|
ÖZET: Başvuran, Atatürk Araştırma Merkezi tarafından düzenlenen bir sempozyuma katılımı için yol masraflarının eksiksiz ödenmesini talep etmiştir. Ancak, başvuru formunda bağlı olduğu üniversite olan Mersin Üniversitesi’ni belirtmesi nedeniyle, idare tarafından yalnızca yurt içi yolluk ödemesi yapılmış ve başvuranın Almanya’dan katılacağını açıkça belirtmediği gerekçesiyle talebi reddedilmiştir. İdare, başvuranın sempozyum için gerekli bilgileri doğru ve eksiksiz vermediğini, bu nedenle yapılan ödemenin mevzuata uygun olduğunu savunmuştur.
Başvuran, formda ikamet adresinin sorulmadığını ve bu bilgilerin ödemeye esas teşkil edeceğinin belirtilmediğini öne sürmüştür. Ancak, idare tarafından yapılan incelemede, başvuranın beyan ettiği bilgilerin esas alındığı ve bu bilgilerin doğrultusunda harcama izinlerinin alındığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın yol masraflarının eksiksiz ödenmesi talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığına karar verilmiştir. Bu durum, başvuranın sorumluluğunun öncelikli olarak kendisine ait olduğunu göstermektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/90407-S.20.99306
BAŞVURU NO : 2020/89627
KARAR TARİHİ : 28/12/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ATATÜRK ARAŞTIRMA MERKEZİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, katılmış olduğu sempozyuma ilişkin yol masraflarının eksiksiz ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 18/07/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 18.07.2020 tarihinde yapılan başvuruda Atatürk
Araştırma Merkezi (ATAM) tarafından 12-13 Mart 2020 tarihleri arasında Trakya
Üniversitesi’nde düzenlenen sempozyuma başvuru yaptığını ve bildirisinin kabul edilerek ulaşım ve konaklama masraflarının karşılanacağına dair bir e-posta aldığını ve önceden satın alınması istenen biletlerin faturasının en geç 4 Mart 2020 tarihine kadar verilen e-posta adresine gönderilmesinin istenildiğini, bu doğrultuda resmi görevli bulunduğu Almanya’dan Berlinİstanbul-Berlin gidiş-dönüş biletini alarak söz konusu e-posta adresine gönderdiğini, sempozyum programına katılarak bildirisini sunduğunu, ancak uzun bir süre geçmesine rağmen uçak bilet paralarının yatırılmadığını, birkaç hatırlatmadan sonra 396 TL’nin hesabına havale edildiğini ve bunun gerekçesi olarak da başvuru formunda “Üniversite” kısmına bağlı olduğu üniversite olan Mersin Üniversitesini yazmış olmasının gösterildiğini ifade etmekte ve davet yazısında belirtildiği gibi yol masraflarının eksiksiz yatırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 06.08.2020 tarihli ve S sayılı yazısıyla bilgi-belge talep edilmiş
olup Kültür ve Turizm Bakanlığı Atatürk, Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu İnsan
Kaynakları ve Destek Hizmetleri Daire Başkanlığının 17.08.2020 tarihli ve sayılı yazısında;
2.1) Yönetim Kurulunun 07.08.2019 tarih ve 780/2 sayılı kararı gereğince 11-14 Mart 2020
tarihlerinde Edirne’de “Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Açılışının 100. Yılı: Osmanlıdan
Cumhuriyet’e Türkiye’de Demokrasi” konulu uluslararası sempozyum düzenlendiği;
2.2) Sempozyumun hazırlık aşamasında tahmini maliyetler, yurt içinden ve yurt dışından
katılacak bilim insanlarının tahmini sayıları bütçe ödenekleri çerçevesinde belirlendiği;
2.3) Sempozyum takvimine uygun olarak 2 Ekim 2019 tarihinden itibaren başvuruların
alınmaya başlandığı; sempozyuma katılmak isteyen bilim insanlarının görev yeri, adresi/iletişim bilgileri ve sunacakları bildirinin özetini içeren başvuru formlarını gönderdikleri; başvuranın 23 Ekim 2019 tarihinde başvuruda bulunduğu, başvuru formunda Mersin
Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünde görevli olduğunu bildirdiği ve adres olarak da Mersin adresini verdiği, Merkez olarak tüm bilimsel etkinliklerde katılımcıların kendilerinin beyan ettiği adres bilgileri ve görev yerlerinin esas alındığı ve bu bilgiler doğrultusunda yurtiçi ve yurtdışı katılımcı listelerinin oluşturulduğu;
2.4) Bildiri özetleri kabul edilen bilim insanlarından bildiri tam metinlerinin istendiği ve
başvuran tarafından hazırlanıp gönderilen bildiri tam metninin üzerinde de Mersin
Üniversitesinde görevli olduğunun beyan edildiği;
2.5) Sempozyum katılımcıları belirlendikten sonra yurt içinden katılacak bilim insanları ve yurt
dışından katılacak bilim insanları listesi hazırlanarak görevlendirilmeleri ve masraflarının ilgili bütçe kaleminden ödenmesi için harcama onayları sempozyumun gerçekleştiği tarihten önce alınmakta olduğu, başvuranın beyan ettiği adres Mersin olduğu için Yurt İçi Katılımcı listesinde yer aldığı; nün ise sempozyuma yurtdışından katılacağını beyan ettiğinden kendisinin de içinde bulunduğu ve yurt dışından sempozyuma katılacağını beyan eden diğer bilim insanlarının seyahatlerini uçak ile yapmalarına ilişkin izin verilmesi talebini içeren yazının
Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanlığına sunulduğu ve yurtdışından katılacak olan katılımcılara uçakla seyahat izni verildiği; böylelikle yurt içi uçakla seyahat izinlerinin
Kurumlarınca, yurt dışı seyahat izinlerinin ise Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu tarafından verildiği;
2.6) Bildiri tam metinlerinin incelenip kabul edilmesinden sonra Kongre programının Kurum
internet sitesinde de yayımlandığı, sempozyum program kitapçığının adres listesinde başvuranın görev yerinin Mersin Üniversitesi olduğu ilan edilmesine rağmen başvuranın hiçbir itirazda bulunmadığı veya düzeltme talep etmediği;
2.7) Sempozyum katılımcılarının otel rezervasyonlarının sempozyum tarihinden önce
yapılması gerekliliği nedeniyle Edirne’ye varış ve Edirne’den ayrılış tarihlerini öğrenmek için ulaşım bilgilerinin kişilerden istendiği, başvuranın bu bilgileri gönderdiği süreçte de
Almanya’da görevli olduğuna dair bir bildirimde bulunmadığı, sempozyum öncesi istenen ulaşım bilgilerinin rezervasyon ve transfer amaçlı olup yol masraflarının ödenmesi imzalanan yolluk bildirimlerinin ekine koyulan ödeme belgesine eklenen belgeler ile daha sonra gerçekleştirildiği;
2.8) Başvuranın kendisi ile aynı durumda olduğu ve uçak biletinin Merkezleri tarafından
karşılandığını ifade ettiği ye ait başvuru formu, yolluk bildirimim ve yapılan ödemelere ilişkin belgelerden de görüleceği üzere nün görev yerinin Berlin Büyükelçiliği ve adresinin Almaya olduğunu beyan ettiği ve Yurt Dışı Geçici Yolluk Bildirimini imzaladığı;
2.9) Atatürk Araştırma Merkezi olarak tüm bilimsel etkinliklerde başvuru formunda yer alan
adres bilgilerinin esas alındığı, seyahat izinlerine ilişkin olurların bu bilgilere dayanılarak alındığı ve yine bu bilgiler doğrultusunda katılımcının beyan ettiği adres ile bilimsel etkinliğin yapıldığı adres arasında yaptığı yol masraflarının Harcırah Kanunu’nun belirlediği esaslar çerçevesinde ödendiği;
2.10) Başvuranın, başvuru formunda yer alan bilgileri düzeltecek veya görev yerinin Mersin
dışında bir il veya başka bir ülke olduğunu belirtecek mahiyette herhangi bir başvuruda bulunmadığı, bu şekilde bir bilgi vermediği;
2.11) Yolluk Bildiriminde otobüs ile seyahat edildiğine dair beyan olduğundan Harcırah
Kanunun amir hükümleri gereğince katılımcıdan otobüs bileti talep edilmediği;
2.12) Sempozyuma katılacak bilim insanlarının isimleri ve sayıları bütçe imkanları
çerçevesinde belirlendikten sonra yurt içinden ve yurt dışından katılacak bilim insanları listesinin hazırlandığı, bu kişilerin ulaşım ve konaklama masraflarının ilgili bütçe kaleminden ödenebilmesi için sempozyumun gerçekleştiği tarihten önce yetkili makamlardan harcama onaylarının alınması ve sempozyum gerçekleştikten sonra alınan onaylara istinaden ödemelerin yapılması gerekmekte olduğu, başvuranın söz konusu talebinin harcama yapılan tarihten sonra harcama yapmak için izin/onay istemek anlamına gelmekte olup bu işlemin mevzuata aykırı olduğu için uygulanmasının mümkün olmadığı;
2.13) Söz konusu yolluk bildiriminin sempozyum sırasında ve başvuranın kendi beyanı üzerine
doldurulduğu ve bu beyanını bizzat imza atarak onayladığı; yolluk bildiriminde bulunan imzanın kendisine ait olmadığına dair bir iddiası varsa bu konunun ayrıca değerlendirilmesi gerektiği;
Hususlarının açıklandığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesine göre; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun
görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasına göre; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 18.2.1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun;
5.1) “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu Kanunda geçen; a. Harcırah: Bu Kanuna
göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını; … g. (Değişik: 10/9/2014-6552/89 md.) Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri; h.
Başka yer: Yukarıda (g) fıkrasında yazılı memuriyet mahalli dışındaki yerleri; İfade eder.”
5.2) “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde;
“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur: 1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere; 2. Yeni ve eski memuriyetlerine mütaallik bir meseleden dolayı bu kanuna tabi kurumlarca açılan bir dava sebebiyle sanık veya davalı olarak (İşten el çektirilmiş olsun veya olmasın) başka bir yere gönderilenlerden lehinde netice hasıl olanlara; 3. Memuriyet merkezlerinin bulunduğu mahal dışındaki bir vazifeye vekaleten gönderilenlere; 4. Fiilen oturduğu mahalden gayrı bir yere açıktan vekaleten gönderilenlere (yalnız gidiş ve dönüşleri için); 5. (Değişik: 12/1/1959 – 7187/1 md.) Muvakkat kaza salahiyeti ile gönderilenlere.”
5.3) “Yurt içinde yol masrafı” başlıklı 27 nci maddesinde; “Yurt içinde yol masrafı,
muayyen tarifeli nakil vasıtaları ile seyahatte, bu kanuna bağlı (1) sayılı cetvelin birinci sütununda yazılı makam ve sıfatlar ile vazifeli aylık veya ücret tutarlarına göre aynı cetvelin ikinci sütununda yazılı mevkiin tarife üzerinden bilet parası ve muayyen tarifeli olmıyan nakil vasıtalarıyla seyahat halinde ise 3 numaralı sütunda gösterilen nakil vasıtalarına göre ihtiyar olunan hakiki masraftan terekküp eder…”
5.4) “Yurtdışında yol masrafı” başlıklı 29 uncu maddesinde; “(Değişik: 11/12/1981 –
2562/11 md.) Yurtdışında sürekli ve geçici görev yolculuklarında, ekspres ve yataklı vagon ücreti dahil olmak üzere, tren, vapur veya uçak bilet bedeli yol masrafı olarak ödenir. Ayrıca, buna istasyon, liman veya terminal ile ikamet yeri arasındaki taşıt ve hamal ücreti ilave olunur.
Yurtdışında özel otomobilleriyle seyahat edenler hakkında da, bu Kanuna bağlı (1) Sayılı
Cetvelin 5 sayılı açıklama esasları uygulanır… Bu maddeye göre verilecek yol masrafı yolculuk yapılacak taşıtların Türkiye’deki aktarmasız hareket yerinden ve memuriyet merkezi bu yer ile sınır arasında bulunanlar için taşıtın güzergahında memuriyet merkezine en yakın durak yerinden itibaren hesap olunur. Memuriyet merkezinden aktarmasız hareket yerine veya en yakın durak yerine kadar olan yolculuklar hakkında bu Kanunun yurtiçi yolculuklarına ait hükümleri uygulanır. Yurtdışından yurtiçine dönüşte aynı esaslara uyulur.”
6) 02.11.2011 tarihli ve 28103 sayılı Resmi Gazete’de Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek
Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin “Atatürk
Araştırma Merkezi Başkanlığı” başlıklı 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasının (c) bedinde; “Görevi ile ilgili konularda bilimsel nitelikli kongreler, konferanslar, seminerler, kurslar, her türlü bilimsel toplantılar, geziler, sergiler düzenlemek; bu alanda yurtiçinde ve yurt dıĢında düzenlenen bilimsel etkinliklere katılmak.”;
7) 31.12.2005 tarihli ve 26040 Mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Merkezî
Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “Yolluklar”
7.1) “Yurtiçi geçici görev yolluğu” başlıklı 22 nci maddesinde; “Yurtiçi geçici görev
yolluklarının ödenmesinde duruma göre aşağıdaki belgeler aranır.
a) Yurtiçi geçici görev yolluklarının ödenmesinde; – Görevlendirme yazısı veya harcama talimatı, – Yurtiçi / Yurtdışı Geçici Görev Yolluğu Bildirimi (Örnek : 27), -Yatacak yer temini için ödenen ücretlere ilişkin fatura , ödeme belgesine bağlanır…”
7.2) “Yurtdışı geçici görev yolluğu” başlıklı 25 inci maddesinde; “Yurtdışı geçici görev
yolluklarının ödenmesinde; – Görevlendirme yazısı veya harcama talimatı, – Yurtiçi / Yurtdışı Geçici Görev Yolluğu Bildirimi (Örnek : 27), – Yatacak yer temini için ödenen ücretlere ilişkin fatura, ödeme belgesine bağlanır…”
7.3) “Yolluklara ilişkin diğer hükümler” başlıklı 27 nci maddesinde; “Yolluklarla ilgili
giderlerin ödenmesinde; a) Takip edilmesi gereken yolun dışında bir yoldan veya kullanılması gereken taşıt aracından başka bir araçla yolculuk yapılmasının zorunlu olduğu hallerde, yetkili makamdan alınacak onayın veya raporun, b) Uçakla yapılan seyahatlerde yolcu biletinin; …
c)Taksi ile yapılan seyahatlerde (belediye hudutları dahilindeki taksi ücretleri hariç) fatura veya perakende satış fişi veya ödeme kaydedici cihazlara ait satış fişinin, … ödeme belgesine bağlanması gerekir.”
Şeklinde düzenlemeler olduğu görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından başvurana yönelik uygulanan idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Kurumumuza yapılan başvuruda;
9.1) Atatürk Araştırma Merkezi (ATAM) tarafından 12-13 Mart 2020 tarihleri arasında Trakya
Üniversitesi’nde düzenlenen sempozyuma başvuru yapan, bildirisi kabul edilerek ulaşım ve konaklama masraflarının karşılanacağına dair bildirim ile önceden satın alınması istenen biletlerin faturasının e-postayla gönderilmesi istenen başvuranın ikamet ettiği Almanya’dan
Berlin-İstanbul-Berlin gidiş-dönüş biletini alarak e-postayla gönderdiğini, sempozyum programına katılarak bildirisini sunduğunu, sonrasında başvuru formunda “Üniversite” kısmına bağlı olduğu üniversite olan Mersin Üniversitesini yazmış olması nedeniyle yurt içi yolluk ödemesi olarak 396 TL’nin hesabına yatırıldığını ifade ettiği ve davet yazısında belirtildiği gibi yol masraflarının eksiksiz yatırılmasını talep ettiği anlaşılmıştır.
9.2) Başvuranın ek açıklama ve iddialarına bakıldığında; başvuru formunda hâlihazırda
mevcut ikametgâh adresinin sorulmadığını, kendisinin bağlı bulunduğu üniversitenin adının (Mersin Üniversitesi), Bölümünün (Tarih Bölümü) ve üniversite adresinin sorulduğunu varsayarak bu bilgileri paylaştığını, bu bilgilerin ödemeye esas teşkil edeceğinin hiçbir yerde belirtilmediğini, ancak ATAM ile yaptığı e-posta yazışmalarında bildiri metninin giriş dipnotunda “Zentrum Moderner Orient, Berlin” ifadesinin yer aldığını, ayrıca e-postayla gönderdiği e-fatura-uçak biletinde geleceği yerle ilgili güncel bilgilerin mevcut olduğunu, bu bilgilerin Almanya’dan geleceğini teyit ettiğini; etkinlik günü tarafına imzalatılan “Yurt içi geçici yolluk bildirimi” belgesinin oturma ve yolluk tarihleri bölümünün sonradan doldurulduğunu, yolluk konusunda böyle bir sıkıntı yaşayacağını öngörmeden ilgili yerler boş olmasına rağmen belgeyi imzalamış olmasının iyi niyetinin bir göstergesi olduğunu, etkinlik günü ibraz ettiği biletlerin incelenmesiyle yolculuğunun “Yurt içi geçici yolluk bildirimi” formunda sonradan doldurulduğu gibi “Mersin-İstanbul-Edirne” değil, Berlin-İstanbul-Berlin güzergâhında uçakla yapıldığının görüleceğini, bu konuda Berlin’den sempozyuma aynı anda başvurdukları ve aynı uçakla yolculuk yaptıkları nün tanıklığına başvurulabileceğini ifade ettiği ve yanlış anlamadan kaynaklanan mağduriyetinin giderilmesini talep ettiği görülmüştür.
10) Kurumumuz tarafından başvuran açısından yapılan incelemede;
10.1) 09.07.2019 tarihli belgeye göre başvuranın “Geisteswissenschaftliche Zentren Berlin e.V.
(GWZ)” isimli araştırma merkezinde araştırma yapmak üzere 8.2019-8.2021 tarihleri arasında ikamet izni olduğu;
10.2) Başvuranın, sempozyum başvuru formunu 23.10.2019 tarihinde doldurduğu ve adres ve
kurum bilgisi olarak Mersin Üniversitesini yazdığı; bildirisinin kabul edildiğine dair e-postayı
25.02.2020 tarihinde aldığı;
10.3) Başvuranın 26.02.2020 tarihinde Berlin-İstanbul (07.03.2020) ve İstanbul-Berlin
(15.03.2020) uçak biletini 2.584,18 TL’ye aldığı ve 28.02.2020 tarihli e-postayla talep edilmesi
üzerine 02.03.2020 tarihli e-postasıyla Edirne’ye geliş: 11.03.2020, Edirne’den ayrılış:
14.03.2020 bilgileri ve “henüz İstanbul-Edirne-İstanbul otobüs biletimi alamadığımdan dolayı
varış ve dönüş saat bilgilerini paylaşamıyorum. (İstanbul’a gelince almayı planlıyorum) Ancak tahmini, Edirne varış öğleden sonra saat 18:00, ayrılış saat 11:00 civarı” şeklindeki notuyla uçuş bilgilerini içeren e-biletini gönderdiği; Tespit edilmiştir.
11) Kurumumuz tarafından idare açısından yapılan incelemede;
11.1) Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığının 12.07.2019 tarihli ve sayılı yazısı
ekinde yer alan Yönetim Kurulu Gündemine Alınması istenen Mali Karar ve İşlemlere İlişkin
Form ve Bilimsel Etkinlik Düzenleme Formuna göre söz konusu sempozyumun katılımcı sayısının yurtiçinden 40, yurtdışından 20 olarak belirlendiği;
11.2) Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yönetim Kurulu’nun 07.08.2019
tarihli ve toplantı sayılı kararında; Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığının 12.07.2019 tarihli ve sayılı yazısı ile Trakya Üniversitesi ev sahipliğinde 11-14 Mart 2020 tarihleri arasında Edirne’de “19. Yüzyıldan Cumhuriyet’e Osmanlı Devleti’nde Demokrasi Çabaları
Uluslararası Sempozyumu”nun düzenlenmesi ve harcama giderlerinin Kurum bütçesinden karşılanması teklifinin görüşüldüğü ve teklifin uygun olduğunda karar verildiği;
11.3) Başvuranın başvuru formunda; Adres’e “Mersin Üniv., Fen Edebiyat Fak., Tarih Bl.” ,
Şehir’e Mersin ve Ülke’ye “Türkiye” yazdığı, Özgeçmiş kısmında Akademik-İdari Görevler başlığı altında “Zentrum Moderner Orient, Berlin, Konuk Araştırmacı, 2018-Devam ediyor” ibaresinin yer aldığı;
Sempzoyum programında başvuranın kurumunun Mersin Üniversitesi, nün ise Berlin
Büyükelçiliği olarak yer aldığı;
11.10) Başvurana ödemenin 28.04.2020 tarihli Ödeme Emri Belgesi ve ekinde yer alan Yurtiçi
Geçici Yolluk Bildirim Formu ile yapıldığı ve bunun üzerine başvuranın ATAM Başkanlığına itiraz başvurusunda bulunduğu, bir cevap alamaması üzerine de Kurumumuza başvurduğu; Tespit edilmiştir.
12) Kurumumuz tarafından yapılan değerlendirmede;
12.1) Başvuranın “başvuru formunda hâlihazırda mevcut ikametgâh adresinin
sorulmadığı, kendisinin bağlı bulunduğu üniversitenin adının ve adresinin sorulduğunu varsayarak bu bilgileri paylaştığı, bu bilgilerin ödemeye esas teşkil edeceğinin hiçbir yerde belirtilmediği” iddiası incelendiğinde; idare tarafından sempozyumun hazırlık aşamasında tahmini maliyetler ile yurt içinden ve yurt dışından katılacak bilim insanlarının tahmini sayılarının bütçe ödenekleri çerçevesinde belirlendiği, tüm bilimsel etkinliklerde katılımcıların kendilerinin beyan ettiği adres bilgileri ve görev yerlerinin esas alındığı ve bu bilgiler doğrultusunda yurtiçi ve yurtdışı katılımcı listelerinin oluşturulduğu; bu çerçevede
Temmuz 2019’dan itibaren sempozyum planlamasının yapıldığı ve başvuru formlarındaki beyanlar çerçevesinde yurtiçinden ve yurtdışından katılımcıların harcırah/yolluk giderleri için
Yönetim Kurulu kararı ve Olur’ların alındığı, hatta yurtdışından katılımcıların uçak ile seyahatleri için ATAM Başkanlığının bağlı olduğu Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek
Kurumundan izin alındığı görülmüştür. Her ne kadar başvuranın, iddia ettiği üzere Almanya’da araştırma yapma maksadıyla bulunduğu ve sempozyuma katılmak için Berlin/Almanya’dan uçak ile geldiği sabit olsa da önemli olanın, başvuranın Almanya’dan sempozyuma katılacağının ATAM Başkanlığına resmi olarak bildirmesi olduğu, halbuki başvuranın sempozyum başvuru formunda kurum ve adres olarak Mersin Üniversitesini yazdığı, bunun la birlikte başvuru sürecinin hiçbir anında Almanya’dan sempozyuma katılacağını açık ve net olarak ifade etmediği; başvuru formu ekindeki özgeçmiş kısmında “Akademik-İdari Görevler” başlığı altında “Zentrum Moderner Orient, Berlin, Konuk Araştırmacı” ifadesinin yer aldığı, ayrıca bazı e-posta yazışmalarında ve gönderdiği bildirilerden birinin not kısmında
Almanya’daki araştırma merkezinin isminin yer aldığı, ancak 30.03.2020 tarihinde gönderilen bildirinin son halindeki dipnotta ise “Mersin Üniversitesi”nin yazdığı, ayrıca uçak biletinin
Berlin-İstanbul olduğu görülse de bu bildirimlerin hiçbirinde ve/veya bu bildirimlerle birlikte başvuranın Almanya’dan katılacağını açık ve net olarak beyan etmediği, bu durumda ATAM
Başkanlığının başvuranın Almanya’dan sempozyuma katılacağı yorumunu yapmasını beklemenin makul olmadığı değerlendirilmiştir. Hayatın olağan akışında böyle bir başvuru formuyla istenilen adres ve kurum bilgisinin hangi kurum adına ve böylelikle nereden sempozyuma katılım sağlanılacağını öğrenmeye araç olduğunun bilinmesi gerektiği, söz konusu sempozyumun yukarıda 10 nolu paragrafta yer verildiği üzere resmi bir organizasyon olarak belli kurallar içerisinde yapılacağının açık olması karşısında başvuranın durumunda, en azından Mersin Üniversitesi mensubu olduğunun bilgisi ile sempozyuma Almanya’dan katılmak istediğinin sempozyuma başvuru esnasında bildirilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
12.2) Başvuranın etkinlik günü tarafına imzalatılan “Yurt içi geçici yolluk bildirimi”
belgesinin oturma ve yolluk tarihleri bölümünün sonradan doldurulduğu, yolluk konusunda böyle bir sıkıntı yaşayacağını öngörmeden ilgili yerler boş olmasına rağmen belgeyi imzaladığı, bunun da iyi niyetinin bir göstergesi olduğu iddiası incelendiğinde;
12.2.1) İdare tarafından söz konusu yolluk bildiriminin sempozyum sırasında düzenlendiğinin
teyit edildiği ve başvuranın kendi beyanı üzerine doldurulduğunun ve başvuranın beyanını bizzat imza atarak onayladığının, yol masraflarının ödenmesinin ise imzalanan yolluk bildirimlerinin ekine koyulan ödeme belgesine eklenen belgeler ile daha sonra gerçekleştirildiğinin ve yolluk bildiriminde otobüs ile seyahat edildiğine dair beyan olduğundan
Harcırah Kanunun amir hükümleri gereğince katılımcıdan otobüs bileti talep edilmediği nin açıklandığı görülmüştür. Söz konusu başvurana ait yurtiçi geçici görev yolluk bildirim formu incelendiğinde, “Ad-Soyad”, “Unvan”, “Daire” ve “Bütçe yılı” kısımlarının bilgisayarda doldurulduğu, bunun dışındaki yerlerin elle doldurulduğu, ulaşımın otobüs ile Mersin-İstanbul, İstanbul Mersin olarak forma işlendiği görülmekle birlikte başvuranın ifadesinden bu formun kendisi tarafından imzalandığı sabittir.
12.2.2) Kaldı ki söz konusu formun başlığında “Yurtiçi Geçici Görev Yolluk Bildirimi”
olduğunun yazdığı görülmüş olup başvurana bu başlığı görüp görmediği ve imzalarken herhangi bir itirazda bulunup bulunmadığı sorulduğunda, sempozyumun açılış oturumuna yetişebilmek adına hızlıca belgeyi imzaladığı, belgeyi alıp okumanın, neye imza attığını sormanın aklına gelmediği, belgenin “Yurtiçi Geçici Görev Yolluk Bildirim Formu” olduğunu sonradan öğrendiği, hiçbir şekilde farkında olmadığından bu duruma o an için itiraz edemediği hususlarını açıkladığı görülmüştür. Her ne kadar başvuran, okumadan imza attığını kabul ederek bunun iyi niyetinin bir göstergesi olduğunu ifade etse de Medeni Kanunu’nun “İyiniyet” başlıklı 3 üncü maddesinde yer alan “Kanunun iyi niyete hukukî bir sonuç bağladığı durumlarda, asıl olan iyi niyetin varlığıdır. Ancak, durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyi niyet iddiasında bulunamaz.” şeklindeki temel kaide karşısında başvurandan beklenenin söz konusu formun kendi durumuna uygun olup olmadığının/doldurulup doldurulmadığının kontrolüne ilişkin özen olduğu, ayrıca başvuranın sempozyum açılışına yetişme telaşı içinde olduğundan formu okumaksızın imzalaması anlaşılabilir olsa da resmi bir belgeye atılan imzanın irade beyanı ve kabulü olması karşısında başvuranın iddialarının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
12.2.3) Her ne kadar başvuranın ulaşımda otobüs kullanmadığı halde formun sanki ulaşımın
otobüs ile Mersin-İstanbul, İstanbul Mersin olarak yapılmış gibi gösterilmesi ve bu kısımların sonradan doldurulması bir sorun olarak görülse de yukarıda da ifade edildiği üzere başvuranın bu duruma imza atma sırasında herhangi bir itirazı olmadığı, diğer yandan mutat olduğu üzere yolluk giderlerinin ödeme işlemlerinin başvuru formundaki bilgilerin esas alınarak yapıldığı, zaten harcama izin ve olurlarının da buna göre alındığı, Harcırah Kanunu’nun 27 nci maddesine göre muayyen tarifeli nakil vasıtaları ile seyahatte, ilgili mevkiin tarife üzerinden bilet parasının ödeneceği, yani hakiki masrafa gerek olmadığı, bu çerçevede Merkezî Yönetim Harcama
Belgeleri Yönetmeliğine göre de uçakla yapılacak seyahatlerde biletin ödeme belgesine bağlanması gerekirken otobüs bileti için böyle bir şart olmadığı anlaşıldığından söz konusu formun başvuranın sempozyum başvuru formuna göre doldurularak ödeme işlemi yapılmasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonucuna varılmıştır.
12.3) Başvuranın, nün yurtdışından katılarak uçak bileti dâhil harcırah ve yolluk
giderlerinin karşılandığı iddiası incelendiğinde; nün de başvuran gibi Berlin, Almanya’dan sempozyuma katıldığı ve iddia edildiği üzere uçak biletinin ödendiği tespit edilmiş olup nün başvuru formunda “Adres” olarak “Michaelkirchstrasse 5, 10179
Berlin, Almanya”yı ve “Kurum” olarak da “Berlin Büyükelçiliği”ni belirttiği ve Yurtdışı Geçici
Görev Yolluk Bildirim formunun doldurulduğu görüldüğünden başvuran için emsal teşkil etmeyeceği değerlendirilmiştir.
13) Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat, emsal durum ve tüm dosya
kapsamının birlikte değerlendirilmesi neticesinde; başvuruya konu uyuşmazlıkta başvuru formunun hem sempozyuma kabul hem de sempozyuma katılımla yapılacak masrafların ödenmesi için esas teşkil ettiği, ayrıca sempozyum planlamasının buna göre yapıldığı ve harcama izinlerinin de buna göre alındığı, başvuranın ise söz konusu başvuru formunda kurumunu Mersin Üniversitesi olarak belirttiği, bu doğru olmakla birlikte geçici olarak
Almanya’da bir araştırma merkezinde araştırmacı olarak yer aldığından Almanya’dan sempozyuma katılacağını başvuru formunda veya ek bir beyanda açık ve net olarak belirtmediği, bu hususta yazılı beyanın esas olması karşısında sorumluluğun öncelikli olarak başvurana ait olduğu, sonraki süreçte ise bazı e-postalarda Almanya’daki araştırma merkezinin ismi bilgi olarak yer alsa da idarenin yorum yoluyla başvuranın Almanya’dan katılımını esas almasının beklenemeyeceği değerlendirilmiş ve yukarıda yer verilen değerlendirmeler de dikkate alınarak sempozyum başvuru formunun esas alınarak başvurana yolluk ödemesi yapılması işleminde ve başvuranın yol masrafının eksiksiz ödenmesi talebinin de harcama yapılan tarihten sonra harcama yapmak için izin/onay istemek anlamına geldiği ve bu işlemin de mevzuata aykırı olduğu için uygulanmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde;
14.1) Başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve
belgelerin İdare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak İdarenin, Gönderme Kararımız üzerine başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmediği, bu nedenle idarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması;
14.2) Diğer yandan, başvuranın yaşadığı sıkıntının bir daha yaşanmaması adına ve “şeffaflık”
ilkesi gereğince söz konusu matbu sempozyum başvuru formunun dip notuna açıklama konabileceği ve daha önemlisi ise yolluk bildirim formlarının katılımcıların bizzat kendileri tarafından doldurulması ve kontrol edilerek imzalanmasının sağlanması gerektiği değerlendirilmiş olup bu hususlara bundan böyle dikkat edilmesi;
Önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz
tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; Başvurunun REDDİNE, Kararın Başvuran ile ATATÜRK ARAŞTIRMA MERKEZİ (ATAM) BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi