Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Danıştay, işçilerin sendikalara üyelik ve istifa işlemleri için gerekli olan noter masraflarının 2821 sayılı Sendikalar Kanunu çerçevesinde sendikalar tarafından karşılanamayacağına hükmetmiştir. Kanunun 44. maddesi, sendikaların gelirlerini yalnızca belirlenen amaçlar doğrultusunda kullanabileceğini ve bağış yapamayacağını belirtmektedir. Ayrıca, 64. madde noter işlemlerinin vergi muafiyeti sağlasa da, noter ücretlerinin bu muafiyetin dışında olduğunu ifade etmektedir.

Kanunun geçici 7. maddesi, sendikaların üyelik bildirimlerini belirli bir süre içinde yenileme zorunluluğu getirmekte ve bu yenileme işlemleri için yapılan noter masraflarının yalnızca sendikalar tarafından karşılanabileceği durumları sınırlamaktadır. Ancak, bu durum yalnızca üyeliklerin yenilenmesi için geçerlidir. Sonuç olarak, işçilerin sendikalara üyelik ve istifa işlemleri için gereken noter masraflarının sendikalarca karşılanması mümkün değildir. Bu durum, sendikaların mali sorumlulukları ve işçilerin hakları açısından önemli bir hukuki değerlendirme sunmaktadır.

1. Daire 1988/347 E. , 1989/2 K.

“İçtihat Metni”

Daire : BİRİNCİ DAİRE
Karar Yılı : 1989
Karar No : 2
Esas Yılı : 1988
Esas No : 347
Karar Tarihi : 11/01/989

İŞÇİLERİN SENDİKALARA ÜYELİK VE BU SENDİKALARDAN İSTİFA İÇİN YAPMALARI GEREKEN NOTER MASRAFLARININ 2821 SAYILI SENDİKALAR KANUNU HÜKÜMLERİNE GÖRE SENDİKALARCA KARŞILANAMAYACAĞI HK.

İşçilerin sendikalara üyelik ve bu sendiklardan istifa için yapmaları gereken noter masraflarının 2821 sayılı Sendikalar Kanunu hükümlerine göre sendikalarca karşılanıp kaşılanmayacağı konusunda oluşan duraksamanın giderilmesi amacıyla istişari düşünce istenilmesi üzerine,
Gereği görüşülüp düşünüldü:
2821 sayılı Sendikalar Kanununun 3449 sayılı Yasayla değiştirilen ve sendika ve konfederasyonların giderlerine ilişkin 44.maddesinin birinci fıkrasında, sendika ve konfederasyonların, gelirlerini amaçları ve bu Yasada gösterilen faaliyetleri dışında kullanılmayacakları ve bağış layamayacakları, ancak, İş ve İşçi Bulma Kurumuna devredilmek üzere mesleki eğitim tesisleri yaptırabilecekleri veya bu amaçla bağışta bulunabilecekleri belirlenmiş bulunmaktadır.
Aynı Yasanın, 64.maddesinin birinci fıkrasında da, bu Yasayla noterlere tevcih edilmiş görevler dolayısıyla yapılan işlemlerin her çeşit vergi, resim ve harçtan muaf olacağı, sadece noter ücretleri bu hükmün dışında olup, bu ücretlerden yüzde elli indirim yapılabileceği açıklanmıştır.
Öte yandan, 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 3449 sayılı Yasayla değiştirilen ve ceza hükümlerini düzenleyen 59.maddesinin üçüncü bendinde, 44.maddenin birinci fıkrası hükmüne aykırı hareket eden sendika veya konfederasyonun sorumlu görevlilerine onbin liradan elli bin liraya kadar ağır para cezası verileceği hükme bağlanmak suretiyle cezai sorumluluğu da gösterilmiş bulunmaktadır.
Kaldıki, 2821 sayılı Sendikalar Kanununa 3449 sayılı Yasayla eklenen geçici 7.maddede yer alan, sendikaların 2821 sayılı Yasanın geçici 2. maddesine göre yaptıkları üyelik bildirimlerini, aynı Yasanın 22.madde sinde belirtilen usullere uygun olarak yenilemek ve bu mükellefiyetlerini Yasanın yayımı tarihinden itibaren bir yıl içerisinde yerine getirmek zorunlu olduğu, bu zorunluluğa uyulmaması halinde, bildirilen üyeliklerin bu süre sonunda geçersiz sayılacağı, üyeliklerin bu maddeye göre yenilenmesi için yapılan noter masraflarının 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 64.maddesinde belirtilen miktarın yarısı kadar olacağı, noter masraflarının, sadece, bu işlemlere mahsus olmak üzere sendikalar tarafından da karşılanabileceği yolundaki hüküm de, bu olanağın, sadece, üyeliklerin yenilenmesi haliyle sınırlı olduğunu açıkca ortaya koymaktadır.
Açıklanan bu hükümlerden sendikaların ve konfederasyonların gelirlerini amaçları ve bu Yasada gösterilen faaliyetleri dışında kullanmalarına ve bağışlamalarına olanak bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, işçilerin sendikalara üyelik ve bu sendikalardan istifa için yapmaları gereken noter masraflarının 2821 sayılı Sendikalar Kanunu hükümlerine göre sendikalarca karşılanmasına olanak bulunmadığı mütalaa kılındı.

İÇERİĞE İLİŞKİN KISA SORU VE CEVAPLAR:

1. İçtihat Metni nedir?

İçtihat metni, mahkeme ya da yargı organının bir kararında veya görüşünde ortaya konan ve daha sonraki hukuki uyuşmazlıklarda başvurulacak olan bir açıklama metnidir.

2. 2821 sayılı Sendikalar Kanunu nun ne anlamını taşıyor?

Bu kanun, sendikaların ve konfederasyonların görevlerini, yetkilerini ve sorumluluklarını düzenleyen bir yasayı ifade eder.

3. 44.maddesinin birinci fıkrasında ne var?

Sendika ve konfederasyonların gelirlerini amaçları dışında kullanamayacakları ve bağışlayamayacakları, ancak mesleki eğitim tesisleri yaptırabilecekleri veya bu amaçla bağışta bulunabilecekleri belirtilmiştir.

4. 64.maddesinin birinci fıkrasında ne var?

Bu Yasayla noterlere tevcih edilmiş görevler dolayısıyla yapılan işlemlerin her çeşit vergi, resim ve harçtan muaf olduğu ve sadece noter ücretlerinin bu hükmün dışında olacağı açıklanmıştır.

5. 59.maddesinin üçüncü bendinde ne vardır?

Sendika veya konfederasyonun sorumlu görevlilerine onbin liradan elli bin liraya kadar ağır para cezası verileceği hükme bağlanmak suretiyle cezai sorumluluğu da gösterilmiştir.

6. Geçici 7.maddede ne vardır?

Sendikaların 2821 sayılı Yasanın geçici 2.maddesine göre yaptıkları üyelik bildirimlerini, aynı Yasanın 22.madde sinde belirtilen usullere uygun olarak yenilemek ve bu mükellefiyetlerini Yasanın yayımı tarihinden itibaren bir yıl içerisinde yerine getirmek zorunlu olduğu açıklanmıştır.

7. Üyeliklerin yenilenmesi için yapılan noter masraflarının ne kadar olacağı?

Bu işlemlere mahsus olmak üzere sendikalar tarafından da karşılanabileceği yolundaki hükümde, üyeliklerin yenilenmesi için yapılan noter masraflarının 64.maddesinde belirtilen miktarın yarısı kadar olduğu açıklanmıştır.

8. İşçilerin sendikalara üyelik ve bu sendiklardan istifa için yapmaları gereken noter masraflarının 2821 sayılı Sendikalar Kanunu hükümlerine göre sendikalarca karşılanıp kaşılanmayacağı konusunda ne vardır?

Bu olanağın, sadece üyeliklerin yenilenmesi haliyle sınırlı olduğu ve işçilerin sendikalara üyelik ve bu sendiklardan istifa için yapmaları gereken noter masraflarının 2821 sayılı Sendikalar Kanunu hükümlerine göre sendikalarca karşılanıp kaşılanmayacağı konusunda olanak bulunmadığı anlaşılmıştır.