Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuru, elektrik sayacının arızalanması nedeniyle yapılan ek tüketim tahakkukuna ilişkin şikayetleri kapsamaktadır. Başvuran, 27 Temmuz 2017 ile 22 Ocak 2018 tarihleri arasında 1004 kWh ek tüketim tahakkuk ettirildiğini ve bu süreçte sayaç muayenesinin arızalı besleme devresi nedeniyle yapılamadığını belirtmiştir. Ayrıca, 418 TL’lik ek tüketim faturasının, yönetmeliğe aykırı olarak belirli dönemlerdeki ortalama tüketim üzerinden hesaplandığını iddia etmektedir. Başvuran, solunum cihazı kullandığı için elektriğinin kesilmemesi gerektiğini vurgulayarak, ek fatura tutarının iptal edilmesini talep etmiştir.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) ve Enerjisa, başvuranın itirazlarını incelemiş ve sayaç arızasının tespit edilmesi sonrasında yapılan tahakkuk işleminin hatalı olduğunu kabul etmiştir. EPDK, geçmiş dönem tüketim değerlerinin dikkate alınarak yeniden hesaplama yapılması gerektiğini belirtmiş ve başvuranın talebinin bir kısmını kabul etmiştir. Ancak, başvuranın ek tüketim faturasının iptali talebi reddedilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebi kısmen kabul edilirken, süreçte hukuki güvenlik ilkesine uyulmadığına dair önerilerde bulunulmuştur.

Bu karar, başvuranın haklarının korunması açısından önemli bir adım olarak değerlendirilmekte, aynı zamanda enerji dağıtım şirketlerinin süreçlerini daha titiz yürütmeleri gerektiği vurgulanmaktadır.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/6693-S.20.10627

BAŞVURU NO : 2019/19011

KARAR TARİHİ : 29/04/2020

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU

BAŞKANLIĞI

ENERJİSA ELEKTRİK PERAKENDE SATIŞ A.Ş

ENERJİSA ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş.

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, elektrik sayacının arızalanması üzerine değiştirilmesi ve ek tüketim tahakkuk ettirilmesi ile ilgili şikayetleri hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 01/11/2019

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1) Kurumumuza tarihinde e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda

; 27/07/2017-22/01/2018 tarihleri arası için 1004 kWh ek tüketim tahakkuk ettirildiğini, sayaç muayenesinde besleme devresinin arızalı olmasından ötürü doğruluk, okuma ve tahakkuk hatası kontrollerinin yapılamadığının rapor edildiğini, böylesi bir arızanın neden hemen tespit edilememesinin anlaşılamadığını, diğer yandan yönetmeliğe uyulmayarak 418

TL’lik ek tüketim faturasının enerji tüketiminin en fazla olduğu Ocak-Şubat aylarına göre ortalama alınarak belirlendiğini ve aradan neredeyse 1 yıl geçtikten sonra gönderildiğini, son olarak aldığı ‘kesme ihbarnamesinde’144 TL’lik borcu nedeniyle sözleşmenin feshedileceğinin ve/veya elektriğinin kesileceğinin bildirildiğini, ancak hayati öneme haiz solunum cihazı kullandığından Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin 52 nci maddesi gereği bunun yapılmaması gerektiğini ifade etmekte ve mevcut yönetmelik ve sözleşmelere bütünüyle aykırı çıkarılan 418

TL’lik ek tüketim faturasının, daha önce fazla tüketim yaptığı tespit edilen sayaç değerlerindeki ilave ücretlendirmeye karşılık olarak iptal edilmesini ve solunum cihazı kullandığından borcu gerekçe gösterilerek elektriğin kesilmemesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) Kurumumuzun 12/11/2019 tarihli ve sayılı yazısıyla Enerji Piyasası Düzenleme

Kurumu (EPDK) Başkanlığından ve Enerjisa Enerji A.Ş.’den (Başkent Elektrik

Perakende Satış A.Ş. ve Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş.’den) bilgi-belge talebinde bulunulmuş olup;

2.1) EPDK Başkanlığının 10/02/2020 tarihli cevabi yazısında; “Bahsi geçen tüketici

tarafından Kurumumuza muhtelif tarihlerde yapılan başvurular ile tarafına yapılmış olan ek tahakkuk işlemine itiraz edilmiş, bu kapsamda yapılan başvuruda yer alan şikâyet ve iddia konularının elektrik piyasası mevzuatı çerçevesinde çözüme yönelik olarak titizlikle incelenmesi, uygulamaya esas teşkil eden talep konusu işlemlerin hukuki dayanağının ve gerekçelerinin, tamamlayıcı bilgi ve belgeler ile açıklığa kavuşturulmuş şekilde incelenmesi hususunda ekte de yer alan gerekli yazışma ve incelemeler Kurumumuz tarafından yapılmıştır.

Şikâyet konusu ek tahakkuk işlemine dair düzenleme, 30 Mayıs 2018 tarih ve 30436 sayılı

Resmi Gazete’de yayımlanmış olan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin

“Sayacın doğru tüketim kaydetmediği hallerde tüketim miktarının tespiti” başlıklı 37 nci maddesinde … yer almaktadır. İlgili lisans sahibi şirketle yapılan yazışmalar neticesinde; – Tüketicinin sayacının Temmuz 2017 ile Ocak 2018 arasında tüketim kaydetmediği, – Bu kapsamda Bilim Sanayi İl Müdürlüğü tarafından sayacın arızalı olduğunun tespit edildiği, – Tüketicinin kullanım yerinde bulunmadığını iddia ettiği dönem hesaplama dışında bırakılmak suretiyle yukarıda yer alan hüküm çerçevesinde 09/11/2017-22/01/2018 tarihleri arasındaki tüketimi içerecek şekilde faturalama yapıldığı görülmektedir. Diğer taraftan tüketici sayaç değişim işlemi ile ek tahakkuk faturalama işlemi arasında geçen sürenin mevzuata uygun olmadığından bahsetmekte olup söz konusu sayaç söküm ve sayaç raporunun alınması işlemi 8

Mayıs 2014 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmış olan Mülga Elektrik Piyasası Tüketici

Hizmetleri Yönetmeliği kapsamında yapılmış olup mezkur Yönetmelikte sayaç raporunun alınması ile faturalama işleminin gerçekleştirilmesine dair bir süre tanımlaması bulunmamaktadır. Bunun yanında tüketici tarafından yine ekte yer alan başvuru ile uyku apnesi sağlık sorunu nedeniyle Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin 52 nci maddesi ile tanınan haklardan faydalanma talebinde bulunulmuş olup bu çerçevede yapılması gereken işlemlere dair tüketici Kurum cevabi yazısı ile bilgilendirilmiştir. Son olarak tüketici tarafından

Kurumumuza 19/01/2020 tarihinde yeni bir başvuruda bulunulmuş olup söz konusu başvurunun incelemesi Kurumumuz tarafından devam etmektedir.”;

2.2) Başkent Elektrik Perakende Satış A.Ş.’nin 03/12/2019 tarihli yazı ve eklerinde; “ …

sayacın arızalı olduğu dönem 17 Temmuz 2017-22 Ocak 2018 tarihleri arasıdır. Yönetmelik gereği geriye dönük en fazla 180 günlük süreye fatura yapılması gerektiğinden yapılan hesaplamada 27 Temmuz 2017-22 Ocak 2018 tarihleri arası 180 günlük süre dikkate alınmıştır.

Tahakkuk işlem tarihinde, sayacın arızalı olduğu tarihlerden geriye dönük geçmiş aynı dönem tüketimler sistemsel bir hata nedeniyle ulaşılamadığından yine EPTHY’nin 37. maddesindeki düzenlemeye uygun olarak sayaç değişim tarihinden sonraki ödeme bildirimine esas ilk iki tüketim dönemine ait günlük ortalama tüketim değerleri dikkate alınarak hesaplama yapılmıştır.

Buna göre müşterimize 1.004,50 kWh ek tüketim karşılığı 418,10 TL’lik bir ek tahakkuk yapılmıştır. Fakat sonradan yaptığımız incelemede bu hesaplamanın hatalı olduğu ve müşteriye bu dönemler esas alınarak yapılması gereken hesaplamanın aslında 1.909,983 kWh ek tüketim şeklinde olması gerektiği anlaşılmıştır. Bu hesaplama 37. maddeye uygun olarak sayaç değişim tarihinden sonraki ödeme bildirimine esas ilk iki tüketim dönemine ait günlük ortalama tüketim değerleri dikkate alınarak 23 Ocak 2018-19 Mart 2018 tarih aralığı için yapılmış olup buna göre tahakkuk eden fatura bedeli de 795,05 TL’dir.

29 Mart 2019 tarihli yazıda tüketicinin aynı döneme ait sağlıklı ölçülmüş geçmiş dönem tüketim

değerlerine göre hesaplama yapılması talep edilmiştir. İlgi yazı doğrultusunda yapılan hesaplama sonucu sayacın arızalı olduğu 27 Temmuz 2017-22 Ocak 2018 tarihler arası 180 günlük süreye sayacın tüketimleri doğru kaydettiği 20 Temmuz 2016-17 Ocak 2017 tarihleri arası ihtilafsız geçmiş aynı dönem tüketimler dikkate alınarak yapılan hesaplamada 1.929,11 kWh ek tüketim oluşmakta ve fatura bedeli de 803,01 TL’dir.

29 Mart 2019 tarihli yazınızdaki bir diğer talep olan su tüketim faturaları da dikkate alınarak

yapılan değerlendirmede; 2017/Temmuz-Ağustos-Eylül dönem su tüketimleri de 4m3-1m31m3 olduğu, elektrik tüketimim baz alınan 2016/Temmuz-Ağustos-Eylül dönem su tüketim miktarlarının da 2m3-2m3-1m3 olduğu, aynı dönemlerdeki günlük elektrik tüketim ortalamalarının 5,89 kWh-7,86 kWh-8,48 kWh olduğu, 1 m3 su tüketimi yapılan dönemde daha yüksek elektrik tüketimi (günlük 8,48 kWh) yapıldığı görülmektedir. Dolayısıyla müşterimizin il dışında olduğu 2016 ve 2017 yılı aynı dönem su tüketimlerinin benzer olduğu görülmüştür.

Buna göre sayacın tüketimleri doğru kaydettiği 20 Temmuz 2016-17 Ocak 2017 tarihler arası geçmiş aynı dönem tüketimleri baz alınarak yapılan 803,01 TL tutarlı 1.929,11 kWh ek tüketim hesabının su tüketim değerleri ile de uyumlu olduğu görülmektedir.

Sonuç olarak müşterimizin itirazda bulunduğu 418,10 TL tutarlı 1.004,50 kWh ek tüketim müşteri lehine hatalı oluştuğu ilgi yazılar doğrultusunda yapılan tahakkuk işlemleri sonucu

EPTHY’nin 37. maddesine uygun olan hesaplamanın, sayaç değişim tarihinden önce sayacın tüketimleri doğru kaydettiği 20 Temmuz 2016-17 Ocak 2017 geçmiş aynı dönem tüketim değerleri dikkate alınarak yapılan 803,01 TL’lik bedel olduğu ve tahakkuk işleminin buna göre yapılması gerektiği değerlendirilmekle birlikte konu hakkında Kurumunuzun Şirketimizle paylaşacağı değerlendirmeye göre işlem yapılacaktır.”;

2.3) Başkent Elektirk Dağıtım A.Ş.’nin 27/04/2020 tarihli yazısında; “… 30 Mayıs 2018

tarih ve 30346 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Tüketici

Hizmetleri Yönetmeliği’nin 51 inci maddesinin 1 inci fıkrasında yer alan; “Sayacın arızalanması veya ölçme hassasiyetinden şüphe edilmesi halinde, ilgili tüzel kişi veya tüketici tarafından sayacın kontrolü talep edilebilir. Bu talep, dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi tarafından 11/01/1989 tarihli ve 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu hükümleri çerçevesinde karşılanır.” hükmü kapsamında müşterimizin sayacı 23/01/2018 tarihinde arızalı olması sebebi ile

Şirketimizce 23/01/2018 tarihinde değiştirilmiştir.

Müşterimizin sayaç arızasının tespit edilmesi akabinde arızalı sayacı yenisi ile değiştirilmiştir.

Sayaç arızalarının müşteri memnuniyeti açısından önemli bir konu olması sebebi ile erken tespit edilmesi amacı ile Şirketimizce süreç çalışmaları devam etmektedir. Müşterimizin sayacının 23/01/2018 tarihinde değiştiği ve akabinde kontrol için sayacın Sanayi ve Teknoloji İl

Müdürlüğüne iletildiği ve ilgili müdürlük tarafından sayaç raporunun 16/04/2018 tarihinde

Şirketimize tebliğ edildiği anlaşılmıştır. 4000266052 numaralı tesisattan sökülen 82517148 seri numaralı sayaca Bilim Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğünce yapılan muayenesi sonucunda sayacın bozuk olduğu rapor edilmiştir. Arızalı olduğu beyan edilen sayaca ilişkin ek tahakkuk işlemleri ilgili tarihte yürürlükte olan 08 Mayıs 2014 tarihli Elektrik Piyasası Tüketici

Hizmetleri Yönetmeliği’nin 14. maddesinde yer alan hükme uygun olarak 08/08/2019 tarihinde gerçekleşmiştir. Yapılan tahakkuk incelemesi sonucu sayacın hiç tüketim kaydetmediği 27/07/2017 ile 22/01/2018 döneminde, yeni takılan sayacın 23/01/2018 ile 19/03/2018 tarihleri arası faturalamaya esas ilk iki dönem tüketim baz alınarak 1.984,260 kWh ek tüketim yapılmıştır. Ek tüketim sisteme sehven 1.004,50 kWh olarak kaydedilerek ilgili tarihler arasında KDV dahil 418,10 TL olarak fatura edilmiştir. Sayaç arızasına istinaden görevli tedarik şirketi tarafından ek tahakkuk ve faturalama işlemleri 08/08/2019 tarihinde gerçekleşmiştir…

Ayrıca, yapılan incelemelerde, müşterimizin BPAP solunum cihazını kullandığına dair geçerliliği olan resmi belgeler ile Şirketimize 15/04/2019 tarihinde 9230560465 numaralı kayıt ile müracaat ettiği, söz konusu müracaata istinaden müşterimizin tesisatına 16/04/2019 tarihinde kesilemez blokajı koyulduğu tespit edilmiştir.” şeklinde cevapların verildiği görülmüştür.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu

denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”

4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun

görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

5) 30/05/2018 tarihli ve 30436 sayılı Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri

Yönetmeliği’nin;

5.1) “Sayaç okuma ve okuma bildiriminin içeriği” başlıklı 32 nci maddesinin birinci

fıkrasında; “(1) Sayaçlar, en az 25 en fazla 35 günlük dönemlerle dağıtım şirketi tarafından her takvim ayında bir defa okunur. Bu okuma aylık okuma olarak değerlendirilir…”

5.2) “Ödeme bildirimi/faturalama içeriği, gönderimi, süresi ve yöntemi” başlıklı 34 üncü

maddesinin sekizinci fıkrasında; “… (8) Ödeme bildirimi veya fatura tutarına itiraz öncelikle tedarikçiye yapılır.”

5.3) “Faturalarda ve faturalandırmaya esas unsurlarda hata tespiti” başlıklı 36 ncı

maddesinde; “(1) Bu madde kapsamındaki hatalar; çarpan hatası, sayacın hatalı okunması ve tüketim miktarının hatalı hesaplanmasına bağlı dağıtım şirketi kaynaklı ya da yanlış tarife ile diğer bedellerin hatalı hesaplanmasına bağlı tedarikçi kaynaklı hatalardır. Mükerrer ödeme bildirimi de bu fıkra kapsamında değerlendirilir. (2) Bu madde kapsamındaki hatalara karşı, tüketici tarafından ödeme bildiriminin yapıldığı tarihten itibaren bir yıl içerisinde tedarikçiye itiraz edilebilir. İtirazın yapılmış olması ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. İtiraza konu tüketim bedeli ile tüketicinin bir önceki tüketim döneminde ödemiş olduğu tüketim bedeli arasındaki farkın yüzde otuzdan fazla olması durumunda tüketici, bir önceki dönem tüketim bedeli kadarını son ödeme tarihine kadar ödeyebilir. Bu durumda tüketiciye 35 inci madde hükümleri uygulanmaz. (3) İtiraz, tedarikçi tarafından başvuru tarihini izleyen en geç 10 iş günü içerisinde incelenerek sonuçlandırılır. (4) İtirazın dağıtım şirketini ilgilendiren hususlarla ilgili olduğunun tespit edilmesi halinde, itiraz tedarikçi tarafından geliş tarihinden itibaren 2 iş günü içerisinde dağıtım şirketine iletilir. Dağıtım şirketi itirazın kendisine ulaştığı tarihten itibaren 5 iş günü içerisinde inceleme sonuçlarını tedarikçiye bildirir. İnceleme sonuçları tedarikçi tarafından 3 iş günü içerisinde tüketiciye yazılı olarak bildirilir. (5) Bu madde çerçevesinde dağıtım şirketi veya ilgili tedarikçi tarafından hatalı tespitte bulunulduğu sonucuna varılması halinde; a) Yapılan hatalı tespitin giderilmesine ilişkin yapılacak işlemin dağıtım şirketinin ve/veya tedarikçinin lehine olması durumunda; 1) Tüketim miktarının hesabında esas alınacak süre; doğru bulgu ve belgenin bulunması halinde 180 günü, bulunmaması halinde ise 90 günü aşamaz. 2) Tüketici tarafından ödenecek tutar, tüketim miktarının hesabında esas alınacak süre içerisindeki ay sayısı kadar eşit taksitler halinde ödenir. Taksitlendirme yapılması halinde vade farkı alınmaz. Tüketicinin talebi olması halinde peşin olarak ödeme yapılabilir. Bu bent kapsamında yapılacak hesaplamalarda ve taksitlendirmede gecikme zammı uygulanmaz. b)

Yapılan hatalı tespitin giderilmesine ilişkin yapılacak işlemin tüketicinin lehine olması durumunda; tüketimdeki farklar, gecikme zammı ile birlikte, tüketicinin talebi halinde nakden ve defaten en geç 3 iş günü içinde, diğer hallerde mahsuplaşmak suretiyle ilgili tüketiciye iade edilir. Mahsuplaşmayı içeren ödeme bildiriminin düzenlenme tarihine kadar gecikme zammı uygulanır. c) Tüketimdeki farklar, kullanım dönemindeki tarifeler üzerinden hesaplanır. ç)

Yapılan tüketim hesabı dönemi içinde kalan, varsa daha önce yapılmış tüketim miktarları tenzil edilir. Önceden ödenmiş olan bedeller, faturaya yansıtılmaz. (6) Bu madde kapsamında tespit edilen tüketimdeki farklar sebebiyle, dağıtım şirketi ile tedarikçi arasında yapılması gereken işlemler hakkında 37 nci maddenin dokuzuncu fıkra hükümleri uygulanır.”

5.4) “Sayacın doğru tüketim kaydetmemesi halinde tüketim miktarının tespiti” başlıklı

37 nci maddesinde; “(1) Sayacın arızalanması veya ölçme hassasiyetinden şüphe edilmesi

halinde, tüketici veya dağıtım şirketi tarafından sayacın kontrolü talep edilebilir. Bu kapsamda sayacın, tüketicinin kusuru dışında herhangi bir nedenle eksik veya fazla tüketim kaydettiğinin ya da hiç tüketim kaydetmediğinin; a) Sayaç dışı bir unsurdan kaynaklanması ve bu durumun dağıtım şirketince yerinde yapılan incelemede teknik olarak tespit edilmesi, b) Sayaçtan kaynaklanması ve bu durumun Bilim Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğünden alınan sayaç muayene raporunda teknik olarak tespit edilmesi, durumlarında eksik veya fazla tüketime ilişkin hesaplama yapılır. (2) Bu madde kapsamında yapılan hesaplamalarda; öncelikle varsa sayaç muayene raporunda yer alan yüzdesel değer, yoksa tüketicinin aynı döneme ait sağlıklı olarak ölçülmüş geçmiş dönem tüketim değerleri, geçmiş dönem tüketimleri de bulunmuyorsa sayaç değişim tarihinden sonraki ödeme bildirimine esas ilk iki tüketim dönemine ait günlük ortalama tüketim değerleri dikkate alınarak hesaplama yapılır. Bu üç tespitin yapılamaması durumunda benzer özelliklere sahip kullanım yerlerinin tüketimleri dikkate alınarak geçmiş dönem tüketimleri hesaplanır. Kullanım amacı tarımsal sulama olan tüketicilerin hesaplamalarında, Tarım İl/İlçe Müdürlükleri ve resmi kurumlardan alınan belgeler ile yerinde yapılan tespitlere göre ürün belirlenerek, ürün karakteristiğine uygun hesaplama yapılabilir. (3)

Bu madde kapsamında düzenlenen faturaya esas süre, doğru bulgu ve belgenin bulunması halinde 180 günü geçemez. Söz konusu bulgu ve belgelerin bulunmaması halinde ise, faturaya esas sürenin başlangıcı olarak, sayaç mahallinde dağıtım şirketince gerçekleştirilmiş olan sayaç kontrol, mühürleme, kesme-bağlama, sayaç değiştirme işlemlerinden en son işlem tarihi esas alınır. Ancak bu süre hiçbir şekilde 90 günü geçemez. (4) Bu madde kapsamında, sayaç, sayaç değiştirme tutanağı düzenlenerek değiştirildiği tarihten itibaren en geç 10 iş günü içerisinde ilgili Bilim Sanayi İl Müdürlüğüne gönderilir. Bilim Sanayi İl Müdürlüğünden alınan rapora istinaden 10 iş günü içerisinde ilgili dağıtım şirketi tarafından eksik veya fazla tüketime ilişkin fark ve bu farka ilişkin belgeler ilgili tedarikçiye gönderilir. İkinci fıkra kapsamında sayaç değişim tarihinden sonraki ödeme bildirimine esas ilk iki dönem tüketim miktarının ortalaması alınarak hesaplama yapılması gerekiyorsa ilgili belgeler bu sürenin bitiminden itibaren 10 iş günü içerisinde tedarikçiye gönderilir. Tedarikçi eksik veya fazla tüketime ilişkin bildirimi 3 iş günü içerisinde faturalandırarak tüketiciye gönderir. (5) Bu madde kapsamında faturalamaya esas sürenin başlangıcı, ikili anlaşma veya perakende satış sözleşmesinin imzalandığı tarihten önceki bir tarih olamaz. (6) Bu madde kapsamında yapılan faturalama işleminde sayacın eksik tüketim kaydettiği dönem birim fiyatları kullanılır ve gecikme zammı uygulanmaz. Söz konusu miktar, faturaya esas alınan tüketim döneminin içerisindeki ay sayısı kadar eşit taksitler halinde ödenir. Taksitlendirme yapılması halinde vade farkı alınmaz. Yapılan tüketim hesabı dönemi içinde kalan, varsa daha önce yapılmış tüketim miktarları tenzil edilir. Eksik tüketim kaydedilen durumlarda, önceden ödenmiş olan bedeller, faturaya yansıtılmaz. (7) Bu madde kapsamında hesaplamalar sonucunda, fazla tüketim kaydedildiğinin tespit edilmesi halinde tüketimdeki farklar, kullanım dönemi birim fiyatlarıyla ve gecikme zammı ile birlikte, tüketicinin talebi halinde ve tercih ettiği ödeme yöntemine göre nakden ve defaten 3 iş günü içerisinde, ilgili tüketiciye iade edilir. Diğer hallerde mahsuplaşmak suretiyle ilgili tüketiciye iade edilir.

Mahsuplaşmayı içeren ödeme bildiriminin düzenlenme tarihine kadar gecikme zammı uygulanır. (8) Bu madde kapsamında hesaplamalara ilişkin EK-7’de yer alan form düzenlenir ve EK-7 formu ilgili tedarik şirketi tarafından ödeme bildirimi/fatura ile birlikte ya da ödeme bildirimi/fatura gönderilmeden önce tüketiciye gönderilir. Ayrıca kalıcı veri saklayıcısı ile de tüketiciler bilgilendirilir. (9) Bu madde kapsamında tespit edilen tüketimdeki farklar ile ilgili olarak, dağıtım şirketi ile tedarikçi arasında Dengeleme ve Uzlaştırmaya ilişkin mevzuat hükümleri uyarınca yapılması mümkün olan itiraz ve düzeltmeler söz konusu mevzuat hükümlerince gerçekleştirilir. Tüketimdeki farklar ile ilgili Dengeleme ve Uzlaştırmaya ilişkin mevzuat hükümleri uyarınca yapılması mümkün olmayan düzeltmeler ise ilgili tedarikçi ve dağıtım lisansı sahipleri arasında kesilecek faturalar ile gerçekleştirilir. (10) Periyodik bakım kapsamında değiştirilen sayaçlara ilişkin fark veya iade hesaplaması yapılmaz.”

5.5) “Elektriğin kesilmesi ve bağlanması” başlıklı 49 uncu maddesinin ikinci fıkrasında;

“(2) Tüketicilerin ikili anlaşmalarından kaynaklı borçları nedeniyle elektriği kesilemez. Ancak tedarikçi değişikliği gerçekleşmiş olsa bile, düzenlemeye tabi tarifeler yoluyla görevli tedarik şirketinden elektrik enerjisi ve/veya kapasite alan gerçek veya tüzel kişilerin bu kapsamdaki borçları nedeniyle elektriği kesilebilir.”

5.6) “Sayaç kontrolü” başlıklı 50 inci maddesinde; “(1) Sayacın arızalanması veya ölçme

hassasiyetinden şüphe edilmesi halinde, ilgili tüzel kişi veya tüketici tarafından sayacın kontrolü talep edilebilir. Bu talep, dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi tarafından 11/1/1989 tarihli ve 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu hükümleri çerçevesinde karşılanır. Sayacın doğru tüketim kaydettiğinin tespiti halinde sayaç kontrol bedeli talep sahibi tarafından karşılanır.

Tüketicinin sayaç kontrol talebinden itibaren 10 iş günü içerisinde ilgili dağıtım şirketi tarafından sayaç sökülerek değiştirilir. (2) 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu ve bu Kanuna ilişkin ikincil mevzuat çerçevesinde periyodik muayene sebebiyle değiştirilmesi gereken tüketici mülkiyetindeki sayaç, dağıtım şirketi tarafından ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenen standartları taşıyan ve dağıtım şirketi mülkiyetinde olan bir sayaç ile değiştirilir. Eski sayacın ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenen standartları taşıması halinde, söz konusu sayacın dağıtım şirketince tekrar kullanılabilmesi için periyodik muayeneden geçirilmesi zorunludur. (3)

Arızalanan, hasar gören veya ilgili mevzuat çerçevesinde değiştirilmesi gereken sayaç yerine dağıtım şirketi tarafından ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenen standartları taşıyan ve dağıtım şirketinin mülkiyetinde olan bir sayaç takılır. (4) Birinci fıkra kapsamında belirtilen bedeller dışında, bu madde kapsamında yapılacak sayaç değişimi ve diğer işlemler ile ilgili olarak, tüketiciden herhangi bir ad altında bedel talep edilemez ve tüm maliyetler ilgili dağıtım şirketi tarafından karşılanır. (5) Bu madde çerçevesinde yapılan işlemlerde kesme bağlama bedeli alınmaz. (6) Bu madde çerçevesinde sayacın yerinden sökülmesi durumunda; sökülen sayacın yerine dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi tarafından, asgari sökülen sayacın fonksiyonlarını yerine getirecek nitelikte bir sayaç takılır. Sökülen ve takılan sayaçlarla ilgili EK-6’da yer alan bilgileri içeren sayaç değiştirme tutanağı düzenlenir. Bu madde kapsamında tüketicinin mülkiyetindeki sayacın değiştirilmesi halinde, eski sayaç dağıtım şirketince, işletme ve bakım hizmetleri karşılığında, iz bedelle tüketiciden devralınır.”

5.7) “Tüketicilerin korunması” başlıklı 52 nci maddesinde; “(1) Dağıtım şirketleri elektrikle

çalışan diyaliz destek ünitesi, solunum cihazı ve benzeri mahiyette yaşam destek cihazlarına bağımlı olan ve destekleyici belgelere sahip tüketicilerin yazılı başvurusu halinde bu tüketicilerin yaşadığı kullanım yerlerine ait perakende satış sözleşmeleri ve ikili anlaşmaları kayıt altına alır. (2) Geçerli sağlık raporunu dağıtım şirketine ibraz eden söz konusu tüketicilerin usulüne uygun elektrik tüketimi nedeniyle oluşabilecek borçlarından dolayı elektrikleri kesilmez ve borcun ödenmesine ilişkin taksitlendirme talep edilmesi halinde taksitlendirme tedarikçiler tarafından yapılır. Taksitlendirme süresi azami dört aydır. (3) İlgili dağıtım şirketi tüketicinin elektriğinin kesilmemesi için tüketicinin tedarikçisi olan şirkete, raporun kendisine ibraz tarihinden itibaren 3 iş günü içinde bilgi vermekle yükümlüdür. (4) Dağıtım şirketi tüketiciye sağlık raporunun süresinin sona ereceğine ilişkin bilgilendirmeyi sağlık raporunun süresinin sona erme tarihinden en az 20 gün önce yapar. Tüketici ibraz ettiği sağlık raporunun süresinin sona erme tarihinden itibaren 30 gün içinde, geçerli raporunu dağıtım şirketine bildirmekle yükümlüdür. Söz konusu sürenin dolmasına rağmen raporunu ibraz etmeyen tüketiciler ilgili dağıtım şirketince tüketicinin tedarikçisine tüketiciye tanınan 30 günlük süreyi takip eden 3 iş günü içerisinde bildirilir ve tüketicinin elektriği mevzuatın düzenlediği hallerde kesilebilir. (5) Planlı elektrik kesintileri söz konusu olması durumunda bu tüketiciler elektrik dağıtım şirketleri tarafından tüketicinin belirlediği iletişim aracıyla öncelikle bilgilendirilirler.

(6) Plansız elektrik kesintileri söz konusu olması durumunda bu tüketiciler kesinti ile ilgili durum hakkında elektrik dağıtım şirketleri tarafından tüketicinin belirlediği iletişim aracıyla bilgilendirilirler.”

5.8) “Tüketicilerin bilgilendirilmesi ile tüketici hakları ve zararların tazmini” başlıklı 56

ncı maddesinin birinci ve altıncı fıkralarında; “(1) Dağıtım şirketi ile görevli tedarik şirketleri, tüketicilerin yeterli, güvenli, sürekli ve kolay bir şekilde hizmet almalarını ve hizmet seçeneklerini öğrenmelerini teminen, gerekli bilgilendirme faaliyetini, yerine getirmekle yükümlüdür… (6) Bu Yönetmelik hükümleri uyarınca elektrik enerjisi hizmeti alan tüketicilerin hakları ve zararlarının tazmini konusunda, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması

Hakkında Kanun hükümleri ile ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanır.”

6) Mülga 08/05/2014 tarihli ve 28994 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası

Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin;

6.1) “Sayacın hiç veya doğru tüketim kaydetmemesi halinde tüketim miktarının tespiti”

başlıklı 14 üncü maddesinde; “(1) Sayacın, tüketicinin kusuru dışında herhangi bir nedenle; a) Hiç tüketim kaydetmediğinin tespiti halinde varsa tüketicinin aynı döneme ait sağlıklı olarak ölçülmüş geçmiş dönem tüketimleri dikkate alınarak, yoksa, tespit tarihinden sonraki tüketicinin ödeme bildirimine esas ilk iki tüketim dönemine ait tüketimlerinin ortalaması alınarak geçmiş dönem tüketimleri hesaplanır ve fatura edilir. b) Doğru tüketim kaydetmediğinin tespit edilmesi halinde, 1) Sayacın eksik veya fazla tüketim kaydettiği miktarın sayaç dışı bir unsurdan kaynaklanması ve bunun dağıtım şirketince yerinde yapılan incelemede, teknik olarak tespit edilmesi durumunda bu tespit dikkate alınarak, 2) Sayacın eksik veya fazla tüketim kaydettiği miktarın elektrik sayaçları tamir ve ayar istasyonlarında teknik olarak tespit edilmesi durumunda söz konusu tespit dikkate alınarak, 3) (1) ve/veya (2)

numaralı alt bentlerde düzenlenen tespitin bulunmadığı durumlarda; varsa tüketicinin aynı döneme ait sağlıklı olarak ölçülmüş geçmiş dönem tüketimleri dikkate alınarak, yoksa, tespit tarihinden sonraki tüketicinin ödeme bildirimine esas ilk iki tüketim dönemine ait tüketimlerinin ortalaması dikkate alınarak, hesaplama yapılır ve fark tüketiciye iade veya fatura edilir. c) (a) ve (b) bendinde belirtilen hallerde, geçmiş dönemlerde sağlıklı olarak ölçülmüş tüketimleri bulunmayan ve mevsimsel olarak belirli dönemlerde yoğun tüketim yapılan tarımsal sulama, yazlık mesken, turizm sektörü gibi kullanım yerlerinde, benzer özelliklere sahip kullanım yerlerinin tüketimleri dikkate alınarak geçmiş dönem tüketimleri bu madde kapsamında hesaplanır ve (a) bendi kapsamında tüketiciye fatura edilir, (b) bendi kapsamında ise fark tüketiciye iade veya fatura edilir. Bu çerçevede, kullanım yerindeki elektrik enerjisi tüketim miktarını etkileyebilecek değişiklikler de dikkate alınmak suretiyle, bir sonraki yılda aynı döneme ilişkin olarak tüketicinin tüketimi ile bu fıkra kapsamında hesaplanan tüketim miktarı arasında ortaya çıkan farkın tüketici lehine olması halinde fark, nihai yıl tarifeleri dikkate alınarak tüketiciye iade edilir. Aksi durumda ise fark aynı şekilde hesaplanarak tüketiciye fatura edilir. (2) Faturaya esas süre, doğru bulgu ve belgenin bulunması halinde on iki ayı geçemez. Söz konusu bulgu ve belgelerin bulunmaması halinde ise, faturaya esas sürenin başlangıcı olarak, son endeks okuma ile tutanak düzenlenmiş olması kaydıyla kontrol, mühürleme, kesme-bağlama, sayaç değiştirme işlemleri gibi, sayaç mahallinde dağıtım şirketince gerçekleştirilmiş olan en son işlem tarihi esas alınır. Ancak bu süre hiçbir şekilde doksan günü geçemez. (3) Bu madde kapsamında faturalamaya esas sürenin başlangıcı, ikili anlaşma veya perakende satış sözleşmesinin imzalandığı tarihten önceki bir tarih olamaz. (4)

Bu madde kapsamında yapılan faturalama işleminde sayacın hiç tüketim kaydetmediği veya eksik tüketim kaydettiği dönem birim fiyatları kullanılır ve gecikme zammı uygulanmaz.

Tüketicinin talep etmesi durumunda söz konusu miktar, faturaya esas alınan tüketim döneminin içerisindeki ay sayısı kadar eşit taksitler halinde ödenir. Taksitlendirme yapılması halinde uygulanacak gecikme zammı oranı, bu Yönetmelikte belirlenen gecikme zammı oranını hiçbir şekilde aşamaz. Eksik tüketim kaydedilen durumlarda, önceden ödenmiş olan bedeller, faturaya yansıtılmaz. (5) Yukarıda yapılan hesaplamalar sonucunda, fazla tüketim kaydedildiğinin tespit edilmesi halinde tüketimdeki farklar, kullanım dönemi birim fiyatlarıyla ve gecikme zammı ile birlikte, tüketicinin talebi halinde nakden ve defaten en geç beş iş günü içerisinde, diğer hallerde mahsuplaşmak suretiyle ilgili tüketiciye iade edilir…”

6.2) “Tüketicilerin korunması” başlıklı 41/A maddesinde; “(1) Elektrik dağıtım şirketleri

elektrikle çalışan diyaliz destek ünitesi, solunum cihazı ve benzeri mahiyette yaşam destek cihazlarına bağımlı olan ve destekleyici belgelere sahip tüketicilerin yazılı başvurusu halinde bu tüketicilerin yaşadığı kullanım yerlerine ait abonelikleri kayıt altına alır. (2) Geçerli sağlık raporunu dağıtım şirketine ibraz eden söz konusu aboneliklerin elektrik tüketimi nedeniyle oluşabilecek borçlarından dolayı elektrikleri kesilmez ve borcun ödenmesine ilişkin taksitlendirme talep edilmesi halinde taksitlendirme görevli tedarik şirketlerince yapılır.

Taksitlendirme süresi azami dört aydır. (3) İlgili dağıtım şirketi tüketicinin elektriğinin kesilmemesi için tüketicinin tedarikçisi olan şirkete, raporun kendisine ibraz tarihinden itibaren

3 (üç) iş günü içinde bilgi vermekle yükümlüdür. (4) Dağıtım şirketi tüketiciye sağlık raporunun

süresinin sona ereceğine ilişkin bilgilendirmeyi sağlık raporunun süresi sona ermeden yapar.

Tüketici ibraz ettiği sağlık raporunun süresinin sona erme tarihinden itibaren 30 (otuz) gün içinde, geçerli raporunu dağıtım şirketine bildirmekle yükümlüdür. Söz konusu sürenin dolmasına rağmen raporunu ibraz etmeyen tüketiciler ilgili dağıtım şirketince tüketicinin tedarikçisine tüketiciye tanınan (30) otuz günlük süreyi takip eden 3 (üç) iş günü içerisinde bildirilir ve tüketicinin elektriği mevzuatın düzenlediği hallerde kesilebilir. (5) Planlı elektrik kesintileri söz konusu olması durumunda bu abonelikler elektrik dağıtım şirketleri tarafından tüketicinin belirlediği iletişim aracıyla öncelikle bilgilendirilirler. (6) Plansız elektrik kesintileri söz konusu olması durumunda bu abonelikler kesinti ile ilgili durum hakkında elektrik dağıtım şirketleri tarafından tüketicinin belirlediği iletişim aracıyla bilgilendirilirler.”

Şeklinde düzenlemeler olduğu görülmüştür.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7) Başvuranın iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya

kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı Önerisi”

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8) Kurumumuza yapılan başvuruda; sayaç muayenesinde besleme devresinin arızalı

olmasından ötürü doğruluk, okuma ve tahakkuk hatası kontrollerinin yapılamadığının rapor edildiği ve böylesi bir arızanın neden hemen tespit edilememesinin anlaşılamadığı belirtilerek 27/07/2017-22/01/2018 tarihleri arası için 1004 kWh ek tüketim tahakkuk ettirildiği ve yönetmeliğe uyulmayarak 418 TL’lik ek tüketim faturasının enerji tüketiminin en fazla olduğu

Ocak-Şubat aylarına göre ortalama alınarak belirlendiği ve aradan neredeyse 1 yıl geçtikten sonra gönderildiği hususları şikayet edilmekte ve gönderilen ‘kesme ihbarnamesinde’144

TL’lik borcu nedeniyle sözleşmenin feshedileceğinin ve/veya elektriğinin kesileceğinin bildirildiği, ancak hayati öneme haiz solunum cihazı kullandığından Tüketici Hizmetleri

Yönetmeliğinin 52 nci maddesi gereği bunun yapılmaması gerektiği ifade edilerek mevcut yönetmelik ve sözleşmelere bütünüyle aykırı çıkarılan 418 TL’lik ek tüketim faturasının, daha önce fazla tüketim yaptığı tespit edilen sayaç değerlerindeki ilave ücretlendirmeye karşılık olarak iptal edilmesi ve solunum cihazı kullandığından borcu gerekçe gösterilerek elektriğin kesilmemesi talep edilmektedir.

9) Somut olaya bakıldığında;

9.1) 2014 yılında arıza nedeniyle sayacın değiştirildiği, 03/07/2015 tarihinde ise sorunsuz

çalışan sayacın damga süresi dolduğu gerekçesi ile değiştirildiği, bu değişim sonrası faturaların yüksek gelmeye başladığı ve buna ilişkin itirazın yapıldığı, 23/01/2018 tarihinde ise sayacın tüketim kaydetmediği gerekçesi ile değiştirildiği ve 27/07/2017-22/01/2018 tarih aralığı için

1004 kWh ek tüketim tahakkuk ettirildiği ve 22/02/2019 tarihli faturanın gönderildiği,

başvuranın 01/03/2019 tarihli dilekçesi ile söz konusu ek tahakkuka itiraz için EPDK’ya başvurduğu ve bu başvurunun aynı gün Enerjisa’ya iletildiği;

9.2) Enerjisa’nın 06/03/2019 tarihli yazısıyla başvurana, “ seri numaralı sayacın

dağıtım şirketi tarafından arızalı olması nedeni ile değiştirildiğinin tespit edildiği, sayacın

Ankara Valiliği Bilim, Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü tarafından yapılan muayene sonucunda arızalı olduğunun ve tüketimleri hatalı kaydettiğinin anlaşıldığı, EPTHY 37.

maddesi gereği sayacın arızalı olduğu 27 Temmuz 2017 ile 22 Ocak 2018 tarihleri arasındaki arızalı döneme 25 Ocak 2018 ile 19 Mart 2019 tarihleri arasındaki tüketimler baz alınarak hesaplama yapıldığı ve yapılan bu hesaplama doğrultusunda 1.004,501 kWh karşılığında 418,10 TL tutarında ortalama (vasati) tüketim faturasının düzenlendiği, ortalama tüketim faturasının hesaplandığı tarihte meskende bulunulmadığı belirtiliyorsa geriye dönük 2 yıllık su tüketim ekstresi ile birlikte yeniden başvuru yapılması halinde itiraza konu faturanın yeniden incelenebileceği” şeklinde cevap verildiği ve ekinde sayaç muayene raporunun, ilgili mevzuat maddesinin ve elektrik tüketim ekstresinin sunulduğu;

9.3) Başvuranın bu cevap üzerine EPDK’ya 08/03/2019 tarihli şikayet başvurusunu yaptığı ve

bu başvurusunda 2015 yılına kıyasla sayaç değişiminden sonra 2016 yılındaki ortalama tüketim artışından da şikayetçi olduğunu, bu hususta yaptığı başvurularına BEDAŞ’ın 26 ve 30/05/2016 tarihli yazılarıyla sayacın normal çalıştığından bahisle perakende şirketine başvurulması gerektiğini belirttiğini, parkende şirketine yaptığı başvuruların ise yanıtsız kaldığını, çok sonradan 22/02/2019 tarihli ek tahakkuk faturasının gönderildiğini, arızanın çok geç tespit edildiğini şikayet ederek iyi niyet çerçevesinde sayaç değişiminden sonraki “kabarık tüketimlerin hesaplanarak tarafına iadesinden vazgeçmesine karşılık ek tahakkuk talebinden vazgeçilmesini talep ettiği ve ayrıca “uyku apnesi” rahatsızlığı olduğu ve BPAP solunum cihazı kullandığından bahisle elektriğinin kesilmemesi için gerekli özenin gösterilmesini ve ilgili yerlere bu hususta talimat verilmesini talep ettiği;

9.4) Ardından 17/03/2019 tarihli EPDK’ya başvurusuyla rahatsızlığı ile ilgili olarak raporunu

sunduğu; bunun üzerine EPDK Elektrik Piyasası Dairesi Başkanlığı’nın 29/03/2019 tarihli üç yazısından başvurana yönelik iki yazısından birinde, “geçerli sağlık raporunun dağıtım lisansı kapsamında faaliyet göstermekte olan Başkent Elektrik Dağıtım Şirketine sunulması gerektiğinin”, diğerinde ise ek tahakkuk işlemine itirazla ilgili olarak incelemenin devam ettiği, ancak ilgili lisans sahibi tüzel kişinin son 2 yıla ait su tüketim ekstresinin sunulması halinde işlemin yeniden değerlendirilebileceğinden bahisle su tüketim ekstrelerinin sunulması gerektiğinin başvurana bildirildiği; Enerjisa Başkent Elektrik Parekende Satış A.Ş.’ye yazısında ise; “EPTHY’nin 37 nci maddesi kapsamında sayacın değişim tarihinden sonraki ödeme bildirimine esas ilk iki tüketim dönemine ait günlük ortalama tüketim değerleri dikkate alınarak hesaplama yapıldığından bahsedildiği, söz konusu 37 nci maddede yer alan sayacın doğru tüketim kaydetmemesi durumunda yapılacak işlemlere yer verilerek tüketicinin kusuru dışında herhangi bir nedenle doğru tüketim kaydetmeyen sayaca ait tüketim miktarının hesaplanarak ek tahakkuk bedelinin faturalandırılması işleminin tüketicinin aynı döneme ait sağlıklı olarak ölçülmüş geçmiş dönem tüketim değerleri ve şirkete sunulan su tüketim faturaları da dikkate alınarak yeniden hesaplanması ve ek tahakkuk işlemlerinin mevzuata uygun olarak yapılması hususunun iletildiği;

9.5) Bunun üzerine başvuranın 04/04/2019 tarihli EPDK’ya dilekçesinde hem su tüketimine

ilişkin fatura bedellerinin gönderildiği hem de şikayetlerin yinelenerek 4 yıldır devam eden mağduriyetin giderilmesinin talep edildiği;

9.6) Enerjisa’nın 15/04/2019 tarihli EPDK’ya yazısında; “… sayacın arızalı olduğu dönem 17

Temmuz 2017-22 Ocak 2018 tarihleri arasıdır. Yönetmelik gereği geriye dönük en fazla 180 günlük süreye fatura yapılması gerektiğinden yapılan hesaplamada 27 Temmuz 2017-22 Ocak

2018 tarihleri arası 180 günlük süre dikkate alınmıştır.

29 Mart 2019 tarihli yazınızda tüketicinin aynı döneme ait sağlıklı ölçülmüş geçmiş dönem

tüketim değerlerine göre hesaplama yapılması talep edilmiştir. İlgi yazınız doğrultusunda yapılan hesaplama sonucu sayacın arızalı olduğu 27 Temmuz 2017-22 Ocak 2018 tarihler arası

180 günlük süreye sayacın tüketimleri doğru kaydettiği 20 Temmuz 2016-17 Ocak 2017

tarihleri arası ihtilafsız geçmiş aynı dönem tüketimler dikkate alınarak yapılan hesaplamada 1.929,11 kWh ek tüketim oluşmakta ve fatura bedeli de 803,01 TL’dir.

29 Mart 2019 tarihli yazınızdaki bir diğer talebiniz olan su tüketim faturaları da dikkate alınarak

yapılan değerlendirmede; 2017/Temmuz-Ağustos-Eylül dönem su tüketimleri de 4m3-1m31m3 olduğu, elektrik tüketimi baz alınan 2016/Temmuz-Ağustos-Eylül dönem su tüketim miktarlarının da 2m3-2m3-1m3 olduğu, aynı dönemlerdeki günlük elektrik tüketim ortalamalarının 5,89 kWh-7,86 kWh-8,48 kWh olduğu, 1 m3 su tüketimi yapılan dönemde daha yüksek elektrik tüketimi (günlük 8,48 kWh) yapıldığı görülmektedir. Dolayısıyla müşterimizin il dışında olduğu 2016 ve 2017 ayılı aynı dönem su tüketimlerinin benzer olduğu görülmüştür.

Sonuç olarak müşterimizin itirazda bulunduğu 418,10 TL tutarlı 1.004,50 kWh ek tüketim müşteri lehine hatalı oluştuğu ilgi yazılarınız doğrultusunda yapılan tahakkuk işlemleri sonucu

9.7) EPDK’nın 01/08/2019 tarihli Enerjisa’ya yazısında; yapılan ek tahakkuk hesaplamasının

tüketici lehine hatalı olarak oluşturulduğundan bahisle yapılacak tahakkuk işleminin

Kurumlarının yapacağı değerlendirmeye göre yapacaklarının bildirildiği, yine EPTHY’nin 37 nci maddesine yer verilerek hesaplamanın bu hükme göre yapılması, hesaplama yapılan döneme ait tutarın vade farkı uygulanmaksızın okuma dönemindeki ay sayısı kadar eşit tutarda taksitlendirme yapılarak yeniden faturalandırılması, tüketicinin talebi olması halinde ödemenin peşin olarak tahsil edilmesi, konuya ilişkin tüketiciyle irtibata geçilmesi ve gerekli açıklamanın tüketiciye yapılması gerektiği şeklinde açıklamaların yapıldığı;

9.8) Enerjisa’nın 09/08/2019 tarihli EPDK’ya yazısında; Kurum tarafından belirtildiği şekilde

hesaplama yapıldığının, fatura düzenlendiğinin ve başvurana gerekli açıklamaların yapıldığının bildirildiği; buna göre başvurana gönderilen 09/08/2019 tarihli cevabi yazıda; ek tüketim işleminin THY’nin 37 nci maddesinin ilgili maddeleri doğrultusunda arızalı süreye var ise geçmiş aynı dönem tüketimleri dikkate alınarak hesaplama yapılmasının EPDK tarafından talep edilmesiyle yeni sayaç tüketimi dikkate alınarak yapılan ve sisteme hatalı kaydedilen 418,10

TL tutarındaki ek tüketim hesabının iptal edildiği; EPDK yazısı doğrultusunda ve meskene ait su tüketim ekstre bilgileri de dikkate alınarak yeniden yapılan tüketim hesabı sonucu sayacın hiç tüketim kaydetmediği 27 Temmuz 2017-22 Ocak 2018 tarihleri arasında meskenin aktif olarak kullanıldığı 12 Kasım 2016-17 Ocak 2017 tarihleri arasındaki geçmiş aynı dönem tüketimlerin dikkate alınarak 1.028,130 kWh ile ek tüketim hesabı yapıldığı, ek tüketim ile ilgili tarihler arasında 433,20 TL olarak fatura edildiği, vade farksız eşit 3 takside bölündüğü şeklinde cevap verildiği;

9.9) Başvuranın tarihinde Kurumumuza başvurduğu tespit edilmiştir.

10) Yapılan incelemede;

10.1) Başvuranın Kurumumuza yaptığı başvurusunda 3 hususun şikayet edildiği, bunlardan

birincisinin 2014 yılında arıza nedeniyle sayacın değiştirildiği, 03/07/2015 tarihinde ise sorunsuz çalışan sayacın damga süresi dolduğu gerekçesi ile yeniden değiştirildiği, bu değişim sonrası faturaların yüksek gelmeye başladığı, yaptığı itirazlarına cevap alamadığı hususu olduğu, bu kısımla ilgili olarak; Kurumumuza yapılacak başvurular için belirlenen süre şartının, yani idareye yapılacak başvuruya idare tarafından verilecek cevabın tebliği tarihinden, altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren altı ay içinde Kuruma şikâyet başvurusunda bulunulabileceği şartının, sağlanmadığı anlaşıldığından inceleme yapılamayacağı değerlendirilmiştir.

10.2) Başvuranın ifade ettiği ikinci hususun, tarafına 144 TL’lik borcu nedeniyle sözleşmenin

feshedileceğinin ve/veya elektriğinin kesileceğinin bildirildiği, ancak hayati öneme haiz solunum cihazı kullandığından Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin 52 nci maddesi gereği bunun yapılmaması gerektiği şeklindeki hatırlatması olduğu görülmekle bu hususa bakıldığında, yukarıda 5.7 nolu paragrafta da yer verilen söz konusu Yönetmelik maddesinde dağıtım şirketlerinin elektrikle çalışan solunum cihazı gibi yaşam destek cihazlarına bağımlı olan ve destekleyici belgelere sahip tüketicilerin yazılı başvurusu halinde bu tüketicilerin yaşadığı kullanım yerlerine ait sözleşmeleri kayıt altına alacağı ve başvuranın da ifade ettiği üzere geçerli sağlık raporunu dağıtım şirketine ibraz eden söz konusu tüketicilerin usulüne uygun elektrik tüketimi nedeniyle oluşabilecek borçlarından dolayı elektriklerinin kesilmeyeceği hususlarının açıkça belirlendiği görülmüş olup yukarıda 2.3 nolu paragrafta yer alan Başkent Dağıtım A.Ş.’nin cevabi yazısından, başvuranın BPAP solunum cihazını kullandığına dair geçerliliği olan resmi belgeler ile 15/04/2019 tarihinde yaptığı müracaata istinaden başvuranın tesisatına 16/04/2019 tarihinde kesilemez blokajı koyulduğu anlaşıldığından başvuranın talebinin idare tarafından yerine getirildiği tespit edilmekle birlikte başvuranın solunum cihazı kullandığının bilinmesi ve Şirket kayıtlarında olması karşısında, başvuranın ifadesiyle Kurumumuza yaptığı başvurusundan bir hafta önce kesme ihbarnamesinin gönderilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirilmiştir.

10.3) Başvuranın üçüncü ve asıl şikayetinin 27/07/2017-22/01/2018 tarih aralığı için ek tüketim

tahakkuk ettirilmesine ilişkin olarak bu işlemin neredeyse 1 yıl geçtikten sonra yapılmasını şikâyet ettiği ve özellikle mevcut yönetmelik ve sözleşmelere aykırı fatura çıkarıldığını iddia ederek ek tüketim faturasının daha önce fazla tüketim yaptığını iddia ettiği sayaç değerlerindeki ilave ücretlendirmeye karşılık olarak iptal edilmesi talebi olduğu değerlendirilmiş olup;

10.3.1) Bu husustaki öncelikle mevzuata bakıldığında, söz konusu sayacın hiç tüketim

kaydetmediğinin tespiti ile değiştirildiği tarihte yürürlükte olan, yukarıda 6 nolu paragrafta yer verilen mülga Yönetmeliğe göre, sayacın, tüketicinin kusuru dışında hiç tüketim kaydetmediğinin tespiti halinde varsa tüketicinin aynı döneme ait sağlıklı olarak ölçülmüş geçmiş dönem tüketimleri dikkate alınarak, yoksa tespit tarihinden sonraki tüketicinin ödeme bildirimine esas ilk iki tüketim dönemine ait tüketimlerinin ortalaması alınarak geçmiş dönem tüketimlerinin, sayacın hiç tüketim kaydetmediği dönem birim fiyatları kullanılarak ve gecikme zammı uygulanmayarak hesaplanacağının ve fatura edileceğinin ve faturaya esas sürenin, doğru bulgu ve belgenin bulunması halinde on iki ayı geçemeyeceğinin düzenlendiği; mevcut

Yönetmeliğe göre ise tüketicinin kusuru dışında da olsa hiç tüketim kaydetmediğinin sayaçtan kaynaklanması ve bu durumun teknik olarak tespit edilmesi durumlarında eksik veya fazla tüketime ilişkin hesaplama yapılacağı, bu hesaplamada; öncelikle varsa sayaç muayene raporunda yer alan yüzdesel değer, yoksa tüketicinin aynı döneme ait sağlıklı olarak ölçülmüş geçmiş dönem tüketim değerleri, geçmiş dönem tüketimleri de bulunmuyorsa sayaç değişim tarihinden sonraki ödeme bildirimine esas ilk iki tüketim dönemine ait günlük ortalama tüketim değerleri dikkate alınarak hesaplama yapılacağı, bu kapsamda düzenlenen faturaya esas sürenin, doğru bulgu ve belgenin bulunması halinde 180 günü geçemeyeceği; ayrıca sayacın sayaç değiştirme tutanağı düzenlenerek değiştirildiği tarihten itibaren en geç 10 iş günü içerisinde Bilim Sanayi İl Müdürlüğüne gönderileceği, İl Müdürlüğünden alınacak rapora istinaden 10 iş günü içerisinde ilgili dağıtım şirketi tarafından eksik veya fazla tüketime ilişkin fark ve bu farka ilişkin belgelerin ilgili tedarikçiye gönderileceği, sayaç değişim tarihinden sonraki ödeme bildirimine esas ilk iki dönem tüketim miktarının ortalaması alınarak hesaplama yapılması gerekiyorsa ilgili belgelerin bu sürenin bitiminden itibaren 10 iş günü içerisinde tedarikçiye gönderileceği, tedarikçinin eksik veya fazla tüketime ilişkin bildirimi 3 iş günü içerisinde faturalandırarak tüketiciye göndereceği şeklinde düzenlendiği görülmüştür.

10.3.2) Kurumumuza da gönderilen nolu sayacın tüketim dökümüne bakıldığında,

19/07/2017 tarihinden 23/01/2018 tarihine kadar tüketim miktarının “0” olduğu, 22/01/2018 tarihinde sayacın hiç tüketim kaydetmediğinin tespit edildiği ve 23/01/2018 tarihinde yeni sayacın takıldığı, doldurulan Ek Tahakkuk Bilgilendirme Formunda, sayaç muayene raporu baz alınarak tüketicinin tespit tarihinden sonraki ilk iki tüketim dönemine ait olan tüketimlerin ortalaması dikkate alınarak en fazla 180 günlük olmak üzere 1004,503 KwH tüketim miktarı ile buna karşılık 418,10 TL’lik fatura çıkarıldığı, burada öncelikli olarak tüketicinin aynı döneme ait sağlıklı olarak ölçülmüş geçmiş dönem tüketimlerinin dikkate alınması gerekirken tüketicinin tespit tarihinden sonraki ilk iki tüketim dönemine ait olan tüketimlerin ortalamasının baz alındığı, başvuranın EPDK’ya şikayetlerinden sonra yeniden yapılan incelemeyle tahakkuk işlem tarihinde, sayacın arızalı olduğu tarihlerden geriye dönük geçmiş aynı dönem tüketimlerinin sistemsel bir hata nedeniyle ulaşılamadığı ifade edilerek sonradan yapılan incelemede bu hesaplamanın hatalı olduğu ve bu dönemler esas alınarak yapılması gereken hesaplamanın 37. maddeye uygun olarak sayaç değişim tarihinden sonraki ödeme bildirimine esas ilk iki tüketim dönemine ait günlük ortalama tüketim değerleri dikkate alınarak 23 Ocak 2018-19 Mart 2018 tarih aralığı için aslında 1.909,983 kWh ek tüketim şeklinde olması gerektiği ve buna göre tahakkuk eden fatura bedelinin de 795,05 TL olması gerektiği, hemen akabinde söz konusu döneme sayacın tüketimleri doğru kaydettiği 20 Temmuz 2016-17 Ocak

2017 tarihleri arası ihtilafsız geçmiş aynı dönem tüketimler dikkate alınarak yapılan

hesaplamada 1.929,11 kWh ek tüketim oluştuğu ve fatura bedelinin de 803,01 TL olduğu, en sonunda ise EPDK’nın şirkete tüketicinin aynı döneme ait sağlıklı olarak ölçülmüş geçmiş dönem tüketim değerleri ve şirkete sunulan su tüketim faturaları da dikkate alınarak yeniden hesaplamayla ek tahakkuk işlemlerinin mevzuata uygun olarak yapılması bildirimi ile meskene ait su tüketim ekstre bilgileri de dikkate alınarak yeniden yapılan tüketim hesabı sonucu sayacın hiç tüketim kaydetmediği 27 Temmuz 2017-22 Ocak 2018 tarihleri arasında meskenin aktif olarak kullanıldığı 12 Kasım 2016-17 Ocak 2017 tarihleri arasındaki geçmiş aynı dönem tüketimlerin dikkate alınarak 1.028,130 kWh ile ek tüketim hesabı yapıldığı, ek tüketim ile ilgili tarihler arasında 433,20 TL olarak fatura edildiği anlaşılmıştır.

10.3.3) Sonuç olarak;

10.3.3.1) Sayacın hiç tüketim kaydetmemesinin tespiti ile hiç tüketim kaydedilmeyen döneme

ilişkin geçmişe dönük tüketim hesaplaması yapılmasının mevzuat gereği zorunlu olduğu, önemli olanın sayaç arızasının erken tespiti ve somut olaydaki durumun mevzuattaki hangi unsuru karşıladığının doğru tespiti ile işlem yapılması olduğu, ancak başvuruya konu olayda sayaç arızasının geç tespit edildiği, yine yapılması gereken geçmiş dönem tüketim hesaplamalarının farklı şekillerde yapılarak her defasında farklı sonuçlar bulunduğu, bunların kabul edilemez olduğu, zaten yapılan ilk hesaplamaya dahi itiraz eden başvuran açısından idareye güveni sarsacak bir durumun oluştuğu, ancak nihayetinde EPDK’nın tüketicinin aynı döneme ait sağlıklı olarak ölçülmüş geçmiş dönem tüketim değerleri ve şirkete sunulan su tüketim faturaları da dikkate alınarak yeniden hesaplamayla ek tahakkuk işlemlerinin mevzuata uygun olarak yapılması bildirimi ile başvurandan meskene ait su tüketim ekstre bilgileri istenerek bu bilgiler dikkate alınarak yeniden tüketim hesabı yapıldığı, hatta kullanım yerindeki elektrik enerjisi tüketim miktarını etkileyebilecek değişikliklerin dikkate alınması ile başvuranın meskeninde olmadığını ifade ettiği ayların hesaplama dışı tutulduğu, böylelikle başvuran lehine bir hesaplama yapıldığı anlaşıldığından son olarak yapılan idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı; ancak her ne kadar sayaç arızalarının erken tespit edilmesi amacı ile süreç çalışmalarının devam ediyor olması olumlu değerlendirilse de somut olayda sürecin sağlıklı yürütülmediği, yukarıda 5.8 nolu paragrafta yer verilen ilgili mevzuatta da açıkça belirlendiği üzere dağıtım şirketi ile görevli tedarik şirketinin, tüketicilerin yeterli, güvenli, sürekli ve kolay bir şekilde hizmet almalarını sağlamakla yükümlü oldukları, kaldı ki idarenin her türlü işlemlerinde hukuki güvenlik ilkesi çerçevesinde, belirlilik, istikrar ve öngörülebilirliği sağlayacak şekilde hareket etmesi gerekirken bu hususta hukuka ve hakkaniyete uyarlık olmadığı kanaatine varılmıştır.

10.3.3.2) Diğer bir husus olarak, her ne kadar söz konusu sayaç değişiminin yapıldığı tarihte

yürürlükte olan mevzuata göre sayaç raporunun alınması ile faturalama işleminin gerçekleştirilmesine dair bir süre öngörülmemiş olsa da başvuranın bu işlemin neredeyse 1 yıl geçtikten sonra yapılmasına ilişkin şikâyetinin yerinde olduğu kanaati ile mevcut yürürlükteki yönetmelikte bu hususun ayrıntılı düzenlenerek yapılacak işlemlere ilişkin net sürelerin belirlenmiş olması olumlu değerlendirilmiştir.

11) Başvuranın iddiaları, idarelerin açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı

birlikte değerlendirildiğinde; başvurana ait sayacın hiç tüketim kaydetmediğinin geç tespit edilmesi üzerine tüketim kaydedilmeyen döneme ilişkin ek tüketim tahakkuk ettirilmesi işlemlerine ilişkin sürecin hukuki güvenlik ilkesi çerçevesinde yerine getirilmediği anlaşıldığından bundan böyle bu hususta daha titiz davranılması ve mevzuata uygun olarak tüketicinin yeterli, güvenli, sürekli ve kolay bir şekilde hizmet almasının sağlanması, ayrıca başvuranın solunum cihazı kullanması nedeniyle elektriğinin borcu nedeniyle kesilmemesi gerektiği değerlendirilmiş; diğer yandan sürecin sonunda sayacın hiç tüketim kaydetmediği 27

Temmuz 2017-22 Ocak 2018 tarihleri arasında meskenin aktif olarak kullanıldığı 12 Kasım 2016-17 Ocak 2017 tarihleri arasındaki geçmiş aynı dönem tüketimleri dikkate alınarak 1.028,130 kWh ile ek tüketim hesabı ile 433,20 TL’lik fatura çıkartılması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonucuna varılmıştır.

B. İYİ YÖNETİM İLKELERİ YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME

12) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede

yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; konuyla ilgili olarak EPDK ile

Enerjisa Enerji A.Ş.’den (Başkent Elektrik Perakende Satış A.Ş. ve Başkent Elektrik Dağıtım

A.Ş.’den) bilgi-belge talebinde bulunulmuş olup EPDK’nın ve Başkent Elektrik Dağıtım

A.Ş.’nin geç cevap verdiği; diğer yandan başvuranın EPDK’nın şikayet mekanizmasını kullanarak yaptığı birçok başvurudan bazısına EPDK’nın bizzat kendisinin cevap verdiği, bazısını ise Enerjisa Başkent Perakende Satış A.Ş.’ye yönlendirdiği ve Enerjisa Başkent

Perakende Satış A.Ş.’nin cevaplandırdığı görülse de bu sefer de hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği görülmüş olup bu çerçevede “kararın geciktirilmeden bildirilmesi” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uyulmadığı, bundan böyle bahse konu ilkelere uygun davranılması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

13) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz

tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.

Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un “Başvuru” başlıklı 68 inci maddesi kapsamında ilgili Tüketici Hakem Heyetine başvuru yolu, “Karar ve karara itiraz” başlıklı 70 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca tüketici hakem heyetinin kararına karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde Tüketici Hakem Heyetinin bulunduğu yerdeki

Tüketici Mahkemesine itiraz yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle, başvurunun KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile;

Sayaç arızasının geç tespiti ile ek tüketim tahakkuk ettirilmesi işlemlerine ilişkin sürecin hukuki güvenlik ilkesine uygun yürütülmemesi nedeniyle bundan böyle bu hususlarda mevzuata uygun olarak tüketicinin yeterli, güvenli, sürekli ve kolay bir şekilde hizmet almasının sağlanmasında titizlik gösterilmesi,

16/04/2019 tarihinde “kesilemez blokajı koyulması” ile başvuranın talebinin idare tarafından yerine getirildiği tespit edilmekle birlikte buna rağmen kesme ihbarnamesinin gönderilmesi karşısında, bu hususta bundan böyle titizlik gösterilmesi,

için ENERJİSA BAŞKENT PERAKENDE SATIŞ A.Ş.’YE ve ENERJİSA BAŞKENT

DAĞITIM A.Ş.’ye TAVSİYEDE BULUNULMASINA;

Sürecin en nihayetinde yapılan ek tüketim tahakkuk işleminin mevzuata uygun yapıldığının tespiti ile başvuranın, ek tüketim faturasının daha önce fazla tüketim yaptığını iddia ettiği sayaç değerlerindeki ilave ücretlendirmeye karşılık olarak iptal edilmesi talebinin REDDİNE;

Kararın başvurana, EPDK BAŞKANLIĞI’NA, ENERJİSA BAŞKENT PERAKENDE

SATIŞ A.Ş.’YE ve ENERJİSA BAŞKENT DAĞITIM A.Ş.’YE tebliğine,

6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine tesis edilecek

işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi