TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 17845-17845 |sayi|18745356-101.07.05.99-E.18745356-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2018/6656 2018/ 6656
KARAR TARİHİ : 24/10/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Selçuk Üniversitesi Rektörlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Hakkında verilen kınama cezasının iptali ve kendisine verilen görevin geri alınması talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 18/05/2018 18.5.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Selçuk Üniversitesi tarafından hakkında görevlendirme işlemi yapıldığını, bu görevlerden birinin de “uygulama oteli personelinin maaşlarını yapmak olduğu” ancak bu görevle ilgili bilgisinin olmaması nedeniyle, bu görevle ilgili bilgi sahibi olan başka bir çalışan tarafından bu görevin yerine getirilmesini şifahi olarak talep ettiğini, ancak tarafından tepkiyle karşılanarak hakkında disiplin soruşturmasına başlandığını, yaptırılan disiplin soruşturması sonucunda kendisine “kınama” cezası uygulandığını belirterek, hakkında uygulanan kınama cezasının kaldırılması ile objektif davranmaması nedeniyle hakkında soruşturma başlatılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Selçuk Üniversitesi Turizm Fakültesi Dekanlığının 16/ 08/ 2018 tarihli yazısında özetle;
Soruşturmanın usulüne uygun yapıldığı, hiçbir personele ayrımcılık yapmadan tamamen objektif davranarak görevini icra ettiği, başvuran ile arasında olayın öncesinde ya da sonrasında bir husumet oluşturacak hiçbir tutum, davranış, sözlü ve fiili durumun olmadığı, başvuranın yapamayacağını belirttiği görevin ihtisaslaşmayı gerektirecek nitelikte bir iş
1 / 5olmadığı az bir gayretle yapılabilecek bir iş olduğu açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3.18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının;
3.1 “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, 3.2. 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında, “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir . Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır .”, 3.3. 129 uncu maddesinin ikinci fıkrasında, “ Memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez .”, 4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir . ”, 5. 14/ 7/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesinin “Kınama” başlıklı B bendinin (j) alt bendinde “Verilen göreve itiraz etmek, “Aylıktan Kesme” başlıklı C bendinin (e) alt bendinde “Görev sırasında amirine sözle saygısızlık etmek,” 6. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun; 6.1. “Disiplin ve Ceza İşleri” başlıklı dokuzuncu bölümünün “Genel esaslar” başlıklı 53 üncü maddesinde; “ a. … rektör üniversitenin, dekan fakültenin, enstitü ve yüksekokul müdürleri enstitü ve yüksekokulların, bu birimlerin genel sekreter veya sekreterleri de sekreterlik personelinin disiplin amirleridir . b. Devlet ve vakıf yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanları, memur ve diğer personeline uygulanabilecek disiplin cezaları uyarma, kınama, aylıktan veya ücretten kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme, üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezalarıdır . ( 1) 657 sayılı Kanundaki fiillere ilave olarak bu
Kanun kapsamındaki kamu görevlileri için … cezasını gerektiren fiiller şunlardır : …” 6.2. “Disiplin soruşturması ve savunma hakkı” başlıklı 53/A maddesinde; “Disiplin soruşturmasında uyulacak esaslar şunlardır : a) Disiplin cezası verilmesini gerektiren bir fiilin işlendiğini öğrenen disiplin amiri yazılı olarak disiplin soruşturması başlatır . Üst disiplin amirinin soruşturma açtığı veya açtırdığı disiplin olayında alt disiplin amiri ayrıca soruşturma yapamaz veya yaptıramaz . Daha önce açılmış soruşturma varsa bunlar üst amirin açtığı veya açtırdığı soruşturma
2 / 5ile birleştirilir . … c) Disiplin amiri soruşturmayı kendisi yapabileceği gibi soruşturmayı yapmak
üzere birim içerisinden soruşturmacı veya komisyon görevlendirebilir . g) Soruşturmacı, disiplin soruşturmasıyla ilgili bilgi ve belgeleri toplama, ifade alma, tanık dinleme, bilirkişiye başvurma, keşif yapma, inceleme yapma ve ilgili makamlarla yazışma yetkisini haizdir .
Savunma hakkı kapsamında gözetilecek hususlar şunlardır : a) Soruşturulana, iddialar hakkında savunma imkânı tanınmadan disiplin cezası verilemez . Soruşturmayı yapanın yedi günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen tarihte geçerli bir mazereti olmaksızın savunmasını yapmayan, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır . b) Savunmaya davet yazısında hakkında disiplin soruşturması açılan fiilin neden ibaret bulunduğu, savunmasını belirtilen sürede yapmadığı takdirde savunmasından vazgeçmiş sayılacağı bildirilir . c) Disiplin cezası vermeye yetkili makamlar gerek görürse, isnat edilen fiil ve soruşturma raporunda önerilen disiplin cezasını da belirtmek suretiyle, bu maddedeki esaslar çerçevesinde (a) ve (b) bentlerindeki usule göre tekrar savunma isteyebilir .” 6.3. “Zamanaşımı” başlıklı 53/C maddesinde; “Disiplin cezası verilmesini gerektiren fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan veya ücretten kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme cezalarında bir ay içinde …
disiplin soruşturmasına başlanmadığı takdirde disiplin soruşturması açılamaz .” 6.4. “Disiplin cezası verme yetkisi” başlıklı Madde 53/Ç maddesinde; “Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar şunlardır : a) Uyarma ve kınama cezaları sıralı disiplin amirleri tarafından, rektörler ve bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürleri hakkında Yükseköğretim Kurulu Başkanı tarafından verilir . b) Aylıktan veya ücretten kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme cezaları kişinin görevli olduğu birimdeki disiplin kurulu kararı ile verilir . … Disiplin cezası vermeye yetkili makamlar, soruşturmada eksiklik olduğunun tespiti halinde eksikliklerin giderilmesi amacıyla dosyayı iade edebilir, soruşturmacı tarafından önerilen disiplin cezasını aynen verebilir, hafifletebilir veya reddedebilir . … Disiplin cezası verme yetkisi devredilemez .” 6.5. “Disiplin cezası verilmesinde uygulanacak temel ilkeler” başlıklı Madde 53/D maddesinde;
“Aynı fiile birden fazla disiplin cezası verilemez . Fiilin birden fazla disiplin suçu teşkil etmesi hâlinde bu suçlardan en ağır cezayı gerektiren disiplin cezası verilir . … Geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan veya ödül veya başarı belgesi alanlara verilecek disiplin cezalarında bir derece alt ceza uygulanabilir . Bir derece alt cezayı, asıl cezayı vermeye yetkili makam verir .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın, kınama cezasının iptaline ilişkin talebinin reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
3 / 58. Başvuran 1 numaralı paragrafta ayrıntısına yer verilen başvurusunda, hakkında 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu’nu uyarınca uygulanan “Kınama Cezasının” kaldırılması ve objektif davranmaması nedeniyle hakkında soruşturma başlatılması talebiyle
Kurumumuza başvurmuştur .
9. Soruşturmada amaç, yaşanan olayın arkasındaki maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasıdır . Bu nedenle, soruşturma raporunda; soruşturma konusu fiil ve durumların yasal unsurlarının açık ve ayrıntılı bir şekilde belirlenmesi, hakkında soruşturma yapılan kişinin lehinde ve aleyhinde toplanan bütün kanıtların her suç maddesi itibariyle ayrı ayrı tartışılması; bulgular ve deliller, suçun işleniş koşulları, oluş biçimi, ilgililerin kişisel durumları, ilgilinin öne sürdüğü özürlerin doğruluk derecesi araştırılarak elde edilen bilgiler ve ilgili mevzuat hükümleri ışında yapılan değerlendirmelerle tarafların iddialarının somut delillerle ortaya konması ve fiilin şüpheye yer vermeyecek şekilde saptanması; sebep ve sonuçların açıkça belirtilmesi, olaya uygulanacak hukuk kurallarının tespit edilmesi suretiyle memurun cezalandırılmasının gerekli olup olmadığı hususunun irdelenmesi, raporun bütün soruşturma konularını kapsayacak şekilde doğru ve eksiksiz hazırlanması, raporun bölümleri arasında herhangi bir çelişkiye meydan verilmemesi ve böylece sağlıklı bir sonuca ulaşılması gerekmektedir .
10. Yine soruşturmaya başlama ve ceza verme zamanaşımı süreleri, idare açısından cezalandırma yetkisini sınırlandıran süreler olduğundan disiplin soruşturmalarında disiplin suçu oluşturan fiil ve hallerin gerçekleştiği ve söz konusu fiil ve halin işlendiğinin öğrenildiği tarihlerin yıl, ay ve gün olarak belirtilmesine özellikle dikkat edilmelidir . Disiplin soruşturması neticesinde düzenlenecek olan raporlarda fiilin gerçekleşme ve öğrenilme tarihlerinin açıkça yazılması aynı zamanda hukuki bir gerekliliktir .
11. Somut olayımızda, disiplin soruşturmalarında suç tarihinin net olarak belirlenmesi, eylemin öğrenilmesi üzerine vakit kaybetmeksizin disiplin soruşturması başlatılmış olması nedeniyle, soruşturmaya başlama ve ceza verilmesine ilişkin zamanaşımı açısından hukuka aykırı bir durum bulunmadığı, savunma hakkı kapsamında yapılan incelemede, başvurandan 14/ 03/ 2018 tarihli yazı ile soruşturma konusu ile ilgili savunma yapmak üzere yazı yazıldığı, başvuranın da 22/ 03/ 2018 tarihli savunmasını sunduğu görülmüş olup, 2547 sayılı Kanunun 53/A maddesinde belirtilen hükümlere uygun olarak işlem tesis edildiği anlaşılmıştır .
12. Başvuranın, hakkında uygulanan disiplin cezasının esas yönünden hukuka aykırı olduğu iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede de; disiplin cezasının verilmesine neden olan iş bölümüne ilişkin itiraz nedeniyle ile başvuran arasında gerçekleştiği iddia edilen diyaloglar nedeniyle başvuranın, karşı sergilemiş olduğu davranışların olaya şahit olan ve olay sonrası düzenlenen tutanakta imzası bulunan görevliler tarafından verilen ifadeler sonucunda, sübuta ermesi nedeniyle başvuranın bu iddiasının yerinde olmadığı görülmüştür .
13. Diğer yandan başvuranın objektif davranmaması nedeniyle hakkında soruşturma başlatılması talebine ilişkin yapılan incelemede, soruşturma kapsamında alınan
4 / 5ifadelerden başvurana ayrımcılık yaptığına dair herhangi bir delile ulaşılmadığı
gibi başvuranında bu iddiasını doğrulayacak somut bilgi ve belge de sunmadığı görülmektedir .
14. Yapılan inceleme neticesinde; söz konusu olayda disiplin soruşturmasının yukarıda açıklanan gerekçelerle mevzuata uygun olduğu, başvuranın objektif davranmadığına ilişkin iddiasının ise sübuta ermediği anlaşıldığından, başvurunun reddi gerektiği değerlendirilmektedir .
B. İyi Yönetim İlk eleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir . Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında, Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Konya İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve SELÇUK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi