|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, başvuranın noterlik belgesi için gerekli sağlık raporunu almak amacıyla Aile Sağlığı Merkezine başvurusu ve hekim tarafından talebinin reddedilmesi üzerine idari soruşturma açılması talebi ele alınmıştır. Hekim, sağlık raporunun maktu bir şekilde verilebileceğini belirterek, başvuranın talep ettiği “noterlik yapmaya akıl ve fiziken engeli bulunmadığı” ibaresini içeren raporu düzenlememiştir. Sağlık Bakanlığı’nın açıklamaları doğrultusunda, sağlık raporlarının standartlarının belirlenmesi ve hekimlik mesleği dışındaki taleplerin ayıklanması gerektiği vurgulanmıştır.
Kararda, sağlık raporlarının düzenlenmesinde belirlenen standartların hekimler tarafından uygulanması gerektiği, bu standartlar dışında bir beyan eklenemeyeceği belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu durum, sağlık raporlarının düzenlenmesi sürecinde hukuki çerçeve ve standartların önemini ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/6021-S.21.9708
BAŞVURU NO : 2020/103362
KARAR TARİHİ : 13/04/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın noterlik belgesi başvurusu için gerekli olan sağlık raporunu düzenlemeyen hekim ile ilgili görevini gereği gibi yerine getirmediği iddiasıyla idari soruşturma açılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24/12/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza tarafından yapılan başvuruda, başvuran özetle;
27.11.2020 tarihinde Aile Sağlığı Merkezine gittiğini kendi aile hekiminin orada olmaması
sebebiyle Dr. . tarafına muayene odasına alındığını, noterlik belgesi başvurusu yapmak için sağlık raporu almak istediğini, “noterlik yapmaya akıl ve fiziken engeli bulunmadığı” ibaresi içeren bir rapor olması gerektiğini belirttiğini, ancak doktorun sağlık raporunun maktu bir şekilde verilebildiğini belirterek böyle bir ibare yazmaya yetkisinin olmadığını bu nedenle raporu veremeyeceğini söylediğini belirterek görevini gereği gibi yerine getirmeyen ilgili doktor hakkında idari soruşturma açılmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca 25.01.2021 tarih ve S sayılı yazı ile Sağlık Bakanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından
29.01.2021 tarih ve E- sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. Kişilerin belirli haklardan yararlanabilmesi için zorunlu olan sağlık raporlarının sağlık hizmet sunumunun en önemli hizmetlerinden biri haline geldiği, birçok konuda farklı amaçla sağlık raporu olmasının hekimler ve diğer sağlık çalışanları için bu raporlar ile ilgili diğer kurumların mevzuatını takip etme gerekliliğini de beraberinde getirdiği, 2.2. Ayrıca değişen şartlarla birlikte mer’i mevzuatın yeterince açıklığa kavuşturulmaması hizmeti talep edenler ile hizmeti sunanlar açısından sorunlara neden olduğu, uygulamada birliğin sağlanabilmesi için e-
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
rapor uygulamaları göz önünde bulundurularak sağlık kurulu raporu, istirahat raporu ve birinci basamak sağlık hizmet sunucularınca düzenlenecek tek hekim raporlarına yönelik 7/5/1987 tarihli ve 3359 sayılı
Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu, 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan 1 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 355 inci ve 24/11/2004 tarihli ve
5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu 5’inci maddelerine dayanılarak 2014/29 sayılı Sağlık Raporlarının
Düzenlenmesi Hakkında Genelgenin yürürlüğe konulduğu, 2.3. 2014/29 sayılı Genelge 02.05.2017 tarih ve 23642684-010.99-E.99-835 sayılı Makam Oluru ile yürürlüğe konulan Sağlık Raporlarına İlişkin Usul ve Esasların ve 30.09.2019 tarih ve 23642684-010.04-
1618 sayılı Makam Olur’u ile aynı tarihte yürürlüğe konulan Sağlık Raporları Usul ve Esasları Hakkında
Yönerge ile yürürlükten kaldırıldığı, 2.4. Ülkemizde farklı kurumlar tarafından binlerce farklı amaç için sağlık raporu talep edildiği, bu raporların standartlarının oluşturulması hekimlik mesleğinin görev alanına girmeyen taleplerin ayıklanması ve hangi sağlık tesisinin hangi sağlık raporu konusunda yetkili olduğunun belirlenmesi amacıyla mümkün olan tüm kurumların talepleri değerlendirmeye alınarak alan uzmanlarının katılımı ile oluşturulan çalışma grupları ile rapor formatlarının belirlendiği, 2.5. “Yönergenin 33’üncü maddesinde; Bu Yönerge’ de; özel rapor formatı belirtilen durumlar dışında tüm raporların düzenlenmesinde aşağıdaki kriterlere uyulur. Sağlık Bakanlığına bağlı hastaneler, üniversite hastaneleri, diğer kamu kurumlarına ait sağlık kurum ve kuruluşları ile Sağlık Bakanlığınca ruhsatlandırılmış özel hastaneler, özel tıp merkezleri ve birinci basamak sağlık hizmet sunucuları; a) İstirahat Raporlarını Ek-1′ de yer alan rapor formatına, b) İlaç Kullanım Raporlarını Ek-2′ te yer alan rapor formatına, c) Tıbbi Malzeme Raporlarını Ek-3′ te yer alan rapor formatına, ç) Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporlarını Ek-4′ te yer alan rapor formatına, d) Durum Bildirir Tek Hekim Sağlık Raporlarını Ek-5’ de yer alan rapor formatına, uygun olarak düzenler.” hükmü ile tüm sağlık hizmet sunucularında uygulanacak rapor formatlarının belirlendiği, 2.6. Bu hüküm kapsamında benzerlik durumları göz önüne alınarak aynı başlık altında yer alması gerekli raporlar için formatlar belirlenerek üst hukuk normları ile özel format belirlenen raporlar hariç olmak üzere belirtilen rapor formatı dışında rapor formatı kullanılamayacağının hüküm altına alındığı, 2.7. Akli meleke raporlarının bir mesleğe yönelik olmak dışında tüm noter işlemleri, işe giriş başvuruları, tapu işlemleri gibi birçok alanda talep edilen rapor türü olduğu, aynı zamanda her ne amaçla talep edilirse edilsin aynı sağlık kriterleri çerçevesinde değerlendirme yapılarak karar verildiği, bu nedenle sağlık hizmet sunucularında düzenlenecek akli meleke raporlarının talep amacına bakılarak alt unsuru olduğu durum bildirir tek hekim sağlık raporları dışında her başvuruya göre bir format belirlenmesinin mümkün olmadığı, hekimlerin karar vermesine olanak sağlayacak noterlik için hangi akli sağlık düzeyine sahip olunması gerektiğinin veya sağlık kriterlerinin ne olduğuna dair bir mevzuatın da bulunmadığı, 2.8. Bunların yanı sıra tüm sağlık raporlarının (doğum, engelli, sürücü, istirahat, durum bildirir raporu vb.) elektronik ortamda, e-imzalı olarak verilebilmesini sağlamak amacıyla “e-Rapor Sistemi” projesinin başlatıldığı, e-Rapor Sistemi ile raporların elektronik ortamda düzenlenebildiği ve vatandaşların raporlarını
“e-Devlet Sistemi” üzerinden görüntüleyebilmeleri ve ilgili kurumların “e-Rapor Sistemi” rapor doğrulama ekranından raporları doğrulayabilmelerinin mümkün hale getirildiği, 2.9. Sağlık Raporları Usul ve Esasları Hakkında Yönergenin 34’üncü maddesinde “(1) Özel sağlık hizmet sunucuları tedavi ettiği hastaların; istirahat/iş göremezlik raporlarını, tedavilerinde kullanılan ilaç,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
tıbbi cihaz ve malzeme kullanımına yönelik sağlık raporları ile sürücü/sürücü adayı sağlık raporlarını düzenleyebilirler.
(2) Sağlık Bakanlığınca izin verilen haller hariç olmak üzere; usulüne uygun olarak teşekkül ettirilmiş olsa bile özel sağlık hizmet sunucuları; birinci fıkrada belirtilenler dışında durum bildirir raporları düzenleyemezler.” hükmüne yer verildiği, 2.10. Bu hüküm kapsamında tanımlı branşlar ve sağlık tesisinde tam zamanlı hekim çalışıp çalışmadığı göz önünde bulundurularak uygun görülen özel ve kamu sağlık hizmet sunucularının e-rapor sisteminde yetkilendirildiği, durum bildirir tek hekim raporları ve sağlık kurul raporlarının Bakanlığın e-Rapor Sistemi üzerinden elektronik olarak e-imza ile düzenlenmesinin zorunlu olduğu, e-Rapor sistemi üzerinden rapor düzenlenebilmesi halinde geçerli kabul edilmesi manuel raporların ise geçerli kabul edilmemesi gerektiği, bu nedenle Durum Bildirir Tek Hekim Sağlık Raporlarını Ek-5’ de yer alan rapor formatına uygun olarak düzenlenecek sağlık raporlarında “Hastalığı bulunmadığını bildirir hekim kanaat raporudur.” kutucuğunun işaretlenmesi halinde kişinin sağlıklı olduğu, Akli Meleke Kararı bölümünde ise “Kişinin tıbben işlem yapma ehliyetinin olduğu ve akli melekesinin yerinde olduğunu bildirir hekim kanaat raporudur.” kutucuğunun işaretlenmesi durumunda akli sağlığının yerinde olduğu sonucuna varılmasının mümkün olduğu, 2.11. Bu nedenle durum bildirir tek hekim raporlarında akli meleke kararı bölümünün yer aldığı, ancak mesleğe yönelik tanımlama yapılması hekimin görev alanında olan bir konu olmaması sebebiyle düzenlenen sağlık raporuna göre mesleki yeterlilik değerlendirmesinin ilgili kurumlarca yapılması gerektiği, 2.12. Sonuç olarak Bakanlıkça belirlenen formatlar dışında aile hekimlerinin rapor düzenleme yetkisi bulunmadığından noter veya başka bir mesleğe özgü olan “Noterlik görevini devamlı ve gereği gibi yapmaya engel vücut veya akılca malül olunmadığını açıkça gösterir, noterlik yapmasına bedenen ve aklen halen engel hali olmadığına” dair açıklamalara sağlık raporlarında yer verilemediği, ayrıca akli meleke raporlarının Sağlık Bakanlığınca belirlenmiş ve sistem üzerinden yetki verilmiş merkezler aracılığı ile düzenlenmesi gerektiğinden şahıs adına özel sağlık hizmet sunucusunda manuel olarak düzenlenen sağlık raporunun geçerli belge olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun 13’üncü maddesinde;
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
“Bir şahsın ahvali bedeniye ve akliyasi hakkında rapor tanzimine münhasıran bu kanunla icrayı sanata salahiyeti olan tabipler mezundur. Türkiye’de icrayı sanat salahiyetini haiz olmayan tabiplerin raporları muteber olamaz” 6. 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanununun; 6.1. “Hizmetin esasları” başlıklı 5’inci maddesinde; “…Aile hekimlerinin şahsî kayıtları ilgili il ve ilçe sağlık idare birimlerinde tutulur. Aile hekimlerinin kullandığı basılı veya elektronik ortamda tutulan kayıtlar, kişilerin sağlık dosyaları ile raporlar, sevk belgesi ve reçete gibi belgeler resmî kayıt ve evrak niteliğindedir. Bu kayıt ve belgeler, hekimin ayrılması veya kişinin hekim değiştirmesi halinde eksiksiz olarak devredilir. İlgili mevzuatta birinci basamak sağlık kuruluşları ve resmî tabiplerce düzenlenmesi öngörülen her türlü rapor, sevk evrakı, reçete ve sair belgeler, aile hekimliği uygulamasına geçilen yerlerde aile hekimleri tarafından düzenlenir.” 6.2. “Yönetmelikler” başlıklı 8’inci maddesinde; “Aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarının çalışma usul ve esasları; çalışılan yer, kurum ve statülerine göre öncelik sıralaması; aile hekimliği uygulamasına geçişe ve nakillere ilişkin puanlama sistemi ve sayıları; aile sağlığı merkezi olarak kullanılacak yerlerde aranacak fizikî ve teknik şartlar; meslek ilkeleri; iş tanımları; performans ve hizmet kalite standartları; hasta sevk evrakı, reçete, rapor ve diğer kullanılacak belgelerin şekli ve içeriği, kayıtların tutulması ile çalışma ve denetime ilişkin usul ve esaslar, Sağlık
Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir…” 7. Tıbbi Deontoloji Nizamnamesinin 6’ncı maddesinde, “Tabip ve diş tabibi, sanat ve mesleğini icra ederken, hiç bir tesir ve nüfuza kapılmaksızın, vicdanî ve meslekî kanaatine göre hareket eder. Tabip ve diş tabibi, tatbik edeceği tedaviyi tâyinde serbesttir.” 8. Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin “Aile hekiminin görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 4’üncü maddesinde; “(1) Aile hekimi, aile sağlığı merkezini yönetmek, birlikte çalıştığı ekibi denetlemek ve hizmet içi eğitimlerini sağlamak, Bakanlıkça ve Kurumca yürütülen özel sağlık programlarının gerektirdiği kişiye yönelik sağlık hizmetlerini yürütmekle yükümlüdür.
(2) Aile hekimi, kendisine kayıtlı kişileri bir bütün olarak ele alıp kişiye yönelik koruyucu, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini bir ekip anlayışı içinde sunar.
(3) Aile hekiminin Kurumca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde görev, yetki ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir.
…
l) İlgili mevzuatta birinci basamak sağlık kuruluşları ve resmî tabiplerce kişiye yönelik düzenlenmesi öngörülen her türlü sağlık raporu, sevk evrakı, reçete ve sair belgeleri düzenlemek.
…” 9. 30/09/2019 tarih ve 23642684-010.04-1618 sayılı Sağlık Bakanının Olur’u ile yürürlüğe konulan Sağlık Raporları Usul ve Esasları Hakkında Yönergenin; 9.1. “Raporların düzenlenmesine ve formatına ilişkin açıklamalar” başlıklı 33 üncü maddesinde; “ (1) Bu Yönerge’ de; özel rapor formatı belirtilen durumlar dışında tüm raporların düzenlenmesinde aşağıdaki kriterlere uyulur. Sağlık Bakanlığına bağlı hastaneler, üniversite hastaneleri, diğer kamu
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
kurumlarına ait sağlık kurum ve kuruluşları ile Sağlık Bakanlığınca ruhsatlandırılmış özel hastaneler, özel tıp merkezleri ve birinci basamak sağlık hizmet sunucuları; a) İstirahat Raporlarını Ek-1′ de yer alan rapor formatına, b) İlaç Kullanım Raporlarını Ek-2′ te yer alan rapor formatına, c) Tıbbi Malzeme Raporlarını Ek-3′ te yer alan rapor formatına, ç) Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporlarını Ek-4′ te yer alan rapor formatına, d) Durum Bildirir Tek Hekim Sağlık Raporlarını Ek-5’ de yer alan rapor formatına, uygun olarak düzenler.
e) (20/10/2020 tarih ve 4959 sayılı Makam Onayı, Yürürlük: 20/10/2020) Belirlenen rapor formatları dışında Sağlık Bakanlığı e-Rapor Sisteminde yer alan rapor formatları geçerli kabul edilir.
(2) Yönerge eki Ek-5′ de yer alan “Durum Bildirir Tek Hekim Sağlık Raporu’nun” birinci basamak sağlık hizmet sunucularında düzenlenmesinde aşağıdaki hükümler geçerlidir.
a) Durum Bildirir Tek Hekim Sağlık Raporu almak için birinci basamak sağlık hizmet sunucularına müracaat edecek kişiler, Kişiye Ait Bilgi Formunu e-Devlet üzerinden doldurur. 18 yaşından küçükler için beyan formunun doldurulması zorunlu değildir. Pratisyen hekimin/aile hekiminin gerekli görmesi halinde
18 yaşından küçükler için veli ya da vasisi tarafından beyan formu manuel yazılı olarak doldurulur.
b) e-Devlet üzerinden düzenlenenler hariç “Kişisel Sağlık Bilgi Formu” aile hekimleri tarafından aile hekimliği biriminde muhafaza edilir.
c) Sağlık Bakanlığına bağlı birinci basamak sağlık hizmet sunucularında düzenlenen raporlar için kişilerden ücret talep edilmez.
ç) Birinci basamak sağlık hizmet sunucuları tarafından düzenlenen tek hekim raporları, Aile Hekimliği
Bilgi Sistemi üzerinden elektronik olarak düzenlenir.
d) Aile hekimliği sözleşmesi imzalayan aile hekimliği uzmanı ve diğer uzman hekimler aldıkları eğitim dâhilinde ilaç ve tıbbi malzeme kullanım raporları düzenleyebilir.” 9.2. “Özel Sağlık Hizmet Sunucularında Sağlık Raporu Düzenlenmesi”, “Genel hükümler” başlıklı
34 üncü maddesinde;
“(1) Özel sağlık hizmet sunucuları tedavi ettiği hastaların; istirahat/iş göremezlik raporlarını, tedavilerinde kullanılan ilaç, tıbbi cihaz ve malzeme kullanımına yönelik sağlık raporları ile sürücü/sürücü adayı sağlık raporlarını düzenleyebilirler.
(2) Sağlık Bakanlığınca izin verilen haller hariç olmak üzere; usulüne uygun olarak teşekkül ettirilmiş olsa bile özel sağlık hizmet sunucuları; birinci fıkrada belirtilenler dışında durum bildirir raporları düzenleyemezler. (20/10/2020 tarih ve 4959 sayılı Makam Onayı, Yürürlük: 20/10/2020) Durum bildirir sağlık raporu düzenleme izninin verilebilmesi için özel sağlık hizmet sunucularında İç Hastalıkları, Kulak
Burun Boğaz, Genel Cerrahi, Göz Hastalıkları, Ortopedi ve Travmatoloji veya Fizik Tedavi ve
Rehabilitasyon, Nöroloji veya Ruh Sağlığı ve Hastalıkları uzmanlık dallarının hastane ruhsatında kayıtlı bulunması ve bu branştaki kurul üyesi hekimin de hastanede tam gün esasına göre çalışması zorunludur.
(3) Özel sağlık hizmet sunucularında sağlık kurulu en az üç ayrı dal uzmanının (uzman hekim olması halinde mesul müdür dâhil olmak üzere) katılımı ile teşekkül ettirilir. Bu şekilde teşekkül ettirilen sağlık kurulunda verilecek sağlık kurulu raporları kurula katılan uzman Sağlık Raporlarına İlişkin Usul ve
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
Esaslar hekimlerin uzmanlık dalları ile sınırlı olup diğer branşlar için sağlık kurulu raporu verilmesi mümkün değildir.
(4) Özel sağlık hizmet sunucularında sağlık kurulunun teşekkül ettirilebilmesi için, rapora esas ilgili uzmanlık dalının hastane ruhsatında kayıtlı bulunması ve bu branştaki kurul üyesi hekimin de hastanede tam gün esasına göre çalışması zorunludur. FTR, Göz, Çocuk vb. özel dal hastanelerinde sağlık kurulu ana dalda en az üç uzman hekimin iştiraki ile oluşturulur. Sağlık kurulu üyelerinden bir veya ikisinin, kurula zorunlu sebeplerden dolayı geçici bir süre katılamaması halinde, mesul müdür, aynı daldan bir başka uzman hekimi görevlendirebilir.
(5) Kurul başkanı mesul müdürdür. Mesul müdür bulunmadığı hallerde başkanlığı mesul müdürün görevlendireceği bir kurul üyesi yapar. Rapor, kurula katılan tüm hekimlerce imzalanmak zorundadır.
Kurul kararına katılmayan üye/üyeler rapora şerh ekleyerek imzalarlar.
(6) Sağlık kurulu muayeneleri, ilgili uzmanlık dallarına ait polikliniklerde yapılır. Laboratuvar tetkik sonuçları ve filmleri forma eklenir. Sağlık kurulu raporları 2 (iki) nüsha olarak düzenlenir ve bir nüshası raporu veren kurumda muhafaza edilir.
(7) Özel sağlık hizmet sunucuları tarafından verilecek sağlık raporları Bu Yönerge eklerinde yer alan rapor formatlarına uygun olarak düzenlenir.” 9.3. “Ortak hükümler” başlıklı 42’inci maddesinde; “(1) Başvuru sahibi tarafından beyan edilmeyen ya da hekimin fiziki muayenesi sırasında belirti ve bulgusuna rastlanmayan çeşitli hastalık ve rahatsızlıkların saptanması için ileri laboratuvar, görüntüleme tetkiklerinin yapılması gerekli değildir. Muayene tarihinde başvuru sahiplerinin haricen sağlam bulunmaları, tam sağlıklı olduklarını göstermez ve raporun düzenlenmesi sonrasında saptanabilecek hastalık ve rahatsızlıkların raporun düzenlendiği tarihte ortaya çıktığının kanıtı sayılamaz. Ayrıca, kişilerin beyan ettiği ya da fizik muayene ile saptanan hastalık veya rahatsızlıkların ileri tetkik ve tedavi gerektirmesi durumunda kişiler ilgili sağlık kurum/kuruluşlarına yönlendirilir.
…
(3) Yönerge’de özel düzenlemesi bulunduğu belirtilen raporlar dışında birinci basamak sağlık tesislerinde Yönerge eki Ek-5 Durum Bildirir Tek Hekim Sağlık Raporu Formatı dışında başka bir formatta rapor düzenlenemez. Birinci basamak sağlık tesislerinde düzenlenen raporlar hekimlerce aksine bir tarih belirtilmediği durumlarda 1 (bir) yıl boyunca geçerlidir. Bu süre içinde farklı nedenle ile tekrar rapor düzenlenmesine gerek yoktur. Rapor formatında belirtilen ifadeler dışında başvuruya özel ifade istenemez.
…
(7) Sporcu lisansı için sağlık raporu almak üzere başvuran kişiler Gençlik ve Spor Bakanlığı birimlerinden aldıkları sevk belgesi ile sağlık hizmet sunucularına başvurur. Sporcu lisansı dışında sosyal faaliyet amaçlı spor faaliyeti için sağlık raporu alınması zorunlu değildir. Kişilerden alınacak beyan formu ile spor faaliyetlerine katılım sağlanabilir.
…
(9) 50’den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli işyerlerinde çalışacak olan kişilerin işe giriş raporları, iş yeri hekimliği belgesi aranmaksızın aile hekimleri ve kamu sağlık hizmet sunucularında görevli tüm hekimlerce düzenlenebilir. İşe giriş raporu almak isteyen kişiler 50’den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli işyerlerinde çalışacaklarına dair bir belgeyi başvuru yaptıkları hekime ibraz etmek zorundadır.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
…
(12) Rapor formatlarında yer alan durumlar dışında raporlarda mühür ve başhekim onayı aranmayacaktır.
(13) Tüm sağlık hizmet sunucuları eklerde yer verilen rapor formatlarının içerik ve şekil şartlarına aynen uymak zorundadır. Rapor formatlarında istenilen bilgiler eksiksiz doldurulacaktır.
(14) Yönerge eki yetkili hastane listelerinde, rapor formatlarında yapılan değişikliklerin Sağlık Bakanlığı resmi internet adresinde duyurulmasından itibaren güncel yetkili hastane listeleri veya rapor formatları esas alınır.” 10. Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 10.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; “(1) Bu Yönetmeliğin amacı; Başbakanlık, bakanlıklar, bağlı, ilgili, ilişkili kurum ve kuruluşlar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından hazırlanacak kanun, kanun hükmünde kararname, tüzük, yönetmelik, Bakanlar Kurulu kararı eki kararlar ve diğer düzenleyici işlemlerin taslak metinlerinin hazırlanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.” 10.2. “Taslak hazırlamada uyulacak ilkeler” başlıklı 4’üncü maddesinde;
“(1) Taslaklar hazırlanırken aşağıdaki ilkelere uyulur:
a) Taslaklar üst hukuk normlarına aykırı olamaz.
b) Taslaklar düzenleme amacına uygun olarak hazırlanır.
c) Taslaklar hazırlanırken yargı kararları gözönünde bulundurulur.
ç) Taslaklar hazırlanırken düzenlenen alanlara ilişkin mevzuatın tamamı gözden geçirilerek, gerekiyorsa mevcut hükümlerde gerekli değişiklikler yapılır veya anılan hükümlerden ihtiyaç duyulanlar taslağa alınarak ihtiyaç duyulmayan hükümler yürürlükten kaldırılır.
d) Çerçeve taslaklarda, ilgili mevzuata işlenemeyecek ve onun dışında kalarak tek metin olma özelliğini bozacak hükümlere yer verilmez.
e) Taslakların kapsam maddesi, herhangi bir tereddüde yol açmayacak açıklıkta düzenlenir; taslağın kapsamı konusunda herhangi bir tereddüt bulunmuyorsa, taslakta ayrıca kapsam hükmüne yer verilmez.
f) Taslağın madde metinleri kısa ve anlaşılır biçimde düzenlenir, ayraç içinde açıklayıcı hükümlere yer verilmez.” 10.3. “Görüş alma” başlıklı 6’ncı maddesinde; “(1) Başbakanlığa sunulmadan önce, taslaklar hakkında ilgili bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri alınır. Bu çerçevede ilgili bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının yanı sıra; a) Bakanlıklarca hazırlanan ekonomik, sosyal politikalar ve tedbirlerle ilgili kanun ve kanun hükmünde kararname taslakları ile yeni bir teşkilatlanmayı öngören taslaklar hakkında Devlet Planlama Teşkilatı
Müsteşarlığının, b) Kamu personeli ve teşkilatlanmayla ilgili olarak hazırlanan taslaklar hakkında Devlet Personel
Başkanlığının, c) Tüzük taslakları hakkında devlet bakanları dâhil bütün bakanlıkların,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
ç) Kamu gelir ve giderlerini etkileyen kanun ve kanun hükmünde kararname taslakları hakkında Maliye
Bakanlığı ile ilgisine göre Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı veya Hazine Müsteşarlığının; malî konuları düzenleyen kanunlar ile düzenleyici işlemlere ilişkin taslaklar hakkında Maliye Bakanlığının, d) Kanun ve kanun hükmünde kararname taslakları hakkında Adalet Bakanlığının, e) Bakanlıklar ile Sayıştayın denetimine tâbi diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca malî konularda düzenlenecek yönetmelik taslakları hakkında Sayıştay Başkanlığının, f) Avrupa Birliği müktesebatına uyum çerçevesinde hazırlanan taslaklar hakkında Avrupa Birliği Genel
Sekreterliğinin, görüşlerinin alınması zorunludur.
(2) Taslaklar hakkında konuyla ilgili mahallî idareler, üniversiteler, sendikalar, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile sivil toplum kuruluşlarının görüşlerinden de faydalanılır.
(3) Kamuoyunu ilgilendiren taslaklar Başbakanlığa iletilmeden önce, teklif sahibi bakanlık tarafından internet, basın veya yayın aracılığıyla kamuoyunun bilgisine sunulabilir. Bu suretle taslak hakkında toplanan görüşler değerlendirildikten sonra teklifte bulunulur.
(4) Başbakanlık, mutabakat sağlanamayan taslaklara ilişkin olarak ilgili bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarından doğrudan görüş alabilir.”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuran hakkında tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun olmadığı değerlendirildiğinden, ret kararı verilmesine ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuruda özetle; başvuranın noterlik belgesi için gerekli sağlık raporunu almak amacıyla
27.11.2020 tarihinde Aile Sağlığı Merkezine gittiği, kendi aile hekiminin orada
bulunmaması sebebiyle Dr. .’den “noterlik yapmaya akıl ve fiziken engeli bulunmadığı” ibaresini içeren bir rapor talep ettiği, ancak ilgili hekimin sağlık raporunu maktu bir şekilde verilebileceğini belirterek talebini reddetmesi üzerine başvuranın görevini gereği gibi yerine getirmediği iddiasıyla hekim hakkında idari soruşturma açılmasını talep ettiği görülmüştür.
13. Konuyla ilgili olarak Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından özetle; Ülkemizde farklı kurumlar tarafından binlerce farklı amaç için sağlık raporu talep edildiği, bu raporların standartlarının oluşturulması, hekimlik mesleğinin görev alanına girmeyen taleplerin ayıklanması, hangi sağlık tesisinin hangi sağlık raporu konusunda yetkili olduğunun belirlenmesi amacıyla mümkün olan tüm kurumların talepleri değerlendirmeye alınarak alan uzmanlarının katılımı ile oluşturulan çalışma grupları ile rapor formatlarının belirlendiği, Sağlık Raporları Usul ve Esasları Hakkında Yönergenin 33’üncü maddesi kapsamında benzerlik durumları göz önüne alınarak aynı başlık altında yer alması gerekli raporlar için formatlar belirlenerek üst hukuk normları ile özel format belirlenen raporlar hariç olmak üzere belirtilen rapor formatı dışında rapor formatı kullanılamayacağının hüküm altına alındığı, Bakanlıkça belirlenen formatlar dışında aile hekimlerinin rapor düzenleme yetkisi bulunmadığından noter veya başka bir mesleğe özgü olan “Noterlik görevini devamlı ve gereği gibi yapmaya engel vücut veya akılca malül olunmadığını açıkça gösterir, noterlik yapmasına bedenen ve aklen halen engel hali olmadığına” dair açıklamalara sağlık raporlarında yer verilemediği hususları bildirilmiştir.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
14. 1219 sayılı Kanunun 13’üncü maddesiyle Türkiye’de mesleğini icra etme yetkisine sahip tabibe, kişinin ayırt etme gücüne sahip olup olmadığının tespiti için doğru algılama, kavrama ve buna göre hareket etme konusundaki ruhsal yeteneklerini, zihinsel işlevlerini, fiziksel vaziyeti, zaman ve mekân oryantasyonları gibi bir dizi davranış özelliklerini saptayarak kişi hakkında sağlık raporu düzenleme yetkisi verilmiştir.
15. 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanununun 5’inci maddesinde de ilgili mevzuatta birinci basamak sağlık kuruluşları ve resmî tabiplerce düzenlenmesi öngörülen her türlü rapor, sevk evrakı, reçete ve sair belgelerin, aile hekimliği uygulamasına geçilen yerlerde aile hekimleri tarafından düzenleneceği belirtilmiştir. Benzer bir düzenlemeye de Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesinde yer verilmiştir.
16. Ayrıca, rapor taleplerine ilişkin süreçlerin bürokratik engel ve gereksiz iş yükü oluşturmadan yürütülebilmesi için Sağlık Raporları Usul ve Esasları Hakkında Yönerge ile standartlar belirlenmiş olup, Yönergede özel düzenlemesi bulunduğu belirtilen raporlar dışında birinci basamak sağlık tesislerinde
Yönerge eki Ek-5 Durum Bildirir Tek Hekim Sağlık Raporu Formatı dışında başka bir formatta rapor düzenlenemeyeceği, rapor formatında belirtilen ifadeler dışında başvuruya özel ifade istenemeyeceği ve tüm sağlık hizmet sunucularının Yönerge ekinde yer alan rapor formatlarına aynen uymak zorunda olduğu düzenlenmiştir.
17. Sağlık Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazı eklerinde yer alan Durum Bildirir Tek Hekim
Sağlık Raporu’nun formatına bakıldığında “Akli Meleke” başlığı altında ilgili hekimin yalnızca “Kişinin tıbben işlem yapma ehliyetinin olduğu ve akli melekesinin yerinde olduğunu bildirir hekim kanaat raporudur.” ya da “ Kişinin tıbben işlem yapma ehliyetinin olmadığını ve akli melekesinin yerinde olmadığını bildirir hekim kanaat raporudur” seçeneklerinden birini belirleyerek işaretleyebildiği, bunun dışında ayrıca bir beyanın raporda yer alamadığı görülmüştür. Dolayısıyla, Aile Sağlığı
Merkezinde görevli Dr. .’nin başvuranın talep ettiği “noterlik yapmaya akıl ve fiziken engeli bulunmadığı” ibaresi yer alan sağlık raporu talebini karşılayamadığı anlaşılmıştır.
18. Sonuç olarak tüm dosya içeriğindeki bilgi ve belgeler ile ilgili mevzuat bir arada değerlendirildiğinde; 1219 sayılı Kanunun 13’üncü maddesi ve 5258 sayılı Kanunun 5’inci maddesine istinaden hekimlere sağlık raporu düzenleme yetkisi verildiği, Sağlık Bakanlığınca da Sağlık Raporları Usul ve Esasları Hakkında Yönerge ile standartların belirlendiği, bu standartlar ile uygulamada birliğinin sağlanmasının amaçlandığı, hekimlerin belirlenen standartlar çerçevesinde rapor taleplerini karşılaması gerektiği ve belirlenen rapor formatlarına başkaca bir beyan ekleyeme yetkisinin bulunmadığı anlaşıldığından, başvuranın noterlik belgesi başvurusu için gerekli olan sağlık raporunu düzenlemeyen hekim hakkında görevini gereği gibi yerine getirmediği iddiasıyla idari soruşturma açılması talebinin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin
“İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde Kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, İstanbul İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr