|
ÖZET: Başvuran, Sayıştay Başkanlığı’nda Birim Başkanlığı görevinden alınarak Yayın İşleri Müdürlüğü’ne atanmasının hukuka aykırı olduğunu iddia ederek eski görevine iadesini talep etmiştir. İdare, başvuranın atamasının kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak yapıldığını, birim başkanlığı kadrosunun görevde yükselme hükümlerine tabi olmadığını ve dolayısıyla kazanılmış hak oluşturmadığını belirtmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 43 ve 76. maddeleri gereği, atanan memurların kazanılmış haklarının korunması gerektiği, ancak atandıkları kadro aylıklarının başka görevlere atanma halinde kazanılmış hak sayılmayacağı ifade edilmiştir. Ayrıca, Sayıştay Yönetim Mensuplarının Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nde birim başkanlığı kadrolarının görevde yükselme kapsamında olmadığı vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın atamasıyla ilgili idari işlemin hukuka uygun olduğu ve başvurunun reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu karar, kamu hizmetinin etkin ve verimli yürütülmesi amacıyla idarenin takdir yetkisini kullanma hakkını korumaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/13920-S.22.21334
BAŞVURU NO : 2022/7554
KARAR TARİHİ : 26/10/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Birim Başkanı kadrosuna atamasının yapılması talebine ilişkindir.
BAŞVURU TARİHİ : 25/05/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; Sayıştay Başkanlığının 04/06/2020 tarihli Oluru ile
Destek Hizmetleri Birim Başkanlığı görevine atandığını, 20/01/2022 tarihinde bu görevinden alınarak 21/01/2022 tarihinde Yayın İşleri Müdürlüğünde görevlendirildiğini, mezkûr atama işlemimde gerekçe veya sebep belirtilmeden sadece görevden alındığının bildirildiğini, Birim Başkanlığı kadrosunu 24 Ay (2 yıl) yapması durumunda müktesep haklarını kazanma imkânı olmasına rağmen 4 Ay 13 Gün önce görevinden alındığı için bu haktan yararlanamayacağını, Sayıştay Başkanlığının 20/01/2022 tarihli ve
Sayılı Oluru ile altı birim başkanı görevden alınmasına rağmen İnsan Kaynakları Birim
Başkanının Müktesep hakkını doldurmasına takriben 10-15 günü kaldığı için yeni bir Başkanlık Oluru ile görev süresinin uzatılarak haklarını almasının sağlandığı, anılan süre sonunda Sayıştay Başkanlığının
Olurunda belirtilen Mali İşler Müdürlüğünde görevlendirildiğini, görevden alınan diğer birim başkanlarının da takriben 4 ile 11 yıl arasında birim başkanı olarak görev yaptıkları için müktesep hakları ile ilgili herhangi bir mağduriyetleri olmadığını, Sayıştay Birim Başkanlıklarının 3600 ek gösterge ve 3000 makam tazminatı ile 9000 görev tazminatlarına sahip bir unvan olduğunu, Birim Başkanlığı görevinde iken ek göstergesi 3600 iken, Yayın İşleri müdürü olarak ek göstergesinin 2200 e düştüğünü, 3000 makam tazminatı ile 9000 görev tazminatlarını da alamadığı için 01/01/2022 tarihi itibariyle 3.662,00 TL maaş kaybı olduğunu, Birim Başkanı olarak emekliye ayrıldığında 10.658,00 TL yaşlılık aylığı alması gerekirken
Şube Müdürü olarak 7.719,00 TL Emekli maaşı alacağını ve bunun da 2.939,00 TL maaş kaybına tekabül ettiğini, şahsıyla ilgili herhangi bir idari soruşturma, disiplin suçu-cezası, yazılı veya sözlü bir uyarının mevcut olmadığını, 24 aylık görev süresinin dolmasına 4 ay 13 gün kala görevden alınmasının kamu yararı çerçevesinde takdir yetkisi ile açıklanamayacağını belirterek Sayıştay Başkanlığının 20/01/2022 tarih ve sayılı Olurunun iptal edilerek Birim Başkanlığı görevine iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 04/07/2022 tarihli bilgi belge isteme yazısına istinaden Sayıştay Başkanlığı
Yönetim Bölüm Başkanlığı – 1 Hukuk Hizmetleri Grup Başkanlığı tarafından 15/08/2022 tarihinde gönderilen – – sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvurucu ‘na ait güncel hizmet belgesi ve kadro durumuna ilişkin bilgilerin yazı ekinde gönderildiği, 2.2. Başvurucunun 1’inci derece Destek Hizmetleri Birim Başkanı kadrosunda 1’inci derecenin 4’üncü kademesi aylığını almakta iken şikâyet konusu 21/01/2022 tarih ve sayılı işlemle 1’inci derece
Yayın İşleri Müdürü kadrosuna, müktesebi bulunan 1’inci derecenin 4’üncü kademesi aylıkla atandığı, başvurucunun hiçbir gerekçe gösterilmeyerek ve sebep belirtilmeyerek şikâyete konu bu atamada kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak takdir yetkisinin kullanıldığı, müktesebi olan haklarda mağduriyet yaşadığı iddiasıyla söz konusu atama işleminin iptal edilerek eski görevine iadesi talebinde bulunduğu, 2.3. 03/12/2010 tarihinde kabul edilen ve 19/12/2010 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
6085 sayılı Sayıştay Kanunu ile birim başkanlığı kadrolarının oluşturulduğu, aynı Kanun’un 81 inci
maddesiyle 657 sayılı Kanun’a ekli, kadroları genel idare hizmetleri sınıfının birinci derecesinde bulunanların ek göstergelerini düzenleyen II sayılı Cetvelin 3600 ek göstergeli “2. Yargı kuruluşları, bağlı ve ilgili kuruluşlar ile yükseköğretim kuruluşlarında” bölümüne eklendiği, 2.4. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve 15/03/1999 tarihli ve 99/12647 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği
Esaslarına Dair Genel Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanan Sayıştay Yönetim Mensuplarının
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin 10 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında “Birim
Başkanı unvanlı kadrolardan müdür kadrosuna yapılacak atamalarda bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz” hükmünün yer aldığı, birim başkanı unvanlı kadroların görevde yükselme hükümlerine tabi olmaması nedeniyle ilgilileri için hiçbir zaman kazanılmış hak sayılmadığı, 2.5. Başvurucunun 1’inci derece Destek Hizmetleri Birim Başkanı kadrosunda 1’inci derecenin 4’üncü kademesi aylığını almakta iken 1’inci derece Yayın İşleri Müdürü kadrosuna, müktesebi bulunan 1’inci derecenin 4’üncü kademesi aylıkla atanması 657 sayılı Kanun’un ilgili hükümlerine de aykırılık teşkil etmediği, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 76 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler.” hükmüne yer verildiği, 68 inci maddesinin (B) bendinin son fıkrasında, bu bent hükümlerine göre atananların atandıkları kadronun aylık (ek gösterge dâhil) ve diğer haklarından yararlanacakları; bu suretle üst dereceye atananların bu kadrolarda geçirdikleri her yıl kademe ilerlemesi ve her “3” yıl derece yükselmesi sayılmak suretiyle kazanılmış hak ve emeklilik keseneğine esas aylık derecelerinin yükselmesinde göz önüne alınacağı; ancak atandıkları kadro aylıklarının, başka görevlere atanma halinde kazanılmış hak sayılmayacağının hükme bağlandığı, 2.6. Öte yandan 657 sayılı Kanun’un 43 üncü maddesinin (B) bendinde; “Ek Gösterge: Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıkları; hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu kanuna ekli I ve II sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanır. II sayılı cetvelde yer alan unvanlarda değişiklik yapmaya ve yeni unvanlar ilave etmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. Bu ek göstergeler, ilgililerin belirtilen sınıf ve görevlerde bulundukları sürece ödemelere esas alınıp, terfi bakımından kazanılmış hak sayılmaz. Kurumların 1, 2, 3 ve 4 üncü dereceli kadrolarına atananlara uygulanacak ek göstergeler, ilgililerin daha önce bulunmuş oldukları kariyerleri ile ilgili sınıf veya ekli I sayılı Cetvelin Genel İdare Hizmetleri Sınıfı (g) bölümünde belirtilen görevlerde kazanılmış hak aylık derecelerine göre alabilecekleri ek göstergelerden düşük
olamaz.” hükmüne yer verildiği,
2.7. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun yukarda belirtilen hükümlerinde, 657 sayılı Kanuna tabi görevlerde iken bulundukları kadrolardan diğer kadrolara naklen atananların kazanılmış hak derecelerinin korunması gerektiği belirtilmiş olmakla birlikte, anılan kamu görevlilerinin eski görevlerinin ek göstergesine sahip bir göreve atanma zorunluluğuna dair bir hükme yer verilmediği, bu durumda, başvurucunun yürüttüğü Birim Başkanlığı görevine ait (3600) ek göstergenin adı geçen bakımından kazanılmış hak oluşturmayacağından (2200) ek göstergeli bir görev olan Yayın İşleri Müdürlüğü kadrosuna atanmasına dair işlemin hukuka aykırı olduğunun iddia edilemeyeceğinin düşünüldüğü, 2.8. Şikâyet başvurusunda bulunan ile Başkanlık arasında yargı organlarınca karara bağlanmış bir uyuşmazlık olmamakla birlikte, benzer bir başvuruda Başkanlıkta 1’inci derece Strateji Geliştirme Birim
Başkanı kadrosunda 1’inci derecenin 4’üncü kademesi aylığını almakta iken 1’inci derece Yazı İşleri
Müdürü (Lojman Tahsis ve Emlak Müdürü) kadrosuna, müktesebi bulunan 1’inci derecenin 4’üncü kademesiyle atanan başka bir Sayıştay mensubu tarafından bu atama işleminin iptali istemiyle dava açıldığı, Ankara 4. İdare Mahkemesinin E.2018/555 K.2018/2633 sayılı kararında; “Dava konusu işlemin, davalı idarenin kamu hizmetini etkin ve verimli yürütmek amacıyla, 657 sayılı Kanunun 76 ve 68’inci maddeleri ile Sayıştay Yönetim Mensuplarının Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği kapsamında, özlük hakları korunmak suretiyle ve aynen Birim başkanlığı görevine atandığı şekilde idarenin takdir yetkisi kapsamında tesis edildiği anlaşılmakla, davacının Strateji Geliştirme Başkanlığından Yazı İşleri
Müdürü olarak atanmasına ilişkin dava konusu işleminde hukuka aykırılık görülmemiştir” ifadelerine yer verildiği, bu karara yapılan istinaf başvurusunun Ankara Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin
E.2019/211, K.2019/1896 sayılı kararı ile reddedildiği, Başkanlığın davalı olduğu başka bir davada ise, 1’inci dereceli Denetim ve Yargı Hizmetleri Birim Başkanı kadrosunda 1’inci derecenin 4’üncü kademesi aylığını almakta iken 1’inci derece Mali İşler Müdürü kadrosuna müktesebi bulunan 1’inci derecenin 4’üncü kademesi ile atanan Sayıştay mensubu tarafından bu atama işlemine karşı açılan iptal davasının Ankara 23. İdare Mahkemesinin E.2018/1187 K.2019/805 sayılı kararıyla kabul edilerek idari işlemin iptal edildiği; iptal kararının, yapılan istinaf başvurusunun Ankara
Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin E.2019/2331 K.2019/2141 sayılı kararıyla kaldırılarak davacının iptal isteminin reddedildiği, İstinaf Mahkemesinin dava konusu idari işlemin iptaline yönelik davalarda verdiği kararların istikrar kazanmış bulunduğu, 2.9. Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde; başvurucunun, 1’inci derece Destek Hizmetleri Birim Başkanı kadrosunda 1’inci derecenin 4’üncü kademesi aylığını almakta iken 1’inci derece Yayın İşleri Müdürü kadrosuna, müktesebi bulunan 1’inci derecenin 4’üncü kademesi aylıkla atanmasında kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak takdir yetkisinin kullanıldığı iddialarının gerçeği yansıtmadığı, başvuranın
Destek Hizmetleri Birim Başkanlığı görevine atanırken kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak takdir yetkisi kullanıldığı gibi, anılan görevden alınarak müktesebi ile Yayın İşleri Müdürlüğü kadrosuna atanırken de kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak takdir yetkisinin kullanıldığı, diğer yandan yukarıda yer alan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 76 ncı maddesi uyarınca başvurucunun Birim
Başkanlığı görevinden alınarak Yayın İşleri Müdürlüğü kadrosuna 1’inci derecenin 4’üncü kademe aylığı ile tüm kazanılmış hakları korunarak atamasının da yapıldığı, 2.10. Şikâyet konusu işlemin Başkanlığın kamu hizmetini etkin ve verimli yürütmek amacıyla, 657 sayılı
Kanun’un 68 ve 76’ncı maddeleri ve Sayıştay Yönetim Mensuplarının Görevde Yükselme ve Unvan
Değişikliği Yönetmeliği kapsamında, özlük hakları korunmak suretiyle ve aynen Birim Başkanlığı görevine atandığı şekilde (yetkide ve usulde paralellik ilkesi) idarenin takdir yetkisi kapsamında Birim
Başkanlığından, Yayın İşleri Müdürü olarak atama işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı, 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu’nun yukarıda belirtilen hükümlerinde, 657 sayılı Kanuna tabi görevlerde iken
bulundukları kadrolardan diğer kadrolara naklen atananların kazanılmış hak derecelerinin korunması gerektiği belirtilmiş olmakla birlikte, anılan kamu görevlilerinin eski görevlerinin ek göstergesine sahip bir göreve atama zorunluluğuna ilişkin bir hükme yer verilmediği, 2.11. Sonuç olarak; şikâyete konu hususlarla ilgili olarak Başkanlıkça yapılan işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 3.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümünün “Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesi; “…Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir… “ 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun, “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesi; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”, 5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun; 5.1. “Göstergeler” başlıklı 43 üncü maddesinin (B) bendi; “Ek Gösterge: Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıkları; hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu kanuna ekli I ve II sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanır. II sayılı cetvelde yer alan unvanlarda değişiklik (1)
yapmaya ve yeni unvanlar ilave etmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.
Bu ek göstergeler, ilgililerin belirtilen sınıf ve görevlerde bulundukları sürece ödemelere esas alınıp, terfi bakımından kazanılmış hak sayılmaz. Kurumların 1, 2, 3 ve 4 üncü dereceli kadrolarına atananlara uygulanacak ek göstergeler, ilgililerin daha önce bulunmuş oldukları kariyerleri ile ilgili sınıf veya ekli I sayılı Cetvelin Genel İdare Hizmetleri Sınıfı (g) bölümünde belirtilen görevlerde kazanılmış hak aylık derecelerine göre alabilecekleri ek göstergelerden düşük olamaz.” 5.2. “Derece yükselmesinin usul ve şartları” başlıklı 68 inci maddesinin (B) bendi; “Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.
…
Bu bent hükümlerine göre atananlar atandıkları kadronun aylık (Ek gösterge dâhil) ve diğer haklarından yararlanırlar. Bu suretle üst dereceye atananların bu kadrolarda geçirdikleri her yıl kademe ilerlemesi ve her “3” yıl derece yükselmesi sayılmak suretiyle kazanılmış hak ve emeklilik keseneğine esas aylık derecelerinin yükselmesinde göz önüne alınır. Ancak atandıkları kadro aylıkları, başka görevlere atanma halinde kazanılmış hak sayılmaz.” 5.3. “Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi” başlıklı 76 ncı maddesi; “Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler.
Memurlar istekleri ile kurumlarında kazanılmış hak derecelerinin en çok üç derece altında aynı veya başka yerlerdeki kadrolara atanabilirler.
Aşağı dereceye atananların 68 inci maddede yazılı süre kaydı aranmaksızın eski derecelerine tekrar atanmaları mümkündür.
Kazanılmış hak derecelerinden aşağı derecelere atananların aylık derece ve kademeleri genel hükümlere göre tespit edilmekle beraber, atandıkları bu derecelerde geçirdikleri süreler (kesenek ve karşılık farklarının kendileri tarafından her ay T.C. Emekli Sandığına gönderilmesini kabul etmeleri şartıyla)
emeklilik yönünden eski derecelerinde değerlendirilir.” 6. 03/12/2010 tarihli ve 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “Yönetim birimleri ve mensupları” başlıklı
19 uncu maddesi;
“Sayıştayın yönetim işleri Sayıştay Başkanının teklifi ve Sayıştay Genel Kurulunun kararı ile kurulacak birimler tarafından yürütülür.
Yönetim mensuplarının, 657 sayılı Kanunda yazılı nitelikleri taşımaları gerekir. Bunlar, 657 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde Sayıştay Başkanının onayı ile atanır. Yönetim mensupları, 657 sayılı Kanuna tabi olarak yönetim birimlerinde çalışan görevlileri ifade eder. Yönetim birimlerinin görevleri, bu görevlerin yürütülmesine ilişkin esas ve usuller ile ilgililerin sorumlulukları yönetmelikle düzenlenir.” 7. 18/08/2015 tarihli ve 29449 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sayıştay Yönetim Mensuplarının
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin; 7.1. “Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi görev grupları” başlıklı 5 inci maddesi; “Bu Yönetmelik kapsamında görevde yükselme ve unvan değişikliği suretiyle atama yapılacak kadrolar aşağıda belirtilmiştir.
(2) Görevde yükselmeye tabi kadrolar:
a) Yönetim hizmetleri grubu;
1) Müdür,
2) Koruma ve güvenlik amiri, şef, koruma ve güvenlik şefi…”
7.2. “Kazanılmış haklar” başlıklı 18 inci maddesi; Bu Yönetmelik kapsamına giren unvanları, ilgili mevzuatı uyarınca kazananların hakları saklıdır. Kamu
Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin
Resmî Gazete’de yayımlandığı 18/4/1999 tarihinde görevde bulunan ve aynı tarih itibarıyla iki yıllık yükseköğretim mezunu olanlar, diğer şartlara sahip oldukları takdirde, bu Yönetmeliğin uygulanması bakımından dört yıllık yükseköğretim mezunu kabul edilirler.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel
Yönetmeliğin Resmî Gazete’de yayımlandığı 18/4/1999 tarihinde görevde bulunan personel 14 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde öngörülen öğrenim düzeyinin altında bir öğrenim düzeyinden mezun olsalar bile idari hizmetler grubuna ilişkin sınava katılabilirler.
(Ek:RG-28/2/2017-29993) Birim Başkanı unvanlı kadrolardan müdür kadrosuna yapılacak atamalarda bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.”
Hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Kurumumuza başvuruda bulunan başvuran özetle; 04/06/2020 tarihinde Sayıştay Başkanlığı Destek
Hizmetleri Birim Başkanlığı görevine atandığını, 20/01/2022 tarihinde gerekçe veya sebep belirtilmeden bu görevinden alınarak 21/01/2022 tarihinde Yayın İşleri Müdürlüğünde görevlendirildiğini, Birim
Başkanlığı kadrosunu 24 Ay (2 yıl) yapması durumunda müktesep haklarını kazanma imkânı olmasına rağmen 4 Ay 13 gün kala görevinden alındığı için bu haktan yararlanamayacağını belirterek Sayıştay
Başkanlığının 20/01/2022 tarih ve sayılı Olurunun iptal edilerek Birim Başkanlığı görevine iadesini talep etmektedir.
10. Sayıştay Başkanlığı tarafından gönderilen cevabi yazıda ise özetle; başvuranın Destek Hizmetleri
Birim Başkanlığı görevine atanırken kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak takdir yetkisi kullanıldığı gibi, anılan görevden alınarak müktesebi ile Yayın İşleri Müdürlüğü kadrosuna atanırken de kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak takdir yetkisinin kullanıldığı, birim başkanı unvanlı kadroların görevde yükselme hükümlerine tabi olmaması nedeniyle ilgilileri için hiçbir zaman kazanılmış hak sayılmadığı, diğer yandan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 76 ncı maddesi uyarınca başvurucunun Birim Başkanlığı görevinden alınarak Yayın İşleri Müdürlüğü kadrosuna 1’inci derecenin 4’üncü kademe aylığı ile tüm kazanılmış hakları korunarak atamasının da yapıldığı hususları ifade edilmiştir.
11. Başvuranın iddiaları ve idarenin cevabi yazısı incelendiğinde uyuşmazlığın; idare tarafından başvuranın Birim Başkanlığı kadrosundan Şube Müdürlüğü kadrosuna ataması yapılması yönünde tezahür eden idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olup olmadığı noktasında düğümlendiği görülmektedir.
12. Somut olayda başvuranın hizmet belgesi incelendiğinde;14/09/1984 tarihinde ‘Hesap Memuru’ unvanında kamu görevine başladığı, 04/06/2020 tarihinde 657 sayılı Kanun’un 45 inci ve 76 ncı maddeleri gereği ‘Birim Başkanı’ kadrosuna atamasının yapıldığı, 21/01/2022 tarihinde ise yine 657 sayılı Kanun’un
45 inci ve 76 ncı maddeleri gereği ‘Yayın İşleri Müdürü’ kadrosuna atamasının yapıldığı ve hâlihazırda bu
görevini sürdürdüğü bilgileri edinilmiştir.
13. Sayıştay Başkanlığı Yönetim Bölüm Başkanlığının 20/01/2022 tarihli ve – 1sayılı yazısında; Başkanlık Makamı Oluru ile başvuranın da mevcut bulunduğu ve ilgili yazıya ekli Birim Başkanlarının görevlerinden alınmaları ve yerlerine yazı ekinde belirtilen personellerin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 86 ncı maddesi uyarınca vekâleten görevlendirmelerinin yapıldığı anlaşılmıştır.
14. Başvuranın Başkanlık Makamına hitaben gönderdiği 18/03/2022 tarihli dilekçesinde ise Destek
Hizmetleri Birim Başkanlığı görevinden alındığı ve yerine vekâleten görevlendirmenin yapıldığı, görevden alınma gerekçesinin tarafına bildirilmesi hususunu talep ettiği, konu ile ilgili Kurumumuza da aynı tarihte yaptığı başvuru hakkında idarenin cevabını veya 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda yer alan
30 günlük zımni ret süresini beklemeden, dolayısıyla idari başvuru yolunu tüketmeden Kurumumuza
başvurduğu, bu sebeple başvuru konusuna ilişkin idari işlem henüz tamamlanmamış olduğu gerekçesiyle başvuru hakkında 08/04/2022 tarihli ve 2022/4953-S.22.749 Gönderme Kararı verildiği anlaşılmıştır.
15. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre memurun öğrenim durumu ve hizmet sınıfı gibi hususların değerlendirilmesiyle tespit edilen memuriyete giriş derece ve kademesine yine aynı kanunda yer alan ilavelerin yapılması suretiyle bulunacak derece ve kademe üzerinden hesaplanan aylık kazanılmış hak aylığı olarak tanımlanmaktadır. Kazanılmış hak aylığına esas aylık derecesi, 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu’na tabi olarak geçirilen ya da ilgili mevzuatı gereğince bu kapsamda geçmiş gibi değerlendirilen hizmet süreleri ile öğrenim durumu veya kariyeri dikkate alınarak uygulanan derece veya kademe ilerlemeleri sonucunda ulaşılan derece ve kademeyi ifade etmektedir.
16. Başvuru konusuna ilişkin mevzuat incelendiğinde; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 43 üncü maddesinde ek göstergenin Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıkları; hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu kanuna ekli I ve II sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanacağı, bu ek göstergelerin, ilgililerin belirtilen sınıf ve görevlerde bulundukları sürece ödemelere esas alınıp, terfi bakımından kazanılmış hak sayılmayacağı, Kurumların 1,2,3 ve 4 üncü dereceli kadrolarına atananlara uygulanacak ek göstergelerin, ilgililerin daha önce bulunmuş oldukları kariyerleri ile ilgili sınıf veya ekli I sayılı Cetvelin
Genel İdare Hizmetleri Sınıfı (g) bölümünde belirtilen görevlerde kazanılmış hak aylık derecelerine göre alabilecekleri ek göstergelerden düşük olamayacağının ifade edildiği görülmektedir.
17. Yine 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Memurların Kurumlarınca Görevlerinin ve Yerlerinin
Değiştirilmesi” başlıklı 76 ncı maddesinde; kurumların, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilecekleri öngörülmüştür. Kanun’un 68 inci maddesinin B bendinin son fıkrasında ise, bu bent hükümlerine göre atananların atandıkları kadronun aylık (Ek gösterge dâhil) ve diğer haklarından yararlanacakları; bu suretle üst dereceye atananların bu kadrolarda geçirdikleri her yıl kademe ilerlemesi ve her “3” yıl derece yükselmesi sayılmak suretiyle kazanılmış hak ve emeklilik keseneğine esas aylık derecelerinin yükselmesinde göz önüne alınacağı; ancak atandıkları kadro aylıklarının, başka görevlere atanma halinde kazanılmış hak sayılmayacağı hükme bağlanmıştır.
18. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun yukarıda belirtilen hükümlerinde, 657 sayılı Kanuna tabi görevlerde iken bulundukları kadrolardan diğer kadrolara naklen atananların kazanılmış hak derecelerinin korunması gerektiği belirtilmiş olmakla birlikte, anılan kamu görevlilerinin eski görevlerinin ek göstergesine sahip bir göreve atama zorunluluğuna ilişkin bir hükme yer verilmediği açıktır.
19. Yine 18/08/2015 tarihli ve 29449 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sayıştay Yönetim
Mensuplarının Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 5 inci maddesinde bu
Yönetmelik kapsamında görevde yükselme ve unvan değişikliği suretiyle atama yapılacak kadroların belirtildiği, anılan kadrolar arasında ‘Birim Başkanı’ kadrosuna yer verilmediği ve dolayısıyla ‘Birim
Başkanı’ kadrosunun görevde yükselme yahut unvan değişikliği neticesinde öngörülen bir kadro olmadığı, nitekim mezkûr Yönetmeliğin 18 inci maddesinin üçüncü fıkrasında da Birim Başkanı unvanlı kadrolardan müdür kadrosuna yapılacak atamalarda bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmayacağı hususunun ifade edildiği görülmektedir.
20. Sayıştay bünyesinde Denetim ve Yargı Hizmetleri Birim Başkanı olarak görev yapan davacı tarafından, Mali İşler Müdürü olarak atanmasına dair 10/08/2018 tarih ve 1842164 sayılı işlemin iptali ile işlem nedeniyle mahrum kaldığı özlük ve parasal haklarının ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın istinaf başvurusuna konu olması üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesince verilen 08/10/2020 günlü, E:2019/3231, K:2019/2141 sayılı Kararda; “İdarenin kamu hizmetinin gerekleri doğrultusunda personelin görevini ve/veya görev yerini değiştirme konusunda kanunen sahip olduğu takdir yetkisini dava konusu atama işlemini tesis ederken kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında sübjektif (Öznel) nedenlerle kullandığına dair dosyada herhangi bir bilgi yada belge bulunmadığı, dolayısıyla davalı idarenin takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanmadığının ortaya konulamadığı, diğer taraftan; Sayıştay Başkanlığının özel niteliği, kadro durumu ve hizmet sınıfları dikkate alındığında, Kurumda, birim başkanlığı dışına 3600 ek göstergeli başka bir kadro bulunmadığı, birim başkanlığının dışında 3600 ek göstergeye sahip Sayıştay meslek mensubu kadrolarına (Sayıştay Üyesi ve Sayıştay denetçisi kadrosuna) atanabilmek özel yarışma veya seçme usullerine tabi olduğundan, davacının bu kadrolara atanabilmesine olanak bulunmadığı bununla birlikte davacının, Mülga Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığında 1. derecenin 4. kademesinde 3600 ek göstergeli başmüfettiş olarak görev yapmakta iken kendi talebi doğrultusunda Sayıştay Başkanlığı emrinde birim başkanlığı görevine atandığı, bu itibarla; davacının denetim ve yargı hizmetleri birim başkanlığı görevinden alınmasında hukuka aykırılık bulunmadığı gibi davalı Kuruma gelmeden önce 3600 ek göstergeli bir kadroda görev yapmış olmasının adı geçen bakımından kazanılmış hak olmaması ve davalı idare bünyesinde birim başkanlığı dışında 3600 ek göstergeli atanabileceği başka bir kadronun da bulunmaması nedeniyle denetim ve yargı hizmetleri birim başkanlığı görevinden alınan davacının, 2200 ek göstergeli Mali İşler Müdürlüğü görevine atanması yönünden de dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, davacının davalı Kuruma gelmeden önce görev yaptığı kadroya ait ek göstergesinin kendisi bakımından kazanılmış hak oluşturduğu ve görevden alınsa dahi atanacağı kadronun mutlaka 3600 ek göstergeli bir kadro olması gerektiği yönündeki gerekçe ve kabulün, davalı idarede birim başkanlığı dışında davacının atanabileceği 3600 ek göstergeli atanabileceği başka bir kadro bulunmaması karşısında, takdir yetkisine dayalı veya hizmet gereği olarak davacının hiç bir suretle birim başkanlığı görevinden alınamayacak olması gibi idare hukuku ilkelerine uygun düşmeyecek bir sonuca yol açacağının açık olduğu gerekçesiyle davalı tarafın istinaf başvurusunun kabulüne..”
Karar verildiği, davacı tarafından bu Kararın temyiz edilmesi üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi, 1.
İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararla; Dairelerince verilen 27/11/2019 gün ve E:2019/3231, k:2019/2141 sayılı kararın naklen atama ile ilgili bir uyuşmazlığa ilişkin olduğu ve bu nevi davalarla ilgili olarak bölge idare mahkemelerince verilen kesin kararlara karşı 2577 Sayılı Yasa’nın değişik 46. maddesi uyarınca temyiz yoluna gidilemeyeceği gerekçesiyle davacı tarafın temyiz başvurusunun reddine hükmedildiği görülmektedir.
21. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; başvuranın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun
68 ve 76 ncı maddeleri kapsamında, aynen Birim Başkanlığı görevine atandığı şekilde (yetkide ve
usulde paralellik ilkesi) idarenin takdir yetkisi kapsamında 21/01/2022 tarihinde Birim
Başkanlığından Yayın İşleri Müdürü olarak atamasının yapıldığı, 657 sayılı Kanunun 43 üncü maddesinde ek göstergelerin, ilgililerin belirtilen sınıf ve görevlerde bulundukları sürece ödemelere esas alınıp, terfi bakımından kazanılmış hak sayılmayacağı hususunun, yine Kanun’un 68 inci maddesinin B bendinin son fıkrasında ise, bu bent hükümlerine göre atananların atandıkları kadronun aylık (Ek gösterge dâhil) ve diğer haklarından yararlanacakları; bu suretle üst dereceye atananların bu kadrolarda geçirdikleri her yıl kademe ilerlemesi ve her “3” yıl derece yükselmesi sayılmak suretiyle kazanılmış hak ve emeklilik keseneğine esas aylık derecelerinin yükselmesinde göz önüne alınacağı; ancak atandıkları kadro aylıklarının, başka görevlere atanma halinde kazanılmış hak sayılmayacağı hususunun hükme bağlandığı, Sayıştay Yönetim Mensuplarının Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde ‘birim Başkanı’ unvanlı kadroların görevde yükselme ve unvan değişikliği suretiyle atama yapılacak kadrolar arasında gösterilmediği ve mezkûr
Yönetmeliğin 18 inci maddesinin üçüncü fıkrasında da Birim Başkanı unvanlı kadrolardan müdür kadrosuna yapılacak atamalarda bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmayacağı hususunun ifade edildiği, bu sebeplerle ilgili idarece başvuranın Destek Hizmetleri Birim Başkanlığı kadrosundan
Yayın İşleri Müdürlüğü kadrosuna atmasının yapılması yönünde tezahür eden idari işlemde yürürlükteki mevzuata, hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu yönde bir tespite varılamadığından başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 22. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdarenin “karara karşı başvuru yolları gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
23. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve SAYIŞTAY BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi