihli ve sayılı görüş yazısı üzerine adı geçenin branşının, mezuniyetine istinaden Tonlum Sağlığı olarak düzeltildiği açıklamasına yer verilerek Bakanlıkları bünyesinde devredilen askeri personel haricinde kurs belgesine istinaden
Röntgen Teknisyeni branşında istihdam edilen personel bulunmadığı ifade edilmiştir.
19. İlgili idarece her ne kadar yapılan işlemin dayanağı olarak Devlet Personel Başkanlığının görüş yazısı gösterilmişse de Devlet Personel Başkanlığının konuya ilişkin görüş yazısının incelenmesinde; Sağlık Teknisyeni ve Teknikeri unvanlarının, görev yapılan alana göre adlandırılarak (anestezi teknisyeni/teknikeri gibi) teknisyen unvanları için sağlık meslek lisesi mezuniyeti şartı, tekniker unvanı için ise ön lisans seviyesindeki programlardan mezuniyet şartı belirlendiği, dolayısıyla Astsubay Hazırlama ve Sınıf Okullarının ortaöğretim düzeyinde olması ve hizmet içi kursların öğrenim niteliğini değiştirici etkisi bulunmaması sebebiyle Gülhane Askeri Tıp Akademisi ve Asker Hastanelerinin Devrine ilişkin Usul ve
Esaslar’a istinaden Sağlık Bakanlığına “sağlık teknikeri” kadrosuna devredilen personelin, “sağlık teknikeri” kadrosuna atanmalarının hukuken uygun olmadığı belirtilmiş, bahse konu görüş yazısında söz konusu kişilerin “Sağlık memuru röntgen teknisyeni)” branşıyla atanıp atanamayacağı ile ilgili herhangi bir değerlendirme yapılmadığı görülmüştür.
20. 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun Geçici 7 nci maddesinde ise; (Ek madde: 06.04.2011 – 6225 S.K/Madde 11) “Bu Kanunun ek 13 üncü maddesi ile tanımlanan sağlık teknisyeni ve sağlık teknikeri mesleklerinden herhangi birine ait iş ve işlemleri, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilgili mevzuatına göre gerekli eğitimleri alarak yürütmekte olanların bu hakları saklıdır” düzenlemesine yer verilmiş olup
Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği’nin “Tıbbi Teknisyenlerin Görev ve Yetkileri” başlıklı 136 ncı maddesindeki; “Tıbbi teknisyenlerin; sağlık meslek lisesi mezunu olup, branşlarında çalışabilmeleri için gerekli kursları görmüş, bilgi ve beceri kazanmış yardımcı sağlık personelidir.” şeklinde tanımlanmış olması hususu da göz önünde bulundurulduğunda, Sağlık Astsubayı olarak görev yapmakta iken sicil durumuna göre seçilen ve belirli branşlarda (röntgen, cerrahi, anestezi gibi) “Teknisyen Astsubay Kursu” verilmek suretiyle, astsubay statüsünde Sağlık Teknisyeni (Röntgen) olarak istihdam edilen ve Röntgen
Teknisyenliği Sertifika Belgesi, Sağlık Bakanlığınca tescil edilerek kayıt altına alınan başvuranın, Sağlık Teknikerliği kadrosuna atanma şartlarını taşımadığı değerlendirilmekte ise de bahse konu kişinin Röntgen Teknisyenliği branşının, bu alanda bir diploma bulunmadığı gerekçesiyle yok sayılmasının da hukuka uygun olmadığı değerlendirilmiştir.
21. Tüm bu açıklamalar ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın bitirmiş olduğu Sağlık Astsubay Hazırlama ve Sınıfı Sağlık Memurluğu (Toplum Sağlığı)
bölümünün, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun 4861 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle değiştirilmeden önceki haliyle sağlık meslek lisesi mezuniyetine muadil olduğu, 18/01/2014 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6514 sayılı Kanun’un 29 uncu maddesiyle 1219 sayılı Kanuna eklenen Geçici 11 inci maddesindeki; “(…) Sağlık meslek liselerinin kapatılan programlarından bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar mezun olanlar da meslek unvanlarını kullanmaya devam ederler.” hükmü doğrultusunda başvuranın, Gülhane
Askeri Tıp Akademisi, Sağlık Astsubay Hazırlama ve Sınıfı Sağlık Memurluğu bölümü mezuniyetine istinaden “Sağlık Memuru” unvanını kullanabildiği, bu bağlamda 17 Ağustos
2016 tarihli ve 29804 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 2016/9109 sayılı
Gülhane Askeri Tıp Akademisi ve Asker Hastanelerinin Devrine İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Bakanlar Kurulu Kararı’nın eki 3 sayılı Listesinde başvuranın devre esas kadrosunun mezuniyetine istinaden “Sağlık Memuru” kadrosuna karşılık geldiği ancak bahse konu
Bakanlar Kurulu kararı eki listesinde branşlarla ilgili herhangi bir tespit yapılmadığı, dolayısıyla Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği’nin “Tıbbi Teknisyenlerin
Görev ve Yetkileri” başlıklı 136 ncı maddesindeki; “Tıbbi teknisyenlerin; sağlık meslek lisesi mezunu olup, branşlarında çalışabilmeleri için gerekli kursları görmüş, bilgi ve beceri kazanmış yardımcı sağlık personelidir.” şeklinde tanımlanmış olması, 1219 sayılı
Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun Geçici 7 nci maddesindeki; (Ek madde: 06.04.2011 – 6225 S.K/Madde 11) “Bu Kanunun ek 13 üncü maddesi ile tanımlanan sağlık teknisyeni ve sağlık teknikeri mesleklerinden herhangi birine ait iş ve işlemleri, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilgili mevzuatına göre gerekli eğitimleri alarak yürütmekte olanların bu hakları saklıdır” düzenlemesi karşısında, Sağlık
Astsubayı olarak görev yapmakta iken sicil durumuna göre seçilen ve belirli branşlarda (röntgen, cerrahi, anestezi gibi) “Teknisyen Astsubay Kursu” verilmek suretiyle, astsubay statüsünde Sağlık Teknisyeni (Röntgen) olarak istihdam edilen ve Röntgen Teknisyenliği
Sertifika Belgesi, Sağlık Bakanlığınca da tescil edilerek kayıt altına alınan başvuranın, devir esnasında, Sağlık Memuru Röntgen Teknikerliği kadrosuna yapılan atamasının hatalı olduğu ancak Devlet Personel Başkanlığının görüş yazısı da göz önünde bulundurulduğunda başvuranın kadro ve pozisyon unvanının Sağlık Memuru Röntgen Teknisyeni olarak düzeltilmesi yerine röntgen teknisyenliği branşına dair herhangi bir diploma bulunmadığı gerekçesiyle bahse konu kadro ve pozisyon unvanının, iş ve görev tanımları ile sorumlulukları birbirinden tamamen farklı olan “Sağlık Memuru (Toplum Sağlığı)” çevrilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştı 22. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin “karara karşı başvuru yolunun gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İzmir
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın branşının, Sağlık Memuru (Röntgen Teknisyeni) olarak düzeltilmesi için SAĞLIK
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Bu kararın, BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, Sağlık Bakanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi