Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Samandağ Belediyesi’ne yapılan başvuruda, Kurtderesi Mahallesi Sait Döner Caddesi’ndeki yolun parke taşlarının döşenmesi talep edilmiştir. Başvuran, 2017-2018 yıllarından bu yana belediye yetkililerinin sürekli olarak yolun yapılacağına dair söz vermesine rağmen, bu işlemin gerçekleştirilmediğini belirtmiştir. Hatay Büyükşehir Belediyesi, yolun yapım yetkisinin Samandağ Belediyesi’nde olduğunu ifade ederken, Samandağ Belediyesi ise içme suyu ve kanalizasyon hattının tamamlanmasının ardından yolun kaplanacağı bilgisini vermiştir.

Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, belediyenin hukuki ve etik ilkeler çerçevesinde hareket etmesi gerektiğini vurgulamıştır. İdarenin, belirlilik, istikrar ve öngörülebilirlik ilkelerine uygun davranması gerektiği belirtilerek, şikâyet konusunun 3 yılı aşkın bir süredir çözülmediği ifade edilmiştir. Bu bağlamda, Samandağ Belediyesi’ne yolun yapım tarihinin belirlenmesi ve gerekli işlemlerin ivedilikle yapılması yönünde tavsiyede bulunulmuştur.

Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin bu tavsiyeye uyması ve başvuranın taleplerine zamanında yanıt vermesi gerektiğini belirtmiştir. İdarenin, kamu hizmetlerinin sunumunda vatandaşların haklı beklentilerini karşılaması ve şeffaf bir yönetim anlayışını benimsemesi gerektiği vurgulanmıştır.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/5840-S.21.9448

BAŞVURU NO : 2020/99054

KARAR TARİHİ : 09/04/2021

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : SAMANDAĞ BELEDİYE BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Şikâyetçinin ikametgâhının bulunduğu yolun yapılması talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 24/10/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Şikâyetçi dilekçesinde özetle; 2017-2018 yılından bu yana belediyeler tarafından en kısa zamanda yapılacak denilmesine rağmen Samandağ İlçesi Kurtderesi Mahallesi Sait Döner Caddesi adresinde bulunan yola parke taşı döşemesi yapılmadığını, en son Aralık- Ocak ayında Hatay Büyükşehir Belediyesi ekibinin Şubat ayı içinde parke taşı döşemesinin olacağı yönünde bilgi verdiğini, Belediye tarafından sürekli oyalandığını iddia ederek, yolun yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından gönderilen 09/11/2020 tarihli ve

E sayılı cevabi yazıda özetle; “ … vatandaşımızın talep ettiği parke yol yerinde yapılan ölçümlerde yetki ve sorumluğu İlçe belediyesine ait olduğundan Hatay Büyükşehir Belediyesi tarafından herhangi bir işlem yapılamamaktadır.” şeklinde, 3. Samandağ Belediye Başkanlığı tarafından gönderilen 28/12/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle; “… Söz konusu yolun parkelenmesiyle ilgili ilçemiz merkez 9 mahalleyi kapsayan Hatay Büyükşehir Belediyesinin içme suyu ve kanalizasyon dairesi tarafından ihalesi şuan devam etmekte olan içme suyu şebeke hattının tamamlanması akabinde bahse konu imar yolunun kaplanması yapılacaktır. …Dostane çözüm ile ilgili içme suyunun şebeke hattı ve aboneleri tamamlandıktan sonra yolun kaplanması yapılacaktır. …” şeklinde belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “(…) Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. (…) ” hükmüne, 4.1. “Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65’inci maddesinde; “Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.” hükmüne, 5. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal

Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler. Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar.” düzenlemesine, 6. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne, 7. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinde; “Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır: g) Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek… İlçe belediyelerinin görev ve yetkileri şunlardır: …a) Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak…” hükmüne, 8. 03/07/2015 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun, “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde; “a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. … Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı belediye sınırlarını kapsar…” hükmüne, 9. 13/04/2005 tarihli ve 25785 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlileri Etik Davranış

İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğinin 5’inci maddesinde; “Kamu görevlileri, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde; sürekli gelişimi, katılımcılığı, saydamlığı, tarafsızlığı,

dürüstlüğü, kamu yararını gözetmeyi, hesap verebilirliği, öngörülebilirliği, hizmette yerindenliği ve beyana güveni esas alırlar.” hükmüne, 9.1. 6’ncı maddesinde; “Kamu görevlileri, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde; halkın günlük yaşamını kolaylaştırmayı, ihtiyaçlarını en etkin, hızlı ve verimli biçimde karşılamayı, hizmet kalitesini yükseltmeyi, halkın memnuniyetini artırmayı, hizmetten yararlananların ihtiyacına ve hizmetlerin sonucuna odaklı olmayı hedeflerler.” hükmüne, 9.2. 7’nci maddesinde; “Kamu kurum ve kuruluşlarının yöneticileri ve diğer personeli, kamu hizmetlerini belirlenen standartlara ve süreçlere uygun şekilde yürütürler, hizmetten yararlananlara iş ve işlemlerle ilgili gerekli açıklayıcı bilgileri vererek onları hizmet süreci boyunca aydınlatırlar.” hükmüne, 9.3. 8’inci maddesinde; “Kamu görevlileri, çalıştıkları kurum veya kuruluşun amaçlarına ve misyonuna uygun davranırlar. Ülkenin çıkarları, toplumun refahı ve kurumlarının hizmet idealleri doğrultusunda hareket ederler.” hükmüne yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

10. Kamu Denetçisi tarafından, kamu hizmeti verilirken “belirlilik”, “istikrar”, “öngörülebilirlik” ve “haklı beklenti” gibi ilkeleri de göz önünde bulundurarak, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı

Belediye Kanunu ve Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında

Yönetmelik uyarınca başvuruya konu yola ilişkin çalışmanın gerçekleştirilme tarihinin belirlenmesi ve yolun ivedilikle yapılması için gerekli işlemin tesis edilmesi hususunda tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Uyuşmazlık konusu özetle; Samandağ İlçesi Kurtderesi Mahallesi Sait Döner Caddesi adresinde bulunan yola 2017-2018 yılından bu yana belediye tarafından en kısa zamanda yapılacak denilmesine rağmen parke taşı döşenmediği iddiası hakkındadır.

12. İlgili İdareler tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden; Hatay

Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından şikâyete konu yoldaki yetki ve sorumluğun ilçe belediyesine ait olduğunun, Samandağ Belediye Başkanlığı tarafından ise Hatay Büyükşehir Belediyesinin içme suyu ve kanalizasyon dairesi tarafından ihalesi devam etmekte olan içme suyu şebeke hattının tamamlanmasının akabinde bahse konu imar yolunun kaplanmasının yapılacağının belirtildiği anlaşılmıştır.

13. Şikâyet konusuna ilişkin mevzuat incelendiğinde; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7’nci maddesinde, büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yolların, meydanların, bulvarların, caddelerin ve ana yolların yapımının büyükşehir belediyelerinin görev, yetki ve sorumluluğunda bulunduğu, kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmanın ise ilçe belediyesinin görev, yetki ve sorumluluğunda bulunduğu, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinde ise imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı hizmetleri hizmetlerini yapmanın belediyenin görev ve sorumluluğu olduğu hükmüne yer verildiği anlaşılmaktadır.

14. Somut olayda dosya kapsamında yapılan incelemede; 14.1. Şikâyetçinin ilk olarak 06/08/2018 tarihinde “İkamet ettiği bölgenin yollarının yaklaşık 1 yıldır yapılmadığını, konuyla ilgili yapılan yazışmalarda yolun en kısa zamanda yapılacağına dair bilgilerin verildiğini, fakat yollarına hala parke taşının döşenmediğini, Samandağ Belediyesi’nin sürekli kendilerini oyaladığını” belirterek Kurumumuza başvuruda bulunduğu, söz konusu başvuru üzerine; “Belediye

Başkanlığı Özel Kalem Müdürü ve Belediye Başkan Yardımcısına başvuruya konu sorun iletilmiş ve çeşitli tarihlerde sorunun çözüm yolları hakkında kendileriyle fikir teatisinde bulunulmuştur. Nihai olarak, başvuran çocuk, Belediye Başkan Yardımcısı tarafından makamında ağırlanmış, akabinde çocuk tarafından 24/12/2018 tarihinde gönderilen mail ile “Samandağ belediyesi ile makamında görüşme sağladım. Kendisi talimat verdi, Ellerinde parke taşı olur olmaz direk olarak yapılacağına dair söz aldım.” hususları Kurumumuza bildirilmiş olduğundan, başvuruda yer alan talebin ilgili idare tarafından yerine getirilmesi yönünde gerekli girişimlerde bulunulduğu ve başvuran çocuğa gerekli açıklamaların yapıldığı anlaşılmaktadır. Kurumumuzca gerçekleştirilen dostane çözüm girişimleri neticesinde, Hatay Samandağ Belediye Başkanlığı tarafından başvuru konusunun çözümüne yönelik yapıcı yaklaşım sergilenerek ve kamu hizmetlerinin sunumunda çocukların katılım haklarının sağlanmasının önemi gözetilerek, sorunun çözüme kavuşturulması yönünde gerekli girişimlerde bulunulduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle, çocuklarımızın sağlıklı bir çevrede yaşama haklarının güvence altına alınması, fiziki açıdan yeterli yaşam standartlarının sağlanması amacıyla, başvuran çocuğu, kamu hizmetlerinin sunumundaki katılımı yönünde destekleyen İdarenin Ombudsmanlık ile yaptığı işbirliği memnuniyetle karşılanmaktadır.” şeklinde belirtilerek 04/01/2019 tarihli Dostane

Çözüm Kararı verildiği, 14.2. Şikâyet konusunun çözüme ulaştırılmaması üzerine şikâyetçinin 19/05/2020 tarihinde tekrar

Kurumumuza başvuruda bulunduğu ve Kurumumuz tarafından Hatay Büyükşehir Belediye

Başkanlığına ve Samandağ Belediye Başkanlığına muhatap 28/05/2020 tarihli Gönderme Kararı verildiği, 14.3. Şikâyete konu talebin yerine getirilmemesi üzerine şikâyetçinin tarihinde tekrar

Kurumumuza başvuruda bulunduğu anlaşılmıştır.

15. Dosya kapsamındaki evrakların incelenmesinden; 15.1. Şikâyetçinin 10/03/2018 tarihinde Cimer üzerinden yapmış olduğu başvuruya ilişkin olarak

Samandağ Belediye Başkanlığı tarafından verilen 18/04/2018 tarihli cevapta; “…Bahse konu olan yol programımız dahilinde olup en kısa sürede yapılacaktır.” şeklinde belirtildiği, 15.2. Samandağ Belediye Başkanlığı tarafından Samandağ Kaymakamlığına hitaben yazılan 27/03/2018 tarihli ve sayılı yazıda özetle; “…Valiliğimizin resmi web sitesine sunmuş olduğu e-posta başvurusunda “yollarının yapılması için defalarca Samandağ Belediyesine geldiği ve yollarının halen yapılmadığı” hakkındaki dilekçesine istinaden;… Kurtderesi Mahallesi Sait Döner Caddesine bağlanan ara yollarının yapılması programımız dahilinde olduğu; imkanlarımız el verdiğince en kısa zamanda yol tesviye ve üst kaplama çalışması tarafımızca gerçekleştirilecektir.” şeklinde belirtildiği, 15.3. Samandağ Belediye Başkanlığı tarafından Samandağ Kaymakamlığına hitaben yazılan 11/07/2018 tarihli ve sayılı yazıda özetle; “…Valiliğimizin resmi web sitesine sunmuş olduğu e-posta başvurusunda… söz konusu yerin yapımı, imkanlarımız el verdiğince en kısa zamanda yol, tesviye ve üst kaplama çalışması tarafımızca gerçekleştirilecektir.” şeklinde belirtildiği,

15.4. Şikâyetçinin 02/07/2018 tarihinde Cimer üzerinden yapmış olduğu başvuruya ilişkin olarak

Samandağ Belediye Başkanlığı tarafından verilen 23/07/2018 tarihli cevapta; “… ara yolların yapılması programımız dahilinde olup; şuanda parkeleme çalışması yaptığımız yerler, nüfus yoğunluğunun çok olduğu yerlerdir. Söz konusu yerin yapımı, imkânlarımız el verdiğince en kısa zamanda yol, tesviye ve üst kaplama çalışması tarafımızca gerçekleştirilecektir.” şeklinde belirtildiği, 15.5. Samandağ Belediye Başkanlığı tarafından Samandağ Kaymakamlığına hitaben yazılan 12/09/2018 tarihli ve sayılı yazıda özetle; “… Şikâyetçi tarafından Hatay Valiliğimizin resmi web sitesine sunmuş olduğu… Yerleşim alanlarının daha yoğun olan yerlere kanunen daha öncelik tanındığından, vatandaşın talebi Belediyemizin yol parkeleme çalışması dahilindedir.” şeklinde belirtildiği, 15.6. Samandağ Belediye Başkanlığı tarafından Samandağ Kaymakamlığına hitaben yazılan 05/10/2018 tarihli ve sayılı yazıda özetle; “Cimer tarafından Valiliğimize gönderilen şikâyetçinin 28/07/2018 tarihli başvurusu ile ilgili;…şikâyete konu olan … ara yolun uzunluğu 340 metre uzunluğunda olup; Belediyemiz tarafından en son 19/08/2017 tarihinde parke kaplama ihalesine çıkılmış ve 04/09/2018 2 tarih itibari ile iş tamamlanmıştır. Ayrıca görev yetki ve sorumluluğumuzda olan yollarla ilgili 750.000 m parke taşı döşeme ihtiyacı bulunan yollarımız mevcuttur. … parkelenmesini istediği ara yolda 1-2 adet yerleşim yeri bulunmaktadır. Yerleşim alanlarının daha yoğun olan yerlere kanunen daha öncelik tanındığından, vatandaşın talebi Belediyemizin yol parkeleme çalışması dahilindedir.” şeklinde belirtildiği, 15.7. Samandağ Belediye Başkanlığı tarafından Samandağ Kaymakamlığına hitaben yazılan 02/06/2020 tarihli ve 188 sayılı yazıda özetle; “… Şikâyetçi tarafından Hatay Valiliğimizin resmi web sitesine sunmuş olduğu… 2018 yılından sonra parke döşeme ve kaplama ihalesine çıkılmadığından; gerekli yol parkeleme çalışması yapılamamaktadır. … ihaleye çıkıldıktan hemen sonra vatandaşın talep ettiği ara sokak tarafımızca parkelenecektir.” şeklinde belirtildiği, 15.8. Samandağ Belediye Başkanlığı tarafından şikâyetçiye hitaben yazılan 02/06/2020 tarihli ve sayılı yazıda özetle; “… ihaleye çıkıldıktan hemen sonra talep ettiğiniz ara sokak tarafımızca parkelenecektir.” şeklinde belirtildiği, 15.9. Samandağ Belediye Başkanlığı tarafından Samandağ Kaymakamlığına hitaben yazılan 29/09/2020 tarihli ve sayılı yazıda özetle; “… Şikâyetçi tarafından Bakana Mesaj Modülü üzerinden

Valiliğimize gönderilen… ilçemiz merkez 9 mahalleyi kapsayan Hatay Büyükşehir Belediyesinin içme suyu ve kanalizasyon dairesi tarafından ihalesi şuan devam etmekte olan içme suyu şebeke hattının tamamlanması akabinde bahse konu imar yolunun kaplaması ivedi şekilde yapılacaktır.” şeklinde belirtildiği anlaşılmıştır.

16. Hukuk devleti ilkesi idarenin “belirlilik”, “istikrar”, “öngörülebilirlik” ve “haklı beklenti” ilkelerine uygun davranmasını içermektedir. Buna göre, idarenin vatandaşların güvenini boşa çıkaracak uygulamalardan kaçınması gerekir. Hukuk devletinde idareden beklenen açık ve güvenilir olma yükümlülüğüne uygun davranmasıdır. Haklı beklenti, idarenin ister bir taahhüt, isterse uzun süren bir uygulamasına güvenerek olsun, bireylerin bir çıkarları ya da lehlerine olan bir sonuca ulaşabileceklerini ya da edinebileceklerini ümit etmelerini ifade eder (Anayasa Mahkemesinin 31/01/2013 tarihli E. 2011/45 K.

2013/24 sayılı kararı).

17. Anayasa’nın 2’nci maddesinde düzenlenen hukuk devleti ilkesinin önkoşullarından biri kişilerin hukuki güvenliğinin sağlanmasıdır. Hukuk devletinin sağlamakla yükümlü olduğu hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini,

devletin bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. (Anayasa

Mahkemesinin 07/04/2016 tarihli ve E.2015/94, K. 2016/27 sayılı kararı) Hukukun üstünlüğünün egemen olduğu bir devlette hukuk güvenliğinin sağlanması hukuk devleti ilkesinin yerine getirilmesi zorunlu koşullardandır. Bireyin insan olarak varlığının korunmasını amaçlayan hukuk devletinde vatandaşların hukuk güvenliğinin sağlanması zorunludur. Devlet açık ve belirgin hukuk kurallarını yürürlüğe koyarak bunları uyguladığı zaman hukuk güvenliği sağlanır. (Anayasa Mahkemesinin 18.10.2003 tarihli ve E.2003/67, K.2003/88 sayılı kararı)

18. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Makamı tarafından açıklanmış olan İnsan Hakları

Eylem Planının “3. Amaç: Hukuki Öngörülebilirlik Ve Şeffaflık” başlığı altında; “Belgede, hukuk kurallarını sosyal ve ekonomik hayatın bir teminatı olarak gören uygulama anlayışına yönelik faaliyetler de öngörülmüştür. Hukuk düzenimizin bir bütün olarak, en yüksek evrensel standartlarda hukuk güvenliği ilkesini gerçekleştirmeye devam etmesi vurgulanmış, bu sayede bireylerin haklı beklentilerinin hukukun koruması altında olduğuna yönelik güçlü bir mesaj verilmiştir. Bu amaç altında ortaya konulan hedefler öncelikle idari usulleri ve bürokratik süreçleri kapsamaktadır. Bu doğrultuda, idarenin işlemlerine karşı yapılan başvurularda bireylere hızla ve tatmin edici cevap verilmesi, bürokrasinin azaltılması ve idareden kaynaklanan sebeplerle hukuka aykırı olan işlemin maliyetinin kişilere yüklenmemesi gerekmektedir.” şeklinde belirtilerek “İdarenin İş ve İşlemlerinde Hukuki Öngörülebilirlik ve Şeffaflığın

Güçlendirilmesi” hedefler arasında sayılmıştır.

19. Kamu hizmetlerinin vatandaşlar için yaşamsal bir önemi bulunmakta olup, kamu hizmetinin, halkın beklentileri doğrultusunda sunulması ve hizmet alıcılarının maddi ve manevi bakımdan tatmin edilmeleri, kamu idarelerinin hızlı hareket edebilmelerine ve isabetli kararlar alabilmelerine bağlıdır. Kamu hizmetlerinin sunulmasında belirli standartların yakalanması için tüm kamu görevlilerinin uyması gereken kurallar belirlenmiştir.

20. Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte kamu görevlilerinin kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde, sürekli gelişimi, katılımcılığı, saydamlığı, tarafsızlığı, dürüstlüğü, kamu yararını gözetmeyi, hesap verebilirliği, öngörülebilirliği, hizmette yerindenliği ve beyana güveni esas alacakları; halkın günlük yaşamını kolaylaştırmayı, ihtiyaçlarını en etkin, hızlı ve verimli biçimde karşılamayı, hizmet kalitesini yükseltmeyi, halkın memnuniyetini artırmayı, hizmetten yararlananların ihtiyacına ve hizmetlerin sonucuna odaklı olmayı hedefleyecekleri; kamu hizmetlerini belirlenen standartlara ve süreçlere uygun şekilde yürütecekleri, hizmetten yararlananlara iş ve işlemlerle ilgili gerekli açıklayıcı bilgileri vererek onları hizmet süreci boyunca aydınlatacakları, çalıştıkları kurum veya kuruluşun amaçlarına ve misyonuna uygun davranacakları, ülkenin çıkarları, toplumun refahı ve kurumlarının hizmet idealleri doğrultusunda hareket edecekleri belirtilmiştir.

21. Anayasada, Devletin temel amaç ve görevleri arasında kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayacak surette sınırlayan ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak olarak sayılmıştır. Bilindiği üzere Anayasanın 65 inci maddesinde devletin, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun önceliklerini gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getireceği hususu hüküm altına alınmıştır. Belediye Kanununda, belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapılarını; coğrafî ve kent bilgi sistemlerini ya kendisinin yapacağını ya da yaptırabileceğini hükmedilmiştir. Anayasanın 65 inci maddesine benzer şekilde Belediye

Kanunun 14 üncü maddesinde de belediye tarafından hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırasının belirlenmesinde belediyenin mali durumu ile hizmetin ivediliğinin dikkate alınacağı hüküm altına

alınmıştır. Sınırlı mali kaynaklara sahip olan belediyelerin kendisine verilen görevleri yerine getirmesine yönelik yapacağı plan ve programlarda bu öncelik sıralamasının belirlenmesi büyük önem arz etmektedir. Nitekim söz konusu öncelik sırasının belirlenmesinde kullanılan ölçütler dikkate alınmadan plan ve program yapmak bazı hizmetlerin aksamasına hatta bir takım hizmetlerin hiç yapılmamasına dahi neden olabilecektir. Belediye Kanununda yer alan hüküm gereğince hizmetlerin yerine getirilmesindeki öncelik sırasının belirlenmesinde temel alınan kıstaslardan biri mali durumdur. Belediyenin mali durumunun iyi olması halinde yapılacak olan görevin belirlenmesinde hizmetin ivediliği kriteri kıstas alınmaktadır. Ancak hizmetin ivediliğinin belirlenmesinde somut olayın durumuna göre bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

22. Zamanla değişen ve karar verecek olanların düşüncelerine göre farklılık arz edebilecek olan kamu yararı konusunda karar verecek olanların, bu kararı verirken, o toplum içinde yaşayanların genel eğilimlerini dikkate almaları; mümkün mertebe ferdi çıkarlarla kamunun çıkarları arasında bir denge kurmaya çalışmalıdırlar. (Yusuf Göven “Kamulaştırma İşlemlerinde Kamu Yararı”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal

Bilimler Dergisi, 1999 S.1 s.14)

23. Kurumumuza benzer nitelikte başvurular yapılmış olup; bunlardan bazıları “Çayeli-Ardeşen-Hopa

Devlet Yolu Işıklı Meyveli Bağlantı Projesi” ile ilgili 2017/12352 numaralı, “Yol yapılmasının devam etmesi” talebiyle ilgili 2017/12931 numaralı, “Toprak yolun asfaltlanması” talebiyle ilgili 2017/14161 numaralı, “Yol ve duvar çalışması yapılması” talebiyle ilgili 2018/262 numaralı, “Asfalt yapımı” talebiyle ilgili 2018/3887 numaralı, başvurular olup, sözü edilen bu başvurulara Tavsiye Kararları verilmiştir.

24. Somut olayda dosya kapsamında şikâyetçinin ilk olarak 10/03/2018 tarihinde talebini Samandağ

Belediye Başkanlığına ilettiği, şikâyetçiye anılan Belediye tarafından 18/04/2018 tarihinde “yol programımız dahilinde olup en kısa sürede yapılacaktır” şeklinde cevap verildiği, sonrasında Belediye tarafından Samandağ Kaymakamlığına hitaben yazılan 27/03/2018 tarihli, 11/07/2018 tarihli ve 12/09/2018 tarihli yazılarda ve şikâyetçiye gönderilen 23/07/2018 tarihli cevapta da “yolun en kısa sürede yapılacağı” cevabının tekrarlandığı, Samandağ Kaymakamlığına hitaben yazılan 05/10/2018 tarihli yazıda; “…

parkelenmesini istediği ara yolda 1-2 adet yerleşim yeri bulunmaktadır. Yerleşim alanlarının daha yoğun olan yerlere kanunen daha öncelik tanındığından, vatandaşın talebi Belediyemizin yol parkeleme çalışması dahilindedir.” cevabının, 02/06/2020 tarihli yazıda “parke döşeme ve kaplama ihalesine çıkıldıktan hemen sonra parkelenecektir.” cevabının, 29/09/2020 tarihli yazıda “içme suyu şebeke hattının tamamlanması akabinde bahse konu imar yolunun kaplaması ivedi şekilde yapılacaktır.” cevabının verildiği, 24.1. Şikâyetçinin Belediye tarafından sürekli oyalandığından bahisle 06/08/2018 tarihinde Kurumumuza yapmış olduğu başvuru üzerine, Kurumumuzun girişimleriyle şikâyet konusu Belediye Başkanlığı Özel

Kalem Müdürü ve Belediye Başkan Yardımcısına iletilmiştir. Şikâyetçinin Belediye Başkan Yardımcısı ile görüşmesi sağlanarak yolun yapılacağı sözünün verilmesi üzerine Kurumumuz tarafından 04/01/2019 tarihli Dostane Çözüm Kararı verildiği, şikâyetçinin 19/05/2020 tarihinde tekrar Kurumumuza başvuruda bulunması üzerine 28/05/2020 tarihli Gönderme Kararı verildiği ve anılan Karara İdare tarafından cevap verilmediği, bunun üzerine şikâyetçinin tarihinde tekrar Kurumumuza başvuruda bulunduğu anlaşılmıştır.

25. Şikâyetçinin iddiaları, İdarelerin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri, konuyla ilgili yargı kararları ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; 25.1. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 5393 sayılı Belediye Kanunu uyarınca yoların yapım, bakım ve onarımının belediyelerin görevi olduğunun ve söz konusu hizmetin yerine

getirilmesinde öncelik sırasının belirlenmesinde belediyenin mali durumu ile hizmetin ivediliğinin dikkate alınacağının belirtildiği, hizmetin ivediliğinin belirlenmesinde somut olayın durumuna göre bir değerlendirme yapılması gerektiği, 25.2. Şikâyete konu yere ilişkin fotoğrafların incelenmesinden mevcut durumda bazı yerlerinde su birikintilerinin görüldüğü toprak bir yolun bulunduğu, söz konusu yolun toprak olması nedeniyle su birikintisi ve çamur toplamaya müsait olduğu tespitinin yapılabildiği, nitekim Samandağ Belediye

Başkanlığın çeşitli tarihlerde yazmış olduğu yazılardan yolun bu durumunun ve yolla ilgili çalışma yapılmasına ihtiyaç duyulduğunun kabul edildiğinin anlaşıldığı, 25.3. Şikâyetçi tarafından 10/03/2018 tarihinden bu yana yola ilişkin şikâyet ve taleplerin çeşitli şikâyet yolları ile Belediyeye iletildiği, Belediye tarafından anılan tarihten itibaren “yolun en kısa sürede yapılacağı”, “yerleşim alanlarının daha yoğun olan yerlere öncelik tanındığından, talebin program dahilinde en kısa sürede karşılanacağı”, “parke döşeme ve kaplama ihalesine çıkıldıktan hemen sonra yolun parkeleneceği” ve “içme suyu şebeke hattının tamamlanması akabinde yolunun kaplamasının ivedi şekilde yapılacağı” şeklinde cevaplar verildiği, 25.4. Söz konusu cevapların şikâyete konu yerin nüfus yoğunluğu, hizmete ihtiyaç duyulan öncelikli yerlerin olabileceği ve malî kaynakların öncelikle bu yerlere yönlendirilmesi gibi gerekçelerle makul karşılanabileceği, ancak “hizmetin ivediliğinin belirlenmesinde somut olayın durumuna göre bir değerlendirme yapılması” kriteri esas alınarak somut olay incelendiğinde; şikâyete konu yolda kaplama, parke, asfalt vb. çalışma yapmaya ihtiyaç duyulduğu ve bu durumun dosya kapsamında 10/03/2018 tarihinden bu yana devam ettiğinin anlaşılması ile Belediye tarafından söz konusu durumun kabul edilmesi karşısında şikâyet konusunun 3 yılı aşkın bir süredir giderilmeyerek makul sürenin aşıldığı, 25.5. Açıklanan gerekçelerle; İdarenin hukuk devleti ilkelerinde olan “belirlilik”, “istikrar”, “öngörülebilirlik” ve “haklı beklenti” ilkelerine uygun davranması ile “idarenin vatandaşların güvenini boşa çıkaracak uygulamalardan kaçınması”, “açık ve güvenilir olma yükümlülüğü” gibi ilkeleri, Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında

Yönetmelikte belirtilen kamu görevlilerinin kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde, dürüstlüğü, öngörülebilirliği, hizmette yerindenliği esas almaları; halkın günlük yaşamını kolaylaştırmayı, ihtiyaçlarını en etkin, hızlı ve verimli biçimde karşılamayı, hizmet kalitesini yükseltmeyi, halkın memnuniyetini artırmayı, hizmetten yararlananların ihtiyacına ve hizmetlerin sonucuna odaklı olmayı hedefleyecekleri; kamu hizmetlerini belirlenen standartlara ve süreçlere uygun şekilde yürütecekleri, hizmetten yararlananlara iş ve işlemlerle ilgili gerekli açıklayıcı bilgileri vererek onları hizmet süreci boyunca aydınlatacaklarına ilişkin ilkeler ve İnsan Hakları Eylem Planının “3. Amaç: Hukuki Öngörülebilirlik

Ve Şeffaflık” başlığı altında yer alan “…idarenin işlemlerine karşı yapılan başvurularda bireylere hızla ve tatmin edici cevap verilmesi, bürokrasinin azaltılması… gerekmektedir.” şeklinde belirtilen amaç ve

“İdarenin İş ve İşlemlerinde Hukuki Öngörülebilirlik ve Şeffaflığın Güçlendirilmesi” hedefi doğrultusunda şikayete konu yola ilişkin çalışmanın gerçekleştirilme tarihinin belirlenmesi ve yolun ivedilikle yapılması için gerekli işlemin tesis edilmesi hususunda ilgili idareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 26. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi

yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde Samandağ Belediye Başkanlığı tarafından Kurumumuzun bilgi ve belge taleplerine süresi içinde cevap verilmediği, şikâyetçinin dilekçesi hakkında süresi içerisinde, gerekçeli bir şekilde işlem tesis edilmediği, böylece “kararların gerekçeli olması”, “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine riayet edilmediği tespit edilmiş olup, anılan İdarelerin bundan böyle belirtilen ilkelere riayet etmesi beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

27. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu

Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Hatay İdare

Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre ŞİKÂYET BAŞVURUSUNUN KABULÜNE; Kamu hizmeti verilirken “belirlilik”, “istikrar”, “öngörülebilirlik” ve “haklı beklenti” gibi ilkeleri de göz önünde bulundurarak, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye

Kanunu ve Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında

BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

Kararın, ŞİKÂYETÇİYE ve SAMANDAĞ BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, idare

tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi