|
ÖZET: Başvuru, Şanlıurfa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından kesilen yüksek miktarlı fatura ve sayaç ücretinin iptali talebine ilişkindir. Başvuran, su sayacında meydana gelen arıza nedeniyle idareyi bilgilendirdiğini, ancak ekiplerin gelmediğini, bu nedenle CİMER üzerinden tekrar bildirimde bulunduğunu belirtmiştir. Gelen ekip, arızalı sayacı değiştirmiş ve toplamda 2.100 TL’lik bir fatura kesilmiştir. Başvuran, bu faturanın detaylarını öğrenmekte ve yüksek bedelin iptalini talep etmektedir.
İdare, başvuruya ilişkin yaptığı açıklamada, sayaç muayenesinin sonucunda sayacın arızalı olduğunun tespit edildiğini ve bu nedenle sayaç değiştirme bedeli ile diğer masrafların aboneye yansıtıldığını ifade etmiştir. Ancak, başvuranın iddialarına göre, sayaçların on yılda bir değiştirilmesi gerektiği ve kullanıcı kaynaklı bir sorun bulunmadığı belirtilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan incelemeler sonucunda, abonenin kusuruna dair bir tespit olmaksızın sayaç bedeli ve sökme-takma bedelinin tahakkuk ettirilmesinin hukuka aykırı olduğuna karar vermiştir. Sonuç olarak, başvurunun kabul edilmesine ve sayaç bedeli ile sökme-takma bedelinin iptal edilmesine yönelik tavsiyede bulunulmuştur. Ayrıca, fatura tahakkukunun yeniden değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. İdarenin, bu karar üzerine 30 gün içinde gerekli işlemleri bildirmesi zorunludur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/9802-S.24.15129
BAŞVURU NO : 2024/4064
KARAR TARİHİ : 17.09.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ŞANLIURFA SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
Değiştirilen sayacın ne kadar süre kullanımda olduğu ile yüksek
BAŞVURUNUN KONUSU :
miktarlı faturanın detaylarının öğrenilmesi, fatura ve sayaç ücretinin iptali talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 20.03.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Kurumumuza yaptığı şikayet başvurusunda özetle, abone numaralı su sayacında meydana gelen arıza nedeniyle idareyi arayarak arıza bildiriminde bulunduğunu, ancak ekip gelmediğini, bunun üzerine CİMER marifetiyle arıza bildiriminde bulunduğunu, gelen ekibin sayacı değiştirdiğini, sayaç ve sayaç değiştirme bedeli 720 TL olmak üzere toplam 2.100 TL civarında bir fatura kesildiğini, kullanıcı kaynaklı bir sorun olmadığı ve sayaçların on yılda bir değiştirilmesi gerektiği halde 720 TL’lik bedelin yansıtıldığını, buna da CİMER üzerinden itiraz ettiğini, fakat herhangi bir cevap verilmediğini, deprem nedeniyle uzun süre evini kullanmamasına rağmen neden yüksek bedelli fatura kesildiğini merak ettiğini iddia ve ifade ederek değiştirilen sayacının ne kadar süre kullanımda olduğu ile yüksek miktarlı faturanın detaylarını öğrenmeyi, bahse konu fatura ve sayaç ücretinin iptalini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanun’un “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca, 01.04.2024 tarihli ve S. sayılı yazı,
13.08.2024 tarihli ve S. sayılı yazı ile Şanlıurfa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel
Müdürlüğünden bilgi-belge talebinde bulunulmuştur. Şanlıurfa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel
Müdürlüğünün ve sayılı yazıları Kurumumuza ulaşmıştır.
2.1. Şanlıurfa Su ve Kanalizasyon İdaresi (ŞUSKİ) Genel Müdürlüğünün cevabi yazılarında özetle,
DN20 anma çaplı, 190 mm soğuk su sayacı için vatandaşın CİMER’e yaptığı talep üzerine 17.01.2024 tarihinde yerinde yapılan sayaç muayenesinde sayacın arızalı olduğunun tespit edildiği; 18.01.2024 tarihinde Sayaç Hizmetleri Şube Müdürlüğü-Sayaç Muayene İstasyonunda yapılan muayenede, su geçtiği halde tonajın artmadığı ve sayacın nümerik olarak ilerlemediğinin sayaç raporunda görülebildiği;
Talep üzerine personelce sökülen sayaçların muayene istasyonunda yapılan muayene sonrası sayaç ücreti, muayene ücreti ve sayaç sökme-takma ücretinin, yapılan işlemlere karşılık bedel olarak tahakkuk edildiği;
Şanlıurfa Su ve Kanalizasyon İdaresi (ŞUSKİ) Yönetmeliği’nin “Sayaçlar” başlıklı 13’üncü maddesinin (j)
bendine göre işlemlerin yapıldığı; başvuruya konu sayacın arızalı olması sebebiyle değiştirildiği; bu nedenle, 560 TL (Sayaç Ücreti), 148 TL (Sayaç Sökme-Takma Ücreti) ve 12 TL (Sayaç Muayene Ücreti)
olarak toplam 720 TL hizmet bedelinin tahakkuk edilerek aboneye yansıtıldığı;
Aboneye ait Tüketim Hesap Kartı’na istinaden yapılan incelemede, 06.02.2023 tarihli Kahramanmaraş merkezli depremden önceki (2022 yılı 3. ayı ile 2023 yılı 1. ay) tüketim dönemlerinde de sayacın çalışmamasından kaynaklı olarak tüketim ölçülemediğinden tahakkuk tespitinin net olarak yapılamadığı;
CİMER müracaatına 06.02.2024 tarihinde ŞUSKİ Yönetmeliği’nin 19’uncu maddesine göre cevap verildiği
3 3
1 m su bedelinin 11,11 TL, 1 m atık su bedelinin 5,53 TL, suyun KDV’sinin % 1, atık su KDV’sinin % 10,
3
1 m çevre temizlik vergisinin 2,30 TL olarak ücretlendirildiği;
Endeks eşit işleminin sayaca ait abonelik adresinde okuyucu personel tarafından sayaç görülerek yerinde tespitle yapıldığı;
İçme suyu sayaçlarının bina içerisinde bulunduğu ve kapının açılmadığı dönemde “sayaç içeride” koduyla faturanın tahakkuk ettirilmediği
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun;
4.1. “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
4.2. “İnceleme ve araştırma” başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrasında ise, “Kurum, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır”,
5. 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu’nun;
5.1. “Muayeneler” başlıklı 9’uncu maddesinde, “Ölçü ve ölçü aletleri aşağıdaki muayenelere tabi tutulurlar.
…
Periyodik muayene, …
Şiyaket muayenesi, …
b) Periyodik muayene: Belli sürelerde olmak üzere, bu Kanun kapsamına giren ölçü ve ölçü aletleri için yapılan genel muayenedir.
…
d) Şikayet muayenesi: Bir ölçü ve ölçü aletinin doğru çalışıp çalışmadığını tespit etmek üzere, ölçü ve ölçü aleti sahibi veya diğer bir kimsenin yazılı müracaatı üzerine yapılan muayenedir”,
5.2. “Damgalama veya damga yerine belge verme” başlıklı 13’üncü maddesinde, “İlk, periyodik ve stok muayenelerinde doğru oldukları anlaşılan ölçü ve ölçü aletleri damgalanmaya elverişli bulundukları takdirde damgalanır. Damgalanmaya elverişli bulunmayan ölçü ve ölçü aletleri için damga yerine geçmek üzere bir belge verilir.
Damgalama veya damga yerine belge verme, yer değiştirme halinde damganın geçerliliği ve damgaların iptaline ait usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikte gösterilir”,
5.3. “Yasaklar” başlıklı 14’üncü maddesinde, “… Damgası kopmuş, bozulmuş, periyodik muayene zamanında müracaat edilmemiş veya damga süresi geçirilmiş veya damgaları iptal edilmiş ölçü ve ölçü aletlerinin kullanılması, satışa arzı veya satılması, alım satım yerlerinde bulundurulması, damgaları iptal edilmiş ölçü ve ölçü aletlerinin, tamirlerinden sonra tekrar muayene ve damga yaptırılmadan sahiplerine teslimi, …
Yasaktır”,
6. 11.01.2007 tarihli ve 26400 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ölçü ve Ölçü Aletleri Damga
Yönetmeliği’nin;
6.1. “Damga mecburiyeti” başlıklı 11’inci maddesinde, “3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu kapsamında bulunan ölçü ve ölçü aletlerinin kullanılabilmesi için damgalanmış olması zorunludur”,
6.2. “Damganın yenilenmesi” başlıklı 12’nci maddesinde, “İlgili teknik düzenlemesine göre damga süresi dolmuş veya damgası iptal olmuş ölçü ve ölçü aletlerinin kullanılabilmesi için damgasının yenilenmesi gerekir”,
7. 24.07.1994 tarihli ve 22000 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene
Yönetmeliği’nin (başvuru konusunu ilgilendiren tarihlerdeki hükümleri);
7.1. “Periyodik muayenelerin ilanı, müracaat zamanı ve sorumluluklar” başlıklı 6’ncı maddesinde, “…Ölçü ve ölçü aletlerinin periyodik muayenesi, bu Yönetmeliğin 9 uncu ve 11 inci maddelerinde belirtilen sürelerde yapılır. Periyodik muayeneleri sonucunda uygun bulunan ölçü ve ölçü aletleri, Ölçü ve Ölçü
Aletleri Damga Yönetmeliğinde belirtildiği şekilde damgalanır…
Periyodik muayenelerin yaptırılması sorumluluğu gaz, elektrik ve su sayaçlarında; bu sayaçları dağıtım ağında kullanan dağıtım şirketine veya dağıtımdan sorumlu işletmeye, dağıtım ağı dışında kullanılanlar ile diğer ölçü ve ölçü aletlerinde ise, 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu kapsamında ölçü ve ölçü aletinden sorumlu kullanıcıya aittir”,
7.2. “Periyodik Muayenenin Kimler Tarafından Yapılacağı ve Süresi” başlıklı 8’inci maddesinde, “Periyodik muayeneler, Bakanlık Ölçüler ve Ayar Teşkilatı ile Grup Merkezi Belediye Ölçüler ve Ayar
Memurluklarınca, 9 uncu ve 11 inci maddelerde belirtilen sürelerde yapılır”,
7.3. “Periyodik Muayene” başlıklı 9’uncu maddesinde, “Ölçü ve ölçü aletlerinden; …
b) Elektrik, su ve gaz sayaçlarının periyodik muayenelerinin on yılda bir, yaptırılması zorunludur
…
Periyodik muayeneleri sonucunda uygun bulunan ölçü ve ölçü aletleri, Ölçü ve Ölçü Aletleri Damga
Yönetmeliğinde belirtildiği şekilde damgalanır”,
7.4. “Şikayet Muayenesi” başlıklı 18’inci maddesinde, “Ölçü ve ölçü aletlerinin doğru çalışıp çalışmadığının tespit edilmesi için, ölçü ve ölçü aleti sahibi veya diğer bir kişi veya kuruluşun başvurusu üzerine yapılan muayenedir.
Şikayet konusu olan ölçü aletinin durumunda hiçbir değişiklik yapılmadan en kısa sürede muayenenin yapılması ve neticenin bir raporla müracaat eden kişi veya ilgili kuruluşa bildirilmesi gerekir…”,
7.5. “Yıllık Muayeneler” başlıklı 30’uncu maddesinde, “Damga süreleri sonunda sayaçların, yerlerinden sökülerek ayar istasyonlarında tekrar muayeneye tabi tutulmaları gerekir. Ancak, uzun süre su içinde çalışmış olmaları sebebiyle sayaçların damgalarının koparılması, açılarak temizlenmesi, yağlanması, eskimiş veya bozulmuş parçalarının değiştirilmesi gerekli bulunduğundan, bu muayenelerde ilk muayene kuralları uygulanır.
Yıllık muayeneler, kartoteks, sayaç sicil defteri veya bilgisayardan faydalanılarak, damga sürelerini doldurmuş bulunan sayaçları göstermek üzere su işletmelerince düzenlenip, bağlı bulunduğu Sanayi ve
Ticaret İl Müdürlüğüne verilen beyannamelerle takip olunur”,
7.6. “Damgalama” başlıklı 31’inci maddesinde, “Muayeneleri sonunda doğru çalıştıkları tespit edilen sayaçlar, damgası bozulmadan iç tertibatına dokunulması, ayarının değiştirilmesi mümkün olmayacak şekilde, gerekli yerlerinden geçirilmiş bulunan tele takılan mühür, kurşunu sıkılmak suretiyle damgalanır…”,
8. Şanlıurfa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği’nin;
8.1. “Sayaçlar” başlıklı 13’üncü maddesinde, “j) ŞUSKİ su sayaçlarının tüketimi doğru kaydedip kaydetmediğini, kaçak veya usulsüz su kullanıp kullanmadığını saptamak üzere gerek gördüğü zaman yerinde inceleme yapmaya, sayaçların doğruluğundan şüphe edilmesi halinde eski sayacın yerine yeni bir sayaç takmaya yetkilidir. Eski sayacın, muayenesi sonucunda arızalı veya hatalı çıkması ve bu durumun abonenin ihmal veya müdahalesinden kaynaklanması halinde, takılan sayacın bedeli ile sökme takma bedeli aboneden tahsil edilir…
k) Aboneler de su sayaçlarını tüketimi doğru kaydedip etmediğinin kontrol edilmesini isteyebilirler.
Sayaçlar, ilgili Bakanlık tarafından kabul edilen projelere göre kurulmuş ve kabul edilmiş olan ayar istasyonlarında ilgili Bakanlık İl Teşkilatı tarafından kontrol edilir. Kontrol sonucunda, sayacın kaydettiği tüketim ile tüketilen su arasında nizami yanlış payından fazla fark var ise, ilgili Bakanlık teşkilatınca düzenlenen belgeye göre gerekli düzeltmeler yapılır”,
8.2. 19’uncu maddesinde, “Sayacı durmuş veya işlememiş abonelerden, abone grubuna göre, varsa abonenin bir önceki yılının aynı dönemlerine ait tüketimi, aksi halde sökülen sayaç doğru tüketimi gösterdiği kabul edilen son üç dönem tüketim ortalaması baz alınarak tahakkuk ve tahsilat yapılır.
Sayacı bozuk veya sayaçsız su akıtan aboneler bir ay içerisinde su sayacını yaptırmadığı takdirde önceki yıla ait ortalama sarfiyatın nispeti üzerinde ŞUSKİ Genel Kurulu’nun belirlediği oranda zamlı tahakkuk ettirilir”,
9. Abone İşleri Dairesi Başkanlığı Çalışma Yönergesi’nin;
9.1. 9’uncu maddesinde, “Tahakkuk Servisi
…
12-Abonenin sayacı çalışmadığı tespit edildiğinde, sarfiyatın olduğu dönemlerdeki son bir yıllık tüketim ortalaması tahakkuk ettirilir.
13-Abonenin su kullandığı halde su tüketimi gözükmüyorsa, geriye dönük her dönem için yıllık ortalaması alınır. Yıllık ortalaması tespit edilemeyen abonelerden asgari yılda 12 dönem okunan yerlerde meskenlerde
20 m³, küçük işyerlerinde 20 m³, fırın, kahve, lokanta vb. 100 m³,fabrika ve büyük işyerleri 500 m³,inşaat
100 m³, resmi kurum ve kuruluşlar 500 m³,yerlerde her ay için tahakkuk ettirilir”,
9.2. 12’nci maddesinde, “…l) 10 yılını dolduran sayaçların, periyodik muayeneleri yapılmak üzere İl
Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü’ne bildirilmek şartıyla sökülerek, yerine yeni sayaç takılır…”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Başvuran, işbu kararın 1 numaralı paragrafında, “I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ” başlıklı bölümünde yer verildiği şekilde özetle, su sayacında meydana gelen arıza nedeniyle idareyi arayarak arıza bildiriminde bulunduğunu, ancak ekip gelmediğini, bunun üzerine CİMER marifetiyle arıza bildiriminde bulunduğunu, gelen ekibin sayacı değiştirdiğini, sayaç ve sayaç değiştirme bedeli 720 TL olmak üzere toplam 2.100 TL civarında bir fatura kesildiğini, kullanıcı kaynaklı bir sorun olmadığı ve sayaçların on yılda bir değiştirilmesi gerektiği halde 720 TL’lik bedelin yansıtıldığını, buna da CİMER üzerinden itiraz ettiğini, fakat herhangi bir cevap verilmediğini, deprem nedeniyle uzun süre evini kullanmamasına rağmen neden yüksek bedelli fatura kesildiğini merak ettiğini iddia ve ifade ederek değiştirilen sayacının ne kadar süre kullanımda olduğu ile yüksek miktarlı faturanın detaylarını öğrenmeyi, bahse konu fatura ve sayaç ücretinin iptalini talep etmektedir.
12. Kurumumuzca başvurunun inceleme-araştırma aşamasında Şanlıurfa Su ve Kanalizasyon İdaresi (ŞUSKİ) Genel Müdürlüğünden bilgi-belge talebinde bulunulmuştur. ŞUSKİ’nin ilettiği cevabi yazılarda, CİMER’e yapılan talep üzerine 17.01.2024 tarihinde yerinde yapılan sayaç muayenesinde sayacın arızalı olduğunun tespit edildiği; 18.01.2024 tarihinde Sayaç Hizmetleri Şube Müdürlüğü-Sayaç Muayene
İstasyonu’nda yapılan muayenede, su geçtiği halde tonajın artmadığı ve sayacın nümerik olarak ilerlemediğinin sayaç raporunda görülebildiği; talep üzerine personelce sökülen sayaçların muayene istasyonunda yapılan muayene sonrası sayaç ücreti, muayene ücreti ve sayaç sökme-takma ücretinin, yapılan işlemlere karşılık bedel olarak tahakkuk edildiği; Şanlıurfa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel
Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği’nin 13’üncü maddesinin (j) bendine göre işlemlerin yapıldığı; başvuruya konu sayacın arızalı olması sebebiyle değiştirildiği; bu nedenle, 560 TL (Sayaç Ücreti), 148 TL (Sayaç
Sökme-Takma Ücreti) ve 12 TL (Sayaç Muayene Ücreti) olarak toplam 720 TL hizmet bedelinin tahakkuk edilerek aboneye yansıtıldığı; 06.02.2023 tarihli Kahramanmaraş merkezli depremden önceki (2022 yılı 3. ayı ile 2023 yılı 1. ay) tüketim dönemlerinde de sayacın çalışmamasından kaynaklı olarak tüketim ölçülemediğinden tahakkuk tespitinin net olarak yapılamadığı; endeks eşit işleminin sayaca ait abonelik adresinde okuyucu personel tarafından sayaç görülerek yerinde tespitle yapıldığı; içme suyu sayaçlarının bina içerisinde bulunduğu ve kapının açılmadığı dönemde “sayaç içeride” koduyla faturanın tahakkuk ettirilmediği hususları kaydedilmiştir.
13. Başvuru ve ekleri ile idarenin cevabi yazıları incelendiğinde, “arızalı” olarak belirtilen başvuruya konu sayacın yerinden söküldüğü ve yeni sayacın bağlantısının yapıldığı; 18.01.2024 tarihinde Sayaç Hizmetleri
Şube Müdürlüğü-Sayaç Muayene İstasyonunda yapılan sayaç muayenesinde, su geçtiği halde tonajın artmadığı ve sayacın nümerik olarak ilerlemediğinin raporla tespit edildiği; bu bağlamda, Tarifeler
Yönetmeliği’nin 13’üncü maddesinin (j) bendine göre işlemlerin yapıldığı ve personelce sökülen sayacın muayenesi sonrası sayaç ücreti, muayene ücreti ve sayaç sökme-takma ücretinin, aboneye tahakkuk edildiği; başvuranın ise, kullanıcı kaynaklı bir sorunun olmadığı ve sayaçların on yılda bir değiştirilmesi gerektiği iddiasında bulunduğu anlaşılmıştır.
14. Tarifeler Yönetmeliği’nin 13’üncü maddesinin (j) bendinde, eski sayacın, muayenesi sonucunda arızalı veya hatalı çıkması ve bu durumun abonenin ihmal veya müdahalesinden kaynaklanması halinde, takılan sayacın bedeli ile sökme-takma bedelinin aboneden tahsil edileceği hükme bağlanmıştır. Bu hüküm, değiştirilen eski sayacın muayenesi sonrasında arızalı olarak belirlenmesi ve bunun abonenin ihmal veya müdahalesinden kaynaklanması halinde, yeni sayacın bedeli ile sökme-takma bedelinin alınacağını düzenlemektedir. Başvuruya konu işlemde ise, söz konusu hükme idare tarafından dayanılmakla birlikte, arızalı olduğu tespiti muayene sonrası yapılan sayaca yönelik abonenin ihmali veya müdahalesine dair bir
tespit yapılmamıştır. Bir başka deyişle, idare, anılan Yönetmelik hükmüne göre işlem yaptığını belirtip sayaç ücreti, muayene ücreti ve sayaç sökme-takma ücreti tahakkuk etmesine rağmen sayacın arızalı durumda olmasında abonenin kusuruna yönelik herhangi bir tespit ve değerlendirme yapmamıştır. Bu yönde bir değerlendirme yapmaksızın idarenin on yılı aşan sayaçlarda sayaç bedeli ile sökme-takma bedelini aboneye yansıtması, Tarifeler Yönetmeliği’nin 13’üncü maddesinin (j) bendi gereğince mümkün değildir. Bu bakımdan, başvuruya konu edilen sayaç bedeli ile sökme-takma bedelinin aboneye tahakkuk ettirilmesinin hukuka uygun olmadığı anlaşılmıştır.
15. Başvuruya konu faturanın iptali talebi ele alındığında ise, idarenin sayaç bedeli ile sökme-takma bedeli dışında faturaya yansıyan bedel bakımından Tarifeler Yönetmeliği’nin 19’uncu maddesine göre işlem tesis ettiği görülmektedir. Söz konusu hüküm, sayacı durmuş veya işlememiş abonelerden, abone grubuna göre, varsa abonenin bir önceki yılının aynı dönemlerine ait tüketimi, aksi halde sökülen sayaç doğru tüketimi gösterdiği kabul edilen son üç dönem tüketim ortalaması baz alınarak tahakkuk ve tahsilat yapılacağı ile bir ay içerisinde su sayacının yaptırılmaması halinde önceki yıla ait ortalama sarfiyatın nispeti üzerinde
ŞUSKİ Genel Kurulunun belirlediği oranda zamlı tahakkuk ettirileceğini düzenlemektedir. Bu kapsamda, idare, Tüketim Hesap Kartı’nda belirtildiği şekilde “Sayaç Bozuk” durumuna konu sayaçla ilgili 13.01.2024 3 tarihinde “Ortalama Tüketim” ve “Toplam Sarfiyat” olarak 60 m belirlemesini yaparak fatura bedeli tahakkuk ettirmiştir. Bununla birlikte, idarenin Kurumumuza verdiği bilgiler ışığında, bu belirleme yapılana kadar 18.02.2022 – 13.01.2024 tarihleri arasında yerinde tespit gerçekleştirilerek Tüketim Hesap Kartı’na
“Okuma Durumu” olarak bazı durumlarda “Endeks Eşit”, bazı durumlarda ise “Sayaç İçerde” kaydı düşüldüğü tespit edilmiştir. Bir anlamda, idare, yaklaşık iki yıl boyunca başvuruya konu sayaçta tüketim ölçülmediğine vakıf durumdadır. Tarifeler Yönetmeliği’nin 13’üncü maddesinin (j) bendine göre, idarenin, su sayaçlarının tüketimi doğru kaydedip kaydetmediğini, kaçak veya usulsüz su kullanıp kullanmadığını saptamak üzere gerek gördüğü zaman yerinde inceleme yapmaya, sayaçların doğruluğundan şüphe edilmesi halinde eski sayacın yerine yeni bir sayaç takmaya yetkisi bulunmakla birlikte, söz konusu yetkinin zamanında kullanılmaması sonucunda başvuruya konu faturadaki bedelin tahakkuku gerçekleştirilmiştir.
16. Ayrıca başvuruya konu edilen sayacın damga yılı, Kurumumuza iletilen belgelerde 2010 olarak belirtilmiş ve sayacın muayene ve damgalanma süreci açısından hangi işlemlerin yapıldığı hakkında herhangi bir bilgi verilmemiştir. Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliği’nin yukarıda bahsedilen 60 3 m lük belirlemenin yapılmasına esas 18.02.2022 – 13.01.2024 tarihleri arasında yürürlükte olan 9’uncu maddesinde, su sayaçlarının periyodik muayenelerinin on yılda bir yaptırılmasının zorunlu olduğu; 6’ncı maddesinde, periyodik muayenelerin yaptırılması sorumluluğunun bu sayaçları dağıtım ağında kullanan dağıtım şirketine veya dağıtımdan sorumlu işletmeye, dağıtım ağı dışında kullanılanlara 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu kapsamında ölçü ve ölçü aletinden sorumlu kullanıcıya ait olduğu ve 30’uncu maddesinde, damga süreleri sonunda sayaçların, yerlerinden sökülerek ayar istasyonlarında tekrar muayeneye tabi tutulmaları gerektiği düzenlenmiştir. İdare ise, söz konusu hükümler gereğince 18.02.2022 – 13.01.2024 tarihleri arasında on yıllık damga süresi geçen başvuruya konu sayaçla ilgili muayene sürecini işletip tekrar damgalanma işlemlerini tesis ettirmemiş ve neticede arızalı olduğu tespiti yapılan sayaç bağlamında başvurana ilgili faturadaki bedel tahakkukunu gerçekleştirmiştir. Oysaki 3516 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesi uyarınca periyodik muayenesi zamanında müracaat edilmemiş veya damga süresi geçirilmiş ölçü ve ölçü aletlerinin kullanılması yasak olup Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliği’nin yukarıda belirtilen 6’ncı maddesine göre periyodik muayenelerin yaptırılması sorumluluğunun su sayaçları bakımından su ve kanalizasyon idarelerinde olduğu açıktır. Hatta idarenin Abone İşleri Dairesi Başkanlığı
Çalışma Yönergesi’nin 12’nci maddesinde, 10 yılını dolduran sayaçların, periyodik muayeneleri yapılmak üzere il sanayi ve ticaret müdürlüğüne bildirilmek şartıyla sökülerek yerine yeni sayaç takılacağı düzenlenmektedir. Dolayısıyla başvuruya konu idarenin, 18.02.2022 – 13.01.2024 tarihleri arasında yerinde tespit yaparak “Endeks Eşit” kaydı düşmesi ile Kurumumuza ilettiği cevabi yazıda, “aboneye ait
Tüketim Hesap Kartı’na istinaden yapılan incelemede, 06.02.2023 tarihli Kahramanmaraş merkezli depremden önceki (2022 yılı 3. ayı ile 2023 yılı 1. ay) tüketim dönemlerinde de sayacın çalışmamasından kaynaklı olarak tüketim ölçülemediğinden tahakkuk tespitinin net olarak yapılamadığı” değerlendirmesi dikkate alındığında, idarenin başvuruya konu sayaçla ilgili arızalı olma tespitini daha önceden yapabileceği; bu duruma dair belirlemeyi yaparken damga süresini dikkate alıp muayene sürecini işletebileceği ve böylece Tarifeler Yönetmeliği’nin 19’uncu maddesine göre işlem yapmak zorunda kalmayacağı görülmektedir.
17. Bu bakımdan, Tarifeler Yönetmeliği’nin anılan hükmü gereğince yapılan tahakkukun hukuka uygun olmadığı ve gerekirse başvuranın deprem sonrası adreste oturup oturmadığı iddiaları incelenerek ilgili mevzuat kapsamında yeniden değerlendirilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
18. Başvuruda yer alan “değiştirilen sayacın ne kadar süre kullanımda olduğu ile yüksek miktarlı faturanın detaylarını öğrenme” talepleri hakkında ise, idarenin Kurumumuza ilettiği bilgi ve belgeler bağlamında, ilgili sayacın ilk damga yılının 2010 olduğu ve bu yıldan sökme işleminin yapıldığı ana kadar kullanımda 3 bulunduğu; ilgili faturanın, Tarifeler Yönetmeliği’nin 19’uncu maddesi gereğince 1 m su bedeli 11,11 TL,
3 3
1 m atık su bedeli 5,53 TL, suyun KDV’si % 1, atık su KDV’si % 10, 1 m çevre temizlik vergisi 2,30 TL
olarak ücretlendirilerek tahakkuk ettirildiği anlaşıldığından ayrıca tespit ve değerlendirme yapılmasına gerek görülmemiştir.
19. Yukarıda yapılan tüm açıklamalar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat birlikte değerlendirildiğinde; başvuruya konu sayacın arızalı durumda olmasında abonenin kusuruna yönelik herhangi bir tespit ve değerlendirme yapılmadan idarenin sayaç bedeli ile sökme-takma bedelini başvurana yansıtmasının, Tarifeler Yönetmeliği’nin 13’üncü maddesinin (j) bendi gereğince mümkün olmadığı ve bu bakımdan ilgili tahakkuk işleminin hukuka uygun olmadığı; idarenin, 3516 sayılı
Kanun ve alt düzenleyici işlemler bağlamında üzerine düşen sorumluluğu zamanında yerine getirmemesi ile Tarifeler Yönetmeliği’nin 13’üncü maddesinin (j) bendindeki yetkisini zamanında kullanmaması sebebiyle başvuruya konu fatura bedelinin tahakkuk ettirildiği ve bu yönüyle sayaç bedeli ile sökme-takma bedeli dışında faturaya yansıyan bedel tahakkukunun hukuka uygun olmadığı; depremden önceki (2022 yılı 3. ayı ile 2023 yılı 1. ay) tüketim dönemlerinde de sayacın çalışmamasından kaynaklı olarak tüketim ölçülemediğinden tahakkuk tespitinin net olarak yapılamadığı ve 18.02.2022 – 13.01.2024 tarihleri arasında su kullanımın ilgili mevzuat kapsamında yeniden değerlendirilmesi gerektiği gerekçeleriyle idareye tavsiyede bulunulması gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu kapsamda yapılan incelemede, başvurana verilen 06.02.2024 tarihli cevapta, başvurana hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup ilgili idarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdare tarafından bahse konu ilkeye riayet edilmesi beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili idarenin işlemine karşı 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un
“Başvuru” başlıklı 68’inci maddesi kapsamında ilçe tüketici hakem heyetine başvuru yolu, tüketici hakem heyetinin kararına karşı da aynı Kanun’un “Karar ve karara itiraz” başlıklı 70’inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde tüketici hakem heyetinin veya tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemelerine itiraz yolu açıktır
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri ve yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda BAŞVURUNUN
KABULÜNE,
Başvuruya konu sayaç bedeli ile sökme-takma bedeli tahakkukunun iptal edilerek söz konusu tahakkuk 3 bağlamında başvuranın ödeme yapmış olması halinde gerekli iade işleminin tesisi ile 60 m tüketim belirlemesi üzerinden yapılan tahakkukun ise gerekirse adreste kullanım olup olmadığının incelenerek ilgili mevzuat kapsamında yeniden değerlendirilmesi yönünde ŞANLIURFA SU VE KANALİZASYON
İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idare tarafından bu karar üzerine
tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURAN ve ŞANLIURFA SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/