Şehit çocuğunun silah ruhsatı harcından muafiyeti 6136 sayılı Kanun’un hangi maddesine göre değerlendirilmelidir (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/8726-S.22.13326

BAŞVURU NO : 2022/682

KARAR TARİHİ : 06/07/2022

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Silah ruhsatı harcının iadesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 13/01/2022

I. ŞİKÂYETÇİNİN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran şikayet başvurusunda özetle; Babasının muhtarlık vazifesi sırasında şehit edilmesi sebebiyle, 6136 sayılı Kanun çerçevesinde vergi, resim ve harçtan muaf olarak silah ruhsatı alıp alamayacağına ilişkin talep ettiği özelgeyle ilgili olarak idarenin değerlendirmesinin olumsuz olduğunu, söz konusu değerlendirmeyi kabul etmediğini belirterek, yatırdığı harç bedelinin iadesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun 28/02/2022 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına istinaden Gelir

İdaresi Başkanlığından alınan 11/03/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle; “6136 sayılı

Kanunun 7 nci maddesinde; “Birinci fıkranın (1), (2), (3) ve (4) numaralı bentlerinde sayılan kişilere ait silahların, (6) ve (7)numaralı bentlerde sayılan kişilerin edinecekleri en fazla bir adet silahın, … 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununa göre aylık bağlananlara ait silahların, barışta veya olağanüstü hallerde iç güvenlik ve asayişin sağlanmasına yönelik her türlü faaliyet, eğitim, tatbikat ve manevralar ile birlik veya grup halinde intikaller sırasında veya bu harekat ve hizmetlerin sebep ve etkileri ile hayatlarını kaybedenler ve silah ruhsatı alamayacak derecede malul olanların ana, baba, eş ve çocuklarına bu kişilerden intikal eden ateşli silahlar ile yukarıda sayılan kanunlara göre aylık bağlanmamış olsa bile bu şekilde yaralananlara ait ateşli silahların taşınmasına veya bulundurulmasına yetki veren kayıt ve belgeler her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.” hükmüne, 5529 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle eklenen dördüncü fıkrasında ise; “Barışta veya olağanüstü hallerde iç güvenlik ve asayişin sağlanması amacıyla yürütülen her türlü faaliyet, eğitim, tatbikat ve manevralar ile birlik veya grup halinde intikaller sırasında bu harekat ve hizmetlerin sebep ve etkileriyle vefat edenlerden (şehit, er, erbaş ve malûl gaziler dahil) intikal eden silah bulunmaması durumunda; bunların ana, baba, eş ve çocuklarından sadece birinin, bir ateşli silahla sınırlı olmak kaydıyla, silah taşımasına veya bulundurmasına yetki veren kayıt ve belgeler her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.” hükmüne yer verilmiştir. Buna göre,

‘ın şehit babasının 6136 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin 4 üncü fıkrasında sayılanlar kapsamında bulunmadığı anlaşıldığından, satın alınan silah için düzenlenecek taşıma veya bulundurma ruhsatının harçtan muaf tutulması mümkün bulunmamaktadır.” şeklindedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,

3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye

Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,

3.2. “Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler” başlıklı 61 inci maddesi; “Devlet harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleriyle, malül ve gazileri korur ve toplumda kendilerine yaraşır bir hayat seviyesi sağlar.”

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesi; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,

5. 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun, 7 nci maddesinin yedinci fıkrasının üçüncü bendi; “Birinci fıkranın (1), (2), (3) ve (4) numaralı bentlerinde sayılan kişilere ait silahların, (6) ve (7) numaralı bentlerde sayılan kişilerin edinecekleri en fazla bir adet silahın, 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun mülga 64 üncü maddesine, 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna, 23/4/1981 tarihli ve 2453 sayılı Yurt Dışında Görevli Personele Nakdî Tazminat Verilmesi ve Aylık Bağlanması Hakkında

Kanuna, 18/12/1981 tarihli ve 2566 sayılı Bazı Kamu Görevlilerine Nakdi Tazminat Verilmesi ve Aylık

Bağlanması Hakkında Kanuna, 28/2/1982 tarihli ve 2629 sayılı Uçuş, Paraşüt, Denizaltı, Dalgıç ve

Kurbağa Adam Hizmetleri Tazminat Kanununa, 24/2/1968 tarihli ve 1005 sayılı İstiklâl Madalyası Verilmiş

Bulunanlara Vatanî Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanuna ve 12/4/1991 tarihli ve

3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununa göre aylık bağlananlara ait silahların, barışta veya olağanüstü

hallerde iç güvenlik ve asayişin sağlanmasına yönelik her türlü faaliyet, eğitim, tatbikat ve manevralar ile birlik veya grup halinde intikaller sırasında veya bu harekat ve hizmetlerin sebep ve etkileri ile hayatlarını kaybedenler ve silah ruhsatı alamayacak derecede malul olanların ana, baba, eş ve çocuklarına bu kişilerden intikal eden ateşli silahlar ile yukarıda sayılan kanunlara göre aylık bağlanmamış olsa bile bu şekilde yaralananlara ait ateşli silahların taşınmasına veya bulundurulmasına yetki veren kayıt ve belgeler her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır. Barışta veya olağanüstü hallerde iç güvenlik ve asayişin sağlanması amacıyla yürütülen her türlü faaliyet, eğitim, tatbikat ve manevralar ile birlik veya grup halinde intikaller sırasında bu harekat ve hizmetlerin sebep ve etkileriyle vefat edenlerden (şehit, er, erbaş ve malûl gaziler dahil) intikal eden silah bulunmaması durumunda; bunların ana, baba, eş ve çocuklarından sadece birinin, bir ateşli silahla sınırlı olmak kaydıyla, silah taşımasına veya bulundurmasına yetki veren kayıt ve belgeler her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.” hükümlerine amirdir.

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme

7. Şikâyet özetle; şehit çocuğunun sahip olduğu silah için ruhsat harcı alınmasına ilişkindir.

8. Bu çerçevede, Gelir İdaresi Başkanlığının cevabi yazılarının incelenmesi neticesinde; başvuranın talebinin; “6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun 7 nci maddesinin 4 üncü fıkrasında sayılanlar arasında sayılmama” gerekçesiyle reddedildiği tespit edilmiştir.

9.Başvuru dilekçesi, ek belgeler ve ilgili İdarenin yazılarının incelenmesi neticesinde; Başvuranın babası olan ’ın, 27/06/1997 tarihinde Erzincan İli İliç İlçesi Küçükgümüşlü Köyünde, muhtarlık vazifesini yerine getirirken, Jandarma personeline yardım etmesi nedeniyle teröristlerce şehit edildiği, bu hususların gerek İliç Kaymakamlığının 03/10/2013 ve 08/10/2013 tarihli yazılarında, gerekse Aile ve

Sosyal Hizmetler Bakanlığının 20/08/2021 tarihli yazısı ile olay yeri tutanağında sabit olduğu, dolayısıyla başvuran . .’nın şehit çocuğu olduğunda şüphe bulunmadığı anlaşıldığından, başvuru muhtarlık vazifesini yerine getirirken şehit olanların çocuklarının silah ruhsat harcından muaf olup olmadıkları yönüyle incelenecek ve karara bağlanacaktır.

10. Bu çerçevede 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun 7 nci maddesinde ateşli silahları bulundurup taşıyabileceklere, sayma usulüyle 7 bent içerisinde yer verildiği, aynı maddenin üçüncü paragrafında ise; ilk 4 bentte sayılanların silahlarının tamamının, 6 ncı ve 7 nci bentte sayılanların edinecekleri bir adet silahın her türlü vergi, resim ve harçtan muaf olduğunun hükmedildiği, bununla birlikte aynı paragraf içerisinde meslek ismi sayılmaksızın; “Barışta veya olağanüstü hallerde iç güvenlik ve asayişin sağlanması amacıyla yürütülen her türlü faaliyet, eğitim, tatbikat ve manevralar ile birlik veya grup halinde intikaller sırasında bu harekat ve hizmetlerin sebep ve etkileriyle vefat edenlerden (şehit, er, erbaş ve malûl gaziler dahil) intikal eden silah bulunmaması durumunda; bunların ana, baba, eş ve çocuklarından sadece birinin, bir ateşli silahla sınırlı olmak kaydıyla, silah taşımasına veya bulundurmasına yetki veren kayıt ve belgeler her türlü vergi, resim ve harçtan muaf” olduğunun düzenlendiği görülmektedir. Dolayısıyla Gelir İdaresi Başkanlığının, başvuranı

6136 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin 7 nci fıkrasının üçüncü bendi yerine, 7 nci madenin 4 üncü fıkrasına

göre değerlendirmesi işleminde hukuka uyarlılık tespit edilememiştir.

11. Başvuruya ilişkin bilgi ve belgelerin incelenmesi ile olay yeri tutanağında yazılı açık ifadelerden; Muhtarın, teröristleri karakola ihbar etmesi ve akabinde yakalanmaları amacıyla “iz sürme” faaliyetini yerine getirmesi nedeniyle şehit edildiğinde şüphe bulunmamaktadır. Dolayısıyla iç güvenliğin sağlanması amacıyla yürütülen faaliyet ve hizmetler sırasında şehit olan muhtarın ana, baba, eş ve çocuklarından sadece birinin vergi, resim ve harçtan muaf olarak silah bulundurma ve taşıma hakkına sahip olduğu değerlendirilmektedir.

12. Dolayısıyla; yukarıda anlatılan hususlar, şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; şikayetçiye harca tabi silah ruhsatı düzenlenmesinin ve bu minvalde özelge çıkarılması işleminde hukuka ve hakkaniyete uygunluk tespit edilememiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

13. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır.

VI. KARAR

Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,

Şehit çocuğu başvurana harçlı silah ruhsatı düzenlenmesi gerektiği yönünde verilen görüşün geri alınması ve başvuran tarafından yatırılan silah taşıma ruhsat harcının iadesi hususunda GELİR İDARESİ

BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idarelerce bu karar üzerine tesis

edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın BAŞVURAN ile GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞINA tebliğine;

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi