ya da malul olup da çalışabilir durumda olan kamu görevlileri ile er ve erbaşların, Devlet memuru olarak görev yapan eş ve çocukları ile anne, baba ve kardeşlerinin; çalıştıkları kurum veya kuruluşların hizmet birimleri olan yerlere münhasır olmak üzere, aynı kurum içinde yer değiştirme suretiyle atanma talepleri, bu durumlarının ilgili makamlarca belgelendirilmiş olması kaydıyla, kadro imkânları da dikkate alınmak suretiyle bu Yönetmelikteki kısıtlayıcı hükümlere bakılmaksızın öncelikle yerine getirilir .” Düzenlemesinin yer aldığını belirterek, söz konusu düzenlemeler gereğince mezuniyetine uygun kadro durumu da göz önüne alınarak atamasının Fatsa Vergi
Dairesine yapılmasını, uygun kadro bulunmaması durumunda ise başka bir kuruma naklen atamasının yapılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuruya konu iddia hakkında 11/ 12/ 2017 tarihli ve sayılı bilgi ve belge talep
yazımıza istinaden Ordu Valiliği Defterdarlık Personel Müdürlüğünün 21/ 12/ 2017 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1) Başvuranın şikâyet konusu mezuniyetine uygun kadroya atanma talebine ilişkin olarak ilk işe
girişinde Sakarya Üniversitesi Adapazarı Meslek Yüksek Okulu Bilgisayar Teknolojisi ve
Programlama (ön lisans) mezunu olması nedeniyle, Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığının 05/ 08/ 2014 tarih ve sayılı yazısı ekinde Devlet Personel Başkanlığının 24/ 07/ 2014 tarih ve sayılı yazısı ve ekli listede Memur (Gelir) unvanına atanmasının uygun görüldüğünün bildirilmesi üzerine, Valilik Makamından alınan 22/ 08/ 2014 tarihli onay ile Korgan Malmüdürlüğüne
Memur (Gelir) olarak 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun Ek- 1 ve Terör Eylemleri nedeniyle
Şehit ve Malul Olanların Yakınlarının ve Çalışabilecek Durumdaki Malûllerin Kamu Kurum ve
Kuruluşlarında İstihdamı Hakkında Yönetmeliğin 12 inci maddesi ve 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun ilgili hükümleri gereğince atamasının yapıldığı ve 03/ 09/ 2014 tarihinde bu görevine başladığı, ayrıca başvuranın dosyasının tetkikinde Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni kadrosuna atanması için herhangi bir talebinin bulunmadığı,
2.2) Fatsa Vergi Dairesi Müdürlüğünde toplam 43 personelin hizmet vermekte olduğu ve boş kadro
bulunmadığı,
2.3) Başvuranın memuriyette iken, 25/ 05/ 2015 tarihinde Anadolu Üniversitesi İşletme Fakültesi
(Lisans) bölümünü bitirmesi nedeniyle Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmenliği kadrosunu talep etmesi halinde aynı yerde (Korgan Malmüdürlüğünde) unvan değişikliğinin yapılabileceği, ancak,
668 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 15 inci maddesi gereğince kişinin durumuna
uygun Kurumlarında atanabileceği sınavlı-sınavsız kadro bulunmadığı,
2.4) Korgan Malmüdürlüğü Gelir biriminin 3800 Motorlu Taşıtlar vergisi mükellefi, 600 Basit Usul
mükellefi, 61 Kurumlar Vergisi mükellefi, 228 Gerçek Usul mükellefi, 219 Gayrimenkul Sermaye
İradı olmak üzere yaklaşık 4908 mükellefe hizmet verdiğini, mevcut 2 Gelir personeli ile yürütülmeye çalışılan hizmetlerin, bu personellerden birinin tayininin yapılması halinde Gelir birimi iş ve işlemlerinin yürütülmesinin mümkün olmayacağı, ilçelerdeki personel sıkıntısının had safhada olduğu, bu durumun Bakanlığın ilgili birimlerine sözlü ve yazılı olarak bildirildiği, Korgan
Malmüdürlüğü Gelir servisine KPSS’den veya naklen atanma talebi olduğunda ilgilinin Fatsa Vergi
Dairesi Müdürlüğüne atanma talebinin değerlendirilmeye alınacağı, İfade edilmiştir .
.
2 / 7III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
4) 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında , “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
5) 12/ 4/ 1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun,
5.1) Ek 1 inci maddesinin dördüncü fıkrasında, “Bu madde kapsamında atanacakların,
atamalarının yapılacağı kadro veya pozisyonlar için sınavlara ilişkin hükümler hariç olmak üzere ilgili mevzuatında öngörülen nitelik ve şartları taşımaları zorunludur .”,
5.2) Ek 1 inci maddesinin altıncı fıkrasında, “Hak sahiplerinden ilköğretim, ortaokul, ilkokul
mezunu olanların hizmetli unvanlı kadro ve pozisyonlara; ortaöğretim ve yükseköğretim mezunu olanların, atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanın
190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alması koşuluyla ihraz etmiş
bulundukları unvanlara , bunların dışında kalan ortaöğretim ve yükseköğretim mezunlarının ise memur unvanlı kadro ve pozisyonlara atama teklifleri Devlet Personel Başkanlığınca yapılır . İşçi kadrolarına yapılacak atama teklifleri sürekli işçi unvanlı kadroya yapılır .”,
5.3) Geçici 15 inci maddesinde, “Bu maddenin yürürlük tarihinden önce, ek 1 inci madde
kapsamında göreve başlayan personelden, Devlet Personel Başkanlığı tarafından atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanları 190 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin eki cetvellerde yer alanlar, bu unvanlara ilişkin kadro veya pozisyonlara kamu kurum ve kuruluşlarınca sınava tabi olmaksızın atanırlar . İhraz etmiş bulundukları kadroların atandıkları kamu kurumlarında olmaması halinde ilgililer asli memurluğa atandıktan sonra bir defaya mahsus olmak üzere diğer kanunlarda yer alan herhangi bir kontenjan sınırlamasına tabi olmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarına naklen atanabilir .”,
6) 19/ 04/ 1983 tarihli ve 83/ 6525 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğinin,
6.1) Geçici Ek 2 inci maddesinde, “Terör eylemleri etkisi ve sebebiyle şehit olan veya
çalışamayacak derecede malul olan ya da malul olup da çalışabilir durumda olan kamu görevlileri ile er ve erbaşların, Devlet memuru olarak görev yapan eş ve çocukları ile anne, baba ve kardeşlerinin; çalıştıkları kurum veya kuruluşların hizmet birimleri olan yerlere münhasır olmak üzere, aynı kurum içinde yer değiştirme suretiyle atanma talepleri, bu durumlarının ilgili makamlarca belgelendirilmiş olması kaydıyla, kadro imkânları da dikkate alınmak suretiyle bu
.
3 / 7Yönetmelikteki kısıtlayıcı hükümlere bakılmaksızın öncelikle yerine getirilir .”,
6.2) “Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarda Gözönünde Bulundurulacak Hususlar” başlıklı 9
uncu maddesinde; “Yer değiştirme suretiyle atanmalar, Devlet Memurlarının dengeli bir şekilde dağılımını sağlamak için öğrenimi, uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu göz önünde bulundurularak kurumlarınca hazırlanan bir plan dahilinde yapılır .”
6.3) “Sağlık Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 13 üncü maddesinde, “Memurun sağlık
mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir . ( 2)( 3) Sağlık mazeretine dayalı olarak yapılacak yer değişikliğinde memur aynı hizmet bölgesi içinde başka bir hizmet alanına, bu şekilde mazeretin karşılanamaması halinde ise başka bir hizmet bölgesinde kurumca ihtiyaç duyulan ve mazeretinin karşılanabileceği bir hizmet alanına atanabilir .”
Hükümleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN, KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın atama teklifinin
yapıldığı tarihte öğrenim durumunun Sakarya Üniversitesi Bilgisayar Teknolojisi ve Programlama (Önlisans) olması sebebiyle atanmak istediği Fatsa Vergi Dairesi Müdürlüğünde mezuniyetine uygun kadro bulunmadığı, başvuranın Fatsa Vergi Dairesi Müdürlüğüne kurum içi yer değişikliği ile atanma talebinin idarenin takdir yetkisi çerçevesinde olduğu, personel ihtiyacının yoğun olarak yaşandığı
Korgan Malmüdürlüğü Gelir servisinde mevcut 2 Gelir personelinden birinin başka bir ilçeye atanması durumunda hizmetlerde aksama yaşanabileceği dikkate alındığında İdarenin bu takdir yetkisini keyfi olarak kullanmadığı, kamu yararı ve hizmet gereklerinin gözeterek böyle bir sonuca vardığı anlaşıldığından başvuranın mezuniyetine uygun kadroya durumu da gözetilerek Fatsa Vergi
Dairesi Müdürlüğüne atanma taleplerinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran, şehit yakını olarak 03/ 09/ 2014 tarihinde Ordu Korgan Mal Müdürlüğüne memur olarak
atandığını, göreve başladığı tarihteki öğrenim durumunun Sakarya Üniversitesi Bilgisayar
Teknolojisi ve Programlama olduğunu, 12/ 04/ 1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunun geçici 15 inci maddesinin atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz edilen unvanlara atanma imkânı verdiğini, ayrıca 19/ 4/ 1983 tarihli ve 83/ 6525 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin
Yönetmeliğin ek 2 inci maddesi gereğince terör eylemleri etkisi ve sebebiyle şehit olan veya çalışamayacak derecede malul olan ya da malul olup da çalışabilir durumda olan kamu görevlileri ile er ve erbaşların, Devlet memuru olarak görev yapan eş ve çocukları ile anne, baba ve kardeşlerinin; aynı kurum içinde yer değiştirme suretiyle atanma taleplerinin öncelikle yerine getirilmesi
.
4 / 7gerektiğini belirterek, mezuniyetine uygun kadro durumu da göz önüne alınarak atamasının Fatsa
Vergi Dairesine yapılmasını, uygun kadro bulunmaması durumunda ise başka bir kuruma naklen atamasının yapılmasını talep etmektedir .
9) İdarenin nasıl işlem tesis edeceğinin sınırları önceden bir hukuk kuralıyla kesin olarak
belirlenmişse, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetki söz konusudur . İdarenin bağlı yetki içinde tesis ettiği işlemlerde, sebep ve konu unsuru açısından takdir yetkisi söz konusu değildir .
İdare, bağlı yetki durumunda, kanunun öngördüğü sebebi tespit ettiğinde yine kanunun öngördüğü işlemi yapmak zorundadır . (Kemal GÖZLER, İdare Hukuku, Bursa, Ekin, 2003, Cilt I, s.814- 827)
10) Ancak somut olayda İdarenin başvuranın mezuniyetine uygun kadroya atama talebini karşılama
yönünde iradesini bağlayan herhangi bir yasal zorunluluk bulunmamaktadır . Nitekim 668 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 15 inci maddesinin başvurana “ atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumu itibarıyla ihraz ettiği unvana ilişkin kadro ve pozisyona sınava tabi olmaksızın atama yapılması” imkânı verecek şekilde düzenlendiği anlaşılmıştır . Bu kapsamda başvuranın atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumunun Sakarya Üniversitesi Bilgisayar
Teknolojisi ve Programlama (Önlisans) olması sebebiyle başvuranın atanmak istediği Fatsa Vergi
Dairesi Müdürlüğünde mezuniyetine uygun kadro bulunmadığından mezuniyetine uygun kadroya atanma talebinin İdare tarafından yerine getirilememesinde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir .
11) Başvuranın diğer talebi olan kurum içi yer değişikliği ile Fatsa Vergi Dairesinde atanabileceği
mezuniyetine uygun kadro bulunmaması durumunda başka bir kuruma naklen atama talebi ise idarenin takdir yetkisi çerçevesinde değerlendirilmelidir . İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur . Ancak, idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez . Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır .(Bkz . Prof .
Dr . Şeref GÖZÜBÜYÜK, “Yönetim Hukuku”, Eylül/ 1991 s.204)
12) 19/ 04/ 1983 tarihli ve 83/ 6525 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğinin Geçici Ek 2 inci maddesi şehit yakını olan başvurana kadro imkânları dâhilinde kurum içi yer değişikliği talebi konusunda öncelik hakkı vermektedir . Ayrıca başvuran bakmakla yükümlü olduğu aile üyelerinin sağlık durumları nedeniyle de atanma talep etmektedir . Ancak düzenli ve sürekli bir biçimde kamu hizmeti sunmak durumunda olan İdarenin görevlerini yerine getirebilmesi için kadro imkânlarının yeterli olması gerekmektedir . Başvuranın çalıştığı Korgan Malmüdürlüğü Gelir biriminde hizmetlerin mevcut 2 Gelir personeli ile yürütülmeye çalışılması, bu personellerden birinin tayininin yapılması halinde Gelir biriminin iş ve işlemlerinin yürütülmesinin mümkün olmayacağının İdare tarafından belirtilmesi nedeniyle İdarenin başvuranın kurum içi yer değişikliği talebini ret ettiği sonucuna varılmıştır .
.
5 / 713) Ayrıca 19/ 04/ 1983 tarihli ve 83/ 6525 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğinin “Yer Değiştirme
Suretiyle Atanmalarda Gözönünde Bulundurulacak Hususlar” başlıklı 9 uncu maddesi yer değiştirme suretiyle atanma taleplerinin boş kadro durumu göz önünde bulundurularak Kurum tarafından hazırlanan bir plan dâhilinde yapılmasını düzenlemektedir . Bu çerçevede Ordu Defterdarlığı bünyesinde başvuruya konu İdarenin de aralarında bulunduğu İlçe Malmüdürlüklerinde gelir personeline ihtiyaç duyduğu Ordu Valiliği tarafından 04/ 01/ 2017 tarihinde Maliye Bakanlığına bildirilmiştir . Ayrıca Korgan Malmüdürlüğü Gelir servisine KPSS’den veya naklen atanma talebi olduğunda başvuranın Fatsa Vergi Dairesi Müdürlüğüne atanma talebinin değerlendirilmeye alınacağı ve Fatsa Vergi Dairesi Müdürlüğünde boş kadro bulunmadığı şikâyet konusu İdare tarafından ifade edilmiştir .
14) Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili
mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın Fatsa Vergi Dairesi
Müdürlüğüne atanma talebinin idarenin takdir yetkisi çerçevesinde olduğu, personel ihtiyacının yoğun olarak yaşandığı Korgan Malmüdürlüğü Gelir servisinde mevcut 2 Gelir personelinden birinin başka bir ilçeye atanması durumunda hizmetlerde aksama yaşanabileceği dikkate alındığında
İdarenin bu takdir yetkisini keyfi olarak kullanmadığı, kamu yararı ve hizmet gereklerinin gözeterek böyle bir sonuca vardığı, ayıca İdarenin gelir personeli talep ederek başvuranın talebini karşılama yönünde olumlu adım attığı, Korgan Malmüdürlüğü Gelir servisine atama yapılması durumunda başvuranın talebinin yeniden değerlendirileceğinin de ifade edildiği, ilk atamasının da hizmet gerekleri gözetilerek ikametgâhına yakın gidiş-geliş yapmaya elverişli Korgan Malmüdürlüğüne yapıldığı, bu kapsamda İdarenin üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirdiği anlaşıldığından başvuranın mezuniyetine uygun kadroya durumu da gözetilerek Fatsa Vergi Dairesi Müdürlüğüne atanma talebinin ret edilmesinde hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırılığın bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin, başvurusu kapsamında idarenin başvuranla ilgili işlemleriyle ilgili bilgi ve belgelerin, süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve
“kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun hareket ettiği; ancak başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ordu İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
.
6 / 7VI. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvuranın mezuniyetine uygun kadro durumu da göz önüne alınarak atamasının Fatsa Vergi
Dairesine yapılması, uygun kadro bulunmaması durumunda ise başka bir kuruma naklen atamasının yapılmasını talebinin REDDİNE, Bu kararın BAŞVURANA ve ORDU DEFTERARLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Arif DÜLGER
Kamu Başdenetçisi V.