Şehit çocuğunun İçişleri Bakanlığı sözlü sınavında başarısız sayılması ve nesnellik kriterlerinin değerlendirilmesi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/13017-S.22.19933

BAŞVURU NO : 2022/5439

KARAR TARİHİ : 07/10/2022

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:

MARDİN VALİLİĞİ

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Mülakat sınavının yenilenmesi talebi.

BAŞVURU TARİHİ : 11/04/2022

I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1.Başvuran Kurumumuza yaptığı başvuruda; Şehit çocuğu olduğunu, 14.11.2021 tarihinde yapılan İçişleri Bakanlığı Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yazılı Sınavında 88,75 puan alarak 24. sırada sözlü mülakata girmeye hak kazandığını, Mardin ilinde 21.02.2022 tarihinde yapılan mülakatta 5 sorunun 4 tanesini doğru cevapladığını ancak mülakat sırasında salonda sıra beklerken Mardin

Valiliği personeli kendisine “boşuna geldiğini, sınav komisyonunun il dışından başvuran personel almayacağını” belirttiğini, 1.1. Sınav konuları baz alınarak başvuru kılavuzunda yer alan “Liyakatı, Temsil kabiliyeti, Tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, Özgüveni, İkna kabiliyeti ve inandırıcılığı, Genel kültürü ve genel yeteneği, Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı’’ hususlarına yönelik tarafına hiçbir soru yöneltilmediği, 1.2. Kendisi gibi 5 sorunun 4 tanesini doğru cevaplayan arkadaşına 88 puan verilirken kendisine 68.2 gibi düşük bir puan verilerek baraj altında bırakıldığını ifade ederek tarafsız bir komisyon tarafından mülakat yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Mardin Valiliği İl Yazı

İşleri Müdürlüğü tarafından gönderilen 07/09/2022 tarihli cevabi yazıda özetle; 2.1. Başvuranın Diyarbakır İlçe Nüfus Müdürlüğü’nde VHKİ ünvanı ile görev yapmakta olduğunu, Mardin Valiliği bünyesinde bulunan 10 adet şef kadrosu için sınav ilanının yayınlandığı, İçişleri

Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 14. Maddesine göre sözlü sınavın değerlendirdiği, soruların önceden hazırlandığı, her bir üyenin sondaj usülü ile soru sorduğu ve

cevapların tutanağa bağlandığı, mezkur Yönetmeliğin 14 üncü maddesine istinaden değerlendirme formu harici herhangi bir kayıt kullanılmadığı, başvuran sınav konularına ilişkin sorularda 50 puan üzerinden 50 puan aldığı, ancak diğer bölümlerden 50 puan üzerinden 18.2 puan alarak sınav başarı puanının 68.2 olarak belirlendiği” ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü amirdir.

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 18.01.2020 Tarih ve 31012 Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan İçişleri Bakanlığı Personeli

Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin, 5.1. “Sözlü sınav” başlıklı 14’üncü maddesinde, “(1) Yazılı sınavdan en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro sayısının beş katına kadar aday, sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan adayların tamamı sözlü sınava çağırılır. İlgili aday, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (50 puan), b)Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (10 puan), c)Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (10 puan), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (10 puan), d)Genel kültürü ve genel yeteneği (10 puan), e)Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (10 puan), konularında, sınav duyurusunda belirtilecek ağırlıkları da esas alınarak 100 tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda 100 tam puan üzerinden en az 70 puan alanlar başarılı sayılır.

(2) Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına tabi kadrolardan … taşra teşkilatında ilan edilen kadrolar için ise valiliklerce oluşturulan sınav kurulları tarafından sözlü sınavlar gerçekleştirilir.

…

(4) Sözlü sınavda, tutanak dışında herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz.

5.2. “Sınav kurulları ve görevleri” başlıklı 16 ncı maddesinde, “(1) Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavları ile ilgili iş ve işlemleri yürütmek üzere; … taşra teşkilatında valinin onayı ile sınav kurulları teşekkül ettirilir. Sınav kurulları başkan dâhil beş üyeden oluşur.

(2) Sınav kurulu üyeleri görevde yükselme sınavı ile, unvan değişikliği sınavına alınacak personelden, lisansüstü öğrenim hariç öğrenim veya ihraz ettikleri unvanlar itibarıyla daha düşük seviyede olamazlar.

…

(4)Sınav kurulu; sınavların yapılması, sınav sonuçlarının ilanı, itirazların sonuçlandırılması, başarı listelerinin düzenlenmesi ve sınavlara ilişkin diğer işleri yürütür.

(5)Sınav kurullarının sekretarya hizmetleri; Bakanlık merkez teşkilatında Personel Genel Müdürlüğü, valiliklerde il yazı işleri müdürlükleri tarafından yerine getirilir.

…

(7) Sınav kurulu, üye tamsayısı ile toplanır. Kararlar oy çokluğuyla alınır.

…” 5.3. “Başarı notu ve başarı listesi” başlıklı 17 nci maddesinde, “(1) Görevde yükselme ve/veya unvan değişikliği suretiyle ilan edilen boş kadro sayısı kadar atama yapılmasında başarı puanı esas alınır. Yazılı ve sözlü sınavlarda başarılı olabilmek için 100 tam puan üzerinden yazılı sınavda en az altmış, sözlü sınavda ise en az yetmiş puan almak şarttır. (2) Başarı puanı; yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle tespit edilir ve Bakanlık ve valiliklerin resmi internet sitesinde ilan edilir. Puanları eşit olan adayların atanmalarına esas sıralamalarında; öncelikle hizmet süresi fazla olana, hizmet süresinin eşit olması halinde daha üst öğrenimi bitirmiş olana, bununda eşit olması halinde üst öğrenim mezuniyet notu yüksek olana öncelik verilir” 5.4. “İtiraz” başlıklı 19 uncu maddesinde, “… (5) Görevde yükselme ve/veya unvan değişikliği sözlü sınav sonuçlarına itirazlar; sonuçların ilan edildiği tarihten itibaren en geç iki iş günü içinde yapılır ve en geç beş iş günü içinde sonuçlandırılarak ilgililere yazılı olarak bildirilir.

(6) İtiraz üzerine yapılan değerlendirme sonucunda verilen kararlar kesin olup ikinci kez itirazda bulunulamaz.” hükümleri düzenlenmiş bulunmaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMUBAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, şehit çocuğu olduğunu, 14.11.2021 tarihinde yapılan İçişleri Bakanlığı Görevde Yükselme ve

Unvan Değişikliği Yazılı Sınavında 88,75 puan alarak 24. sırada sözlü mülakata girmeye hak kazandığını ancak mülakatta soruları doğru cevaplamasına rağmen başarısız olduğunu belirterek tarafsız bir komisyon tarafından mülakat yapılmasını talep etmektedir.

8. İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, sınav Komisyonunca her bir adayın yukarıda yer verilen Yönetmeliğin 14′ üncü maddesinin 1′ inci fıkrasının (a, b, c, ç, d ve e )

bentlerindeki hususlara göre değerlendirmeye tabi tutulduğu, başvurana sözlü sınav sonucunda 68 puan verildiği, yazılı sınavı ve mülakat sınavının ortalaması alınarak hesaplanan başarı puanının 78.48 olduğu ancak mezkur mevzuat kapsamında sözlü sınavdan 70 puanın altında bir puan alması nedeniyle sınavda başarısız sayıldığı anlaşılmıştır.

9. Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.

10. İçişleri Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 14’üncü maddesinde ilgili adayın, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi konusunda 50 puan, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü bakımından 10 puan, liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu yönünden 10 puan, özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı hususu konusunda 10 puan, genel kültürü ve genel yeteneği bakımından 10 puan ve bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı yönünden ise 10 puan üzerinden değerlendirileceği, her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalamasının alınarak adayların sözlü sınav puanının tespit edileceği, sözlü sınavda 100 tam puan üzerinden en az 70 puan alanların ise başarılı sayılacağı, sözlü sınavda, tutanak dışında herhangi bir kayıt sistemi kullanılamayacağı öngörülmektedir.

11. Sözlü sınav öncesinde sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve gerekçeleriyle gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir. Konuya ilişkin ilgili mevzuatın ve bilgi/belgelerin incelenmesi sonucu; sınav kurulunun yukarıda sözü edilen mevzuat çerçevesinde oluşturulduğu, sözlü sınav öncesinde adaylara sorulacak sorular ve cevapların hazırlandığı, adaya sorulan soruların ve adayın cevaplarının kayıt altına alındığı hatta adayın bilgi sorularına verdiği cevaplardaki eksikliklere rağmen bilgi seviyesi kısmına tam puan verildiği, ancak adaya sorulacak soruların her bir üye tarafından sondaj usulü diye tabir edilen yöntemle belirlendiği bu belirlemenin ise şeffaflık ve denetlenebilirlik açısından müphem olduğu, her bir kurul üyesi tarafından verilen puanın kurul üyelerince gerekçelendirilmediği, sınavın ses ve görüntü ile kayıt altına alınmadığı görülmüş olup sınav sonucunun değerlendirilmesinde bir takım şekli eksiklikler bulunsa da bu eksikliklerin sınav sonucunu değiştirecek şekilde başvuranda haklı bir beklenti oluşturmayacağı, nihayetinde ilgili idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

12. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve idare tarafından getirilen açıklamalar birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın ilgili idare tarafından gerçekleştirilen sınavında başarısız sayılması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığından, bundan sonra yapılacak uygulama ve sözlü sınavlarında; hesap verilebilirliğin ve şeffaflığın sağlanması açısından “adaya sorulan soruların ne şekilde belirleneceğininin önceden kura ile belirleme yönünde tedbirlerin alınması, adaya verilen puanın gerekçesinin tutanağa geçirilmesi, sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması” yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğinden itibaren, ilgili İdarenin eylem ve işlemlerine karşı varsa dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Mardin İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre;

Başvuranın talebinin REDDİ, ile

Uygulama ve Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği uygulama ve sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları ve cevap anahtarlarını hazırlamaya devam etmesi, “puanlama kriterlerinin gerekçelendirilmesinin yapılması, adaya sorulan soruların belirleme yönteminin denetlenebilmeye elverişli olacak şekilde nasıl yapıldığının ortaya konularak bu yönde tedbirlerin alınması ayrıca verilen puanların gerekçelendirilmesi, sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması” yönünde MARDİN VALİLİĞİNE BULUNULMASINA; Bu kararın BAŞVURANA ve MARDİN VALİLİĞİNE tebliğine;

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20. inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,

Mardin Valiliği tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içerisinde kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi