|
ÖZET: Başvuruda, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’ne bağlı işyerinde sendika temsilcilerine oda ve ilan panosu tahsis edilmesi talep edilmiştir. Başvuru, 20 Ekim 2022 tarihinde yapılmış olup, idarenin açıklamalarında, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 23. maddesi gereği, en fazla üyeye sahip sendikaya öncelik verildiği ve mevcut fiziki imkânların yetersizliği nedeniyle talebin karşılanamadığı belirtilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirirken ilgili mevzuatı ve idarenin açıklamalarını dikkate almıştır. 4688 sayılı Kanun, sendika temsilcilerinin işyeri içinde görevlerini yerine getirmeleri için gerekli kolaylıkların sağlanmasını öngörmektedir. Ancak, sendika odası ve pano tahsisi için doğrudan bir düzenleme bulunmamaktadır. İdarenin, başvuran sendikanın talebini reddetmesi hukuka uygun bulunmuş, ancak fiziki imkânların elvermesi durumunda bu talebin karşılanması gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvurunun kısmen kabulü ve kısmen reddi ile sendika odası ve ilan panosu tahsisi talebinin reddine, ancak fiziki imkânlar sağlandığında bu talebin karşılanması yönünde tavsiyede bulunulmasına karar verilmiştir. İdarenin, bu karar doğrultusunda 30 gün içinde gerekli işlemleri bildirmesi gerekmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/3017-S.23.5088
BAŞVURU NO : 2022/15340
KARAR TARİHİ : 10/03/2023
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
Adres:YENİŞEHİR MAH. NO:24/13
ÇANKAYA/ANKARA
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Sendika işyeri temsilcilerine pano ve yer tahsisi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 20/10/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda özetle; kamu işvereni
Sendikası işyeri temsilcilerine sendika odası ve ilan panosu tahsis edilmesi talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığının sayılı
yazısında özetle;
2.1) 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 23. maddesi
uyarınca en fazla üyeye sahip sendikaya oda ve pano tahsisi yapıldığı, daha sonra fiziki imkânlar doğrultusunda ikinci en fazla üyeye sahip sendikaya oda tahsisi yapıldığı, Emekçileri Sendikasının talebinin ise fiziki imkânların uygun
olmaması nedeniyle karşılanamadığı, fiziki imkânların elvermesi durumunda gerekli işlemlerin yapılacağı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5. maddesinin
birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “İşyeri sendika
temsilcileri ve sendika işyeri temsilcileri” başlıklı 23. maddesinde; “İşyerlerinde 30 uncu madde uyarınca yapılan tespite göre kamu görevlilerinden en çok üye kaydetmiş sendika, işyeri sendika temsilcisi seçmeye yetkilidir. İşyerindeki kamu görevlisi sayısı 200’e kadar ise bir, 201-600 arasında ise en çok iki, 601-1000 arasında ise en çok üç, 1001-2000 arasında ise en çok dört, 2000’den fazla ise en çok beş işyeri sendika temsilcisi seçilebilir. Bu temsilcilerden biri ilgili sendika tarafından baştemsilci olarak görevlendirilebilir.
İşyeri sendika temsilcileri, işyerlerinde kamu görevlilerinin işveren veya işyeri ile ilgili sorunlarını dinlemek, ilgili yerlere iletmek ve kamu görevlileri ile işveren arasında iletişim sağlamak amacıyla işyerinden seçilir. İşyeri sendika temsilcileri bu görevlerini işyerinde, haftada dört saat olmak üzere yerine getirirler ve bu sürede izinli sayılırlar.
Bir işyerinde en çok üye kaydetmiş sendikanın dışında faaliyette bulunan sendikalar da, bu Kanun kapsamına giren sendikal faaliyetlerin yürütülmesi açısından koordinasyon görevini yürütmek üzere o işyerinden sendika işyeri temsilcisi belirleyebilirler.
Kamu işvereni, yönetim ve hizmetin işleyişini engellemeyecek biçimde sendika temsilcilerine çalışma saatleri içinde ve dışında görevlerini yapabilmeleri için imkânlar ölçüsünde kolaylıklar sağlar.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirilerek hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7) Somut olayda; kamu işvereni Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne ait işyerinde faaliyette bulunan
Sendikası söz konusu işyerinde sendika odası ve ilan panosu tahsis edilmesini talep etmektedir.
8) Bilindiği üzere 4688 sayılı Kanun bağlamında sendika, kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve
meslekî hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kuruluşları ifade etmektedir. Bu kapsamda, kamu görevlilerinin üye oldukları sendikaların faaliyetlerine ilişkin usul ve esaslar temel olarak 4688 sayılı Kanun’da düzenlenmektedir.
9) Bu noktada mezkûr Kanun’un 23. maddesinin birinci fıkrasında kamu işyerlerinde yapılacak tespite
göre kamu görevlilerinden en çok üye kaydetmiş sendikanın, işyeri sendika temsilcisi seçmeye yetkili olacağı düzenlenmiştir. Bununla birlikte aynı maddenin üçüncü fıkrasında da, bir işyerinde en çok üye kaydetmiş sendikanın dışında faaliyette bulunan sendikaların da Kanun kapsamına giren sendikal faaliyetlerin yürütülmesi açısından koordinasyon görevini yürütmek üzere o işyerinden sendika işyeri temsilcisini belirleyebilmelerine imkân tanınmıştır. Aynı maddenin son fıkrası uyarınca ise kamu işvereninin, yönetim ve hizmetin işleyişini engellemeyecek biçimde sendika temsilcilerine çalışma saatleri içinde ve dışında görevlerini yapabilmeleri için imkânlar ölçüsünde kolaylık sağlaması öngörülmüştür.
10) Öte yandan 4688 sayılı Kanun’da kamu kurum ve kuruluşları tarafından sendika işyeri temsilcilerine
pano veya yer tahsis edilmesine yönelik doğrudan bir düzenleme bulunmadığı görülmektedir. Bununla birlikte, bu durumun kamu kurum ve kuruluşlarının sendika işyeri temsilcilerine pano veya yer tahsisi yapamayacağı sonucuna ulaştırmayacağı değerlendirilmektedir. Dolayısıyla, 4688 sayılı Kanun’un 23.
maddesinin son fıkrası uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarının sendika işyeri temsilcilerinin pano ve yer tahsisi taleplerini fiziki imkânlar çerçevesinde karşılaması beklenmektedir.
11) Buraya kadar yapılan açıklamalar sonrasında somut olaya gelince, idare tarafından başvuran
Sendikanın talebinin fiziki imkânlar nedeniyle reddedilmesine yönelik işlemde hukuka aykırılık tespit edilememiştir. Öte yandan idarenin söz konusu talebi fiziki imkânların elvermesi durumunda karşılaması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
12) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği’nin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında, Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idareden bahse konu ilkeye de uygun davranması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21. maddesinin birinci fıkrası uyarınca
başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Mezkûr Kanun’un 21. maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecektir. Buna göre; (varsa) dava açma süresinden kalan süre içerisinde Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle başvurunun kısmen kabulü kısmen reddiyle;
Sendikasının, idarece fiziki imkânlar çerçevesinde yerine getirilemeyen sendika odası ve ilan panosu tahsisi talebinin reddine,
Bununla birlikte fiziki imkânların mümkün kılması durumunda söz konusu talebin karşılanması yönünde
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne tavsiyede bulunulmasına,
Kararın başvuranın yasal temsilcisine ve Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne tebliğine,
6328 sayılı Kanun’un 20. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine idare tarafından tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi