Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuru, Samsun İli, Çarşamba İlçesi’nde bulunan Ordubaşı, Çatak ve Kestanepınar Mahallelerine ait 5,7 km uzunluğundaki grup yolunun güvenliği ile ilgilidir. Başvuran, bu yol üzerinde daha önce yaptığı başvurulara rağmen gerekli iyileştirmelerin yapılmadığını, yolun engebeli yapısı, yetersiz aydınlatma ve trafik işaretleri nedeniyle güvenliğin tehlikeye girdiğini belirtmiştir. Ayrıca, yolun tamamen toprak olmasının yaz aylarında toz oluşumuna neden olduğunu ve bu durumun sağlık açısından olumsuz etkiler yarattığını ifade etmiştir. Başvuran, yolun aydınlatılması, genişletilmesi ve asfaltlanması gibi taleplerinin acilen yerine getirilmesini istemektedir.

Samsun Büyükşehir Belediyesi, başvuranın taleplerine ilişkin olarak, yolun yapımının programda yer aldığını ve gerekli çalışmaların yapılacağını bildirmiştir. Fen İşleri Daire Başkanlığı, yol genişletme ve iyileştirme çalışmalarının planlandığını, ancak bu süreçte bazı idari engellerin yaşandığını belirtmiştir. İdare, başvuranın taleplerinin değerlendirildiğini ve yol güvenliğinin sağlanması için gerekli adımların atılacağını ifade etmiştir.

Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, Samsun Büyükşehir Belediyesi’ne, bütçe imkanları dahilinde yol yapım tarihinin belirlenmesi ve asfaltlama işlemlerinin ivedilikle gerçekleştirilmesi konusunda tavsiyede bulunmuştur. Bu karar, kamu hizmetinin şeffaflık, hesap verebilirlik ve öngörülebilirlik ilkeleri çerçevesinde verilmiştir. İlgili idarenin bu tavsiyeye uygun hareket etmesi ve 30 gün içinde gerekli işlemleri bildirmesi zorunludur.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/89736-S.20.98361

BAŞVURU NO : 2020/89717

KARAR TARİHİ : 18/12/2020

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : Samsun Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı

BAŞVURUNUN KONUSU : Yol çalışması yapımı talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 18/07/2020

I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1.Başvuran, Samsun İli, Çarşamba İlçesindeki 5,7 km olan Ordubaşı, Çatak ve Kestanepınar

Mahallerine ait grup yolu hakkında yol güvenliği konulu çeşitli başvurular yaptığını, talepleri ile ilgili çözüm üretilmediğini, sorununun devam ettiğini, coğrafi özelliği nedeniyle engebeli ve dar bir yapıya sahip yolun aydınlatması bulunmadığını, yatay ve düşey trafik işaretlerinin yetersiz olduğunu, yolda oluşan çukurlar yol güvenliğini azalttığını, kaza riski oluşturduğunu, yolun tamamen toprak olmasından dolayı özellikle yaz aylarında araçların oluşturduğu toz, vatandaşların sağlığını olumsuz etkilediğini iddia edip daha önceki idareye başvurularının da dikkate alınıp, daha önceki taleplerinin yerine getirilmesini, grup yolun aydınlatma, yol genişletme, asfaltlama, yatay/düşey trafik işaretleme çalışmalarının sorumlu idare tarafından en kısa sürede tamamlanmasını, can ve mal güvenliğinin sağlanmasını talep etmektedir.

II.İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2.Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Samsun Büyükşehir

Belediye Başkanlığı Hukuk Müşavirliği’nden alınan cevabi yazıda;

“…Kurumunuza başvuruda bulunan 29/06/2020 tarihli müracaatı ile başvuru konusu; Samsun İli Çarşamba İlçesi 5.7 km’lik Ordubaşı, Çatak ve Kestanepınar

Mahallelerine ait grup yolu hakkında yol güvenliği konularında;

a)31/07/2017- BİMER Başvurusu,

b)10/08/2017- BİMER Başvurusu,

c)26/06/2019- CİMER Başvurusu,

d)09/06/2020- CİMER Başvurusu,

ile söz konusu Ordubaşı, çatak ve Kestanepınan mahallelerine ait grup yolunun yıllarca ihmal edilmesi bahse konu grup yolunun ihtiyaç duyulan aydınlatma, yol genişletme, asfaltlama ve yatay/düşey trafik işaretleme çalışmalarının sorumlu idare tarafından en kısa sürede tamamlanarak, can ve mal güvenliğinin sağlanması talep edilmektedir.

Başvuru sahibi a 09/08/2017, 12/09/2017, 19/08/2019 ve 14/07/2020 tarihli

Fen İşleri Daire Başkanlığımızca verilen cevabi yazılarda;

Ordubaşı Mahallesi yolunda 2014 yılı içerisinde 2 km beton yol yapıldığı, 2017 yılı içeresinde

Soğucak-Ordubaşı Mahallesi arası yolda da I km stabilize olmak üzere yol genişletme çalışması, Kestanepınar Mahallesinde 2015 yılında 1,3 km beton yol uygulaması yapıldığı bildirilmiş ve 2019 yılı programında da yolun program dahilinde yapılacağı değerIendirilecek yazılara cevap verilmiştir.

2019 yılı programımızın mahalli idareler seçimi sonrası da ele alınması nedeniyle talep konusu

olan Çarşamba İlçemize ait Ordubaşı, Çatak Kestanepınarı Mahallerine ait grup yolu ekte görüleceği üzere Çarşamba İlçesinde 23 nolu yol programında Çatak-Kestanepman arası

4.500 metrelik kısmı 7 metre yol genişletmesi yapılması düşünülmüş olup söz konusu yollarda

Kestanepınar Mahallesi dahilinde Büyükşehir Belediyemiz sorumluluğundaki yol ile ilgili olarak 16/04/2020 tarih ve E. sayılı yazımız ile Amasya Orman Bölge Müdürlüğüne müracaat edilerek yol emniyetinin sağlanması için kademelendirme yapılması talep edilerek; 2 heyelan mıntıkası resminde kalan 16.867 m ormanlık alanın idaremize tahsisi istenmiştir.

Ancak bu talebimiz 25/06/2020 tarih ve E. sayılı Amasya Orman Bölge Müdürlüğünce değerlendirmeye alınmamıştır.

Yapılan şifahi görüşmelerde talep edilen konu büyük olduğu Amasya Orman Bölge

Müdürlüğünce bilgilendirilmiş ve devamında; 25/06/2020 tarih ve sayılı yazımızda söz konusu kademelendirilecek heyelan bölgesine ait alan daraltılarak, 8784 m olarak tekrar talep edilmiştir.

Amasya Orman Bölge Müdürlüğü 23/07/2020 tarih ve E. sayılı yazıları ile ikinci talebimizde uygun görülmemiş olup; 04/08/2020 tarih ve E. sayılı üçüncü kez yazdığımız yazı ile konu bir kez daha dile getirilerek, heyelan bölgesi için kademelendirilme izini talep edilmiştir.

Amasya Orman Bölge Müdürlüğünce yapılan görüşmede yazı ile cevap vermeyip bölge müdürlüklerine oluşturulan komisyon üyeleriyle heyelan olan ve 7 metre altında 4,5 – 5 metre genişliğindeki yolun genişletilmesine karar verileceği beyan edilmiştir.

Programımızda diğer yollarımızdaki işlerden arta kalan kısımlarda göz önüne alınıp değerlendirilerek 4.500 metre olarak yapılması planlanan Kumköy yol ayrımı ÇatakKestanepınarı arası yolu 5,7 km. olarak programda revize yapılıp, yol yapımına başlanmıştır.

Kumköy yol ayrımından sonra Ordubaşı istikametine doğru yapılan 2.5 km’lik beton yolumuza ilave olarak Ordubaşı-Soğucak-Gülyazı arasında 3.5 km’lik kısımda 2021 yılı programımıza dahil edilmiştir.

İlgi yazınızda cevaplanmasını istenilen hususlarla ilgili;

1.İdaremiz başvuranın talebi ile ilgili olarak bizim de programımızda yer alan söz konusu yolun yapılması planlanmıştır.

2.Belirlilik ilkesi gereği yol yapımına başlandığını bildiririz.

3.Fen İşleri Daire Başkanlığınca yürütülen ve programlanan işler nedeni ile DOSTANE

ÇÖZÜME ulaşıldığı kanaatindeyiz.

4.Başvuranın talebi ile ilgili başka bir çözüm yolunun olmadığı, 6360 sayılı Büyükşehir

Kanunu kapsamında grup mahalle yollarının yapımının Büyükşehir Belediyesi görev alanı içeresinde kalmaktadır.

5.Konu ile ilgili başvuran Kurumumuzca belirtilen yazışmaların haricinde bir yazışması bulunmamaktadır.

6.Konu ile ilgili idaremize karşı açılmış yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış herhangi bir dava bulunmamaktadır.

7.Başvuranın talebi ve Fen İşleri Daire Başkanlığımızca verilen cevaplar ve 2020 yılı programına ait Çarşamba İlçesi yol yapım programı ekte sunulmuştur.

Bilgilerinize arz ederim.”, şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.

3.Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Samsun Büyükşehir

Belediye Başkanlığı Ulaşım Dairesi Başkanlığı’ndan alınan cevabi yazıda;

“…İlgi yazıda; Samsun İli, Çarşamba İlçesindeki 5,7 km olan Ordubaşı, Çatak ve

Kestanepınar Mahallerine ait grup yolu hakkında yol güvenliği konulu çeşitli başvurular yaptığını, talepleri ile ilgili çözüm üretilmediğini, sorununun devam ettiğini, coğrafi özelliği nedeniyle engebeli ve dar bir yapıya sahip yolun aydınlatması bulunmadığını, yatay ve düşey trafik işaretlerinin yetersiz olduğunu, yolda oluşan çukurlar yol güvenliğini azalttığını, kaza riski oluşturduğunu, yolun tamamen toprak olmasından dolayı özellikle yaz aylarında araçların oluşturduğu toz, vatandaşların sağlığını olumsuz etkilediğini iddia edip daha önceki idareye başvurularının da dikkate alınıp, daha önceki taleplerinin yerine getirilmesini, grup yolun aydınlatma, yol genişletme, asfaltlama, yatay/düşey trafik işaretleme çalışmalarının sorumlu idare tarafından en kısa sürede tamamlanmasını, can ve mal güvenliğinin sağlanmasını talep etmektedir.

Söz konusu talep edilen bölgede incelemeler yapılmış olup, Fen İşler Dairesi

Başkanlığımızın iş programında olduğu ve yolda genişletme çalışmaları yapılacağı bilgisi alınmış yatay ve düşey işaretlemeler genişletme çalışmaları tamamlandıktan sonra gerekli iyileştirilmeler yapılacaktır.

Bilgilerinize arz ederim.”, şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.

III.İLGİLİ MEVZUAT

4.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,

4.1.“Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde;

“Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”,

4.2.“Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65 inci maddesinde;

“Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”,

4.3.“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;

“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,

5.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci

maddesinde;

“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,

6.5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun,

6.1.“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde;

“Bu Kanunun amacı, büyükşehir belediyesi yönetiminin hukukî statüsünü düzenlemek, hizmetlerin plânlı, programlı, etkin, verimli ve uyum içinde yürütülmesini sağlamaktır.”,

6.2.“Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde;

“Bu Kanun, büyükşehir belediyesiyle büyükşehir sınırları içindeki belediyeleri kapsar.”,

6.3.“Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7 nci maddesinde;

“Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:

a)İlçe belediyelerinin görüşlerini alarak büyükşehir belediyesinin stratejik plânını, yıllık hedeflerini, yatırım programlarını ve bunlara uygun olarak bütçesini hazırlamak…

f)Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek.

g)Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:

… Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek…

İlçe belediyelerinin görev ve yetkileri şunlardır:

…Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak…”,

6.4.“Belediyeler arası hizmet ilişkileri ve koordinasyon” başlıklı 27 nci maddesinde;

“Büyükşehir kapsamındaki belediyeler arasında hizmetlerin yerine getirilmesi bakımından uyum ve koordinasyon, büyükşehir belediyesi tarafından sağlanır. Büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyeleri veya ilçe belediyelerinin kendi aralarında hizmetlerin yürütülmesiyle ilgili ihtilaf çıkması durumunda, büyükşehir belediye meclisi yönlendirici ve düzenleyici kararlar almaya yetkilidir.

Büyükşehir belediyelerinde meydan, bulvar, cadde, yol, sokak, park, spor ve kültürel tesislerin büyükşehir belediyesi ile büyükşehir kapsamındaki diğer belediyeler arasında dağılımına ilişkin esaslar büyükşehir belediye meclisi tarafından belirlenir.

Büyükşehir belediyesi mücavir alanlarının ilçe belediyeleri arasındaki bölüşümü büyükşehir belediye meclisince yapılır.

Büyükşehir belediyesi, 7 nci maddede sayılan hizmetleri, malî ve teknik imkânları çerçevesinde, nüfus ve hizmet alanlarını dikkate alarak, bu hizmetlerden yararlanacak büyükşehir kapsamındaki diğer belediyeler arasında dengeli olarak yürütmek zorundadır. İlçe belediyelerine ait görevlerden bir veya birkaçı, bedeli kendileri tarafından karşılanmak ve istekte bulunmak kaydıyla, büyükşehir belediye meclisinin kararına dayanarak, ortaklaşa veya bizzat büyükşehir belediyesi tarafından yapılabilir.

Büyükşehir belediyesi, ilçe belediyeleri ile ortak projeler geliştirebilir ve yatırım yapabilir.

Büyükşehir belediyesi, kesinleşmiş en son yıl bütçe gelirinin % 10’unu aşmamak ve bütçede ödeneği ayrılmış olmak şartıyla, ilgili belediyenin yatırım programında yer alan projelerin finansmanı için büyükşehir belediye başkanının teklifi ve meclisin kararıyla ilçe belediyelerine malî ve aynî yardım yapabilir.

Büyükşehir belediyesi ile bağlı kuruluşları, belediye başkanının onayı ile birbirlerinin nakit ihtiyacını karşılayabilir. Bu şekildeki ödünç vermelerde faiz uygulanmaz.

Yapılacak herhangi bir yatırımın büyükşehir belediyesi ile bağlı kuruluşlarından bir veya birkaçını aynı anda ilgilendirdiği ve tek elden yapılmasının maliyetleri düşüreceğinin anlaşıldığı durumlarda, büyükşehir belediye meclisi, yatırımı kuruluşlardan birinin yapmasına karar verebilir. Bu takdirde yatırımın ilgili diğer kurumu ilgilendiren kısmına ait harcama tutarı o kurumun hesabında borç, yatırımcı kuruluş hesabında alacak olarak gösterilir.

İmar mevzuatı uyarınca belediyelerin otoparkla ilgili olarak elde ettikleri gelirler tahsil tarihinden itibaren kırk beş gün içinde büyükşehir belediyesine aktarılır. Büyükşehir belediyeleri bu geliri tasdikli plan ve beş yıllık imar programına göre hazırlanan kamulaştırma projesi karşılığında otopark tesisi için gerekli arsa alımları ile bölge ve genel otoparkların inşasında kullanır. Bu gelirler bu fıkrada belirtilen amaç dışında kullanılamaz.”,

7.03/07/2015 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanununun, “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinde;

“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla… İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yükseköğrenim öğrenci yurtları; sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır…

Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı belediye sınırlarını kapsar…”, hükümlerine amirdir.

IV.KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

8.İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin

“Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A.Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme

9.Başvuran, Samsun İli, Çarşamba İlçesindeki 5,7 km olan Ordubaşı, Çatak ve Kestanepınar

10.Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Dairesi Başkanlığı’nın Kurumumuza verdiği cevabi yazı tetkik edildiğinde, idarenin başvuranın talebi ile ilgili olarak programda yer alan söz konusu yolun yapılması planlandığı; belirlilik ilkesi gereği yol yapımına başlandığı; Fen İşleri Daire Başkanlığınca yürütülen ve programlanan işler nedeni ile dostane çözüme ulaşıldığı; başvuranın talebi ile ilgili başka bir çözüm yolunun olmadığı; 6360 sayılı

Büyükşehir Kanunu kapsamında grup mahalle yollarının yapımının Büyükşehir Belediyesi görev alanı içeresinde kaldığı, ifade ettiği tespit edilmiştir.

11.Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Dairesi Başkanlığı’nın Kurumumuza verdiği cevabi yazı tetkik edildiğinde, söz konusu talep edilen bölgede incelemeler yapılmış olup, Fen İşler Dairesi Başkanlığının iş programında olduğu ve yolda genişletme çalışmaları yapılacağı bilgisi alındığı, yatay ve düşey işaretlemeler genişletme çalışmaları tamamlandıktan sonra gerekli iyileştirilmeler yapılacağı, ifade ettiği tespit edilmiştir.

12.Anayasada, Devletin temel amaç ve görevleri arasında kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayacak surette sınırlayan ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak olarak sayılmıştır.

13.Anayasa’nın 2 nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri

“belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, kanun düzenlemelerinin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir tereddüde ve şüpheye yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu tedbirler içermesi de gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuki güvenlikle bağlantılı olup birey hangi somut eylem ve olguya hangi hukuki müeyyidenin veya neticenin bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Birey ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını belirler. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar.

(Anayasa Mahkemesi 26.12.2013 gün ve E.2013/67, K2013/164)

14.Anayasada, Devletin, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getireceği hüküm altına alınmıştır.

15.5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununda, Büyükşehir Belediyelerinin görev ve

yetkileri sayılmıştır. Büyükşehir Belediyelerinin görev ve yetkileri arasında; içe belediyelerinin görüşlerini alarak büyükşehir belediyesinin stratejik plânını, yıllık hedeflerini, yatırım programlarını ve bunlara uygun olarak bütçesini hazırlamak; büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek; büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek; ilçe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında ise kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak şeklinde Büyükşehir Belediye

Kanununda sayılmıştır.

16.Belediye Kanununda, belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapılarını; coğrafî ve kent bilgi sistemlerini ya kendisinin yapacağını ya da yaptırabileceğini hükmedilmiştir.

17.Kamu hizmetlerinin vatandaşlar için yaşamsal bir önemi bulunmaktadır. Kamu hizmetinin, halkın beklentileri doğrultusunda sunulması ve hizmet alıcılarının maddi ve manevi bakımdan tatmin edilmeleri, kamu idarelerinin hızlı hareket edebilmelerine ve isabetli kararlar alabilmelerine bağlıdır.

18.Kamu hizmetlerinin sunulmasında belirli standartların yakalanması için tüm kamu görevlilerinin uyması gereken kurallar belirlenmiştir.

19.Anayasa Mahkemesi’nin 18.10.2003 tarihli ve E.2003/67, K.2003/88 sayılı kararında:

“Hukukun üstünlüğünün egemen olduğu bir devlette hukuk güvenliğinin sağlanması hukuk devleti ilkesinin yerine getirilmesi zorunlu koşullardandır. Bireyin insan olarak varlığının korunmasını amaçlayan hukuk devletinde vatandaşların hukuk güvenliğinin sağlanması zorunludur. Devlet açık ve belirgin hukuk kurallarını yürürlüğe koyarak bunları uyguladığı zaman hukuk güvenliği sağlanır.” belirtilmektedir.

20.Buna göre ve Anayasa Mahkemesi kararında da ifade edildiği gibi, hukuk devletinin unsurlarından olan “hukuki güvenlik” ilkesi gereği devlet faaliyetlerinin önceden tahmin edilebilir, öngörülebilir olması gerekmekte olup, takdir yetkisini zorlayan ve keyfiliğe yol açacak kurallara yer vermemelidir. “Belirlilik” ilkesinin gereği ise, maddi hukuk ve usul kurallarının önceden öngörülebilir bir açıklıkta ve kişilerin haklı beklentilerini bariz şekilde bertaraf etmeyecek düzenlemeler yapılmasını gerektirir. Aksi takdirde, verilen yetkilerin sınırlan belirsiz olup takdir keyfiliğe dönüşmesine neden olur ve yasanın verdiği ucu açık yetki kullanımıyla tesis edilen işlemlerin hukuki denetimi de yasa engeli sebebiyle gereği gibi yapılamaz.

21.Hukuk devletinin unsurları, doktrinde de belirlenmiş olup, bunlardan konuyla ilgili iki tanesi

“hukuki güvenlik” ve “belirlilik” ilkeleridir. Bireyin devlete güven duyması, ancak hukuki güvenliğin sağlandığı bir hukuk devleti düzeninde mümkün olabilecektir. Anayasada öngörülen temel ve hürriyetlerin kullanılması ve insan haklarının insan hayatına egemen kılması için

Devlet, bireylerin hukuka olan inançlarını ve güvenlerini korumakla yükümlüdür.

22.Kurumumuza benzer nitelikte “Çayeli-Ardeşen-Hopa Devlet Yolu Işıklı Meyveli Bağlantı

Projesi” ile ilgili 2017/12352 numaralı, “Yol yapılmasının devam etmesi” talebiyle ilgili 2017/12931 numaralı, “Toprak yolun asfaltlanması” talebiyle ilgili 2017/14161 numaralı, “Yol ve duvar çalışması yapılması” talebiyle ilgili 2018/262 numaralı, “Asfalt yapımı” talebiyle ilgili 2018/3887 numaralı başvurulara Tavsiye Kararları verilmiştir.

23.Başvuruya konu edilen asfalt yol talebi ile ilgili olarak; Samsun Büyükşehir

Belediyesinin bütçe imkanları dahilinde gerçekleştirme tarihinin belirlenmesi ve asfalt yol yapım işinin yapılması gerektiği tespit edilmiştir.

24.Yukarıda bahsedilen çerçevede; mevzuat hükümleri, idarenin cevabı ve başvuranın talepleri doğrultusunda, kamu hizmetinin verilirken “saydamlık”, “hesap verilebilirlik”, “öngörülebilirlik”, “belirlilik” gibi ilkeleri de göz önünde bulundurarak, Samsun

Büyükşehir Belediyesinin bütçe imkanları dahilinde gerçekleştirme tarihinin belirlenmesi ve asfalt yol yapım işinin yapılması için gerekli işlemlerin ivedilikle tesis edilmesi gerekir.

B.İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

25.İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI.HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

26.14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, ilgili idarece tavsiye kararı üzerine 30 gün içerisinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Samsun

İdare Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır.

VII.KARAR

Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;

Kamu hizmetinin verilirken “saydamlık”, “hesap verilebilirlik”, “öngörülebilirlik”, “belirlilik” gibi ilkeleri de göz önünde bulundurarak, bahse konu olan bölgede bütçe imkanları dahilinde gerçekleştirme tarihinin belirlenmesi ve asfalt yol yapım işinin yapılması için gerekli işlemlerin tesis edilmesi hususunda SAMSUN BÜYÜKŞEHİR

BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idare tarafından

bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın BAŞVURANA ve SAMSUN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi