|
ÖZET: Başvuran, Balıkesir İli Bandırma İlçesi Paşa Bayır Mahallesi’nde 24/07/2018 tarihinde meydana gelen sel olayında eşyalarının zarar gördüğünü ve 200.000 TL civarında bir kaybı olduğunu belirterek, mağduriyetinin giderilmesini talep etmiştir. Başvuru, Balıkesir Büyükşehir Belediyesi ve ilgili diğer idarelerin açıklamalarıyla incelenmiş, olayın ardından yapılan tespitlerde başvuranın evinde barınma ihtiyacına yönelik bir mağduriyetin olmadığı, ev eşyalarında hasar bulunmadığı ifade edilmiştir. Ayrıca, yağmur suyu tahliye sisteminin işlevselliği ile ilgili sorunların, daha önceki yol yapım çalışmaları sırasında meydana geldiği belirtilmiştir.
Balıkesir Büyükşehir Belediyesi BASKİ Genel Müdürlüğü, yağmur sularının uzaklaştırılması ve ilgili altyapı hizmetlerinin yürütülmesinin kendi sorumluluğunda olduğunu, ancak bu konuda gerekli harcamaların ilgili belediye tarafından karşılanması gerektiğini vurgulamıştır. İlgili mevzuat çerçevesinde, yağmur suyu drenaj projelerinin gerçekleştirilmesi için gerekli önlemlerin alınması gerektiği ifade edilmiştir. Başvuranın talep ettiği zarar tazminatının, olayla ilgili sorumluluğun net olarak belirlenmesi sonrasında değerlendirileceği belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun kabul edilmesi ve başvuranın resmi olarak tespit edilen zararının karşılanması için Balıkesir Büyükşehir Belediyesi’ne tavsiyede bulunulması kararlaştırılmıştır. Ayrıca, sel baskınlarının önlenmesi amacıyla BASKİ Genel Müdürlüğü’ne gerekli önlemleri alması yönünde tavsiyelerde bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/1552-S.2326
BAŞVURU NO : 2018/13499
KARAR TARİHİ : 29/04/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BALIKESİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BALIKESİR SU VE KANALİZASYON İDARESİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Selden dolayı oluşan zararlarının karşılanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 01/11/2018
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Başvuran, Balıkesir İli Bandırma İlçesi Paşa Bayır Mahallesi … Caddesi TCDD Lojman girişlerinin 24/07/2018 tarihinde yağan yağmur sonrası su altında kaldığını, eşyalarının zarar gördüğünü, mağdur olduğunu, herhangi bir şekilde mağduriyetinin giderilmediğini, 200.000
TL civarında zararının olduğuna dair tutanak tutulduğunu, buna rağmen yardım yapılacaklar listesinde olmadığını belirterek sorunun çözülmesini, mağduriyetin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğünün 10/01/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; olayla ilgili Bandıma Belediye
Başkanlığı’na Bandırma Gar Müdürlüğü’nün yazısı ile müracaatta bulunulduğu, ancak bir sonuç alınamadığı, söz konusu olay hakkında yapılacak bir işlemin bulunmadığı şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.
3.Bandırma Kaymakamlığı İlçe Yazı İşleri Müdürlüğünün 14/12/2018 tarihli ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
3.1.Başvuranın, 13/09/2018 tarihinde ilçede meydana gelen aşırı yağışlardan dolayı eşyalarının zarar gördüğü gerekçesiyle Kaymakamlığa başvuru yaptığı, başvurunun Kaymakamlık tarafından Balıkesir İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğüne aktarıldığı, Balıkesir İl Afet ve Acil
Durum Müdürlüğü ekiplerince belirtilen adrese gidilerek hasar ve zarar tespitinde bulunulduğu, hasar ve zarar tespiti çalışmalarına yönelik ‘Türkiye Afet Müdahale Planı’ kapsamında
‘Balıkesir Defterdarlık Zarar Tespit Hizmet Grubu’ ekiplerince oluşturulan raporun yine aynı birim tarafından değerlendirildiği, ilgilinin evinde birinci öncelikle barınma ihtiyacına ilişkin bir mağduriyetin olmadığı, ev eşyalarında bir hasar ve zarar olmadığı gerekçesiyle başvurunun olumlu değerlendirilmediği,
3.2.Ayrıca başvuru için Kaymakamlığa geldiğinde başvuran ile yapılan görüşmede; evinde yaşanan su baskını probleminin daha önceki zamanlarda Belediye ekipleri tarafından gerçekleştirilen yol yapım çalışmaları sırasında yağmur suyu tahliye borularının kopup kırılması ve işlevini yerine getiremeyecek hale gelmesi, buna bağlı olarak 13/09/2018 tarihinde ilçede yaşanan aşırı yağışlar sonucu oluşan yağmur sularının tahliye olmaması sebebiyle gerçekleştiğinin ifade edildiği, bu durumla ilgili olarak Balıkesir Büyükşehir Belediye
Başkanlığına ve Bandırma Belediye Başkanlığına selden önceki muhtelif zamanlarda başvuru yapıldığının belirtildiği, konuya ilişkin Balıkesir Büyükşehir Belediyesi İçme Suyu ve
Kanalizasyon Dairesi Başkanlığı ile Bandırma Belediye Başkanlığı arasındaki görev anlaşmazlığı sebebiyle belirtilen yerde herhangi bir işlem yapılamadığının anlaşıldığı, şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.
4.Balıkesir Büyükşehir Belediyesi BASKİ Genel Müdürlüğünün 21/12/2018 tarihli ve …
sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
4.1.2560 sayılı Kanunun tüm Büyükşehir Belediyelerine bağlı kuruluş olarak hizmet veren su
ve kanalizasyon idarelerinin görev ve yetkilerini belirlediği, Kanunun ‘Su ve Kanalizasyon
İdarelerinin Görev ve Yetkileri’ başlıklı 2 inci maddesinin ‘b’ bendinde ‘Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılma veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlayarak bu suların toplanacakları ve bırakılacakları noktaya kadar her türlü etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak kurulu olanları devir alıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek’, ‘d’ bendinde ise ‘Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki Belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak’ denildiği, yine aynı kanunun ‘Yağmur sularının uzaklaştırılması’ başlıklı 25 inci maddesinde ‘Yağmur sularının uzaklaştırılması ile ilgili tesislerin yapılması veya bu tip tesislerin işletilmesi gerekli harcamalar ilgili belediyelerce karşılanmak şartı ile İSKİ tarafından yerine getirilir Bu tesislerin yapılması veya işletilmesine ilişkin harcamalar tarifelere dâhil edilmez’ hükmü yer aldığı, ayrıca Büyükşehir Belediyesinin görev ve sorumluluklarını düzenleyen 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu 7’nci maddesi ‘r’ bendinde ‘Su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek bunun için baraj ve diğer tesisleri kurmak kurdurmak ve işletmek derelerin ıslahını yapmak kaynak suyu ve arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak’ denildiği, ilgili kanunların da emrettiği gibi Kurum olarak bu sorunun çözülmesi için ilgili
Belediyece Kuruma yetki verilmesi gerektiği,
4.2.22/08/2014 tarihinde ilgili yazı ile Bandırma Belediyesi’ne yağmur suyu taleplerinin yerine getirilebilmesi için ilgili harcamaların Belediyece karşılanacağına dair meclis kararı alınmasını müteakip Genel Müdürlüğe müracaatta bulunulması halinde gerekli işlemlerin yapılabileceğinin bildirildiği, ancak bu konu ile ilgili bir meclis kararı alınarak Kuruma bir müracaatta bulunulmadığı, bundan dolayı Kurumun yağmur suları ile ilgili harcama yapamadığından yağmur suyu işlerine ilişkin herhangi bir talebin Kurum tarafından yerine getiremediği, söz konusu tarihlerde ilgili Belediyeden talep yazısı bulunmadığı,
4.3.Kurumun sorumluluğu olmadığı halde vatandaşlardan gelen talep doğrultusunda inceleme ve bilgilendirme amacı ile yaptığı teknik çalışmada TCDD lojmanlarının bulunduğu cadde üzerinde yol kotunun bir hayli yüksek olduğunun tespit edildiği, ayrıca aynı adreste bazı yağmur suyu kanal hatlarının ilgili Belediye ekiplerince yol yapımları ve tamiratları esnasında ezildiği, kırıldığı ve bu sebep ile hatlarda tıkanıklık yaşandığı, suyun ilerleyememesinden dolayı birikmelere yol açtığı tespitlerinde bulunulduğu, mağdurların talep ettiği söz konusu olan
200.000 TL’lik zarar ziyan tutanağının Kurumla bir ilgisinin olmadığı, şeklinde açıklamalara
yer verilmiştir.
5.Bandırma Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğünün 28/12/2018 tarihli ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
5.1.6360 sayılı Büyükşehir Yasası çıkmadan önceki yıllarda ilçede meydana gelen su,
kanalizasyon ve yağmur suyu yapım, bakım ve onarım çalışmaları ‘Su ve Kanalizasyon
Müdürlüğünce’ yapıldığı, bozulan üst yapısının da (asfalt ya da parke) Fen İşleri Müdürlüğünce onarıldığı, ancak 30/03/2014 yerel seçimlerinden sonra tüm bu iş ve işlemlerin Büyükşehir
Belediyesine bağlı olan BASKİ Genel Müdürlüğü’ne geçtiği,
5.2.5216 Sayılı Kanunun 7/r bendinde ‘Su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için
baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek derelerin ıslahını yapmak, kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak’ hükmünün olduğu, 2560 Sayılı Kanunun 25 inci maddesinde ‘Yağmur sularının uzaklaştırılması ile ilgili tesislerin yapılması veya bu tip tesislerin işletilmesi, gerekli harcamalar ilgili belediyelerce karşılanmak şartıyla İSKİ tarafından yerine getirilir.’ hükmünün olduğu, aynı Kanunun 2/a bendinde ‘İçme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü, yeraltı ve yer üstü kaynaklarından sağlanması ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılması için; kaynaklardan abonelere ulaşıncaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak, bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek’ hükmü; 2/b bendinde ‘Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak ve yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek’ hükmünün olduğu, 6360 Sayılı Kanunun Geçici 1/8 maddesinde ‘Bu Kanunla büyükşehir ilçe belediyesi olan Belediyelerce yürütülen su, kanalizasyon, katı atık depolama ve bertaraf ulaşım, her çeşit yolcu ve yük terminalleri, toptancı halleri, mezbaha, mezarlık ve itfaiye hizmetlerine ilişkin olmak üzere personel, her türlü taşınır ve taşınmaz malları ve bu hizmetlerin yerine getirilmesine yönelik yatırım, alacak ve borçları, komisyonca ilgisine göre büyükşehir belediyesi ile ilgili bağlı kuruluş arasında paylaştırılır ” hükmüne yer verildiğini,
5.3.Bursa 3 üncü İdare Mahkemesi tarafından verilen 2014/192 esas sayılı ve Bursa 2 nci
İdari Mahkemesi tarafından verilen 2014/92 esas sayılı kararlarında, ‘Büyükşehir
Belediyesi sınırları içindeki alt yapı, kanalizasyon hizmetleri ile bir altyapı hizmeti olan yağmur sularının uzaklaştırılması hizmetini yürütme görevinin Büyükşehir
Belediyelerinin görevleri arasında yer aldığı, Büyükşehir Belediyesinin yapmakla görevli olduğu bu hizmetlerin yatırım ve imalat giderlerinin Büyükşehir Belediyesi veya bağlı kuruluşlarınca karşılanması gerektiği’ sonucuna varıldığı,
5.4.Yukarıda anılan mevzuat hükümleri birlikte dikkate alındığında, Büyükşehir
Belediye sınırları içerisinde her türlü su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu hizmetler kapsamında bunlara ilişkin gerekli harcamaları yapma görev ve yetkisinin
Büyükşehir Belediyeleri ve bağlı kuruluşlarına verildiği, bu hizmetlerin yatırım ve imalat bedellerinin de kendi bütçesinden karşılanması gerektiği, bugüne kadar Genel Müdürlük ile birçok yazışma yapıldığı, ancak bugüne kadar bir sonuç alınamadığı,
5.5.BASKİ tarafından İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünden konuya dair görüş istendiği ve gelen görüşte ‘Bu hizmetin ilçe belediyelerince yerine getirilmesi gerektiğinin’ belirtildiği, söz konusu görüşün mahkeme kararları karşısında hukuki bağlayıcılığı olmayacağı, nitekim mahkeme kararlarında aynen ve açıkça ‘Yağmur suyu hizmetlerinin su ve kanalizasyon hizmetleri kapsamında olduğu; zira kanun koyucunun yağmur suyu hizmetini ayrı tutması halinde kanuna ayrı bir hizmet türü olarak eklemesi gerektiği; 2560
Sayılı Kanun ve 5216 Sayılı Kanun hükümlerince alt yapı, kanalizasyon ve yağmursuyu hizmetlerinin yürütümü görevinin büyükşehir belediyelerine ait olduğu; 2560 Sayılı Kanunun
25 inci maddesinde belirtilen ilgili belediyeden karşılanmak şartıyla ifadesinden kastedilenin
ilçe ve ilk kademe belediyeleri değil büyükşehir belediyeleri olduğunun’ belirtildiği, nitekim bu hususa ilişkin Danıştay 8 inci Dairesinin 2009/4256 sayılı ilamı ile onanan Antalya l inci İdare Mahkemesi’nin 2008/153 esas sayılı kararının da bu yönde olduğu,
5.6.Sonuç olarak yüzey sularının tahliyesi için yağmur suyu drenaj projeleri kapsamında
BASKİ Genel Müdürlüğünce yapılacak iş ve işlemlerden sonra bir daha böyle bir durum yaşanmayarak sorunun çözülmüş olacağı, yoksa her aşırı yağıştan sonra aynı sorun ve sıkıntılar yaşanacağı, izahı yapılan nedenlerle yağmur suyu hatları ile ilgili tüm yapım, onarım vb. iş ve işlemlerinin BASKİ Genel Müdürlüğünce yapılması gerekmekle birlikte bu hizmete ilişkin doğan ve doğabilecek tüm zararlardan Belediye Başkanlığının herhangi bir sorumluluğu olmadığı şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.
6.Balıkesir Büyükşehir Belediye Hukuk Müşavirliğinin 14/12/2018 tarihli ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; kayıtların incelenmesinden başvuran tarafından, Balıkesir
Büyükşehir Belediye Başkanlığına karşı açılmış bir davaya rastlanılmadığı şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.
7.Balıkesir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığının 17/12/2018 tarihli ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; bahse konu başvurunun incelendiği, Daire
Başkanlığının sorumluluk sahasına kalmadığının anlaşıldığı, taleplerin yerine getirilemeyeceği şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.
III.İLGİLİ MEVZUAT
8.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
9.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
10.2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve
Görevleri Hakkında Kanununun,
10.1.”Görev ve yetkiler” başlıklı 2 inci maddesinin “a” fıkrasında,
“İçme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü yeraltı ve yer üstü kaynaklarından sağlanması ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılması için; kaynaklardan abonelere ulaşıncaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak, bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek…”,
10.2.”Görev ve yetkiler” başlıklı 2 inci maddesinin “b” fıkrasında,
“…Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek…”,
10.3.”Görev ve yetkiler” başlıklı 2 inci maddesinin “d” fıkrasında,
“…Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak…”,
10.4.“Yağmur sularının uzaklaştırılması” başlıklı 25 inci maddesi,
“…Yağmur sularının uzaklaştırılması ile ilgili tesislerin yapılması veya bu tip tesislerin işletilmesi, gerekli harcamalar ilgili belediyelerce karşılanmak şartıyla İSKİ tarafından yerine getirilir. Bu tesislerin yapılması veya işletilmesine ilişkin harcamalar tarifelere dahil edilemez…”
11.5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun,
11.1.“Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları başlıklı 7 inci maddesi,
“Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:… Su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak…”
11.2.Ek 2 inci maddesinde,
“…Birleşme, katılma veya geçici 2 nci madde gereğince büyükşehir belediyesi sınırlarına giren belediyelerin yürütmekte olduğu su, kanalizasyon, katı atık, ulaşım, her çeşit yolcu ve yük terminalleri, toptancı halleri, mezbaha, mezarlık ve itfaiye hizmetlerine ilişkin olmak üzere bina, tesis, araç, gereç, taşınır ve taşınmaz malları ve bu hizmetlerin yerine getirilmesine yönelik yatırım, alacak ve borçları büyükşehir belediyesine veya ilgili bağlı kuruluşuna devredilir…”,
12.6330 sayılı “On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun”
35 inci maddesinin 8 inci fıkrasında,
“…Bu Kanunla büyükşehir ilçe belediyesi olan belediyelerce yürütülen su, kanalizasyon, katı atık depolama ve bertaraf, ulaşım, her çeşit yolcu ve yük terminalleri, toptancı halleri, mezbaha, mezarlık ve itfaiye hizmetlerine ilişkin olmak üzere personel, her türlü taşınır ve taşınmaz malları ve bu hizmetlerin yerine getirilmesine yönelik yatırım, alacak ve borçları, komisyonca ilgisine göre büyükşehir belediyesi ile ilgili bağlı kuruluş arasında paylaştırılır…”
13.03/07/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun, “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında,
“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;…İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar… hizmetlerini yapar veya yaptırır.”,
Hükümlerini amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
14.Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
15.Yukarıda 1 numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuran özetle; Balıkesir İli
Bandırma İlçesi Paşa Bayır Mahallesi … Caddesi TCDD Lojman girişlerinin 24/07/2018 tarihinde yağan yağmur sonrası su altında kaldığını, eşyalarının zarar gördüğünü, mağdur olduğunu, herhangi bir şekilde mağduriyetinin giderilmediğini, 200.000 TL civarında zararının olduğuna dair tutanak tutulduğunu, buna rağmen yardım yapılacaklar listesinde olmadığını iddia edip sorunun çözülmesini, mağduriyetin giderilmesini talep etmiştir.
16.Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü’nün
Kurumumuza verdiği cevap ve ekleri tetkik edildiğinde, olayla ilgili Bandırma Belediye
Başkanlığı’na Bandırma Gar Müdürlüğü’nün yazısı ile müracaatta bulunulduğu, ancak bir sonuç alınamadığı, söz konusu olay hakkında yapılacak bir işlemin bulunmadığı tespit edildiği görülmüştür.
17.Bandırma Kaymakamlığı İlçe Yazı İşleri Müdürlüğü’nün Kurumumuza verdiği cevap ve ekleri tetkik edildiğinde, başvuranın 13/09/2018 tarihinde ilçede meydana gelen aşırı yağışlardan dolayı eşyalarının zarar gördüğü gerekçesiyle Kaymakamlığa başvuru yaptığı, başvurunun Kaymakamlık tarafından Balıkesir İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğüne aktarıldığı, Balıkesir İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü ekiplerince belirtilen adrese gidilerek hasar ve zarar tespitinde bulunulduğu, hasar ve zarar tespiti çalışmalarına yönelik ‘Türkiye Afet Müdahale
Planı’ kapsamında ‘Balıkesir Defterdarlık Zarar Tespit Hizmet Grubu’ ekiplerince oluşturulan raporun yine aynı birim tarafından yapılan değerlendirildiği, başvuranın evinde birinci öncelikle barınma ihtiyacına ilişkin bir mağduriyetin olmadığı, ev eşyalarında bir hasar ve zarar olmadığı gerekçesiyle başvurunun olumlu değerlendirilmediği, ayrıca başvuru için
Kaymakamlığa geldiğinde başvuran ile yapılan görüşmede; evinde yaşanan su baskını probleminin daha önceki zamanlarda Belediye ekipleri tarafından gerçekleştirilen yol yapım çalışmaları sırasında yağmur suyu tahliye borularının kopup kırılması ve işlevini yerine getiremeyecek hale gelmesi buna bağlı olarak 13/09/2018 tarihinde ilçede yaşanan aşırı yağışlar sonucu oluşan yağmur sularının tahliye olmaması sebebiyle gerçekleştiği ifade edildiği, bu durumla ilgili Balıkesir Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Bandırma Belediye Başkanlığına selden önceki muhtelif zamanlarda başvuru yapıldığı belirtildiği, konuya ilişkin Balıkesir
Büyükşehir Belediyesi İçme Suyu ve Kanalizasyon Dairesi Başkanlığı ile Bandırma Belediye
Başkanlığı arasındaki görev anlaşmazlığı sebebiyle belirtilen yerde herhangi bir işlem yapılamadığının anlaşıldığının tespit edildiği görülmüştür.
18.Balıkesir Büyükşehir Belediyesi Baski Genel Müdürlüğü’nün Kurumumuza verdiği cevap ve ekleri tetkik edildiğinde, 2560 sayılı Kanun tüm Büyükşehir Belediyelerine bağlı kuruluş olarak hizmet veren su ve kanalizasyon idarelerinin görev ve yetkilerini belirlediği, kanunun ‘Su ve Kanalizasyon İdarelerinin Görev ve Yetkileri’ başlıklı 2 inci maddesinin ‘b’ bendinde ‘Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılma veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlayarak bu suların toplanacakları ve bırakılacakları noktaya kadar her türlü etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak kurulu olanları devir alıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek’, ‘d’ bendinde ise ‘Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki Belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak’ denildiği, yine aynı kanunun ‘Yağmur sularının uzaklaştırılması’ başlıklı 25 inci maddesinde ‘Yağmur sularının uzaklaştırılması ile ilgili tesislerin yapılması veya bu tip tesislerin işletilmesi gerekli harcamalar ilgili belediyelerce karşılanmak şartı ile İSKİ tarafından yerine getirilir Bu tesislerin yapılması veya işletilmesine ilişkin harcamalar tarifelere dâhil edilmez’ hükmünün yer aldığı, ayrıca Büyükşehir
Belediyesinin görev ve sorumluluklarını düzenleyen 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi
Kanununun 7’nci maddesi ‘r’ bendinde ‘Su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek bunun için baraj ve diğer tesisleri kurmak kurdurmak ve işletmek derelerin ıslahını yapmak kaynak suyu ve arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak’ denildiği, ilgili kanunlarında emrettiği gibi
Kurum olarak bu sorunu çözülmesi için ilgili Belediyece Kuruma yetki verilmesi gerektiği, BASKİ (Balıkesir Su ve Kanalizasyon İdaresi) Genel Müdürlüğü olarak 22/08/2014 tarihinde ilgili yazı ile Bandırma Belediyesi’ne yağmur suyu taleplerinin yerine getirilebilmesi için ilgili harcamaların Belediyece karşılanacağına dair meclis kararı alınmasını müteakip Genel Müdürlüğe müracaatta bulunulması halinde gerekli işlemlerin yapılabileceği bildirildiği, ancak bu konu ile ilgili bir meclis kararı alınarak
Kuruma bir müracaatta bulunulmadığı, bundan dolayı Kurumun yağmur suları ile ilgili harcama yapamadığından yağmur suyu işlerine ilişkin herhangi bir talebi Kurum tarafından yerine getiremediği, söz konusu tarihlerde ilgili Belediyeden talep yazısı bulunmadığı, kurumun sorumluluğu olmadığı halde vatandaşlardan gelen talep doğrultusunda inceleme ve bilgilendirme amacı ile yaptığımız teknik çalışmada TCDD lojmanlarının bulunduğu cadde üzerinde yol kotunun bir hayli yüksek olduğu tespit edildiği, ayrıca aynı adreste bazı yağmur suyu kanal hatlarının ilgili Belediye ekiplerince yol yapımları ve tamiratları esnasında ezildiği, kırıldığı ve bu sebep ile hatlarda tıkanıklık yaşandığı, suyun ilerleyememesinden dolayı birikmelere yol açtığı tespitlerinde bulunulduğu, mağdurların talep ettiği söz konusu olan
200.000 TL’lik zarar ziyan tutanağının Kurumla bir ilgisinin olmadığı tespit edildiği
görülmüştür.
19.Bandırma Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü’nün Kurumumuza verdiği cevap ve ekleri tetkik edildiğinde, 6360 sayılı Büyükşehir Yasası çıkmadan önceki yıllarda ilçede meydana gelen su, kanalizasyon ve yağmur suyu yapım, bakım ve onarım çalışmaları ‘Su ve
Kanalizasyon Müdürlüğünce’ yapıldığı, bozulan üst yapısı da (asfalt ya da parke) Fen İşleri
Müdürlüğünce onarıldığı, ancak 30/03/2014 yerel seçimlerinden sonra tüm bu iş ve işlemler
Büyükşehir Belediyesine bağlı olan BASKİ Genel Müdürlüğü’ne geçtiği, Bursa 3 üncü İdare
Mahkemesi tarafından verilen 2014/192 esas sayılı ve Bursa 2 nci İdari Mahkemesi tarafından verilen 2014/92 esas sayılı kararlarında, ‘Büyükşehir Belediyesi sınırları içindeki alt yapı, kanalizasyon hizmetleri ile bir altyapı hizmeti olan yağmur sularının uzaklaştırılması hizmetini yürütme görevinin Büyükşehir Belediyelerinin görevleri arasında yer aldığı, Büyükşehir
Belediyesinin yapmakla görevli olduğu bu hizmetlerin yatırım ve imalat giderlerinin
Büyükşehir Belediyesi veya bağlı kuruluşlarınca karşılanması gerektiği’ sonucuna varıldığı, Büyükşehir Belediye sınırları içerisinde her türlü su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu hizmetler kapsamında bunlara ilişkin gerekli harcamaları yapma görev ve yetkisinin
Büyükşehir Belediyeleri ve bağlı kuruluşlarına verildiği, bu hizmetlerin yatırım ve imalat bedellerinin de kendi bütçesinden karşılanması gerektiği, bugüne kadar Genel Müdürlük ile birçok yazışma yapıldığı, ancak bugüne kadar bir sonuç alınamadığı, BASKİ tarafından İçişleri
Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünden konuya dair görüş istendiği ve gelen görüşte
‘Bu hizmetin ilçe belediyelerince yerine getirilmesi gerektiğinin’ belirtildiği, söz konusu görüşün mahkeme kararları karşısında hukuki bağlayıcılığının olmayacağı, nitekim mahkeme kararlarında aynen ve açıkça ‘Yağmur suyu hizmetlerinin su ve kanalizasyon hizmetleri kapsamında olduğu; zira kanun koyucunun yağmur suyu hizmetini ayrı tutması halinde kanuna ayrı bir hizmet türü olarak eklemesi gerektiği; 2560 Sayılı Kanun ve 5216 Sayılı
Kanun hükümlerince alt yapı, kanalizasyon ve yağmursuyu hizmetlerinin yürütümü görevinin büyükşehir belediyelerine ait olduğu; 2560 Sayılı Kanunun 25 inci maddesinde belirtilen ilgili belediyeden karşılanmak şartıyla ifadesinden kastedilenin ilçe ve ilk kademe belediyeleri değil büyükşehir belediyeleri olduğunun’ belirtildiği, nitekim bu hususa ilişkin Danıştay
8 inci Dairesinin 2009/4256 sayılı ilamı ile onanan Antalya l inci İdare Mahkemesi’nin
2008/153 esas sayılı kararının da bu yönde olduğu, Balıkesir Büyükşehir Belediyesi (BASKİ) Genel Müdürlüğüne ait olup Belediye Başkanlığının bu konu ile ilgili yapacağı herhangi bir iş ve işlem bulunmadığı, sonuç olarak yüzey sularının tahliyesi için yağmur suyu drenaj projeleri kapsamında BASKİ Genel Müdürlüğünce yapılacak iş ve işlemlerden sonra bir daha böyle bir durum yaşanmayarak sorun çözülmüş olacağı, yoksa her aşırı yağıştan sonra aynı sorun ve sıkıntılar yaşanacağı, izahı yapılan nedenlerle yağmur suyu hatları ile ilgili tüm yapım, onarım vb. iş ve işlemlerinin BASKİ Genel Müdürlüğünce yapılması gerekmekle birlikte bu hizmete ilişkin doğan ve doğabilecek tüm zararlardan Belediye Başkanlığımızın herhangi bir sorumluluğu olmadığı tespit edildiği görülmüştür.
20.Balıkesir Büyükşehir Belediye Hukuk Müşavirliği’nin Kurumumuza verdiği cevap ve ekleri tetkik edildiğinde, kayıtların incelenmesinde … tarafından, Balıkesir Büyükşehir
Belediye Başkanlığına karşı açılmış bir davaya rastlanılmadığı tespit edildiği görülmüştür.
21.Balıkesir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı’nın
Kurumumuza verdiği cevap ve ekleri tetkik edildiğinde, bahse konu başvuru incelendiği, Daire Başkanlığının sorumluluk sahasına kalmadığının anlaşıldığı, taleplerin yerine getirilemeyeceği tespit edildiği görülmüştür.
22.Belediye Kanununa göre, Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar hizmetlerini yapacağı veya yaptıracağı; gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandıracağı ve denetleyeceği; Belediye zabıtası, beldede esenlik, huzur, sağlık ve düzenin sağlanmasıyla görevli olup bu amaçla, belediye meclisi tarafından alınan ve belediye zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken emir ve yasaklarla bunlara uymayanlar hakkında mevzuatta öngörülen ceza ve diğer yaptırımları uygulayacağı hüküm altına alınmıştır.
23.2560 sayılı Kanununa göre, tüm Büyükşehir Belediyelerine bağlı kuruluş olarak hizmet
veren su ve kanalizasyon idarelerinin görev ve yetkileri arasında; içme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü yeraltı ve yer üstü kaynaklarından sağlanması ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılması için; kaynaklardan abonelere ulaşıncaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak, bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek; kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek; su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak var olduğu hüküm altına alınmıştır.
24.Yine aynı kanunda, yağmur sularının uzaklaştırılması ile ilgili tesislerin yapılması veya bu tip tesislerin işletilmesi, gerekli harcamalar ilgili belediyelerce karşılanmak şartıyla İSKİ tarafından yerine getirilir. Bu tesislerin yapılması veya işletilmesine ilişkin harcamalar tarifelere dahil edilemez şeklinde hüküm altına alınmıştır.
25.Büyükşehir Belediyesi Kanununda, Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak şeklinde sayılmıştır.
26.Sel suları nedeniyle oluşan zararın tazmini talebinin, somut olay kapsamında idarenin kusura dayanan sorumluluğu kapsamında değerlendirilmesi gerekli olup bu sorumluluğun işletilebilmesi için, idarenin görmesi gerekli bir kamu hizmetinin gereği gibi ya da hiç görülmemiş olması veya geç görülmüş olması, mevcut bir zararın söz konusu olması, idarenin eylemi/eylemsizliği ile mevcut zarar arasında illiyet bağının bulunması gerekmektedir.
27.Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden yağmur sularının uzaklaştırılması için gerekli çalışmaların yapılmasında BASKİ’nin yükümlülüğünün mevcut olduğu; 5216 sayılı Kanunda ise altyapı hizmetlerinin koordinasyonundan Balıkesir Büyükşehir Belediyesinin görevli olduğu anlaşılmaktadır. İlgili idarelerce Kurumumuza ulaştırılan ve yukarıda yer verilen cevabi yazılardan ise bu hususun tam olarak çözüme kavuşturulmadığı ve kurumlar arası tereddüdün mevcut olduğu görülmüştür. Somut olayda ise başvuranın ileri sürmüş olduğu zararın yağmur sularının uzaklaştırılması için gerekli altyapının sağlanmamış olmasından kaynaklanıp kaynaklanmadığı meçhuldür. Zira TCDD tarafından istem üzerine gerçekleştirilen tespitte, başvuranın ikamet ettiği aynı adreste bazı yağmur suyu kanal hatlarının ilgili Belediye ekiplerince yol yapımları ve tamiratları esnasında ezildiği, kırıldığı ve bu sebep ile hatlarda tıkanıklık yaşandığı, suyun ilerleyememesinden dolayı birikmelere yol açtığı tespitlerinde bulunulmuştur. Dolayısıyla, oluşan zararın, BASKİ’nin gerekli çalışmaları yapmaması nedeniyle mi, yoksa Belediye ekiplerinin yağmur suyu kanal hatlarını ezmesi nedeniyle mi gerçekleştiğine yönelik olarak dosya kapsamında kesin bir tespitte bulunulamamıştır.
28.Dosyada bir diğer incelenmesi gerekli sorun, başvuranın ileri sürdüğü zararın mevcut olup olmadığına yöneliktir. TCDD Bandırma Gar Müdürlüğünün Bandırma Belediye Başkanlığına hitaben yazdığı 02/08/2018 tarihli yazıda, 24/07/2018 tarihinde 07:30 civarında yaşanan ağır yağış ve kanalizasyon sisteminin taşması nedeniyle lojmanlara ve personel araçlarına su girdiği ve demiryolu alt ve üst yapısının zarar gördüğünün ifade edildiği görülmüş olup bu tarih başvuranın başvuru dilekçesinde aktardığı tarih ve olaylarla uyumludur. Bununla birlikte bu tespit, başvuranın evinin de zarar gördüğünü, gördüyse de başvuranın ileri sürdüğü gibi 200.000TL tutarında bir zararın mevcut olduğunu kanıtlamamaktadır. Üstelik başvuranın
Kaymakamlığa hitaben yazığı dilekçesi üzerine yapılan incelemede, başvuranın ev eşyalarında bir hasarın olmadığı tespitinde bulunulduğu Kaymakamlık tarafından açıklanmış; ancak ekte gönderilen tutanağın incelenmesinden, afet tarihinin “13/09/2019” olarak gösterildiği, afet türü olarak “sel baskını” yazıldığı ve 1.000-4.000TL tutarında zararın olduğu, bu zararın gerekçesi olarak “makineleri selde çamurda kaldı, araba farı, şarjlı matkap vb.” ifadelerinin yazıldığı; ancak zararın karşılanması için Kaymakamlığa gönderilen ödenek ekinde bulunan listede, başvuran hakkında “konuttaki eşyalarda zarar olmadığı” gerekçesiyle yardımda bulunulmamasına karar verildiği görülmüştür.
29.Dolayısıyla, başvuranın dilekçesinde ileri sürdüğü tarihte meydana gelen yağış nedeniyle zarara uğrayıp uğramadığı net olarak belirli olmasa da, 18/09/2019 tarihli Türkiye Afet
Müdahale Planı (TAMP) Balıkesir Zarar Tespit Hizmet Grubu tarafından hazırlanan “zarar tespit formu”nda 13/09/2018 tarihinde meydana gelen “sel baskını” nedeniyle başvuranın 1.000-4.000TL arasında zararının bulunduğu tespit edildiğinden, başvuranın zararının mevcut olduğu, bu zarara neden olan hizmet kusurunun BASKİ tarafından mı yoksa
Balıkesir Büyükşehir Belediyesi tarafından mı gerçekleştirildiği net olarak dosya kapsamından anlaşılamasa da, anılan Belediyenin mevcut yağmur suyu kanal hatlarına zarar verdiği açıklamalarına yer verilmesi ve 5216 sayılı Kanun hükümlerine göre altyapı hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesindeki genel sorumluluğun Balıkesir
Büyükşehir Belediyesinde olması nedeniyle, tazmin sorumluluğunun (şartların varlığı halinde BASKİ Genel Müdürlüğüne rücu müessesinin de işletilebileceği hatırlatılarak)
Balıkesir Büyükşehir Belediyesine atfedilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
30.Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Balıkesir Büyükşehir Belediyesince, resmi evrakla tespit edilmiş zararın karşılanması, BASKİ Genel Müdürlüğü’nün bundan sonra sel baskını gibi olayların olmaması için ilgili önlemleri alarak gerekli çalışmaları yapması gerektiği tespit edilmiştir.
B.İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 31.İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI.HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
32.6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Balıkesir
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII.KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın resmi evrakla tespit edilebilen zararının karşılanması için BALIKESİR
BÜYÜKŞEHİR BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Sel baskınlarının önlenmesi için gerekli önlemleri alarak çalışmalarda bulunması için BASKİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın, BAŞVURANA, BALIKESİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ BAŞKANLIĞI’NA ve BASKİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğ edilmesine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, İdarelerce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi