|
ÖZET: Bu karar, Ahmet Beyaz İmam Hatip Ortaokulu’nda beden eğitimi dersinin kaldırılması ve seçmeli derslerin belirlenmesi konusundaki hukuki uyuşmazlığı ele almaktadır. Başvuran, okulda spor ve sanat derslerinin sistematik olarak kaldırıldığını ve bu durumun çocuk haklarına aykırı olduğunu iddia ederek, seçmeli ders seçimlerinin Milli Eğitim Bakanlığı’nın resmi yazıları doğrultusunda yapılmasını talep etmiştir. Milli Eğitim Bakanlığı ise, başvuranın iddialarının asılsız olduğunu, seçmeli derslerin veli izin dilekçeleri ile belirlendiğini ve norm kadro belirlemesinin haftalık ders yüklerine göre yapıldığını açıklamıştır.
Kararda, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı’nın eğitim sisteminin düzenlenmesinde yetkili olduğu belirtilerek, başvuranın iddialarının hukuken temelsiz olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca, norm kadro fazlası öğretmenlerin atanması ile ilgili mevzuatın da uygun olduğu ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu durum, eğitimdeki yönetmeliklerin ve uygulamaların mevzuata uygunluğunu ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/3944-S.22.5975
BAŞVURU NO : 2021/18088
KARAR TARİHİ : 22/03/2022
RET KARARI
AHMET BEYAZ İMAM HATİP ORTAOKULU MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın görev yaptığı okulda seçmeli derslerin mevzuata uygun yürütülmesi ve yaşadığı mağduriyetin giderilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25/10/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. tarafından Kurumumuza yapılan tarihli ve sayılı başvuruda, özetle; başvuran İstanbul Beylikdüzü Ahmet Beyaz İmam Hatip Ortaokulunda beden eğitimi öğretmeni olarak görev yaptığını, Milli Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu Başkanlığının 22/12/2020 tarihli ve
41 sayılı İmam Hatip Ortaokulu Haftalık Ders Çizelgesinde Değişiklik Yapılması konulu Haftalık Ders
Çizelgesinde, beden eğitimi dersinin imam hatip ortaokullarında 5. sınıflarda iki; 6,7 ve 8. sınıflarda birer saat zorunlu olarak göründüğünü, 5 ve 6. sınıflarda beden eğitimi dersi yerine başka derslerin seçilmesinin
1789 numaralı Milli Eğitim Temel Kanununun 2 nci maddesinin ikinci fıkrasına aykırı olduğunu, kamu
kurum ve kuruluşlarının işleyişleri ile ilgili çıkarılan yönetmelik, genelge ve makam onaylarının ilgili
Kanuna aykırı olamayacağını, okul idareleri tarafından 5 ve 6. sınıflarda beden eğitimi dersinin kaldırılmasının Türkiye Cumhuriyetinin de taraf olduğu Evrensel Çocuk Hakları Beyannamesine aykırı olduğunu, başarılı sporcu öğrencilerin özel okullarda tam burslu okuması milli bir politika haline gelmişken, sporcu öğrencilere LGS’de ek puan verme çalışmaları devam ederken 5 ve 6. sınıflarda Beden
Eğitimi dersinin kaldırmasının eğitimde fırsat eşitliği ilkesine aykırı olduğunu ve öğrencileri mağdur ettiğini, İmam Hatip Ortaokulları Ders Çizelgesine göre 5, 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerinin Spor ve Fiziki
Etkinlikler dersini de seçebileceklerinin belirtildiğini; görev yapmakta olduğu okul idaresinin ise seçmeli derslerin seçiminde Milli Eğitim Bakanlığının genelgelerine aykırı hareket ettiğini, çok sayıda 7 ve 8. sınıf öğrencisinin daha önceki dönemlerde kendilerine dağıtılan Seçmeli Ders Formunda Sportif ve Fiziki
Etkinlikler dersini seçmelerine rağmen, okul idaresinin sportif ve fiziki etkinlikler dersi yerine zorunlu
olarak başka dersler aldırdığını, 2021-2022 Eğitim Öğretim Yılında da seçmeleri dersler konusunda okul idaresi tarafından kendilerine herhangi bir bilgilendirme yapılmadığını, zoraki olarak Seçmeli İngilizce dersini aldıklarını dile getirdiklerini, İmam Hatip Ortaokullarında okutulacak seçmeli derslerin, hangi şekilde yapılacağının Milli Eğitim Bakanlığının 30/12/2020 tarihli ve 43769797-10.07.01- E.18626109 sayılı yazısında açıkça belirtilmesine rağmen, okuldaki Spor ve Sanat Derslerinin sistematik bir şekilde kaldırılmakta olduğunu, bu durumun 24 şubeli okullarında Beden Eğitimi Ders saatinin 13 saate, önümüzdeki Eğitim Öğretim yılında da 6 saate düşerek norm kadro fazlası olmasına yol açacağını ve kendisini mağdur edeceğini belirterek Ahmet Beyaz İmam Hatip Orta Okulunda Seçmeli Ders seçimlerinin ilgili Bakanlığın resmi yazıları doğrultusunda yapılmasının sağlanmasını, öğrencilerin ve kendisinin mağduriyetlerinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu ile ilgili olarak Milli Eğitim Bakanlığı’ndan alınan 04/02/2022 tarihli ve – – sayılı yazıda özetle; 2.1. İmam hatip ortaokullarında uygulanan yabancı dil ve Kur’an-ı Kerim derslerinin ağırlıklı uygulanmasına dair Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı Kararları doğrultusunda 2016-2017 Eğitim
Öğretim yılından bu yana; “4. İmkân ve şartları uygun olan okullarda isteğe bağlı ve zorunlu ders saatine ilave olarak; (a) 5. sınıflarda Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler, Din Kültürü ve Ahlak
Bilgisi, Yabancı Dil, Kur’an-ı Kerim, Arapça ve Peygamberimizin Hayatı derslerini (29 ders saati) almak kaydıyla haftada 7 ders saatine kadar, (b) 6 ve 7. sınıflarda Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri, Sosyal
Bilgiler, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Yabancı Dil, Kur’an-ı Kerim, Arapça, Peygamberimizin Hayatı ve
Temel Dinî Bilgiler derslerini (30 ders saati) almak kaydıyla haftada 6 ders saatine kadar yabancı dil veya
Kur’an-ı Kerim dersi verilebilir. Bu uygulamayı yapan okullarda, öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeyleri dikkate alınarak Talim ve Terbiye Kurulunca kabul edilmiş ve uygulanmakta olan yabancı dil ve Kur’an-ı
Kerim dersi öğretim programlarına dayalı olarak dersin zümre öğretmenler kurulunca hazırlanan öğretim programları uygulanabilir.” şeklinde gerçekleştirildiği, 2.2. İmam Hatip Ortaokullarının Haftalık Ders Çizelgelerinin, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 22/12/2020 tarih ve 41 sayılı kararı doğrultusunda belirlenmekte ve uygulanmakta olduğu, okullarda uygulanacak haftalık ders çizelgelerini ve bunların uygulanmasına ilişkin esasların Milli Eğitim
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri hakkındaki 652 sayılı KHK çerçevesinde Talim ve Terbiye Kurulu
Başkanlığının yetkisinde belirlendiği, ders çizelgesinde zorunlu olarak görünen Beden Eğitimi Dersi yerine başka derslerin seçilmesi uygulamasının Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı 22/12/2020 tarih ve 41 sayılı kararı çerçevesinde yapıldığı, dolayısıyla mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, 2.3. Başvuranın Ahmet Beyaz İmam Hatip Ortaokulunda seçmeli ders seçimlerinin Milli Eğitim
Bakanlığının genelgelerine uygun olmayan şekilde yapıldığı ve okuldaki spor ve sanat derslerinin sistematik bir şekilde kaldırılmakta olduğu yönündeki iddialarının asılsız olduğu, okuldaki seçmeli derslerin onaylı veli izin dilekçeleri alınmak suretiyle belirlendiği, gerekli belgelerin adı geçen okul müdürlüğünde muhafaza edilmekte olduğu, 2.4. Öğretmen norm kadrolarının belirlenmesinde eğitim kurumlarındaki haftalık ders yüklerinin dikkate alındığı, bu kapsamda haftalık ders yükünde meydana gelen değişikliklere bağlı olarak norm kadro sayılarının değişebildiği, bu nedenle branşa özel sabit norm kadro sayısı uygulaması bulunmadığı, norm kadro sayılarındaki değişikliğe göre öğretmenlerin görev yerlerinin de değişebildiği,
2.5. Başvuru konusu hakkında bu aşamada Kurumlarınca yapılabilecek herhangi bir işlem bulunmadığı, 3. Ahmet Beyaz İmam Hatip Ortaokulu Müdürlüğünden alınan 29/11/2021 tarihli ve – – sayılı yazıda özetle; 3.1. 10/7/2018 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Milli Eğitim
Bakanlığı konulu on birinci bölümünde yer alan “Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı” başlıklı 319’uncu maddesinin birinci fıkrasında “Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Bakanlığın bilimsel danışma ve inceleme organıdır.” denildiği, ayrıca aynı maddenin üçüncü fıkrasının (a) bendinde “Eğitim sistemini, eğitim ve öğretim plan ve programlarını, ders kitaplarını hazırlatmak, hazırlananları incelemek veya inceletmek, araştırmak, geliştirmek ve uygulamaya ilişkin görüşlerini Bakana sunmak” ve (b) bendinde
“Bakanlık birimlerince hazırlanan eğitim ve öğretim programları, ders kitapları, yardımcı kitaplar ile öğretmen kılavuz kitaplarını incelemek, inceletmek ve sonucunu Bakana sunmak“ şeklinde Talim ve
Terbiye Kurulu Başkanlığının görevlerine vurgu yapıldığı, Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu
Başkanlığı Yönetmeliğinin de bu görev ve yetkileri detaylandırdığı, 3.2. Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının öğretim programları (müfredat, ders çizelgeleri, ders kitapları, ders saatleri, vb.) ile ilgili tek yetkili merci olduğu, okulların bu noktada uygulayıcı son birim olduğu, 3.3. Talim ve Terbiye Kurulunun İmam Hatip Ortaokulu Haftalık Ders Çizelgesinin Uygulanmasıyla İlgili
Açıklamalar bölümünün 4 üncü maddesinin (a) ve (b) fıkralarında; “5. sınıflarda Türkçe, Matematik, Fen
Bilimleri, Sosyal Bilgiler, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Yabancı Dil, Kur’an-ı Kerim, Arapça ve
Peygamberimizin Hayatı derslerini (29 ders saati) almak kaydıyla haftada 7 ders saatine kadar; 6 ve 7.
sınıflarda Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Yabancı Dil, Kur’an-ı Kerim, Arapça, Peygamberimizin Hayatı ve Temel Dinî Bilgiler derslerini (30 ders saati) almak kaydıyla haftada 6 ders saatine kadar yabancı dil veya Kur’an-ı Kerim dersi verilebilir. Bu uygulamayı yapan okullarda, öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeyleri dikkate alınarak Talim ve Terbiye Kurulunca kabul edilmiş ve uygulanmakta olan yabancı dil ve Kur’an-ı Kerim dersi öğretim programlarına dayalı olarak dersin zümre öğretmenler kurulunca hazırlanan öğretim programları uygulanabilir.” denmekte olduğu, 3.4. Özetle, çizelgede zorunlu olarak gösterilenler dahil fıkrada adı zikredilen dersler dışındaki dersler, yani
Görsel Sanatlar, Müzik, Beden Eğitimi, Teknoloji Tasarım, Bilişim Teknolojileri ve seçmeli derslerinin yerine Yabancı Dil, Kur’an-ı Kerim ve (c) fıkrasına göre yabancı uyruklu öğrenciler için Türkçe derslerinin alınabileceğinin ifade edildiği, uygulamalarının bu açık ve net hükme göre icra edildiği, 3.5. Aynı bölümün 5. maddesinde de “…her türlü eğitici faaliyetlerin gerçekleştirilmesi okul yönetiminin kararına bağlı olarak uygulanabilir.” denildiği, bu tip tasarruflarla okul yönetimine görev ve yetki tanındığı, 3.6. Yabancı Dil (İngilizce, Arapça, vd.) alınarak uygulanan modele Bakanlık yazışma ve onaylarında
Yoğunlaştırılmış Yabancı Dil Programı tanımlaması kullanıldığı, Bakanlığımızın e-Okul bilişim sisteminde ise İngilizce Ağırlıklı İmam Hatip Ortaokulu olarak yansıdığı, Kur’an-ı Kerim alınmasının da daha ziyade hafızlık projesi uygulayan okullarda uygulandığı, Türkçe alınmasının ise Türkçe yeterliliği az olan yabancı uyruklu öğrencilere yönelik bir model olduğu, 3.7. Yukarıdaki hükümler çerçevesinde okullarında, 01/07/2021 tarihli öğretmenler kurulunda 2021-2022 ve 2022-2023 eğitim öğretim yıllarında Yoğunlaştırılmış İngilizce Programı’nın uygulanmasının oy birliği
ile kabul edildiği, ayrıca programa tabi öğrencilerimizin velilerinden etraflı bilgilendirmeler neticesine tüm detaylara havi talep, rıza ve beyanları alınarak işlem tesisine gidildiği, 3.8. Dersler, ders saatleri, derslerin zorunlu-seçmeli olması ve norm verilerinin Talim ve Terbiye
Kurulunun kararları doğrultusunda e-Okul bilişim sistemine otomatik yansıdığı, uygulayıcı kurumlar ve alt birimlerce müdahale imkanı bulunmadığı, bahse konu Yoğunlaştırılmış Yabancı Dil Ağırlıklı Programı uygulamasının da Talim ve Terbiye Kurulunun kararı doğrultusunda Milli Eğitim Bakanlığı Bilgi İşlem
Genel Müdürlüğü tarafından e-Okul’a uyarlandığı, e-Okul bilgi işlem sistemine Talim ve Terbiye
Kurulunun onayı olmayan bir yansımanın söz konusu olamayacağı, 3.9. Yürütülmekte olan uygulama nedeniyle öğrenciler yönünden herhangi bir mahrumiyetin söz konusu olmadığı, öğrencilerin 8. sınıflarda, yerine yabancı dil aldığı dersleri zorunlu olarak aldığı, ayrıca adı geçen tüm derslerden (spor, sanat, vd.) Hayat Boyu Öğretme Genel Müdürlüğü (Halk Eğitim Merkezi) marifetiyle seçenekler sunulduğu, bunlardan istekli oldukları dersleri/branşları tüm kademelerde (5, 6, 7, 8. sınıf)
alabildikleri; hâlihazırda beden eğitimi ve spor branşlarında tüm kademelerde (5, 6, 7, 8. sınıf) talepte bulunan öğrencilerin bu uygulamadan okul bünyesinde yararlanmaya devam ettikleri ve herhangi bir hak mahrumiyetinin söz konusu olmadığı, 3.10. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı kararlarının başta 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanuna olmak üzere ilgili herhangi bir kanuna veya başkaca üst norma, mevzuata aykırı olmasının düşünülemeyeceğinden, başvuranın bu yöndeki iddiasının dayanaktan yoksun ve hukuken temelsiz olduğu, 3.11. Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 53 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında, norm kadro ve ihtiyaç fazlası öğretmenler için “…öncelikle görevli oldukları yerleşim yerindeki ya da ilçedeki eğitim kurumları olmak üzere il içinde alanlarında norm kadro açığı bulunan eğitim kurumlarına tercihleri de dikkate alınarak hizmet puanı üstünlüğüne göre atanır.” şeklinde düzenleme yapıldığı; illerinin son norm kadro ve ihtiyaç fazlası atama kılavuzunda kişinin isteği dışında ilçe dışına atanmayacağının da belirtildiği, ilçe içine öncelik tanındığı, norm fazlası ataması olması halinde, zaten yerleşimi dağınık olmayan ilçe üç eğitim bölgesine ayrıldığından, başvuranın istemesi halinde okulumuzla aynı eğitim bölgesinde, coğrafi ve ulaşım olarak aynı lokasyonda bir okula atanabileceği açık olduğu, dolayısıyla mağduriyetten söz edilemeyeceği, 3.12. Okullarındaki uygulamaların ilgili mevzuata uygun şekilde yürütülmekte olduğu ve velilerin kayıt anında detaylı bir şekilde bilgilendirildiği, hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4.2. “Yasama yetkisi” başlıklı 7 inci maddesinde; “Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük
Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.” , “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din,
mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir… Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” , 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 10/7/2018 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Milli
Eğitim Bakanlığı konulu on birinci bölümünde yer alan; 6.1. “Din Öğretimi Genel Müdürlüğü” başlıklı 307 nci maddesinde; “(1) Din Öğretimi Genel
Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır:
a) İmam-hatip liselerinin yönetimine ve öğrencilerinin eğitim ve öğretimine yönelik çalışmalar yapmak ve belirlenen politikaları uygulamak, b) İlköğretim, ortaöğretim ve yaygın eğitim kurumlarında din kültürü ve ahlâk eğitim ve öğretimine ait programlar ile ders kitaplarını, eğitim araç-gereçlerini hazırlamak veya hazırlatmak ve Talim ve Terbiye
Kuruluna sunmak, c) Bakan tarafından verilen diğer görevleri yapmak.” 6.2.“Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı” başlıklı 319 uncu maddesinde; “(1)Talim ve Terbiye Kurulu
Başkanlığı, Bakanlığın bilimsel danışma ve inceleme organıdır.
(2) Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının oluşumu, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar
Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
(3) Talim ve Terbiye Kurulu, evrensel değer ve standartları göz önünde bulundurarak, kalite, eşitlik ve etkililik ilkeleri ile millî ve toplumsal değerlere dayalı bir eğitim sistemi oluşturmak amacıyla aşağıdaki
görevleri yerine getirir:
a) Eğitim sistemini, eğitim ve öğretim plan ve programlarını, ders kitaplarını hazırlatmak, hazırlananları incelemek veya inceletmek, araştırmak, geliştirmek ve uygulamaya ilişkin görüşlerini Bakana sunmak, b) Bakanlık birimlerince hazırlanan eğitim ve öğretim programları, ders kitapları, yardımcı kitaplar ile öğretmen kılavuz kitaplarını incelemek, inceletmek ve sonucunu Bakana sunmak, c) Yurtdışı eğitim ve öğretim kurumlarından alınmış, ilköğretim ve ortaöğretim diploma ve öğrenim belgelerinin derece ve denkliklerine ilişkin ilke kararlarını Bakanın onayına sunmak, ç) Eğitim ve öğretimle ilgili konularda Bakanlığın diğer birimleri ile işbirliği yapmak.” 7. 24/6/1973 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun;
7.1 “Kanunun kapsamı” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanun, Türk milli eğitiminin düzenlenmesinde
esas olan amaç ve ilkeler, eğitim sisteminin genel yapısı, öğretmenlik mesleği, okul bina ve tesisleri, eğitim araç ve gereçleri ve Devletin eğitim ve öğretim alanındaki görev ve sorumluluğu ile ilgili temel hükümleri bir sistem bütünlüğü içinde kapsar.”,
7.2. İlköğretim kurumlarının kuruluş şekillerini düzenleyen 25 inci maddesinde; “İlköğretim kurumları; dört yıl süreli ve zorunlu ilkokullar ile dört yıl süreli, zorunlu ve farklı programlar arasında tercihe imkân veren ortaokullar ile imam-hatip ortaokullarından oluşur. Ortaokullar ile imam-hatip ortaokullarında lise eğitimini destekleyecek şekilde öğrencilerin yetenek, gelişim ve tercihlerine göre seçimlik dersler oluşturulur. Ortaokul ve liselerde, Kur’an-ı Kerim ve Hz. Peygamberimizin hayatı, isteğe bağlı seçmeli ders olarak okutulur. Bu okullarda okutulacak diğer seçmeli dersler ile imam hatip ortaokulları ve diğer ortaokullar için oluşturulacak program seçenekleri Bakanlıkça belirlenir.”,
8. 17/04/2015 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer
Değiştirme Yönetmeliğinin;
8.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, eğitim-öğretim hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülebilmesi için aday öğretmenliğe ve öğretmenliğe yapılacak atamalar ile öğretmenlerin yer değiştirmelerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”, 8.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî eğitim kurumlarına aday öğretmen ve öğretmen olarak atanacaklar ile hâlihazırda bu eğitim kurumlarında görev yapan aday öğretmen ve öğretmenleri kapsar.”,
8.3. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Bu Yönetmelikte geçen;… ö) Norm kadro: Millî Eğitim
Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki resmî eğitim kurumlarında alanlar itibarıyla bulunması gereken öğretmen sayısını,… ifade eder.”,
8.4. “İhtiyaç ve norm kadro fazlası öğretmenlerin yer değiştirmeleri” başlıklı 53 üncü maddesinde; “ (1) Eğitim kurumunun ya da bölümün/eğitim kurumunda uygulanmakta olan mesleki ve teknik eğitim alanının kapanması, program değişikliği, Bakanlığın öğretmenliğe atanacakların tespitine ilişkin kararıyla ders/alan kaldırılması ya da norm kadro esasları gereğince yapılacak düzenlemeler sonucu öğretmen fazlalığı oluşması hâlinde; eğitim kurumunun ya da bölümün kapatılması veya program değişikliği sonucunda bu eğitim kurumlarında görevli öğretmenler, yeni eğitim kurumu açılarak öğrencilerin taşınması hâlinde bu eğitim kurumlarına, öğrenci azlığı nedeniyle kapatılan eğitim kurumlarında ya da bölümlerde görevli olanlar ise açık norm kadro bulunması hâlinde öncelikle öğrencilerin taşındığı eğitim kurumları olmak üzere il içinde alanlarında ihtiyaç duyulan eğitim kurumlarına mazeretleri ve tercihleri de dikkate alınmak suretiyle atanır.
(2) Bu şekilde yapılan atamalarla fazlalığın giderilememesi hâlinde bu durumdaki öğretmenler tercihleri de dikkate alınmak suretiyle öncelikle il içinde alanlarında ihtiyaç duyulan eğitim kurumlarına atanır. İl içinde alanlarında ihtiyaç bulunmayanların atamaları, bulundukları ilde çalışılması gereken süre şartı aranmaksızın tercihleri doğrultusunda yer değiştirme döneminde il dışına yapılabilir; bunlardan zorunlu çalışma yükümlülüğü bulunanlar, alanlarında ihtiyaç bulunan zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanlarına atanır.
(3) Öğretmenlerden; herhangi bir nedenle istihdam alanı daralanlar ile görevli oldukları eğitim kurumlarında alanlarında norm kadro sayısı azalanlar, hizmet puanı üstünlüğüne göre yapılacak değerlendirme sonucunda hizmet puanı en az olandan başlamak üzere norm kadro fazlası olarak belirlenir.
Hizmet puanının eşitliği hâlinde sırasıyla; öğretmenlikteki hizmet süresi daha az olan, öğretmenliğe daha sonra başlayan norm kadro fazlası olarak belirlenir. Hizmet puanlarının hesabında yer değiştirme başvurularının son günü esas alınır. Norm kadro fazlası olarak belirlenen öğretmenler; öncelikle görevli
oldukları yerleşim yerindeki ya da ilçedeki eğitim kurumları olmak üzere il içinde alanlarında norm kadro açığı bulunan eğitim kurumlarına tercihleri de dikkate alınarak hizmet puanı üstünlüğüne göre atanır…”,
hükümleri yer almaktadır.
9. 22/12/2020 tarihli ve 41 sayılı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı kararının eki olan İmam Hatip
Ortaokulu Haftalık Ders Çizelgesinin Uygulanmasına İlişkin Açıklamaların; 9.1. 4 üncü maddesinde; “İmkan ve şartları uygun olan okullarda isteğe bağlı ve zorunlu ders saatine ilave olarak; a) 5. sınıflarda Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Yabancı
Dil, Kur’an-ı Kerim, Arapça ve Peygamberimizin Hayatı derslerini (29 ders saati) almak kaydıyla haftada
7 ders saatine kadar;
b) 6 ve 7. sınıflarda Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Yabancı Dil, Kur’an-ı Kerim, Arapça, Peygamberimizin Hayatı ve Temel Dinî Bilgiler derslerini (30 ders saati) almak kaydıyla haftada 6 ders saatine kadar yabancı dil veya Kur’an-ı Kerim dersi verilebilir.
Bu uygulamayı yapan okullarda, öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeyleri dikkate alınarak Talim ve Terbiye
Kurulunca kabul edilmiş ve uygulanmakta olan yabancı dil ve Kur’an-ı Kerim dersi öğretim programlarına dayalı olarak dersin zümre öğretmenler kurulunca hazırlanan öğretim programları uygulanabilir.”, 9.2. 5 inci maddesinde; “İsteyen okullarda dokuz (9) ders saatine kadar okul ve çevrenin şartları ile öğrencilerin bireysel özellikleri ve ihtiyaçları dikkate alınarak okul yönetiminin kararıyla her türlü eğitici faaliyetler uygulanabilir. (Örneğin sanat etkinlikleri, sportif çalışmalar, sosyal ve kültürel etkinlikler, yabancı dil vb.)” açıklamalarına yer verilmiştir.
IV. KAMUDENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran beden eğitimi öğretmeni olarak görev yaptığı Ahmet Beyaz İmam Hatip Orta Okulunda spor ve sanat derslerinin sistematik bir şekilde kaldırılmakta olduğunu, bu durumun çocuk haklarına aykırı olduğunu, aynı zamanda önümüzdeki eğitim öğretim yılında kendisinin norm kadro fazlası olmasına yol açacağını belirterek seçmeli ders seçimlerinin Bakanlığın resmi yazıları doğrultusunda yapılmasının sağlanmasını, öğrencilerin ve kendisinin mağduriyetlerinin giderilmesini talep etmektedir.
12. Konuyla ilgili olarak Milli Eğitim Bakanlığı ve Ahmet Beyaz İmam Hatip Orta Okulu Müdürlüğü özetle, başvuranın okulda seçmeli ders seçimlerinin Milli Eğitim Bakanlığının genelgelerine uygun olmayan şekilde yapıldığı ve okuldaki spor ve sanat derslerinin sistematik bir şekilde kaldırılmakta olduğu
yönündeki iddialarının asılsız olduğu, okuldaki seçmeli derslerin onaylı veli izin dilekçeleri alınmak suretiyle belirlendiği, gerekli belgelerin adı geçen okul müdürlüğünde muhafaza edilmekte olduğu; öte yandan, öğretmen norm kadrolarının belirlenmesinde eğitim kurumlarındaki haftalık ders yüklerinin dikkate alındığı, bu kapsamda haftalık ders yükünde meydana gelen değişikliklere bağlı olarak norm kadro sayılarının değişebildiği, bu nedenle branşa özel sabit norm kadro sayısı uygulaması bulunmadığı, norm kadro sayılarındaki değişikliğe göre öğretmenlerin görev yerlerinin de değişebildiği ifade edilmektedir.
13. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 319 uncu maddesinde, Talim ve Terbiye Kurulu
Başkanlığının eğitim sistemini, eğitim ve öğretim plan ve programlarını, ders kitaplarını hazırlatmak, hazırlananları incelemek veya inceletmek, araştırmak, geliştirmek ve uygulamaya ilişkin görüşlerini
Bakana sunmakla görevli olduğu hüküm altına alınmıştır.
14. İmam Hatip Ortaokullarının Haftalık Ders Çizelgelerinin, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 22/12/2020 tarih ve 41 sayılı kararı doğrultusunda ve ekinde yer alan İmam Hatip Ortaokulu Haftalık Ders
Çizelgesinin Uygulanmasına İlişkin Açıklamalar çerçevesinde belirlendiği ve uygulandığı, dolayısıyla
Ahmet Beyaz İmam Hatip Orta Okulunda ders çizelgesinde zorunlu olarak görünen Beden Eğitimi Dersi yerine başka derslerin seçilmesi uygulamasının Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı 22/12/2020 tarih ve
41 sayılı kararına aykırılık teşkil etmediği görülmektedir.
15. Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 53 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında, norm kadro fazlası olarak belirlenen öğretmenlerin öncelikle görevli oldukları yerleşim yerindeki ya da ilçedeki eğitim kurumları olmak üzere il içinde alanlarında norm kadro açığı bulunan eğitim kurumlarına tercihleri de dikkate alınarak hizmet puanı üstünlüğüne göre atanacakları hüküm altına alınmış olup; konuyla ilgili olarak Milli Eğitim Bakanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen yazıda, öğretmen norm kadrolarının belirlenmesinde eğitim kurumlarındaki haftalık ders yüklerinin dikkate alındığı, bu kapsamda haftalık ders yükünde meydana gelen değişikliklere bağlı olarak norm kadro sayılarının değişebildiği, bu nedenle branşa özel sabit norm kadro sayısı uygulaması bulunmadığı, norm kadro sayılarındaki değişikliğe göre öğretmenlerin görev yerlerinin de değişebildiği belirtilmektedir.
16. Başvuranın ilgili mevzuat gereği Bakanlık norm kadro tespit çizelgesi esas alınarak yapılan değerlendirme sonucunda, Ahmet Beyaz İmam Hatip Orta Okulunda norm fazlası olduğunun tespit edildiği ve bu tespit doğrultusunda tesis edilen işlemde ilgili mevzuata aykırı bir hususun bulunmadığı değerlendirilmektedir.
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, şikayet konusuyla ilgili olarak idare tarafından gerçekleştirilen işlemlerin mevzuata uygun olduğu değerlendirilerek başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu
kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ayrıca şikâyetçiye verilen cevapta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle
“karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA, AHMET BEYAZ İMAM HATİP ORTAOKULU
MÜDÜRLÜĞÜNE ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğ edilmesine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi