TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 9040-9040 |sayi|18745356-101.07.05-E.18745356-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/1763 2017/ 1763
KARAR TARİHİ : 09/08/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Milli Eğitim Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Şartlı tahsis edilen lojmanın tahliyesinin durdurulması talebi
BAŞVURU TARİHİ : 08/03/2017 8.3.2017
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 08/ 03/ 2017 tarihinde yapılan başvuruda başvuran , 25/ 10/ 2016 tarih
ve sayılı lojman tahsisi kararı ile “ 2 yıldan az, 5 yıldan fazla olmamak” şartıyla kendisine geçici olarak lojman tahsisi yapıldığını, ancak iki ay sonra İl Milli Eğitim Müdürlüğünün 26/ 12/ 2016 tarih ve sayılı yazısı ile lojmanı tahliye etmesinin istendiğini, kendisinin en az 2 yıl oturmak şartıyla kredi çekerek lojman boyama ve taşınma masrafında bulunduğunu, yapılan iş ve işlemlerin plan ve program dahilinde yapılmadığını, hiçbir tedbir alınmadığını, Milli Eğitim
Bakanlığından görüş sorulmadığını, Milli Eğitim Bakanlığının 2012/ 08 sayılı Genelge’sinin 11 inci maddesine aykırı hareket edildiğini, bu durumun hukuk devletini oluşturan “belirlilik”, “istikrar”, “öngörülebilirlik” ve “haklı beklenti” ilkelerine aykırılık teşkil ettiğini, lojman yıkım kararı alındıktan sonra lojman giriş işlemlerinin durdurulması ve en son giren kişinin süresi dolduktan sonra yıkım işleminin yapılması gerektiğini belirterek mağduriyetinin giderilmesi talebiyle
Kurumumuza başvurmuştur .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 14/ 04/ 2017 tarihli ve E . sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben gönderilen
Milli Eğitim Bakanlığının 18/ 05/ 2017 tarihli ve E . sayılı ve 20/ 06/ 2017 tarihli ve
E . sayılı yazılarında özetle :
1 / 62.1) Kamu Konutları Yönetmeliğinin Kurum ve Kuruluşlarca Karşılanacak İşletme, Bakım ve
Onarım Giderleri başlıklı 26 ncı maddesinin son bölümünde; “Konutta oturanların kurumlarının muvafakatim almadan yaptıkları onarım giderleri ödenmez” denildiği, lojmanların bakım, onarım ve bunlara ait giderlerin gerek kurum tarafından, gerekse oturanlar tarafından kuruma başvurulması neticesinde, kurumların ilgili birimlerinin teknik elamanlarınca yerinde inceleme yapılması, keşif özeti çıkarılması ve rapor tutulması sonucunda, kurumun ilgili bütçe tertibinden ödenmesi gerektiği,
2.2) Bakanlığın 2012/ 08 sayılı Taşra Teşkilatı Komu Konutları Tahsis Genelgesinin II ‘inci
maddesinde şartlı olarak tahsis yapılabileceği hükmü bulunduğu, adı geçene yapılan tahsisin şartlı/geçici olarak yapıldığı,
2.3) Gaziantep Valiliği’nin ilgi yazısı ve eklerinin incelenmesinden; Gaziantep İli, Şahinbey İlçesi,
Mahallesinde Temel Eğitim Kurumu ihtiyacının had safhada olduğu, bölgede bulunan
İstiklal İlkokulu ile İstiklal Ortaokulunun aynı binada ikili eğitim yaptığı ve öğrenci sayısının fazla olduğu, İstiklal İmam Hatip Ortaokulunda öğleden sonra Suriyeli öğrencilerin eğitim yaptığı ve
İstiklal İmam Hatip Ortaokuluna öğrenci talebinin fazla olmasından dolayı sınıf sorunu yaşandığı, bu durumun, kaliteli eğitim-öğretim hizmeti verilmesini engellediği, bu nedenle öğrenci sayısı göz önüne alındığında İstiklal İmam Hatip Ortaokulu için ek 12 derslik, İstiklal İlkokulu için ise 32 derslik yapılmasının önem kazandığı , İl Maarif Müfettişlerince yapılan incelemede lojmanların bulunduğu bölgede had safhada okul ihtiyacının bulunduğu, okul için uygun başka bir alanın da bulunmadığının rapor edildiği, eğitim-öğretim hizmetindeki zorluk ve aksamaların önüne geçebilmek için, lojmanların yıkılarak derslik yapılmasının Bakanlıkça da uygun olarak değerlendirildiği , okul yapılmak üzere yıkılacak olan lojmanlarda ikamet edenler için ise, boş lojman olduğu taktirde İl Konut Tahsis Komisyonunca değerlendirilip tahsis yapılacağı,
2.4) Söz konuşu lojman binalarına İlişkin 6306 Sayılı Kanun Kapsamında Riskli Yapıların Tespit
Esaslarına Göre Deprem Performans Analizi, Riskli Bina Tespiti ve Hesap Raporu hazırlandığı, raporda; “ …binanın tüm yönlerde riskli olduğunun tespit edildiği, binanın yapım yılı göz önüne alınarak ve gerekli saha çalışmaları neticesinde günümüz şartname ve yönetmelikten çok farklı bir yöntemle yapıldığı ve her iki durumda da binanın riskli çıktığı ” belirtilerek, “binanın beton mukavemet değeri ortalama değerlerde olsa da, düşey donatı oranının çok düşük olması binanın maliyet açışından verimli bir güçlendirme yapılmasını engellemektedir . Bunun yerine binanın yıkılarak; yeni bir bina yapılması uygun olacaktır …” denildiği, Her iki halde de söz konusu binaların bir an önce tahliye edilmesinin gerektiğinin mütâlaa edildiği, açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında ; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde
2 / 6bulunmakla görevlidir .”,
5) 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu’nun “Oturma süreleri” başlıklı 4’üncü maddesinin
ikinci fıkrasında; “Sıra tahsisli konutlarda ise oturma süresi beş yıldır . Ancak; bu sürenin tamamlanmasından sonra konuttan yararlanacak başka birinin olmaması halinde, belli bir süre verilmeksizin ve şartlı olarak oturmaya devam edilmesine izin verilebilir .”
5.1) 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu’nun “ Konuttan çıkma” başlıklı 7 nci maddesinin (b)
bendinde; “ Sıra tahsisli konutlarda oturanlar; beş yıllık oturma süresinin bitiminden itibaren onbeş gün veya yararlanacak başka biri olmaması nedeniyle oturmaya devam etmesine izin verilmiş ise çıkması için idarece yapılan tebligat tarihinden itibaren bir ay içinde , emeklilik, istifa, başka bir yere nakil ve her ne sebeple olursa olsun memuriyet sıfatı kalkanlar ilişiklerinin kesildiği tarihten itibaren iki ay içinde konutlardan çıkmak zorundadırlar”,
6.1) 27/ 03/ 2012 tarihli ve 28246 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu
Konutları Yönetmeliği’nin “Sıra Tahsisli Konutların Tahsis şekli” başlıklı 9’uncu maddesinin üç ve dördüncü fıkralarında; “Konutların herhangi bir nedenle boşalması halinde fiilen boşaltıldığı tarihten itibaren en geç ( 30) gün içinde Yönetmelik hükümlerine göre hak sahiplerine tahsis edilmesi gerekir .
Türk Silahlı Kuvvetleri personeli hariç, bu maddenin birinci fıkrası uyarınca hak kazananlardan, bulunduğu ülke, merkez, bölge, il veya ilçe ayrımı yapılmaksızın daha önce Yönetmelikte belirtilen oturma süresince veya daha fazla süre konutta oturanlara, konut tahsis edilemez . Bu durumda olanlara tekrar konut tahsisi, mevcut talepler karşılandıktan sonra, kalan boş konut olursa
Yönetmelik esaslarına göre yapılır . “
6.2) Kamu Konutları Yönetmeliği’nin “Kurum ve Kuruluşlarca Karşılanacak İşletme, Bakım
ve Onarım Giderleri” başlıklı 26’ıncı maddesinin son fıkrasında; “Konutta oturanların kurumlarının muvafakatını almadan yaptıkları onarım giderleri ödenmez .”
6.3) Kamu Konutları Yönetmeliği’nin Yönetmeliğin “Konut tahsis edilenler tarafından
karşılanacak giderler” başlıklı 28’inci maddesinin (b) bendinde; “Küçük bakım ve onarım giderleri (Kiracı tarafından kırılan camların takılması, bozulan muslukların değiştirilmesi veya tamir edilmesi ve benzeri işler gibi) ile kötü kullanımdan dolayı meydana gelen zarar ve ziyan giderleri, ……
Konut tahsis edilenler tarafından karşılanır .”, hükümleri yer almaktadır .
7) Maliye Bakanlığınca 01/ 02/ 2012 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 339 sayılı Milli Emlak
Genel Tebliği’nin Ek:4 sayılı cetvelinde, konutlarda oturanlarca karşılanacak giderler, Ek:5 sayılı cetvelinde ise, kamu kurum ve kuruluşlarınca karşılanacak giderler tek tek sayılmak suretiyle belirlenmiştir .
Aynı sayılı Tebliğin “NOT” bölümünde ise; 1- Malzemeler kullanım ömürleri sonunda yapılacak incelemeler neticesinde teknik personel tarafından tanzim edilecek rapora göre değiştirilir veya kullanıma devam edilir .
2- Kullanım ömrünü tamamlamış sorunlu malzemeler kullanıcı hatasından kaynaklanmaması ve yetkili personel tarafından teknik rapor düzenlenmesi şartıyla kamu idareleri sorumluluğunda onarılır veya değiştirilir . …. hükümlerini amirdir .
8) Milli Eğitim Bakanlığının 2012/ 08 sayılı Taşra Teşkilatı Kamu Konutları Tahsis Genelgesinin 11
3 / 6inci maddesinde, tahsisler yapıldıktan sonra boş konut bulunması halinde, Hazinenin gelir kaybına
neden olmamak bakımından, ( 2) yıldan az ( 5) yıldan fazla olmamak üzere şartlı olarak tahsis yapılabileceği belirtilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ MUSTAFA ÖZYAR’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran, “ 2 yıldan az, 5 yıldan fazla olmamak” şartıyla kendisine geçici olarak tahsis edilen
lojmandan, tahsisten sadece iki ay sonra tahliyesinin talep edilmesinin hukuk devletini oluşturan
“belirlilik”, “istikrar”, “öngörülebilirlik” ve “haklı beklenti” ilkelerine aykırılık teşkil ettiğini belirterek, lojman yıkım kararı alındıktan sonra lojmana giriş işlemlerinin durdurulması ve en son giren kişinin süresi dolduktan sonra yıkım işleminin yapılması gerektiğini belirterek mağduriyetinin giderilmesi talebiyle Kurumumuza başvurmuştur .
11) Gaziantep İl Milli Eğitim Müdürlüğüne ait sıra tahsisli lojman dairesi, lojman sıralamasında talep
eden personel bulunmadığından “ 2 yıldan az 5 yıldan fazla olmamak” şartıyla lojman dairesinin boş kalmaması ve tahrip olmaması için geçici oturma talebinde bulunan başvurana, bu süre aralıklarında hak sahiplerinden talep geldiği takdirde herhangi bir istekte bulunmamak ve 15 gün içinde lojmanı derhal boşaltmak kaydıyla 25/ 10/ 2016 tarihinde geçici olarak tahsis edilmiştir . Ancak İl Milli
Eğitim Müdürlüğünün 26/ 12/ 2016 tarih ve 14577295 sayılı lojman tahliye yazılarında 20/ 05/ 2016 ve 02/ 11/ 2016 tarihli Maarif Müfettişleri Başkanlığının yazısı ile 24 derslikli ortaokul yapılması planlandığından lojmanların ivedilikle boşaltılması talep edilmiştir .
12) Somut olayımızda uyuşmazlık, daha önce sıra tahsisli konutlarda 5 yıl oturmuş olan ve bu
suretle lojmandan bir kez yararlanmış olan başvuranın, talep eden başka hak sahibi olmaması üzerine şartlı olarak yapılan lojman tahsisi üzerinden tam iki ay geçtikten sonra idarece söz konuşu yerleşim yerindeki derslik ihtiyacı gerekçe gösterilerek tahliye talebinde bulunulmuş olmasından kaynaklanmaktadır . Her ne kadar derslik ihtiyacına yönelik ilk rapor 20/ 05/ 2016 tarihinde düzenlenmiş ise de nihai karar alınıncaya kadar, bu süreç boyunca idareye tahsis edilen lojmanların boş bırakılmaması adına ilgili personele lojman tahsisine devam edildiği anlaşılmaktadır .
13) Başvuran en az 2 yıl oturacağı şartıyla lojman boyama ve taşınma masrafında bulunduğunu
belirterek, lojmanda oturan personelin mağdur edilmemesi için herkes süresini doldurduktan ve tahliye ettikten sonra yıkım işlemlerinin yapılması talebinde bulunmuştur . İdarenin cevabi yazısında , İl Maarif Müfettişlerince yapılan incelemede lojmanların bulunduğu bölgede had safhada okul ihtiyacının bulunduğu, okul için uygun başka bir alanın da bulunmadığının rapor edilmesi üzerine okul yapılmak üzere lojmanların yıkılacağı, yıkılacak olan lojmanlarda ikamet edenler için ise, boş lojman olduğu takdirde İl Konut Tahsis Komisyonunca değerlendirilip tahsis yapılacağı bildirilmiştir . Ayrıca idare tarafından 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi
Hakkında Kanun kapsamında risk raporu alınmış olup bina riskli bulunmuştur . İl Milli Eğitim
Müdürlüğünün 12/ 05/ 2017 tarihli yazısında deprem dayanıklılık testi raporu dikkate alınarak en son 15/ 06/ 2017 tarihinde lojmanların yıkılmasının planlandığı belirtilmiştir . Bu açıklamalar çerçevesinde, başvuranın tahsis tarihinden itibaren 2 yıllık süreyi doldurduktan sonra tahliye edilmesi talebinin karşılanması mümkün değildir .
4 / 614.) Başvuranın en az 2 yıl oturacağı düşüncesiyle yaptığı lojman boyama ve taşınma masraflarının
karşılanıp karşılanamayacağı hususu incelendiğinde; Kamu Konutları Yönetmeliğinin 26 ncı maddesinde kurum ve kuruluşlarca karşılanacak işletme, bakım ve onarım giderlerinin tek tek sayılmak suretiyle belirtildiği, aynı maddenin son fıkrasında ise konutta oturanların kurumlarının muvafakatını almadan yaptıkları onarım giderlerinin ödenmeyeceği nin açıkça hüküm altına alındığı, öte yandan 339 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin Ek :4 sayılı cetvelinde, konutlarda oturanlarca karşılanacak giderlerin, Ek :5 sayılı cetvelinde ise, kamu kurum ve kuruluşlarınca karşılanacak giderlerin tek tek sayılmak suretiyle belirlendiği, aynı sayılı Tebliğin “NOT” bölümünde ise, kullanım ömrünü tamamlamış sorunlu malzemelerin kullanıcı hatasından kaynaklanmaması ve yetkili personel tarafından teknik rapor düzenlenmesi şartı ile kamu idareleri sorumluluğunda onarılıp değiştirileceğinin kurala bağlandığından başvuran tarafından yapıldığı belirtilen boya, bakım ve onarım masraflarının karşılanması hukuken mümkün değildir . Zaten başvuran tarafından söz konusu giderlere ilişkin bir belge sunulmamış ve bu yönde özel bir talep iletilmemiştir . Taşınma masrafları konusunda ise mevzuatta bir düzenleme yer almamakta olup, mevcut uygulama taşınma masraflarının kendilerine konut tahsis edilenler tarafından karşılanmasıdır .
15) Anayasa Mahkemesinin 31/ 01/ 2013 tarih E. 2011/ 45 K . 2013/ 24 sayılı kararında da
belirtildiği üzere; “Hukuk devleti ilkesi idarenin “belirlilik”, “istikrar”, “öngörülebilirlik” ve
“haklı beklenti” ilkelerine uygun davranmasını içermektedir . Buna göre, idarenin vatandaşların güvenini boşa çıkaracak uygulamalardan kaçınması gerekir . Hukuk devletinde idareden beklenen, açık ve güvenilir olma yükümlülüğüne uygun davranmasıdır . Haklı beklenti, idarenin ister bir taahhüt, isterse uzun süren bir uygulamasına güvenerek olsun, bireylerin bir çıkarları ya da lehlerine olan bir sonuca ulaşabileceklerini ya da edinebileceklerini ümit etmelerini ifade eder .” En az 2 yıl oturma şartını içeren tahsis kararı üzerine, kurulu düzenini bozarak lojmana taşınmak için boya ve taşınma masrafı yapan başvuranın bu güveninin boşa çıkartılmaması gerekli ise de ; İdarece sunulan belgeler ve yapılan açıklamalardan, başvuranın lojmanı tahliye etmesi kendi can ve mal güvenliği açısından zorunludur . Bir üst paragrafta açıklandığı üzere, boya ve taşınma masraflarının idare tarafından karşılanması da mevzuat gereği mümkün değildir . Ayrıca başvuranın tahsis tarihinden tahliye tarihine kadar yedi ay süreyle lojmanda ikamet ettiği ve daha önce de 5 yıl süreyle sıra tahsisli lojmandan faydalandığı anlaşıldığından, hakkaniyet gereği idareden başvurana ödeme yapmasının beklenemeyeceği değerlendirilmiştir .
16) Başvuranın 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un
5 inci maddesi ve bu Kanunun Uygulama Yönetmeliği’nin 16 ıncı maddesi hükümleri uyarınca riskli
yapı olarak tespit edilen yapılardaki hak sahiplerine yapılacak olan kira yardımından yararlanma talebinin ise ilgili hükümlerde yer alan şartların gerçekleşmesi halinde, gerekli belgelerle temin edilerek müracaat edilmesi halinde ilgili Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce değerlendirilmesi gerekmektedir .
17) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; “ 2 yıldan az, 5 yıldan fazla olmamak”
şartıyla kendisine geçici olarak lojman tahsis edilen başvuranın, lojman yıkım kararı alındıktan sonra lojmana giriş işlemlerinin durdurulması ve en son giren kişinin süresi dolduktan sonra yıkım işleminin yapılması talebinin idarece reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
5 / 6Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim
ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Milli Eğitim Bakanlığı tarafından Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, idarenin başvuru konusuna ilişkin işlemlerinde ‘ kanunlara uygunluk ’, ‘ makul sürede karar verme ’, ‘ hesap verilebilirlik ’, ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarece sunulan belgelerden ilk olarak 20/ 05/ 2016 tarihli Maarif Müfettişleri Başkanlığının yazısı ile
24 derslikli ortaokul yapılması planlaması yönünde inceleme başlatılmış olmasına rağmen,
25/ 10/ 2016 tarihli lojman tahsisinden önce başvurana yazılı ya da sözlü bir bilgilendirme yapılmadığı anlaşıldığından, “açıklık”, “şeffaflık ” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ’ ilkelerine uyulmadığı anlaşılmış olup, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) ) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Gaziantep İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi