|
ÖZET: Bu karar, Yozgat İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü çalışanının nöbet istirahatli ve sendikal izinli olduğu zamanlarda il dışına çıkabilme talebine ilişkindir. Başvuran, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 18. maddesi gereğince sendika yöneticisi olarak haftada bir gün izin kullanma hakkına sahip olduğunu ve 12/36 saat çalışma düzenine tabi olduğunu belirtmiştir. İdare, başvuranın çalışmadığı sürelerde il dışına çıkışını engelleyen bir mevzuat düzenlemesi olmadığını ifade etmiştir.
Hukuki değerlendirme sonucunda, başvuranın sendika yöneticisi olması ve 12/36 saat çalışma düzeni gereği, çalışmadığı sürelerde il dışına çıkmasının engellenemeyeceği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvuranın talebinin kabul edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Sonuç olarak, Yozgat İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü’ne, başvuranın nöbet istirahatli ve sendikal izinli olduğu zamanlarda il dışına çıkabilme talebinin karşılanması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/15930-S.21.25504
BAŞVURU NO : 2021/9512
KARAR TARİHİ : 08/11/2021
TAVSİYE KARARI
.
YOZGAT İL AFET VE ACİL DURUM MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Çalışmadığı günlerde il dışına çıkabilme talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 17/05/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Yozgat İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünde sicil
numarası ile ve Hak-Sen Konfederasyonu Afad Hak-Sen olarak görev yaptığını, Yozgat İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünce nöbet izinleri ve sendikal izinlerin kullanılması durumunda Yozgat il merkezi sınırının dışına çıkılmaması, eğer Yozgat il merkezi sınırı dışına çıkılacaksa senelik izin kullanılması gerektiğine dair karar alındığını, söz konusu uygulamanın sendika üyelerini ve kendisini olumsuz etkilediğini belirterek, nöbet istirahatli olduğu zamanlarda ve sendikal izinli olduğu zamanlarda Kuruma bilgi vererek belediye mücavir alan dışına ve il dışına çıkabilmeyi talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun şikâyet konusuna ilişkin bilgi/belge isteme yazısına istinaden, Yozgat Valiliği İl
Afet ve Acil Durum Müdürlüğünün 24/06/2021 tarih ve sayılı yazısı yazısında özetle;
2.1) 4688 Sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 23 üncü maddesinin (b)
fıkrası kapsamında Sendika ve konfederasyon yönetim kurulu üyeleri ile sendika şube yönetim kurulu üyelerinden aylıksız izin kullanmayanlara tanınan haftada 1 gün izin kullanma hakkının, haftanın herhangi bir günü kullanılabileceği, ancak kamu hizmetlerinin görülmesinde gecikme veya aksama oluşmaması bakımından bu izinlerin kullanım zamanı konusunda kurumlarca belirlemeler yapılabileceği,
2.2) Kurumun kuruluş yapısı gereği sel, boğulma, kayıp, yangın, trafik kazaları ve deprem gibi afetlerin ne
zaman olacağı saptanamadığından bir saniyenin can kurtardığı gerçeğinin göz ardı edilmemesi gerektiği, /
bu konuda başvuranın istirahat iznini belediye mücavir alanı dışında veya kendi memleketinde (başka ilde)
geçirmek istemesinden doğan, Kamunun mağduriyetinin söz konusu olduğu,
2.3) Başvuranın her an göreve çağrılacak ve göreve müdahale edilecek konumda olması gerektiği, istirahat
izinlerinden maksattın çağrı alıcılara ihbarın düştüğü andan itibaren en kısa zamanda olay yerine intikal ve olaya müdahale yapılması için yapılan izinler olduğu, Kanunda sendika yönetim kurulu üyesi veya il temsilcisinin; Kurumunda Sendikal Faaliyetleri Yürütmek maksadıyla izinli sayılacağının belirtildiği, yoksa bu sendikal izinlerin sıla-ı rahim, düğün, bayram, gezi vb. gibi aktivitelerde kullanılamayacağı, İfade edilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 23 üncü maddesinde, herkesin dinlenmeye, eğlenmeye,
özellikle çalışma süresinin makul ölçüde sınırlandırılmasına ve belirli dönemlerde ücretli izne çıkma hakkının olduğu hükmüne yer verilmiştir.
4) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
4.1) “Çalışma şartları ve dinlenme hakkı” başlıklı 50 inci maddesinde, “(…) Dinlenmek, çalışanların
hakkıdır. Ücretli hafta ve bayram tatili ile ücretli yıllık izin hakları ve şartları kanunla düzenlenir.”
4.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü
ve dördüncü fıkralarında; “Vatandaşlar… Kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu, gecikmeksizin dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir. Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun;
4.1) “Sendika üyelerinin ve yöneticilerinin güvencesi” başlıklı 18 inci maddesinde, “(…) Sendika veya
konfederasyonu ilk genel kurula kadar sevk ve idare edecek yönetim kurulu üyeleri, genel kurulda yönetim kuruluna seçilenler ile sendika şube yönetim kurulu üyeleri seçildikleri tarihten itibaren durumlarını en geç otuz gün içinde kurumlarına yazılı olarak bildirirler. Söz konusu yöneticiler (…)(1) sendika tüzüğünde belirtilen hükümlere göre, ayrıca yazılı talepte bulunmaları halinde bu görevleri süresince aylıksız izine ayrılırlar. Talepte bulunmayanlar ise kurumlarındaki görevlerine devam ederler. İzine ayrılmayan yönetim kurulu üyeleri haftada bir gün kurumlarından izinli sayılırlar. (…)”
4.2) “İşyeri sendika temsilcileri ve sendika işyeri temsilcileri” başlıklı 23 üncü maddesinde, “(…) İşyeri
sendika temsilcileri, işyerlerinde kamu görevlilerinin işveren veya işyeri ile ilgili sorunlarını dinlemek, ilgili yerlere iletmek ve kamu görevlileri ile işveren arasında iletişim sağlamak amacıyla işyerinden seçilir.
İşyeri sendika temsilcileri bu görevlerini işyerinde, haftada dört saat olmak üzere yerine getirirler ve bu sürede izinli sayılırlar. (…) Kamu işvereni, yönetim ve hizmetin işleyişini engellemeyecek biçimde sendika temsilcilerine çalışma saatleri içinde ve dışında görevlerini yapabilmeleri için imkânlar ölçüsünde kolaylıklar sağlar.”
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun
/
5.1)“Çalışma saatleri” başlıklı 99 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir.”
5.2) “Yıllık izinlerin kullanılışı” başlıklı 103 üncü maddesinde, “Yıllık izinler, amirin uygun bulacağı
zamanlarda, toptan veya ihtiyaca göre kısım kısım kullanılabilir. (…)”
5.3) “İkamet mecburiyeti” başlıklı ek 20 inci maddesinde, “(12/5/1982 – 2670/42 md. ile gelen Ek 2 nci
md. hükmü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.; Mülga: 13/2/2011 – 6111/117 md.)”
6) Fazla Çalışmanın Uygulama Esaslarını Gösterir Yönetmeliğin “Tanımlar” başlıklı 3 üncü
maddesinin a ve b fıkralarında; “A) Fazla çalışma: Devlet Memurlarının, genel olarak haftalık çalışma süresi olan, 40 saatin üstünde yaptıkları çalışma, fazla çalışmadır… B) Nöbet Hizmeti: Kurumların faaliyetleri gereği, güvenliğin veya hizmetin devamını temin amacıyla, normal çalışma saatleri içinde veya dışında yapılan çalışmadır.”
7) Afet ve Acil Durum Arama ve Kurtarma Birlik Müdürlükleri İle İl Afet ve Acil Durum Arama ve
Kurtarma Ekiplerinin Kuruluşu, Görevleri, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin
“Çalışma şekli” başlıklı 10 uncu maddesinde, “(1) Arama kurtarma hizmetleri 24 saat kesintisiz olarak yürütülür. Arama kurtarma personeli vardiyalar halinde çalışır. (2) Vardiyalarda görev verilmeyen arama kurtarma personeli birlik müdürlüğünün ve il ekibinin iş ve işlemlerini yürütmek üzere günlük çalışma saatleri içerisinde görev yapar. (3) Arama ve kurtarma personeli, afet ve acil durumlar ile tatbikatlarda ihtiyaç duyulması halinde mesai dışında göreve çağrılır.”
8) Arama ve Kurtarma Teknisyenliği Sınav, Atama, Görev ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmeliğin;
8.1) “Arama ve Kurtarma Teknisyenleri” başlıklı 23 üncü maddesinde, “a) Başkanlıkça belirlenecek
usul ve esaslar çerçevesinde, 24 saat esasına göre, özel kıyafet ve teçhizatla donatılarak çalışır. b) Arama ve kurtarma hizmetlerinin 7/24 kesintisiz yürütülmesinin sağlanması amacıyla ildeki mevcut personel sayısı ve müdahale faaliyetleri gözetilerek kural olarak 12/36 saat esasına göre çalışır. Çalışma saatleri, görev yerlerine bağlı olmaksızın, yürütülen hizmetin özelliklerine ve ihtiyaca göre düzenlenebilir. c) Afet ve acil durumlarda, hizmetine ihtiyaç duyulup çağrılması halinde mesai gözetmeden en kısa sürede göreve katılır.(…)”
8.2) “Sorumluluk” başlıklı 25 inci maddesinde, “(1) Arama ve Kurtarma Teknisyenleri; kendisine,
mesleğine, ekip arkadaşlarına, amirine, kurumuna, topluma, afetzede ve afetzede yakınlarına karşı sorumludur. Bu kapsamda Arama ve Kurtarma Teknisyenleri; (…) f) Afet ve acil durum halinde çağrı üzerine en kısa sürede göreve gelmekten, g) Hafta sonu ve resmi tatillerde şehir dışına çıkışlarında amirlerine yazılı olarak bilgi vermekten, sorumludur.”
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; hazırlanan tavsiye kararı önerisi
Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, nöbet istirahatli olduğu zamanlarda ve sendikal izinli olduğu
zamanlarda Kuruma bilgi vererek belediye mücavir alan dışına ve il dışına çıkabilmeyi talep etmektedir.
11) Konuyla ilgili mevzuat hükümleri incelendiğinde, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve
Toplu Sözleşme Kanununun 18 inci maddesi kapsamında sendika yöneticisi olup da aylıksız izin kullanmayan kamu görevlilerinin haftada bir gün izin kullanma hakkının bulunduğu, Arama ve Kurtarma
Teknisyenliği Sınav, Atama, Görev ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 23 üncü maddesi gereğince arama ve kurtarma teknisyeni personelinin 12/36 saat esasına göre çalıştığı, 12/36 çalışma süresi (nöbet süresi) kapsamında söz konusu personelin 12 saat çalışıp, 36 saat istirahat ettiği, ayrıca söz konusu
Yönetmeliğin 25 inci maddesi kapsamında söz konusu personelin afet ve acil durum halinde çağrı üzerine en kısa sürede göreve gelmekle ve şehir dışına çıkışlarında amirlerine yazılı olarak bilgi vermekle sorumlu olduğu anlaşılmıştır.
12) Kurumumuza yapılan başvuru incelendiğinde, Yozgat İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünde
olarak görev yaparken aynı zamanda AFAD Çalışanları Hak Sendikasında (AFAD
HAK-SEN) olarak görev yapan başvuranın yukarda yer verilen mevzuat kapsamında sendika yöneticisi olması hasebiyle bir gün izinli sayıldığı, 12/36 saat esasına göre çalışması nedeniyle de 12 saat çalışıp, 36 saat istirahat ettiği, çalışmadığı söz konusu sürelerinde il dışına çıkışının engellenmesi nedeniyle bakılan başvurunun yapıldığı anlaşılmaktadır.
13) Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili
mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; yukarda yer verilen mevzuat kapsamında arama ve kurtarma teknisyeni olarak görev yapan başvuranın 12/36 saat esasına göre çalışması nedeniyle
12 saat çalışıp, 36 saat istirahat ettiği, ayrıca sendika yöneticisi olması nedeniyle bir gün izin kullanma
hakkının bulunduğu, başvuranın çalışmadığı söz konusu sürelerde il dışına çıkmasını engelleyen bir mevzuat düzenlemesinin bulunmadığı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında Devlet memurunun amirinden izin almak suretiyle yıllık izini kullanacağı zamanı belirleyebileceği, 6111 sayılı
Kanun ile 657 sayılı Kanun’un “İkamet mecburiyeti” başlıklı ek 20 inci maddesinin yürürlükten kaldırıldığı, böylelikle Devlet memurlarının hafta sonu tatili ve bayramlarda memuriyet mahalli dışına çıkabilmesine iman tanındığı, hal böyleyken başvuranın çalışmadığı sürelerde il dışına ve belediye mücavir alan dışına çıkabilmek için yıllık izin kullanmasına gerek olmadığı, bu kapsamda başvuranın amirlerine yazılı olarak bilgi vererek şehir dışına çıkabileceği anlaşıldığından başvuranın nöbet istirahatli olduğu zamanlarda ve sendikal izinli olduğu zamanlarda Kuruma bilgi vererek belediye mücavir alan dışına ve il dışına çıkabilme talebinin kabulü gerektiğinden ilgili idareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; şikâyet başvurusu kapsamında idarenin başvuranla ilgili işlemleriyle ilgili bilgi ve belgelerin, süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket
/
edildiği, ancak şikâyet konusu olayda “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine aykırı davrandığı anlaşıldığından, idarenin bundan böyle bu ilkelere uygun hareket etmesi beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ
tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Yozgat İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın nöbet istirahatli olduğu zamanlarda ve sendikal izinli olduğu zamanlarda Kuruma bilgi vererek belediye mücavir alan dışına ve il dışına çıkabilme talebinin karşılanması yönünde YOZGAT İL AFET
VE ACİL DURUM MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve YOZGAT İL AFET VE ACİL DURUM MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Yozgat İl
Afet Ve Acil Durum Müdürlüğünce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/