|
ÖZET: Başvuruda bulunan şikayetçi, şehit çocuğu olarak 2015 yılında harçsız silah ruhsatı almış, ancak 2019 yılında silahını devrettikten sonra yeni bir silah ruhsatı talep ettiğinde, bu ruhsatın harca tabi olduğu bildirilmiştir. Şikayetçi, benzer durumda olan bir 15 Temmuz gazisinin harçsız ruhsat almasını örnek göstererek, kendisine de aynı muamelenin yapılmasını talep etmektedir. Emniyet Genel Müdürlüğü, şikayetçinin durumu ile ilgili olarak, mevcut mevzuat gereği harç alınması gerektiğini belirtmiştir.
Emniyet Genel Müdürlüğü, 6136 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, şehit yakınlarına tanınan harçsız silah ruhsatı hakkının yalnızca intikal eden silah bulunmaması durumunda geçerli olduğunu ifade etmiştir. Şikayetçinin durumu, silahını devretmesi nedeniyle bu kapsamda değerlendirilememiştir. Ayrıca, silahın bozulması durumunda izlenecek prosedürler de belirtilmiştir. İlgili mevzuat, şehit yakınlarının yalnızca bir adet silah için harç muafiyetine sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Kamu Denetçiliği Kurumu, şikayetçinin iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, Emniyet Genel Müdürlüğü’ne harçsız silah ruhsatı düzenlenmesi ve bu konudaki genelge ve özelgelerin gözden geçirilmesi yönünde tavsiyede bulunmuştur. İdarenin, başvuru süreçlerinde iyi yönetim ilkelerine uygun davranması gerektiği vurgulanmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/6242-S.21.10083
BAŞVURU NO : 2020/101289
KARAR TARİHİ : 19/04/2021
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Silah ruhsatı iş ve işlemleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 23/11/2020
I. ŞİKÂYETÇİNİN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi; “Şehit çocuğu olduğunu, bu çerçevede 2015 yılında harçsız silah ruhsatı aldığını, silahını bozulma nedeniyle 2019 yılında devrettiğini, daha sonra yeniden silah ruhsatı için başvurduğunu, ancak 6 ay sonra 2. silah alımının harca tabi olduğunun bildirildiğini, bu sebeple harç ödemek durumunda kaldığını, iade için yaptığı girişimlerin sonuçsuz kaldığını, benzer durumda olan 15 Temmuz gazisinin silahını kaybetmesi sonrasında, ikinci kez harçsız silah ruhsatı düzenlendiğini, şahsına aynı uygulamanın yapılmadığını iddia ederek silah ruhsat harcının iadesini” talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi-belge talep yazısına istinaden Emniyet Genel Müdürlüğü’nden alınan cevabi yazı;
. .’nin Glock marka silahına harçsız olarak İstanbul Valiliğince can güvenliğinden silah taşıma ruhsatı verildiği, ancak bu silahını 20/3/2019 tarihinde . .’ye devrettiği, daha sonra edindiği Sarsılmaz marka silahına da harçlı olarak İstanbul Valiliğince can güvenliğinden silah taşıma ruhsatı verildiğinin anlaşıldığı,
6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun 7 nci maddesinin üçüncü fıkrası
“Birinci fıkranın (I), (2), (3) ve (4) numaralı bentlerinde sayılan kişilere ait silahların, (6) ve (7) numaralı bentlerde sayılan kişilerin edinecekleri en fazla bir adet silahın, 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun mülga 64 üncü maddesine, 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi
Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna, 23/4/1981 tarihli ve 2453 sayılı Yurt Dışında Görevli
Personele Nakdî Tazminat Verilmesi ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna, 18/12/1981 tarihli ve 2566 sayılı Bazı Kamu Görevlilerine Nakdi Tazminat Verilmesi ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna,
28/2/1982 tarihli ve 2629 sayılı Uçuş, Paraşüt, Denizaltı, Dalgıç ve Kurbağa Adam Hizmetleri Tazminat
Kanununa, 24/2/1968 tarihli ve 1005 sayılı İstiklâl Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatanî Hizmet
Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanuna ve 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle
Mücadele Kanununa göre aylık bağlananlara ait silahların, barışta veya olağanüstü hallerde iç güvenlik ve asayişin sağlanmasına yönelik her türlü faaliyet, eğitim, tatbikat ve manevralar ile birlik veya grup halinde intikaller sırasında veya bu harekat ve hizmetlerin sebep ve etkileri ile hayatlarım kaybedenler ve silah ruhsatı alamayacak derecede malul olanların ana, baba, eş ve çocuklarına bu kişilerden intikal eden ateşli silahlar ile yukarıda sayılan kanunlara göre aylık bağlanmamış olsa bile bu şekilde yaralananlara ait ateşli silahların taşınmasına veya bulundurulmasına yetki veren kayıt ve belgeler her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır. Barışta veya olağanüstü hallerde iç güvenlik ve asayişin sağlanması amacıyla yürütülen her türlü faaliyet, eğitim, tatbikat ve manevralar ile birlik veya grup halinde intikaller sırasında bu harekat ve hizmetlerin sebep ve etkileriyle vefat edenlerden (şehit, er, erbaş ve malûl gaziler dahil) intikal eden silah bulunmaması durumunda, bunların ana, baba, eş ve çocuklarından sadece birinin, bir ateşli silahla sınırlı olmak kaydıyla, silah taşımasına veya bulundurmasına yetki veren kayıt ve belgeler her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.” hükmünün amir olduğu,
2013/20 sayılı Birleştirilmiş Genelgenin 17.2/3-b maddesinde; “İntikal eden silah bulunmaması halinde ana, baba, eş ve çocuklarından sadece birisinin sadece tek bir silahı harçtan muaf olacaktır. Ancak bu silah dışındaki mevcut veya edinilecek tüm silahlar genel hükümlere göre değerlendirilecektir. ” ifadesinin yer aldığı,
Bu nedenle, . .’ye şehitten intikal eden silah bulunmadığından dolayı almış olduğu Glock marka silahına harçsız olarak silah ruhsatı verildiğinden ve 6136 sayılı Kanunun 7 nci maddesinde de şehitten intikal eden silah bulunmaması durumunda bir ateşli silahla sınırlı olmak kaydıyla harçsız silah ruhsatı verilebileceği belirtildiğinden dolayı adı geçenin alacağı diğer silahlarından anılan mevzuat gereğince harç alınması gerektiğinin değerlendirildiği bildirilmiştir.
6136 sayılı Kanunun 7’nci maddesine 5529 sayılı Kanunla Ek dördüncü fıkra ile ilgili olarak:
a) Bu fıkra hükmü, iç güvenlik ve asayişin sağlanmasına yönelik yapılan görev esnasında meydana gelen olay nedeniyle hayatını kaybedenlerden intikal eden silah bulunmaması halinde uygulanabilecektir.
b) İntikal eden silah bulunmaması halinde ana, baba, eş ve çocuklarından sadece birisinin sadece tek bir silahı harçtan muaf olacaktır. Ancak bu silah dışındaki mevcut veya edinilecek tüm silahlar genel hükümlere göre değerlendirilecektir. ” hükmünün amir olduğu,
Emniyet Genel Müdürlüğünün 07/03/2014 tarihli “Tereddüt” konulu yazı içeriğinde; ” vefat eden veya şehit edilen personelin zati demirbaş tabancasının vefat veya şehit düşme esnasında zayi veya gasp edilmiş olması hallerinde, zayi olan tabanca yerine kaim olmak üzere, zati demirbaş tabanca verileceği” hükmü yer aldığından, bu durumlarda “HARÇSIZ” olarak silah taşıma ruhsatı verileceğinin değerlendirildiği,
Başvuru konusuna bakıldığında ise, başvurucunun zayi veya gasp nedeniyle yeni silah talebinde bulunmadığı, silahını devrettiği, bu itibarla başvurucunun durumunun Emniyet Hizmetleri Sınıfı
Personeline Görevlerinde Kullanılmak Üzere Bedeli Mukabili Zati Demirbaş Tabanca Satışına Dair
Yönetmeliğin 6 ncı maddesi dışında kaldığı ve harçsız taşıma ruhsatı verilemeyeceğinin düşünüldüğü,
Silah sahiplerinin silahlarının bozulması veya kaybolması durumunda izlenecek usul de yine Emniyet
Hizmetleri Sınıfı Personeline Görevlerinde Kullanılmak Üzere Bedeli Mukabili Zati Demirbaş Tabanca
Satışına Dair Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında belirtildiği, buna göre; “…tabanca üzerinde Emniyet Genel Müdürlüğünün müsaadesi dışında tadilat, iz, işaret ve bunun gibi değişiklikler yapılamaz… arızalanan tabancaların tamiri Genel Müdürlükçe bedelsiz olarak yapılır. Tamirinin mümkün olmadığı anlaşılan tabancalar, Genel Müdürlükçe teslim alınır ve yerine yeniden tabanca verilir. ” denildiği, buradan da arıza durumunda başvuru yapılması gerektiği, bu başvuruya istinaden tamir yaptırılabileceği veya yeni tabanca verilebileceğinin anlaşıldığı” şeklindedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi;
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye
Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
3.2. “Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler” başlıklı 61 inci maddesi;
“Devlet harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleriyle, malül ve gazileri korur ve toplumda kendilerine yaraşır bir hayat seviyesi sağlar.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesi;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
5. 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun, 7 nci maddesinin yedinci fıkrasının üçüncü bendi;
“Birinci fıkranın (1), (2), (3) ve (4) numaralı bentlerinde sayılan kişilere ait silahların, (6) ve (7) numaralı bentlerde sayılan kişilerin edinecekleri en fazla bir adet silahın, 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun mülga 64 üncü maddesine, 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi
Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna, 23/4/1981 tarihli ve 2453 sayılı Yurt Dışında Görevli
Personele Nakdî Tazminat Verilmesi ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna, 18/12/1981 tarihli ve 2566 sayılı Bazı Kamu Görevlilerine Nakdi Tazminat Verilmesi ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna, 28/2/1982 tarihli ve 2629 sayılı Uçuş, Paraşüt, Denizaltı, Dalgıç ve Kurbağa Adam Hizmetleri Tazminat
Kanununa, 24/2/1968 tarihli ve 1005 sayılı İstiklâl Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatanî Hizmet
Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanuna ve 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle
Mücadele Kanununa göre aylık bağlananlara ait silahların, barışta veya olağanüstü hallerde iç güvenlik ve asayişin sağlanmasına yönelik her türlü faaliyet, eğitim, tatbikat ve manevralar ile birlik veya grup halinde intikaller sırasında veya bu harekat ve hizmetlerin sebep ve etkileri ile hayatlarını kaybedenler ve silah ruhsatı alamayacak derecede malul olanların ana, baba, eş ve çocuklarına bu kişilerden intikal eden
ateşli silahlar ile yukarıda sayılan kanunlara göre aylık bağlanmamış olsa bile bu şekilde yaralananlara ait ateşli silahların taşınmasına veya bulundurulmasına yetki veren kayıt ve belgeler her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır. Barışta veya olağanüstü hallerde iç güvenlik ve asayişin sağlanması amacıyla yürütülen her türlü faaliyet, eğitim, tatbikat ve manevralar ile birlik veya grup halinde intikaller sırasında bu harekat ve hizmetlerin sebep ve etkileriyle vefat edenlerden (şehit, er, erbaş ve malûl gaziler dahil) intikal eden silah bulunmaması durumunda; bunların ana, baba, eş ve çocuklarından sadece birinin, bir ateşli silahla sınırlı olmak kaydıyla, silah taşımasına veya bulundurmasına yetki veren kayıt ve belgeler her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.”
6. 17/3/1989 tarihli ve 20111 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı
Personeline Görevlerinde Kullanılmak Üzere Bedeli Mukabili Zati Demirbaş Tabanca Satışına Dair
Yönetmeliğin,
6.1. 6 ncı maddesinin yedinci fıkrası; “Görev anında vefat eden veya şehit edilen personelin zati demirbaş tabancasının vefat veya şehit düşme esnasında zayi veya gasp edilmiş olması hallerinde, aradaki fiyat farkı defaten ödenmek kaydıyla zayi olan tabanca yerine kaim olmak üzere, personelin eş, anne, baba veya çocuklarından birinin talebi ve diğerlerinin de muvafakatları halinde talepte bulunana, silah taşıma veya bulundurmaya mani halinin de bulunmaması şartı ile zati demirbaş tabanca verilir.”
6.2. 7. maddesi; “Personele satışı yapılan tabanca üzerinde, Emniyet Genel Müdürlüğünün müsaadesi dışında tadilat, iz, işaret ve bunun gibi değişiklikler yapılamaz. Tabancaların hasara uğraması halinde, personelin kusurlu olup olmadığı yapılacak idari tahkikat neticesinde Disiplin Kurullarınca karara bağlanır.
Personelin kusuru olmadan arızalanan tabancaların tamiri Genel Müdürlükçe bedelsiz olarak yapılır.
Tamirinin mümkün olmadığı anlaşılan tabancalar, Genel Müdürlükçe teslim alınır ve yerine yeniden tabanca verilir…”
7. 01/06/1991 tarihli ve 20888 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer
Aletler Hakkında Yönetmeliğin,
7.1. “Tanımlar” başlıklı 2 inci maddesinin (n) bendi; “Zati demirbaş tabanca: Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesindeki subay, astsubay ve uzman jandarma çavuşlar ile emniyet hizmetleri sınıfı personeline görevlerinde kullanılmak üzere, bedeli mukabili zati demirbaş olarak satılan, personelin memuriyeti süresince Devlet malı silah statüsünü muhafaza eden ve üçüncü kişilere satış, devir veya hibesi yapılamayan, emekli olduklarında envanter kaydından çıkartılarak adlarına zati silah olarak ruhsata bağlanacak tabancaları,”
7.2. “Ruhsatlar” başlıklı 3 üncü maddesinin altıncı fıkrası; “Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (1), (2), (3) ve (4) numaralı bentleri kapsamına giren kişilerin taşıyacakları veya bulunduracakları ateşli silahların taşınmasına veya bulundurulmasına yetki veren kayıt ve belgeler ile ruhsatlar harca tabi değildir.”
7.3. “Silahlarda yapılacak tamir ve değişiklikler” başlıklı 70 inci maddesi; “Ruhsatlı silahlara sahip olanlar, aşağıda belirtilen şartlar çerçevesinde bu silahlarını tamir ettirebilirler.
a) Ruhsata bağlanarak tescil edilmiş tabanca, yivli ve yivsiz tüfekler üzerinde yapılacak basit tamirat, boyama, işleme ve dürbün montajı gibi işlemler izne tabi değildir. Ancak tabanca ve yivli tüfeklerin ana ve balistik önemi haiz parçaları olan namlu, sürgü, çerçeve, çıkarıcı, tırnak ateşleme iğnesi ve mekanizma başı üzerinde yapılması istenilen tamir veya tadilat için, silah tamir yeri açma ruhsatı bulunan tamirci tarafından bu hususla ilgili düzenlenmiş raporla birlikte valiliğe müracaat edilir. Valilik bu müracaatı silahla birlikte ilgili Kriminal Polis/Jandarma Laboratuvarına gönderir. Buradan alınacak rapora istinaden valilikçe tamir veya tadilat izni verilebilir.
b) Silahların parça değişikliği gerektiren tamiratlarında yukarıdaki bentte belirtildiği şekilde sözkonusu silahlara ait ana parçaların yurt dışından temini Bakanlığın iznine tabidir. Seri numarasının bulunduğu ana parçalar üzerinde yapılması gerekli görülen değişiklik, kayıtlı bulunan seri numarası değiştirilen yeni parça üzerine ilgili Kriminal Polis Laboratuarında işlenerek kayıtlara geçmesi sağlanır.”
8. 18/04/2013 tarihli ve 2013/20 sayılı Silah Ruhsat İşlemleri Birleştirilmiş Genelgesinin, “Çeşitli konular” başlıklı 17 nci maddesinin ikinci fıkrasının 3-b bendi;
“İntikal eden silah bulunmaması halinde ana, baba, eş ve çocuklarından sadece birisinin sadece tek bir silahı harçtan muaf olacaktır. Ancak bu silah dışındaki mevcut veya edinilecek tüm silahlar genel hükümlere göre değerlendirilecektir.” hükümlerine amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Denetçisi Arif DÜLGER tarafından Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Şikâyet özetle; şehit çocuğuna, şehitten silah kalmaması nedeniyle aldığı silahı devredip yeni silah almasıyla birlikte yeni silaha harç tahakkuk ettirilmesine ilişkindir.
11. Bilindiği üzere ülkemizin konumu ve potansiyeli nedeniyle, memleketimiz uzun yıllar terör problemi ile uğraşmış, neticede terörün beli kırılmış, buna karşılık hiç istenmese de şehitlik makamına ulaşan pek çok güvenlik personelimiz ve sivil vatandaşımız olmuştur. Allah yapılan fedakârlıkları boşa çıkarmayacaktır. Bununla birlikte Devletimiz ve Milletimiz de şehitlerimize gereken saygı ve hürmeti göstermekte, şehitlerin emanetlerine tüm imkânları sunmakta ve hayatı onlar için kolaylaştırmak için can siperane mücadele vermektedir.
12. Bu çerçeve içerisinde şikayete konu dosya incelendiğinde; şikayetçinin şehit çocuğu olduğu, şikayetçinin Kanunun şehit yakınlarına tanıdığı bir silah için harçsız silah ruhsatından istifade ettiği, ilerleyen süreçte söz konusu silahı devrettiği, akabinde yeni silah edindiği, ancak ilgili İdarenin söz konusu silahı ikinci silah olarak değerlendirerek harca tabi tuttuğu görülmektedir.
13. Bilindiği üzere, hukuk devletinin en önemli ilkelerinden öngörülebilirlik ve belirlilik ilkesi çerçevesinde, yasaklayıcı ve sınırlayıcı mevzuat hükümlerinin açık bir şekilde düzenlenmesi, hükmün şek
ve şüpheye düşürmemesi, genelge ve özelgelerin kanunlarca tanınan hakları kısıtlayıcı hükümler içermemesi önem arz etmektedir.
14. Ancak ilgili İdarenin Kurumumuza gönderdiği cevabi yazının incelenmesinden, Emniyet Genel
Müdürlüğünün 07/03/2014 tarihli “Tereddüt” konulu özelgesi çerçevesinde benzer durumda olan şehit yakını taleplerinin aleyhe sonuçlandırıldığı ve Kanun hükümlerini daraltan 2013/20 sayılı Genelge çerçevesinde işlem tesis edildiği, bu süreçte idarelerce tereddüte düşüldüğü görülmektedir. Dolayısıyla, kanun koyucunun şehit yakınlarına tanıdığı harçsız olarak bir adet ateşli silah edinme hakkının, söz konusu silahın başka bir silahla değiştirilmesini kısıtlayıp kısıtlamadığının, bir adet ile bir seferlik bir hakkın mı kastedildiğinin anlaşılması, bu yolla kanun koyucunun söz konusu hükmü koyma amacının ne olduğunun irdelenmesi gerekmektedir.
15. Yasa Koyucunun söz konusu Kanun Hükmünü düzenlerken ki amacının ne olduğu en iyi kanun gerekçelerinin incelenmesi yoluyla anlaşılabileceğinden, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer
Aletler Hakkında Kanunun, 7 nci maddesinin yedinci fıkrasının üçüncü bendi 04/07/2006 tarih ve 26218 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5529 sayılı Kanun ile eklendiğinden, söz konusu Kanun maddesinin
Genel Kurul’da sunulan değişiklik gerekçesinin; “… Diğer taraftan, vatanı uğruna görev yaparken şehit olanlardan kalan silahların mirasçıları adına ruhsata bağlanması esasında da, yasa gereği, harç alındığından şehit yakınlarımızın mağduriyeti söz konusu olmaktadır. Aynı zamanda, görevleri gereği yaralananların da silahları için harç alınması nedeniyle bu kişiler de mağdur olmaktadır. Ayrıca, hayatlarını kaybedenlerden intikal eden silah bulunmaması halinde, madde metninde belirtilen yakınlarından yalnızca birinin edineceği bir adet silahın harçtan muaf olması amacıyla bu önerge verilmiştir.” incelenmesi büyük önem arz etmektedir.
16. Öncelikle, 6136 sayılı Kanunun ilgili maddesinde; harçsız 1 adet ateşli silah edinilebileceğinden bahsedildiği, belli bir silaha işaret edilmediği gözden kaçırılmamalıdır. Aynı zamanda belli bir silahın tahsisi yoluyla, genç yaşta yetim veya öksüz kalan şehit yakınının ömrünün sonuna kadar aynı silahı kullanması, söz konusu silahın bu süreçte kullanım ömrünü doldurmaması da hayatın olağan akışıyla uyumlu değildir. Diğer taraftan şikâyetçi şehit yakınına şehitten kalan, yani anı-hatıra değeri olan zati demirbaş bir silahta söz konusu olmadığından ve silah satın alma yoluyla edinildiğinden, yasa koyucunun aynı silahın ömür boyu saklanmasını istediği görüşü izaha muhtaç kalmaktadır. Bu sebeple şikayetçinin belli bir zaman sonunda mülkiyetindeki malı olan silahı elinden çıkarmak istemesi de normal karşılanmalıdır.
17. Nitekim 6136 sayılı Kanunun 7 nci maddesinde somut olayla ilgili olarak, şehit yakınlarına intikal eden silah bulunmaması durumunda; bunların ana, baba, eş ve çocuklarından sadece birinin, bir ateşli silahla sınırlı olmak kaydıyla, silah taşımasına veya bulundurmasına yetki veren kayıt ve belgelerin her türlü vergi, resim ve harçtan muaf olacağı düzenlenmiş olup, söz konusu Kanunun uygulanmasına yönelik çıkarılan Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde de, şehit yakını olan kişilerin taşıyacakları veya bulunduracakları ateşli silahların taşınmasına veya bulundurulmasına yetki veren kayıt ve belgeler ile ruhsatların harca tabi olacağına dair kısıtlayıcı bir düzenleme bulunmadığı tespit edilmiştir.
18. Bununla birlikte İdarenin gerekçe olarak sunduğu; Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeline
Görevlerinde Kullanılmak Üzere Bedeli Mukabili Zati Demirbaş Tabanca Satışına Dair Yönetmelik, Personel silahlarının tamir bakım ve değişimlerinin Emniyet Genel Müdürlüğünce yerine getirileceğinden bahisle, şikayetçinin silahı bozulmuş ise tamiri ve gerekirse değişiminin İdarelerince yerine getirilmesinin
gerektiği, bu sebeple şikayetçinin silahını başka bir kişiye devretmesinin hak düşürücü bir etki oluşturacağına dair iddiasının, ilgili Yönetmeliğin şikayetçinin durumuyla ilişkili olmadığı, gerekçe gösterilen; Yönetmeliğin 7 nci maddesinde, personele yapılan tabanca satışlarından, silahını kaybeden personele disiplin cezası uygulanacağından ve personele ait silahların tamir ve ikamesinin İdarece yapılacağından bahsedilmesi nedeniyle açık şekilde anlaşılmaktadır. Nitekim emniyet personelinin zarar gören silahlarıyla ilgili olarak muhatap Emniyet Genel Müdürlüğü iken, Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile
Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik gereğince, sivil vatandaşların tamirat işleri silahın tamir ihtiyacına göre izinli ve izinsiz olarak özel tamirhanelerde yapılmaktadır. Dolayısıyla söz konusu gerekçede bahsedilen Yönetmelik, hâlihazırda emniyet personeli olanlara uygulanabileceğinden, şehit yakını olan sivil vatandaşın durumuyla ilişkili değildir.
19. Diğer taraftan İdarece devir yoluyla hakkın kötüye kullanıldığı düşünülüyor ise, kampanyalı silah alımlarında devir kısıtlamaları, devirde belli yıl şartları, yakın akraba dışında devirlerin ticari olarak değerlendirilerek harç veya vergiye tabi tutulması gibi mevzuat çalışmaları yapılabilir. Ancak bunun dışında Kanun ve Yönetmelikte açıkça yasaklanmamış bir hususun genelge ve özelgelerle kısıtlanması ile yetki gaspı olarak değerlendirilebilecek her türlü iş ve işlemden İdarelerin sakınması önem arz etmektedir.
20. Dolayısıyla; yukarıda anlatılan hususlar, şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; şikayetçiye, harca tabi silah ruhsatı düzenlenmesinin ve bu minvalde genelge ve özelgeler çıkarılması işleminde hukuka ve hakkaniyete uygunluk tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdare ve Vergi Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Şikayetçiye bir ateşli silah için düzenlenen harçlı silah ruhsatının iptal edilmesi ve harçsız silah ruhsatı düzenlenmesi ile bu hususa mani genelge ve özelgelerin değiştirilmesine yönelik çalışma yapılması hususunda EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idarelerce bu karar üzerine tesis
edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın ŞİKAYETÇİ ile EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi