|
ÖZET: Başvuran, Ümraniye ilçesindeki Marmara Caddesi’nde kurulan semt pazarının, Pazar Yerleri Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine uygun olmadığını, sağlık standartlarına riayet edilmediğini ve trafik sıkışıklığına neden olduğunu belirterek pazarın kaldırılmasını talep etmiştir. Ümraniye Belediye Başkanlığı, şikâyet üzerine yapılan incelemelerde pazar yerinin bazı hijyen ve düzenleme eksiklikleri taşıdığını kabul etmekle birlikte, semt pazarlarının yerel halkın ihtiyaçlarını karşılama açısından önemli olduğunu vurgulamıştır. Ayrıca, pazar yerinin düzenlenmesi ve mevcut sorunların asgariye indirilmesi için çalışmaların sürdüğünü ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını değerlendirerek, pazar yerinin kaldırılması talebinin hukuka uygun olmadığını belirtmiştir. Yapılan yerinde incelemelerde, pazarın trafik akışını olumsuz etkileyen bir durumun gözlemlenmediği, ayrıca pazar tezgâhlarının ev ve işyerlerine giriş çıkışları engellemediği tespit edilmiştir. İdarenin, pazar yerinin düzenlenmesi ve denetim konusundaki çabalarının devam ettiğini vurgulayan kurum, iyi yönetim ilkelerine uygun hareket ettiğini, ancak başvuranın başvuru yollarının gösterilmesi konusunda eksiklik olduğunu belirtmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve ilgili taraflara tebliğ edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/1110-S.21.1837
BAŞVURU NO : 2020/90665
KARAR TARİHİ : 19/01/2021
RET KARARI GİZLİ, TCKN: GİZLİ
Adres: GİZLİ
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÜMRANİYE BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikâyetçinin, semt pazarının kaldırılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24/07/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza gizlilik kaydı ile başvuruda bulunan şikâyetçi, İstanbul ili, Ümraniye
ilçesi, Marmara Caddesinde kurulan pazar yerinin 12 Temmuz 2012 tarihli ve 28351 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanan Pazar Yerleri Hakkındaki Yönetmelik ilkelerinde yer alan pazar yeri kurulma şartlarına ve pazar yerinde bulunması gereken tesislere uygun kurulmadığını, belediye ve zabıta ekipleri tarafından vatandaşların itirazlarına rağmen herhangi bir işlem yapılmadığını, söz konusu pazar yerinin sağlığa uygunluk kurallarına uygun olmadığını, caddeye giriş ve çıkışlarda trafik sıkışıklığına neden olduğunu, pazar tezgâhlarının eve ve işyerlerine giriş çıkışları engellediğini iddia ederek bahse konu semt pazarının kaldırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Ümraniye Belediye
Başkanlığı’ndan bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Ümraniye Belediye Başkanlığının tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1) İstanbul ili, Ümraniye ilçesi Marmara Caddesi üzerine cumartesi günleri kurulan semt
pazar yerinin Pazar Yerleri Hakkındaki Yönetmelik ilkelerinde yer alan pazar yeri kurulma şartlarına ve pazar yerinde bulunması gereken tesislere uygun kurulmadığı, pazar yerinde hijyen kurallarına dikkat edilmediği, sağlığa uygunluk kurallarına uygun olmadığı, caddeye giriş ve çıkışlarda trafik sıkışıklığına neden olduğu, pazar tezgahlarının eve ve iş yerlerine giriş çıkışları engellediği belirtilerek pazar yerinin kaldırılmasının talep edildiği,
2.2) Ancak semt pazarlarının kurulduğu mahallelerde yaşayan halkın ihtiyaç ve taleplerini
karşılaması açısından önem arz ettiği,
2.3) İlçe genelinde kurulan semt pazarlarında özellikle merkez pazar olarak kurulan Marmara
Caddesinin Sütçü İmam Caddesinden sağlanan trafik akışının rahatlatılması için tezgâhların içeri çekilerek düzenleme yapıldığı, ayrıca geçmiş tarihlerde zabıta ekipleri tarafından tezgâh araları, bina girişleri ve peron bağlantı alanlarının genişletildiği, vatandaşların pazar içerisinde alışveriş yapılmasını teminen azami düzen sağlanarak belli bir standart yakalandığını, münferit sıkıntılar da tespit edildikçe gerekli düzenleme ve yasal işlemlerin yapıldığı,
2.4) Ayrıca, Pazar Yerleri Hakkında Yönetmeliğinin 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, ‘‘
Pazar yerleri imar planında belirlenmiş alanlarda bu yönetmelikte belirtilen asgari koşulları taşıyacak şekilde Belediyeler tarafından kurulur,’’ denildiği,
2.5) Bu bağlamda, mevcut pazar yerinden kaynaklanan rahatsızlıkların asgari düzeye
indirilmesi için pazar yerlerinin mevzuattaki asgari koşulları taşıyan alternatif alanların tahsisi, mevcut pazar yerlerinin bir kısmının kaldırılması, birleştirilmesi ve düzenlenmesi yönündeki çalışmalarının devam ettiği ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu
Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 03/07/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü
maddesinin birinci fıkrasında, “Belediye: Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini,… ifade eder.”; “belediyelerin görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 15’inci maddesinin (a) fıkrasında, “Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak.”,
6) 12/07/2012 tarihli ve 28351 sayılı Pazar Yerleri Hakkındaki Yönetmeliğin “Amaç”
başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, semt ve üretici pazarlarını modern bir yapıya kavuşturmak, bu yerlerde sebze ve meyveler ile belediyece müsaade edilen diğer gıda ve ihtiyaç maddelerinin ticaretinin kaliteli, standartlara ve gıda güvenilirliğine uygun olarak serbest rekabet şartları içinde yapılmasını temin etmek, tüketicilerin hak ve menfaatlerini korumak ve üreticiler ile pazarcıların faaliyetlerini düzenlemektir.’’
6.1) “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin onuncu fıkrasında; “Pazar yerleri:
Belediyelerce tespit edilecek yer ve günlerde kurulan üretici ve semt pazarlarını,’’ ifade eder.
6.2) “Pazar Yerlerinin Kurulması ve İşletilmesi” başlıklı 5’inci maddesi birinci
fıkrasında;“ (Değişi k:RG-13/7/2013-28706) Pazar yerleri, imar planında belirlenmiş veya asıl tahsis amacını engellememek kaydıyla ayrılmış diğer alanlarda bu Yönetmelikte belirtilen asgari koşulları taşıyacak şekilde belediyeler veya yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları iştirakleri tarafından kurulur. Gerçek veya diğer tüzel kişiler tarafından pazar yeri kurulamaz.”, ikinci fıkrasında; “ Pazar yerinin kurulmasına, 7’nci maddede belirtilen komisyonun raporu göz önünde bulundurularak belediye meclisince karar verilir.’’ üçüncü fıkrasında; “Semt pazarının kurulmasında, tüketici piyasasının büyüklüğü, ulaşım imkânları, semt pazarı sayısı ve bunların birbirlerine yakınlığı ile semt pazarının çevreye, altyapıya ve trafiğe getireceği yükler ile can ve mal güvenliği riski göz önünde bulundurulur.’’
6.3) “Pazar Yerinde Bulunması Gereken Hizmet Tesisleri ve Özellikleri” başlıklı 6’ncı
maddesinin birinci fıkrasında; “Pazar yerlerinde; a) Pazarcı ve üretici satış yerleri, b) Zabıta bürosu, c) Çöp toplama yeri, ç) Elektronik tartılar, d) Hoparlör sistemi, e) Aydınlatma sistemi, f) Güvenlik kamerası, g) Tuvalet bulunması zorunludur.”; ikinci fıkrasında; “Satış yerlerinin alan büyüklüğü ve kullanımı ile buralardaki tezgâhların ebat ve biçimine ilişkin özellikler, mal teşhirini olumsuz etkilemeyecek, alışveriş için yeterli geçiş yolları bırakacak ve pazar yerlerine standart bir görünüm kazandıracak şekilde ilgili meslek kuruluşunun görüşü alınarak belediye encümenince belirlenir.’’
6.4) “Pazar Yerlerinin Taşınması ve Kapatılması” başlıklı 10’uncu maddesinin birinci
fıkrasında; “ Çevreye, altyapıya ve trafiğe yük getiren, ulaşım imkânları ve alan büyüklüğü yetersiz olan ve uygun çalışma ortamı bulunmayan pazar yerleri belediye meclisinin kararı ile başka bir alana taşınabilir ya da kapatılabilir.’’ ikinci fıkrasında; “Belediye meclisi, birinci fıkrada belirtilen hususları, 7’nci maddede öngörülen komisyona incelettirir.’’ üçüncü fıkrasında; “ Pazar yerinin başka bir alana taşınmasına ilişkin işlemler, bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yürütülür.’’
6.5) “Belediyenin Görev ve Yetkileri” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrası (a)
bendinde; “Pazar yerlerini işletmek (Ek ibare:RG-13/7/2013-28706) veya yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları iştiraklerince işletilmesini sağlamak, malların hijyenik şartlarda satışa sunulmasını sağlayıcı uygun çalışma ortamını oluşturmak, alt yapı ile çevre düzenlemelerini yapmak, pazar yerlerinde faaliyet gösterenler ile tüketicilerin can ve mal güvenliğini koruyucu tedbirleri almak,’’ düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından, şikâyetçinin talebi, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat
hükümleri ve dosya kapsamında tarafımıza sunulan bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, şikâyet konusuna ilişkin Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Şikâyetçi 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere pazar yerinin ilgili yönetmelik ilkelerinde
yer alan şartları sağlamadığını iddia ederek bahse konu semt pazarının kaldırılmasını talep etmektedir.
9) Türkiye’de yerel yönetimler anayasal yapı içerisinde oluşturulmuş ve Anayasanın 127’nci
maddesinde; ‘Mahalli idareler; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzelkişileridir.’ olarak tanımlanmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanununun 15’inci maddesinde Belediyenin görev, yetki ve sorumluluklarının belirlenmiş, ayrıca pazar yerlerinin kurulması, şartları, denetiminin nasıl yapılacağı hususunda 12/07/2012 tarihli ve 28351 sayılı Pazar Yerleri Hakkındaki
Yönetmelik bulunmaktadır.
9.1) Söz konusu Pazar Yerleri Hakkındaki Yönetmeliğinin “Pazar Yerlerinin Kurulması
ve İşletilmesi” başlıklı 5’inci maddesi birinci fıkrasında; “Pazar yerleri, imar planında belirlenmiş veya asıl tahsis amacını engellememek kaydıyla ayrılmış diğer alanlarda bu
Yönetmelikte belirtilen asgari koşulları taşıyacak şekilde belediyeler veya yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları iştirakleri tarafından kurulur. Gerçek veya diğer tüzel kişiler tarafından pazar yeri kurulamaz.”, ikinci fıkrasında; “ Pazar yerinin kurulmasına, 7’nci maddede belirtilen komisyonun raporu göz önünde bulundurularak belediye meclisince karar verilir.’’ üçüncü fıkrasında; “Semt pazarının kurulmasında, tüketici piyasasının büyüklüğü, ulaşım imkânları, semt pazarı sayısı ve bunların birbirlerine yakınlığı ile semt pazarının çevreye, altyapıya ve trafiğe getireceği yükler ile can ve mal güvenliği riski göz önünde bulundurulur.’’ “Pazar Yerlerinin Taşınması ve Kapatılması” başlıklı 10’uncu maddesinin birinci fıkrasında; “ Çevreye, altyapıya ve trafiğe yük getiren, ulaşım imkânları ve alan büyüklüğü yetersiz olan ve uygun çalışma ortamı bulunmayan pazar yerleri belediye meclisinin kararı ile başka bir alana taşınabilir ya da kapatılabilir.’’ ikinci fıkrasında; “Belediye meclisi, birinci fıkrada belirtilen hususları, 7’nci maddede öngörülen komisyona incelettirir.’’ üçüncü fıkrasında; “ Pazar yerinin başka bir alana taşınmasına ilişkin işlemler, bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yürütülür.’’ hükümlerine istinaden pazar yerlerinin kurulacağı yerlerin belirlenmesi, tüketici piyasasının büyüklüğü, ulaşım imkânları, alt yapıya ve trafiğe getireceği yükler ile can ve mal güvenliği riski göz önünde bulundurularak pazar yerinin belirlenmesi, başka bir yere taşınması, kapatılması hususunda
Belediyenin takdir yetkisi bulunmaktadır.
9.2) Bu kapsamda Belediyeler işlemlerini yerine getirirken takdir yetkilerini kullanabileceği
alanları olduğu gibi kanunda açıkça belirtilen durumlarda Kanunun öngördüğü kuralı uygulamak zorunda olduğu durumlar da mevcuttur. ‘‘İdarenin takdir yetkisini şu şekilde tanımlayabiliriz. İdarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olmasıdır. Toplum hayatının zorunlulukları idareye takdir yetkisi tanımasını kaçınılmaz hatta zorunlu kılmaktadır. Ortak ve medeni ihtiyaçların günden güne artması ve devletin görevleri ile ilgili anlayışın değişmesi sonucu idarenin yerine getirmekle yükümlü olduğu kamu hizmetlerinin alanı sürekli genişlemekte ve pek çok bakımlardan teknik ve uzmanlığı gerektirir bir hal almaktadır.
İdarenin takdir yetkisi tanıması hem kaçınılmaz hem gerekli ve hem de makul bir husustur.
Öncelikle belirtmek gerekir ki idarenin takdir yetkisi yürütme ve idare fonksiyonunun mahiyetinden kaynaklanmaktadır. Bir kere devlet hayatının pratik zorunlulukları böyle bir sonuca varmayı gerekli kılmaktadır. Özellikle karmaşıklaşmış, uzmanlaşmış ve çok geniş alanlara yayılmış olan modern devlet anlayışı içerisinde idarenin bütün işlem ve eylemlerinin yasama organı tarafından önceden düzenlenmesi gerektiğini savunmaya imkân yoktur. Bu yüzden de idarenin takdir yetkisine sahip olması zorunlu hale gelmektedir. ”(Yrd. Doç. Dr.
Halil KALABALIK, “İdare Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı ve Benzer Kurumlarla
Karşılaştırılması”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.1,S.2,s.205-206,1997)
9.3) Anayasa Mahkemesinin 25/11/2015 tarih ve 2015/50 E., 2015/107 K. sayılı kararında,
“… İdarelerin, kanunlarla verilen görevleri yerine getirirken alacağı kararların, her türlü olay ve olgu göz önünde bulundurularak önceden hukuk kurallarıyla belirlenmesi mümkün olmadığı gibi kamu hizmetlerinin ve toplumsal ihtiyaçların değişkenliği dikkate alındığında uygun bir yöntem de değildir. Bu nedenle, idarelerin karşılaştıkları farklı durumlar karşısında en uygun çözümü üretebilmeleri için takdir yetkisiyle donatılmaları zorunludur. Takdir yetkisinin amacı, idareye farklı çözümler arasından uygun ve yerinde olanı seçme serbestisi tanımaktır. …” şeklinde açıklamada bulunmak suretiyle, idareye takdir yetkisi tanımasının gerekliliği hususunu vurgulamaktadır.
10) Somut olayda, başvuranın Pazar Yerleri Hakkındaki Yönetmelik ilkelerinde yer alan pazar
yeri kurulma şartlarına ve pazar yerinde bulunması gereken tesislere uygun kurulmadığını, belediye ve zabıta ekipleri tarafından vatandaşların itirazlarına rağmen herhangi bir işlem yapılmadığını, söz konusu pazar yerinin sağlığa uygunluk kurallarına uygun olmadığını, caddeye giriş ve çıkışlarda trafik sıkışıklığına neden olduğunu, pazar tezgâhlarının eve ve işyerlerine giriş çıkışları engellediğini iddia ederek bahse konu semt pazarının kaldırılmasını talep ettiği, İdarenin cevabi yazısında; mevcut pazar yerlerinden kaynaklanan rahatsızlıkların asgari düzeye indirilmesi için pazar yerlerinin mevzuattaki asgari koşulları taşıyan alternatif alanların tahsisi, mevcut pazar yerlerinin bir kısmının kaldırılması birleştirilmesi ve düzenlenmesi yönündeki çalışmaların devam ettiğinin bildirildiği tespit edilmiştir.
11) 13/01/2021 tarihinde Anadolu Yakası Pazarcı ve Seyyar Esnaf Odasından İstanbul ili,
Ümraniye ilçesi, Namık Kemal Mahallesi Marmara Caddesinde kurulan semt pazarının her hafta Cumartesi günleri kurulmakla birlikte hafta sonları uygulanan sokağa çıkma kısıtlaması ile birlikte Çarşamba günleri aynı bölgede kurulduğu bilgisi alınan pazar yeri hakkında KAMU
DENETÇİLİĞİ KURUMUNCA yerinde inceleme yapılmış olup, yapılan inceleme sonucunda; İstanbul’un nüfusu yoğun olan ilçelerinden biri olan Ümraniye ilçesinde kurulan semt pazarı, geliş ve gidiş olmak üzere çift şeritli yaklaşık 450 metre uzunluğunda cadde üzerine kurulduğu, genellikle caddenin iki yönünde de Pazar tezgâhları bulunmakla birlikte ara ara pazarcı esnafının araçlarının park edildiği bölümün de yer aldığı, bununla birlikte bazı sokaklarda yine Pazar tezgâhı kurulduğu,
11.1) Marmara Caddesi ile Hatboyu Caddesi kesişiminde bulunan Ümraniye Birlik Camiinin
yanından başlanarak pazar yerinde şikâyetçinin iddiaları çerçevesinde gözlemde bulunulmuştur. Pazar yerine ulaşım esnasında ve Pazar yerinden ayrılırken olağan şehir içi trafik dışında araç trafiği yoğunluğuna rastlanmadığı, trafik akışının ara sokaklara verildiği, pazar yerinin bölünmez bir şekilde Pazar alışverişine ayrıldığı, pazar yerinin etrafında müstakil binalardan oluşan bir yerleşim bulunduğu, genellikle araçlar için ayrılmış bina otoparklarının bulunmadığı, bu nedenle araçların sokaklarda tek yönlü, caddelerde çift yönlü park yaptıkları,
11.2) Şikâyetçinin pazar yerine yakın bir yerde mukim bulunduğu, Kurumumuzda kayıtlı adres
bilgilerinin tetkiki neticesinde evine giriş-çıkışa engel olunduğuna dair bir bulguya ulaşılamadığı gibi şikâyetçinin işyerinin bu bölgede bulunduğu yönünde bir bilgiye de dosya kapsamında ulaşılamamıştır. Oldukça uzun sayılabilecek pazar yerinde evlere giriş çıkış mesafesine riayet edildiği, birkaç tezgâh aralıkla giriş çıkış mesafesi bırakıldığı, bu yönüyle giriş çıkışın iddiasının engellendiği iddiasını destekleyecek bir bulguya rastlanmadığı; halen faal olan işyerlerinin önünde tezgâh kurulduğu, ancak semt pazarının doğası gereği bölge esnafının önüne tezgâh kurulmasının bir hukuka aykırılığa yol açmadığı, zira işyerlerinin girişçıkışlarına engel olacak bir duruma da rastlanmadığı; birkaç grup halinde zabıtanın denetimlerine devam ettiği; Pazar tezgâhlarında manuel ölçüm yapan teraziye rastlanmadığı, ürünlerin elektronik terazilerde tartıldığı; giriş çıkışta ateş ölçümü, belli sayıda kişinin pazar yerine alınması gibi pandemi denetiminin yapılmadığı, ancak pazar yeri esnafı ile alışveriş yapan müşterilerin maske takma kuralına riayet ettikleri, pazarda fazla yoğunluk bulunmadığı, bunun Cumartesi kurulan pazarın Çarşamba günleri kurulmasından kaynaklanıyor olabileceği tespit edilmiştir.
12) Pazar Yerleri Hakkındaki Yönetmeliğin “Pazar Yerinde Bulunması Gereken Hizmet
Tesisleri ve Özellikleri” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Pazar yerlerinde; a)
Pazarcı ve üretici satış yerleri, b) Zabıta bürosu, c) Çöp toplama yeri, ç) Elektronik tartılar, d)
Hoparlör sistemi, e) Aydınlatma sistemi, f) Güvenlik kamerası, g) Tuvalet bulunması zorunludur.”; ikinci fıkrasında; “Satış yerlerinin alan büyüklüğü ve kullanımı ile buralardaki tezgâhların ebat ve biçimine ilişkin özellikler, mal teşhirini olumsuz etkilemeyecek, alışveriş için yeterli geçiş yolları bırakacak ve pazar yerlerine standart bir görünüm kazandıracak şekilde ilgili meslek kuruluşunun görüşü alınarak belediye encümenince belirlenir.’’ ve söz konusu Yönetmeliğin “Belediyenin Görev ve Yetkileri” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrası (a) bendinde; “Pazar yerlerini işletmek (Ek ibare:RG-13/7/2013-28706) veya yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları iştiraklerince işletilmesini sağlamak, malların hijyenik şartlarda satışa sunulmasını sağlayıcı uygun çalışma ortamını oluşturmak, alt yapı ile çevre düzenlemelerini yapmak, pazar yerlerinde faaliyet gösterenler ile tüketicilerin can ve mal güvenliğini koruyucu tedbirleri almak,’’ hükümlerinde pazar yerlerinde bulunması gereken hizmet ve tesislerin belirlendiği ayrıca, çevre düzenlenmesi ve pazar yerlerindeki faaliyetlerin denetiminden İdarenin sorumlu olduğu, kamu hizmetinin niteliğinin artırılması kapsamında, pazar yerlerinin bulunduğu alandaki trafik güvenliğinin sağlanması ile çevrede bulunan ev ve işyerlerine geçişleri engelleyici kullanımlara yönelik tedbirlerin uygulanmasını teminen şikayete konu iddialar hakkındaki denetimlerin yapılıp yapılmadığı hususunda Kurumumuzca yerinde yapılan inceleme neticesinde, birkaç grup halinde zabıtanın denetimlerine devam ettiği görülmüştür.
13) Bu kapsamda, Kurumumuzca yapılan yerinde inceleme, şikâyetçinin iddiaları ve
tarafımıza sunulan bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, şikâyetçinin iddialarının yerinde olmadığı tespit edildiğinden İdare tarafından şikâyetçinin pazar yerinin kaldırılması talebini karşılamaması işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup;
Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
14.1) Diğer taraftan, pandemi ile mücadele edilen bu dönemde pazar yerlerine giriş çıkışta
ateş ölçümü yapılması, belli sayıda kişinin pazar yerine alınması gibi pandemi denetimlerin yapılması hususunda hassasiyet gösterilmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve ÜMRANİYE BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi