Samsun Büyükşehir Belediyesi memur alımı mülakatında başarısız sayılma ve sözlü sınavların hukuka uygunluğu değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/2982-S.21.4778

BAŞVURU NO : 2020/96420

KARAR TARİHİ : 19/02/2021

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : SAMSUN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI

Mülakat sınavının tekrardan değerlendirilmesi hakkındadır

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 14/09/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından Temmuz ayında açılan memur alımı ilanına başvurduğu, kendi alanı olan Halkla

İlişkiler ve Reklamcılık alanında kişinin istihdam edilmesine yönelik olarak kişinin başvuruda bulunduğu, zarftaki soruların cevaplanması şeklinde gerçekleşen mülakatın çok iyi geçtiğini ancak mülakat sonucunda kimsenin işe yerleştirilmediğini ifade ederek, mülakat neticesinde hak edenin yerleştirilmesi ile mülakat soru ve cevaplarının verilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun bilgi – belge isteme yazısına istinaden Samsun Büyükşehir Belediye

Başkanlığı’nın 16.10.2020 tarih ve sayılı cevabi yazısında; “Çeşitli kadrolarda 134 memur alımı için KPSS taban puanı ile ilana çıkıldığı, toplam şartları tutan 596 adayın sözlü sınava çağırıldığı,

2.1. Mahalli İdarelere İlk Defa Atanacaklara Dair Sınav Ve Atama Yönetmeliği’nin 14 üncü maddesi gereğince Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, Mahalli İdareler’le ilgili temel mevzuat konuları ile kadro unvanına ilişkin mesleki ve uygulamalı bilgi ve yeteneğin ölçülmesine yönelik soruların adaylara yöneltildiği,

2.2. İlgili Yönetmeliğin 16 ncı Maddesinin 2 nci Fıkrasında; “Sınavda başarılı sayılmak için, sınav kurulu başkan ve üyelerinin 100 tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az 60 olması şarttır. Sınav kurulu üyelerince verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir.” hükmüne yer verildiği,

2.3. 5 adet sorudan oluşan sözlü sınav sorularının cam fanusta bulunduğu ve adayların fanusta soruları kendi çekmekte olduğu, başvuranın 1 numaralı zarfı çektiği, başvurana verilen puanların aritmetik ortalamasının 40.35 olmasına binaen başvuranın başarısız olarak değerlendirildiği,

ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği

Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,

4. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir.”,

5. 24.12.2019 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdarelere İlk Defa

Atanacaklara Dair Sınav ve Atama Yönetmeliği’nin; 5.1. “Kapsam” başlıklı 2 nci Maddesinde: “ Bu Yönetmelik; il özel idareleri, belediyeler ve bunlara bağlı kuruluşlar ile bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri ve döner sermayeli kuruluşlarda itfaiye eri ve zabıta memuru kadroları hariç boş bulunan diğer memur kadrolarına ilk defa atanacakları kapsar.”

5.2. “Atama usulü” başlıklı 5 nci Maddesinde: “Mahalli idarelerde boş bulunan memur kadrolarına merkezi yerleştirme yoluyla veya idare tarafından yapılacak sınavla açıktan atama yapılabilir…”,

5.3. “Başvuruların değerlendirilmesi” başlıklı 12 nci Maddesinde: “İdare, T.C. kimlik numarası ile ÖSYM kayıtlarının uyumunu kontrol etmek suretiyle adayları KPSS puanlarına göre sıralayarak, en yüksek puanlı adaydan başlamak üzere atama yapılacak boş kadro sayısının beş katı oranında adayı sınava çağırır. Sınava çağırılacak son sıradaki adayla aynı puana sahip olan diğer adaylar da sınava çağırılır. Sınava girmeye hak kazanan adaylar ve KPSS puanları idarenin internet sitesinde ilan edilir.”

5.4. “Sınavın yapılması” başlık 15 inci Maddesinde: “(1) Sınav, adayların bilgi ve yeteneklerini ölçecek şekilde yazılı veya sözlü olarak yapılır. Hizmetin gerektirdiği hallerde sözlü sınav; araç, iş makinesi ve bilgisayar kullanımı ile sportif dayanıklılık gibi özellikleri ölçecek şekilde uygulamalı olarak da yapılabilir. Yazılı sınav; idareler tarafından yapılabileceği gibi, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığına, Milli Eğitim Bakanlığına veya yükseköğretim kurumlarından birine yapılacak protokol hükümleri çerçevesinde ilgili kurumun tabi olduğu mevzuat hükümlerine göre yaptırılabilir.”,

5.5. “Sınav sonuçlarının değerlendirilmesi ve ilanı” başlıklı 16 ncı Maddesinde: “(1)

Sınavda değerlendirme, bu Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (ç) bentlerinde yer alan konularda 15’er puan, kadro unvanına ilişkin mesleki ve uygulamalı bilgi ve yeteneğin ölçülmesinde ise 40 puan olmak üzere toplamda 100 tam puan üzerinden yapılır. (2) Sınavda başarılı sayılmak için, sınav kurulu başkan ve üyelerinin 100 tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az 60 olması şarttır. Sınav kurulu üyelerince verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir.(3) Adayların atamaya esas başarı puanı, idare tarafından yapılan yazılı veya sözlü sınav puanları ile KPSS puanlarının aritmetik ortalaması alınmak suretiyle belirlenir ve idarenin internet sitesinde ilan edilir. (4) Adayların atanmaya esas başarı puanlarının aynı olması halinde KPSS puanı yüksek olana öncelik tanınır.

(5) En yüksek başarı puanından başlamak üzere atama yapılacak kadro sayısı kadar aday asıl aday olarak belirlenir. İdare, asıl aday sayısı kadar yedek aday da belirleyebilir. Asıl ve yedek aday listeleri idarenin internet sitesinde ilan edilir ve listede yer alanlara ayrıca yazılı tebligat yapılır.

5.6. “Sınav sonuçlarına itiraz” başlıklı 17 inci Maddesinde: “(1) Sınav sonuçlarına, başarı listesinin idarenin internet sitesinde ilanından itibaren yedi gün içinde yazılı olarak itiraz edilebilir. İtirazlar, sınav kurulu tarafından yedi gün içerisinde sonuçlandırılır ve ilgiliye yazılı olarak bilgi verilir.”

Düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

6. Başvuranın talebine ilişkin olarak başvurunun kısmen kabul kısmen reddi yönündeki öneri

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

7. Başvuran; Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından açılan memur alımı sınavında Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni (Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Lisans) kadrosu için başvuruda bulunduğu ancak düzenlenen mülakat sınavında yeterli puan alamadığı gerekçesiyle başarısız sayılmasına binaen mülakat neticesinde hak edenin yerleştirilmesi ile mülakat soru ve cevaplarının verilmesini talep etmektedir.

7.1. Başvuran hak eden adayın yerleştirilmesini talep etmiş olsa da, başvurunun kişisel konular açısından yapılabileceği, bu nedenle, mezkur talep başvuran açısından değerlendirilecektir.

7.2. Mülakat soru ve cevaplarının verilmesi talebi hakkında, Kurumumuz tarafından 08.12.2020 tarihinde Ayırma Kararı verilmiş olup, mezkur talep bu Karar kapsamında değerlendirilmeyecektir.

8. Sözlü sınava ilişkin olarak düzenlenen, sınav komisyonu üyelerinin tutanaklarda verdiği puanları gösteren, Birleştirme Tutanağında, başvuranın alan bazlı aldığı puanlar aşağıdaki tabloda belirtilmiştir.

Konular Puan Başkan 1. Üye 2. Üye 3. Üye 4. Üye Aritmetik

Değeri Ortalama

T.C 15 0 1.5 0 0 7.5

Anayasası

Atatürk 15 0 0 0 10.5 7.5

İlkeleri

657 sayılı 15 15 13.5 15 10.5 15

Kanun

İlgili 15 15 13.5 15 10.5 15

Mevzuat

Mesleki 40 8.25 8.25 6.75 7.5 6

Bilgi

Toplam 100 38.25 36.75 36.75 39 51 40.35

Puan

9. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.

10. Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı

Kararı’nda; “Sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.

11. Somut olayda, Memur Alımı Sözlü Sınav Değerlendirme Formunda yer alan 5 konu başlığını değerlendirecek şekilde adayın seçtiği kapalı zarf içinde yer soruların başvurana yöneltildiği ve buna göre değerlendirme yapılarak puanlama yapıldığı, bahsi geçen sözlü sınavda adaylara yöneltilen soruların idare tarafından değil de adayların inisiyatifleri doğrultusunda belirlendiği anlaşılmıştır. Dolayısıyla sözlü sınavda adaylara yöneltilen soruların belirlenmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.

12. Öte yandan, başvuranın sözlü sınav esnasında zarftan çektiği sorulara ilişkin verdiği yanıtlara istinaden ilgili komisyon üyelerince takdir edilen notların, sözlü sınav değerlendirme formunda ayrı ayrı gösterildiği görülmüştür.

12.1. Ayrıca, İdare tarafından Kurumumuza gönderilen Memur Alımı Sözlü Sınavı

Değerlendirme Formu incelendiğinde ise, komisyon üyeleri tarafından verilen puanlara binaen bir açıklama yapılmadığı, ancak sorulan sorular ve cevap anahtarının gönderildiği ve bu nedenle idarenin takdir yetkisini, kamu düzenini bozacak şekilde kullanmadığı değerlendirilmiş olup sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye de rastlanılamadığından bahsi geçen sözlü sınavın usul ve esaslara uygun olarak yapıldığı kanaatine varılmıştır

13. Diğer taraftan, Mahalli İdarelere İlk Defa Atanacaklara Dair Sınav ve Atama

Yönetmeliği’nin 16 ncı maddesinde, sözlü sınavdan 60 puan ve üzeri not alanların başarılı sayılacağı belirtilmiş olup komisyon üyeleri tarafından verilen puanların toplanarak ortalamasının alınması suretiyle ulaşılan nihai puanın 40,35 olması nedeniyle başvuranın başarısız sayılması işleminde hukuka aykırılık olmadığı tespit edilmiştir.

14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup;

İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

16. Ayrıca, İdarenin sözlü-mülakat sınavı öncesinde, bir puanlama kriteri düzenlenmesi, sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden komisyon üyelerince verilen puanların tutanağa geçirildiği, bunun dışında ayrıca cevaplara ilişkin herhangi bir gerekçeli tutanak tutulmadığı anlaşılmıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Samsun İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, Başvuranın, sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesi talebinin REDDİNE; Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde SAMSUN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE

BULUNULMASINA;

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,

SAMSUN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve gereği için SAMSUN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE

BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi