Sendika izninin dikkate alınmaması nedeniyle eksik mesai ücreti ödenmesi ve sendikal faaliyetlerin mevzuatla belirlenmemiş olması durumu (KDK)

1) Ödenmesi fiilen veya fazla çalışmaya veya ilgilinin performansı gibi kriterlere bağlı tutulan

ödemelerin yapılmaması,

2) Bunların dışında kalan ödemelerin ise (ek ödeme, fiilen ve fazla çalışmaya bağlı olmaksızın

peşin olarak ödenen diğer ödemeler) ilgililerin kadro ve görev unvanlarına bağlı olarak yapılıp yapılmadığına bakılarak ödenmesi, gerektiği mütalaa edilmektedir.”

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 6. 25.06.2001 tarihli ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme

Kanunun “Sendika üyelerinin ve yöneticilerinin güvencesi” başlıklı 18 inci Maddesinde:…

Söz konusu yöneticiler (…)(1) sendika tüzüğünde belirtilen hükümlere göre, ayrıca yazılı talepte bulunmaları halinde bu görevleri süresince aylıksız izine ayrılırlar. Talepte bulunmayanlar ise kurumlarındaki görevlerine devam ederler. İzine ayrılmayan yönetim kurulu üyeleri haftada bir gün kurumlarından izinli sayılırlar. (Ek cümle: 4/4/2012-6289/13 md.)

Sendika yönetim kurulu üyelerinin, bu fıkrada belirtilen haklardan yararlanabilmesi için bağlı bulundukları sendikanın şube kurulması için öngörülen üye sayısına ulaşması, konfederasyon yönetim kurulu üyelerinin bu fıkrada belirtilen haklardan yararlanabilmesi için ise konfederasyona bağlı sendikaların toplam üye sayısının genel kurullarını delegelerle yapabilecek sendika üye sayısına ulaşması gerekir.(1) Sendika şubeleri en az 400 üye ile kurulur.” 7. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Ek 33 üncü maddesinde: “Yataklı tedavi kurumları, seyyar hastaneler, ağız ve diş sağlığı merkezleri, aile sağlığı merkezleri, toplum sağlığı merkezleri ve 112 acil sağlık hizmetlerinde haftalık çalışma süresi dışında normal, acil veya branş nöbeti tutarak, bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli personele, izin suretiyle karşılanamayan her bir nöbet saati için (nöbet süresi kesintisiz 6 saatten az olmamak üzere), aşağıda gösterilen gösterge rakamlarının aylık katsayısı ile çarpılması sonucu hesaplanacak tutarda nöbet ücreti ödenir. (Ek cümle: 2/1/2014 – 6514/10 md.) Bu ücret yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan söz konusu nöbetler için yüzde elli oranında artırımlı ödenir. Ancak ayda aile sağlığı ve toplum sağlığı merkezlerinde 60 saatten, diğer yerlerde ve hiçbir şekilde 130 saatten fazlası için ödeme yapılmaz. Bu ücret damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz. Bu madde hükmü, üniversitelerin yataklı tedavi kurumlarında çalışan ve 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 50 nci maddesinin (e) bendi kapsamında bulunanlar ile yataklı tedavi kurumlarında çalışan ve 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Kanunun ek 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında bulunanlar hakkında da uygulanır.(1) İcap nöbeti tutan ve bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli personele, izin suretiyle karşılanamayan her bir icap nöbeti saati için, icap nöbeti süresi kesintisiz 12 saatten az olmamak üzere, yukarıda nöbet ücreti için belirlenen ücretin yüzde 40’ı tutarında icap nöbet ücreti ödenir. Bu şekilde ücretlendirilebilecek toplam icap nöbeti süresi aylık 120 saati geçemez. Bu madde uyarınca yapılacak ödemeler, döner sermayesi bulunan kurumlarda döner sermaye bütçesinden karşılanır.” 8. Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına

Dair Yönetmeliğinin “Temel esaslar” başlıklı 5 inci Maddesinde: “Sağlık tesislerinde görevli personele yapılacak ek ödemeye ilişkin temel esaslar aşağıda belirtilmiştir: a) Ek ödeme, personele sağlık tesisine fiilen katkı sağladığı sürece verilebilir. Sağlık tesisinin o dönemde elde ettiği gayrisafi hasılattan öncelikle Hazine payı, 24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılı

Sosyal Hizmetler Kanununun 18 inci maddesinin birinci fıkrasının (k) bendi gereğince ayrılacak pay ile Bakanlık merkez payı ayrıldıktan sonra kalan miktar, 209 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasında belirlenen oranları geçmemek üzere personele ek ödeme olarak dağıtılabilir. Bağış, faiz, kira gelirinden elde edilen döner sermaye gelirleri hiçbir şekilde personele ek ödeme olarak dağıtılamaz….”

IV. KAMU DENETÇİSİ SAADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

10. Başvuran; İzmir Devlet Hastanesinde teknisyeni olarak görev yaptığı aynı zamanda sendika temsilciği olduğunu, 2020 yılı Mayıs ayında sendika izninin dikkate alınmayarak kendisine 32 saat karşılığı eksik mesai ücreti ödendiğini iddia etmektedir.

10.1. Başvuranın dilekçesi ve İdare’nin cevabi yazısı ve ekte bulunan belgelerden: Başvuran

2020 yılı Mayıs ayı içerisinde toplam 7 gün nöbet tuttuğu ve bu nöbet günlerinin karşılığı olacak

şekilde mayıs ayı içerisinde toplam 168 saat mesai yaptığı, Mayıs ayı içerisinde sıhhi izinli olduğu gün bulunmadığı,

10.2. Diğer taraftan; 2020 yılı Mayıs ayı içerisinde 21 mesai günü olduğu, bu 21 günün 5 gününün Resmi Bayramlar nedeniyle memurların izinli olduğu yani mesai günü sayısının aslında 16 olduğu, günlük 8 saat mesai ile mesai gününün çarpılması sonucu Mayıs ayı içerisinde 128 mesai saatinin olduğu,

anlaşılmıştır.

11. İlgili mevzuat gereğince; Sendika yönetim kurulu üyeleri haftada bir gün kurumlarından izinli sayılmaları gerektiği, haftalık çalışma süresi dışında normal, acil veya branş nöbeti tutarak, bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli personele, izin suretiyle karşılanamayan her bir nöbet saati için (nöbet süresi kesintisiz 6 saatten az olmamak üzere), … nöbet ücreti ödeneceği, ek ödemenin fiilen sağlık tesisine katkıda bulunan personele yapılacağı anlaşılmaktadır.

11.1. Diğer taraftan, Sendika yöneticisi olarak görev yapan bir sağlık çalışanının “sendikal izninin yanlış hesaplanması sonucunda fazla mesai ücretinin eksik olarak ödendiği” iddiası ile yaptığı başvuruya; Yukarıda belirtilen Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın görüş yazısına değinilerek “fazla çalışmanın ücretle karşılanabilmesi için memurun kadrosuna ait görevini normal günlük çalışma saatleri dışında fiilen yapılması” gerekçesine dayanılarak sayısı ile Ret Kararı verilmiştir.

12. Konunun değerlendirilmesi neticesinde, sendikal iznin kullanılma zamanının mevzuatla belirlenmediği, yani haftanın herhangi bir günü kullanılabileceği, İdare tarafından

Kurumumuza gönderilen başvuranın da bulunduğu nöbet listesinde Mayıs ayı içindeki haftalarda başvuranın sendikal faaliyetleri yapmasını engel olacak bir şekilde bir çalışma planı olmadığı, yani başvuran nöbetini tuttuktan sonra haftanın diğer günleri istediği gibi sendikal faaliyette bulunabileceği, dolayısıyla Mayıs ayındaki 128 saatlik mesai saatinden sendikal izin düşülmeden fazla mesainin hesaplanması gerektiği, bu nedenle, idarenin işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili İdarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İzmir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

.