Sahte Sigortalı Bildirimi Nedeniyle Aylık İptali İsteminde Kamu Düzeni ve Sosyal Güvenlik Hakkının Korunması Üzerine Yeniden İnceleme Gerekliliği (Yargıtay)

10. Hukuk Dairesi         2024/1199 E.  ,  2024/1464 K.

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2839 E., 2023/2443 K.
KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : Muğla İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/106 E., 2021/54 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esasdan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili, davacının …’ ye ait iş yerinde 13.04.2010-30.07.2011 tarihleri arasındaki çalışmalarının fiili olmadığının ve sahte sigortalı bildirimi yapıldığı belirtilerek hizmetinin ve aylığının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili, davacının 13.04.2010-30.07.2011 tarihleri arasındaki çalışmalarının fiili olmadığının Kurum denetmenlerince hazırlanan raporla sabit olduğunu, davacının çalıştığı bildirilen iş yerinin 2011 yılı Nisan ayında faaliyetine son verdiğinin tespit edildiğini, iş yerinden yapılan bildirimlerin fiili olmadığını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile dosyada toplanan bilgi ve belgeler ile tanık beyanlarının değerlendirilmesi sonucunda davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinin dosya kapsamı ile uyumlu olmadığını, kararın hatalı olduğunu, dosya kapsamındaki tüm delillerin müvekkili lehine olduğunu, hatalı değerlendirme sonucu hakkaniyete aykırı karar verildiğini, delillerin değerlendirilmesinde birbiri ile tutarlı ve uyumlu tanık beyanlarına itibar edilmediğini, Kurum lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu beyanla, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler, tanık beyanları, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesi ile birebir aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının 13.04.2010 – 30.07.2011 tarihleri arasındaki çalışmalarının ve aylığının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun’un 79, Geçici 81 inci, 5510 sayılı Kanun’un 86 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme
Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun’un 79 uncu ve 5510 sayılı Kanun’un 86 ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde, re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İnceleme konusu dosyada, davacının hizmet cetvelinde 13.04.2010-30.07.2011 tarihleri arasında davalıya ait 592 sicil nolu inşaat malzemeleri alım satım iş yerinden, 12.01.2012-31.08.2012 tarihleri arasında davalıya ait 684 sicil no.lu odun kereste ticareti iş yerinden bildirimleri bulunmaktadır. 18.01.2017 tarihli Kurum raporu ile davacının 13.04.2010-30.07.2011 tarihleri arasında 592 sicil no.lu iş yerinde geçen bildirimlerinin iptal edildiği, çalışmasının geçersiz sayılması sonucunda aylığının da iptal edildiği anlaşılmaktadır. Davalıya ait 592 sicil no.lu iş yeri inşaat malzemeleri alım satım iş yeri, 684 sicil nolu iş yeri ise odun kereste ticareti iş yeri olup, dosyada dinlenen bordro tanıkları işlerin yoğun olduğu dönemlerde çalışanların iş yerleri arasında değişiklik yaptıklarını ve davacının kamyonla tomruk taşıma işinde çalıştığını beyan etmişlerdir. Davacı da iş yerinde şoförlük yaptığını, taşıma işinde çalıştığını, bu nedenle genelde iş yerinde bulunmadığını belirtmiştir.

Somut dosyada; davacının çalışma şekli, yaptığı işin mahiyeti, kimlerle birlikte çalıştığı, davalıya ait hangi iş yerinde çalıştığı, ücretini nasıl aldığı gibi hususlarda beyanı alınarak dava konusu somutlaştırılmalı, davalının 684 sicil nolu diğer iş yerinde çalışıp çalışmadığı araştırılmalı, trafik ceza tutanakları ile davacıya ait ehliyet bilgileri celp edilmeli, 684 sicil no.lu iş yerine ait bordrolarda çalışması bulunan bordro tanıkları ile komşu iş yeri tanıkları tespit edilerek beyanları alınmalı, ifadeler arasında çelişki oluşması halinde çelişkiler giderilmeli, tanıklara ilişkin çalışma kayıtları ile iş yeri kayıtları celp edilmek suretiyle tanıkların beyanları denetlenmeli, elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.